RNI No. MAHBIL /2009/31747
¨É½þÉ®úɹ]Åõ ¶ÉɺÉxÉ ®úÉVÉ{ÉjÉ
+ºÉÉvÉÉ®úhÉ ¦ÉÉMÉ BEò-±É
´É¹ÉÇ 8, +ÆE 21]
¤ÉÖvÉ´ÉÉ®ú, xÉÉä´½åþ¤É®ú 23, 2022/ +OɽþɪÉhÉ 2, ¶ÉEäò 1944
[{ÉÞ¹`ä 4, ËEò¨ÉiÉ : ¯û{ɪÉä 16.00
+ºÉÉvÉÉ®úhÉ Gò¨ÉÉÆEò 32
|ÉÉÊvÉEÞòiÉ |ÉEòɶÉxÉ
(EåòpùÒªÉ) +ÉètÉäÊMÉEò Ê´É´ÉÉnù +ÊvÉÊxÉªÉ¨É ´É ¨ÉÆÖ¤É<Ç +ÉètÉäÊMÉEò ºÉƤÉÆvÉ +ÊvÉÊxÉªÉ¨É ªÉÉÆJÉɱÉÒ±É
(¦ÉÉMÉ BEò, SÉÉ®ú-+, SÉôÉ®ú-¤É +ÉÊhÉ SÉÉ®ú-Eò ªÉÉƨÉvªÉä |ÉʺÉrù Eäò±É䱪ÉÉ +ÊvɺÉÚSÉxÉÉ, +Énäù¶É ´É ÊxÉ´ÉÉbä÷ ªÉÉÆ´ªÉÊiÉÊ®úCiÉ)
+ÊvɺÉÚSÉxÉÉ, +Énäù¶É ´É ÊxÉ´ÉÉbä÷.
उǏोग, ऊजɕ व कामगार िवभाग
मंĝालय, मादाम कामा मागर्, हुतात्मा राजगुǗ चौक,
मुंबई 400 032, िदनांक 23 नोव्हेंबर 2022.
अिधसूचना
िकमान वेतन अिधिनयम, 1948.
Ďमांक िकवेअ 2018/Ģ.Ď.213/काम-7.—ज्याअथȓ, महाराष्Ę राज्यातील “ मुंबई येथील उच्च न्यायालयाच्या अिधवक्त्यांनी िंकवा
न्यायवादींनी अथवा असे अिधवक्ते िंकवा न्यायवादी िमळून झालेल्या कोणत्याही अिधसंघाने, संस्थेने िंकवा अन्य िनकायाने िवधी व्यवसायाच्या
संबंधात ठेवलेल्या आस्थापनांमधील कामधंदा ” या रोजगारात असलेल्या (यात यापुढे ज्याचा “ उक्त अनुसूिचत रोजगार ” असा उल्लेख
करण्यात आलेला आहे) कामगारांना देय असलेले िकमान वेतन दर शासन अिधसूचना, उǏोग, ऊजɕ व कामगार िवभाग Ďमांक िकवेअ
2013/53/Ģ.Ď.30/काम-७, िदनांक 5 जुलै 2013 अन्वये पुनȌनधɕिरत केले आहेत ;
आिण ज्याअथȓ, महाराष्Ę शासनाने पुनȌवलोकन कǗन उक्त अनूसूिचत रोजगारातील कामगारांना देय असलेले िकमान वेतन दर
पुनȌनधɕिरत करण्याचे ठरिवले आहे ;
त्याअथȓ, आता िकमान वेतन अिधिनयम, 1948 (1948 चा 11) हा महाराष्Ę राज्यास लागू करताना त्याच्या कलम 3 च्या पोट-कलम
(1) चा खंड (ब) आिण कलम 5 च्या पोट-कलम (2) ǎारे Ģदान करण्यात आलेल्या अिधकारांचा वापर कǘन महाराष्Ę शासन, शासकीय
अिधसूचना, उǏोग, ऊजɕ व कामगार िवभाग, Ďमांक िकवेअ-2018/ Ģ.Ď.213/कामगार-7, िदनांक 28 मे 2019 मध्ये Ģिसध्द झालेल्या
Ģस्तावाच्या संबंधात िमळालेली सवर् अिभवेदने िवचारात घेतल्यानंतर आिण सल्लागार मंडळाचा सल्ला िवचारात घेतल्यानंतर महाराष्Ę शासन
याǎारे िदनांक २3 नोव्हेंबर 2022 पासून उक्त अनुसूिचत रोजगारात नोकरीत असलेल्या खालील अनुसूचीच्या स्तंभ (2) मध्ये नमूद केलेल्या
कामगारांच्या वगɕला त्या अनूसूचीच्या स्तंभ (3) मध्ये नमूद केल्याĢमाणे वेतनाचे िकमान दर पुनȌनधािरत करीत आहे.:-
अनुसूची
अ.Ď.
कामगारांची वगर्वारी
मूळ िकमान वेतन दर (दरमहा ) (Ǘपये )
(1)
(2)
(3)
पिरमंडळ-1
पिरमंडळ-2
1
कुशल
16,620
15,780
2
अधर्कुशल
15,150
14,310
3
अकुशल
14,095
13,255
भाग एक-ल–32-1
(1)
2
¨É½þÉ®úɹ]Åõ ¶ÉɺÉxÉ ®úÉVÉ{ÉjÉ +ºÉÉvÉÉ®úhÉ ¦ÉÉMÉ BEò-±É, xÉÉä´½åþ¤É®ú 23, 2022/+OɽþɪÉhÉ 2, ¶ÉEäò 1944
स्पष्टीकरण.— या अिधसूचनेच्या Ģयोजनाथर्—
(क)
पिरमंडळ 1— मुंबई, ठाणे, पुणे, नागपूर व औरंगाबाद महानगरपािलका क्षेĝांचे िमळून होईल ;
(ख)
पिरमंडळ 2— पिरमंडळ १ मध्ये दशर्िवण्यात आलेले क्षेĝ वगळून महाराष्Ę राज्याच्या उवर्िरत सवर् क्षेĝांचे िमळून होईल ;
(ग)
रोजंदारीवर काम करणाऱ्या कामगारांस देय असलेले मजुरीचे िकमान दर तो कामगार ज्या वगɕचा असेल, त्या वगɕसाठी िनȎश्चत
करण्यात आलेल्या मािसक मजुरीच्या दरांना 26 ने भागून येणारा भागाकार निजकच्या पैशांपयȊत पूणȝकात कǘन काढण्यात येईल ;
(घ)
अधर्वेळ काम करणाऱ्या कामगारांना देय असलेल्या Ģिततास िकमान वेतनाचा दर तो कामगार ज्या वगर्वारीचा असेल, त्या
वगर्वारीच्या रोजंदारी िकमान वेतनास 8 (तास) ने भागून व त्यात 15% वाढ कǗन तसेच येणारी रक्कम निजकच्या पैशापयȊत
पूणȝकात पिरवȌतत करण्यात येऊन काढण्यात येईल ;
(च)
िकमान वेतनामध्ये साप्तािहक सुƺीच्या वेतनाचा समावेश असेल ;
(छ)
िकमान वेतन दरामध्ये मूळ वेतन दर, िवशेष भDŽा या सवर् दरांचा समावेश असेल;
(ज)
कुशल कामगार म्हणजे जो स्वत:च्या िनणर्य शक्तीनुसार आपले काम कायर्क्षमतेने व जबाबदारीने पार पाडू शकतो असा कामगार ;
(झ)
अधर्कुशल कामगार म्हणजे सवर्साधारणपणे िनत्याच्या स्वǗपाचे असे काम करतो की, ज्यामध्ये िनणर्य घेण्याची फारशी गरज नसते.
परंतु तुलनेने त्याला िदलेले छोटेसे काम की, ज्यामध्ये महǃवाचे िनणर्य इतरांकडून घेतले जातात असे काम योग्य िरतीने पार
पाडण्याची आवश्यकता असते. मयɕिदत व्याप्तीचे िनत्याचे काम पार पाडणे हेच त्याचे कतर्व्य असते ;
(ट)
अकुशल कामगार म्हणजे ज्यास लहानसा िंकवा स्वतंĝ िनणर्य घेणे आिण पूवɕनुभव असणे आवश्यक नाही. परंतु तरीही व्यावसाियक
पिरȎस्थतीची मािहती असणे आवश्यक आहे असे साध्या कतर्व्य पालनाचा अंतभɕव असलेले काम करणारा कामगार, त्याच्या
कामासाठी शारीिरक पिरǛमािशवाय िनरिनराळया वस्तूंची िंकवा मालाची त्याला चांगली मािहती असणे आवश्यक असेल.
पिरिशष्ट
1. महाराष्Ę राज्यातील अकरा केंğांचा सरासरी Đाहक मूल्य िनदȃशांक (नवीन मािलका 2001=100) हा उक्त अनुसूचीत रोजगारात
नोकरी करत असलेल्या कामगारांना राहणीमान िनदȃशांक असेल. महाराष्Ę शासनाने िनयुक्त केलेला सक्षम Ģािधकारी 1 जानेवारी व 1 जुलै रोजी
सुǗ होणाऱ्या Ģत्येक सहामाहीच्या समाप्तीनंतर, त्या सहा मिहन्यासाठी उक्त कमर्चाऱ्यांना लागू असलेल्या राहणीमान िनदȃशांकाची सरासरी
काढील आिण 384 िनदȃशांकावर अशा Ģत्येक अंकाच्या वाढीसाठी ज्या सहामाहीच्या संबंधात अशी सरासरी काढण्यात आलेली असेल, त्या
सहा मिहन्यालगत पुढील सहामाहीसाठी उक्त कमर्चाऱ्यांना देय असलेला िवशेष भDŽा ( यात यानंतर ज्याचा “राहणीमान भDŽा” असा िनदȃश
करण्यात आला आहे.) सवर् पिरमंडळाच्या संबंिधत दरमहा Ǘपये 33 दराने असेल.
2. सक्षम Ģािधकारी, शासकीय राजपĝातील अिधसूचनेǎारे, उपरोक्त Ģमाणे िहशेब कǘन काढलेला राहणीमान भDŽा, जानेवारी ते जून
या कालावधीतील Ģत्येक मिहन्यासाठी देय असेल, तेव्हा जानेवारी मिहन्याच्या शेवटच्या आठवडयामध्ये आिण जुलै ते िडसेंबर या
कालावधीमधील Ģत्येक मिहन्यासाठी देय असेल, तेव्हा जुलै मिहन्याच्या शेवटच्या आठवǹामध्ये जाहीर करील :
परंतु, सक्षम Ģािधकारी िकमान वेतन िनȎश्चत केल्याच्या िदनांकापासून देय असलेला राहणीमान भDŽा जून िंकवा िडसेंबर अखेरपयȊतच्या
िंकवा यथाȎस्थती, िकमान वेतन दर िनȎश्चत करण्यात आल्याच्या िदनांकानंतर लगेचच जाहीर करील.
महाराष्Ęाचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,
दा. सो. खताळ,
शासनाचे उप सिचव.
¨É½þÉ®úɹ]Åõ ¶ÉɺÉxÉ ®úÉVÉ{ÉjÉ +ºÉÉvÉÉ®úhÉ ¦ÉÉMÉ BEò-±É, xÉÉä´½åþ¤É®ú 23, 2022/+OɽþɪÉhÉ 2, ¶ÉEäò 1944
3
INDUSTRIES, ENERGY AND LABOUR DEPARTMENT
Madam Cama Road, Hutatma Rajguru Chowk, Mantralaya,
Mumbai 400 032, dated the 23rd November 2022.
NOTIFICATION
MINIMUM WAGES ACT, 1948.
No. MWA 2018//CR.213/LAB-7.—Whereas, by Government Notification, Industries, Energy and
Labour Department, No. MWA.2013/53/CR-30/ LAB-7, dated the 5th July 2013, Government of
Maharashtra has revised the minimum rates of wages payable to the employees employed in the
scheduled employment, viz. “Employment in establishments maintained in connection with
legal profession by Advocates or Attorneys of High Court of Judicature at Bombay or by any
association, society or other body formed by such Advocate or Attorney” (hereinafter referred
to as “the said scheduled employment”) in the State of Maharashtra;
And whereas, the Government of Maharashtra, having reviewed the minimum rates of wages
payable to the employees employed in the said scheduled employment, considers it necessary to revise
them further;
Now, therefore, in exercise of the powers conferred by clause (b) of sub-section (1) of section 3
read with sub-section (2) of section 5 of the Minimum Wages Act, 1948 (11 of 1948), in its application to
the State of Maharashtra, the Government of Maharashtra, after considering all the representations
received by it in respect of the proposal published in Government Notification, Industries, Energy and
Labour Department No. MWA-2018/ CR-213/LAB-7, dated the 28th May 2019 and after consulting the
Advisory Board, hereby revises, with effect from 23rd November, 2022 the basic minimum rates of wages
payable to the employees employed in the said scheduled employment and refixes them, as set out in
column (3) of the Schedule appended hereto, as the basic minimum rates of wages payable to the class of
employees mentioned against them in column (2) of the said Schedule.
Schedule
Sr.No.
Class of Employees
Basic rates of Minimum wages
(per month in rupees)
(1)
(2)
(3)
Zone I
Zone II
1
Skilled
16,620
15,780
2
Semi-skilled
15,150
14,310
3
Un-skilled
14,095
13,255
Explanation.—For the purposes of this notification,—
(a) Zone I.- It shall comprise of the areas falling within the limits of Mumbai, Thane, Pune,
Nagpur and Aurangabad Municipal Corporations;
(b) Zone II.- It shall comprise of all other areas in the State, which are not included in Zone- I ;
(c) the minimum rates of daily wages payable to an employee employed on daily wages shall be
computed by dividing the minimum rates of monthly wages fixed for the class of employees to
which he belongs by twenty-six, the quotient being stepped up to the nearest paisa;
(d) the minimum rates of hourly wages payable to part-time employee shall be computed by
dividing the daily rates of minimum wages applicable to the concerned class of employees by
eight (hours) with 15% rise in it and quotient being stepped up to the nearest paisa;
4
¨É½þÉ®úɹ]Åõ ¶ÉɺÉxÉ ®úÉVÉ{ÉjÉ +ºÉÉvÉÉ®úhÉ ¦ÉÉMÉ BEò-±É, xÉÉä´½åþ¤É®ú 23, 2022/+OɽþɪÉhÉ 2, ¶ÉEäò 1944
(e) the minimum rates of wages shall be inclusive of payment of remuneration in respect of
weekly day of rest;
(f) the minimum rates of wages shall consist of basic rates, the Cost of Living Allowance and the
cash value of concessions, if any;
(g) a skilled employee is one, who is capable of working efficiently, of exercising considerable
independent judgment and of discharging his duties responsibly;
(h) a semi-skilled employee is one, who does work generally of a well-defined routine nature,
wherein the major requirement is not so much of the judgment, skills and dexterity, but of
proper discharge of duties assigned to him for a relatively narrow job and important decisions
are made by others. His work is thus limited to the performance of routine operation of limited
scope;
(i) an unskilled employee is one, who does operations that involve the performance of simple
duties which require exercise of little or no independent judgment or previous experience,
although a familiarity with the occupational environment is necessary. His work may thus
require, in addition to physical exertion, familiarity with a variety of articles or goods.
APPENDIX
1. The average Consumer Price Index Number in respect of eleven centers in the State of
Maharashtra for working class (New Series 2001=100) shall be the Cost of Living Index Number
applicable to the employees employed in the said scheduled employment. The Competent
Authority appointed by the Government shall, after the expiry of every six months commencing on
the first day of January and the first day of July, calculate the average of the Cost of Living Index
Number applicable to the said employee for these six months and ascertain the rise of such
average over 384 points. For such rise of every point, special allowance (hereinafter referred to as
“the Cost of Living Allowance”) payable to the employees in the said scheduled employment for
each of the six months immediately following six months in respect of which such average has been
calculated at the rate of Rs. 33 per month in respect of all the Zones ;
2. The Cost of Living Allowance computed as aforesaid shall be declared by the Competent
Authority by notification in the Official Gazette in the last week of July, when such allowance is
payable for each of the months from July to December and in the last week of January when such
allowance is payable for each of the months from January to June :
Provided that, the Competent Authority shall declare the Cost of Living Allowance payable in
respect of the period from the date of fixation of the rate of minimum wages to the end of
December or June, as the case may be immediately after the said date with effect from which the
minimum rates of wages are fixed.
By order and in the name of the Governor of Maharashtra,
D. S. KHATAL,
Deputy Secretary to Government.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE,
PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF
GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 EDITOR : DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE.