(१)

भााग एक-ल-५–१

RNI No. MAHBIL /2009/31747

महाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र

असाधाारण भााग एक-ल

वर्षष १०, अंक ३]

सोमवार, मार्चच ४, २०२४/फााल्गुन १४, शकेे १९४५

[पृष्ठेे 19, किं�ंमत : रुपयेे १६.००

असाधाारण क्रमांं�क ५

प्रााधि�कृृत प्रकााशन

(केंद्रीीय) औद्योोगि�क वि�वााद अधि�नि�य

म व मुंं�बई औद्योोगि�क संबंध अधि�नि�य

म यांं�खाालील

(भााग एक, चाार-अ, चाार-ब आणि� चाार-क यांं�मध्येे प्रसि�

द्ध केलेल्या अधि�सूूचनाा, आदेश व नि�वााडेे यांं�व्यति�रि�क्त)

अधि�सूूचनाा, आदेश व नि�वााडेे.

उद्योोग, ऊर्जा�, कामगार व खनि�कर्मम वि�भााग

माादााम कामाा माागग, हुुताात्माा रााजगुरु चौौक, मंत्राालय,

मुं�बई ४०० ०३२, दि�नांं�क ४ माार्चच २०२४.

अधि�सूूचनाा

कारखााने अधि�नि�य

म, १९४८.

क्रमांं�क एफएसीी २०२३/प्र.क्र. ५२ (भााग-२)/कामगाार-४.—कारखााने अधिि˜नि�यम, १९४८ (१९४८ चा ६३) महाारााष्ट्र रााज्याला

लागू असताानाा त्याची कलमे ४१, ११२ आणिि” ११५ द्वाारे तसेेच, सर्ववसााधारण वााक्खंड अधिि˜नि�यम, १९९७ (१९९७ चा १०) च्या कलम

खंड ३ नुसार, प्रदाान करण्यात आलेल्या अधिि˜कारांं�चा आणिि” या बाबतीत महाारााष्ट्र शाासनाास समर्थथ करणााऱ्या इतर सर्वव अधिि˜कारांं�चा

वाापर करून महाारााष्ट्र शाासनााने कारखााने (सुरक्षाा लेखाा परीक्षण) नि�यम, २०१४ मध्ये आणखीी सुधारणाा करण्याचे योजले असून त्यास

अनुसरुन पुढीील नि�यमांं�चा मसुुदाा, उक्त अधिि˜नि�यमााच्या कलम ११५ चे पोट-कलम (१) द्वाारे आववश्यक असल्याप्रमााणे या नि�यमांं�मुळेे

बाधा पोहचण्याची शक्यताा असलेेल्या सर्वव व्यक्तींच्या मााहि�तीीकरि�ताा, याद्वाारे प्रसि�द्ध करण्यात येत आहे; आणिि” याद्वाारे अशी नोटीस देण्यात

येत आहे की, उक्त मसुुदाा महाारााष्ट्र शाासनाच्या रााजपत्रामध्येे प्रसि�द्ध झााल्यापासुन ४५ दि�वसांं�च्या समााप्तीनंंतर वि�चााराात घेेण्यात येईल.

२. उपरोक्त कालावधीी समााप्त होण्यापूर्वी, उक्त मसुुद्यााच्या संबंधात कोणत्याही व्यक्तींकडून ज्या कोणत्याही हरकती किं�ंवाा सूचनाा

संचालक, औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य संचालनाालय, कामगाार भवन

, पाचवाा मजला, ब्लॉक ई, सीी-२०, बांं�द्राा-कुर्ला� संकुल, बांं�द्राा (पूर्वव),

मुं�बई ४०० ०५१ यांं�च्याकडे प्राप्त होतील, त्या शाासन वि�चााराात घेेईल.

नि�यमांं�चाा मसुदा

क्रमांं�क एफएसीी २०२३/प्र.क्र. ५२ (भााग-२)/कामगाार-४, कारखााने अधिि˜नि�यम, १९४८ (१९४८ चा ६३) महाारााष्ट्र रााज्याला

लागू असताानाा त्याची कलमे ४१, ११२ आणिि” ११५ द्वाारे तसेेच साधारण वााक्खंड अधिि˜नि�यम, १८९७ (१८९७ चा १०) च्या कलम २३

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

खंड (३) नुसार, प्रदाान करण्यात आलेल्या अधिि˜कारांं�चा आणिि” या बाबतीत महाारााष्ट्र शाासनाास समर्थथ करण्याऱ्या इतर सर्वव अधिि˜कारांं�चा

वाापर करून, महाारााष्ट्र शाासन याद्वाारे महाारााष्ट्र कारखााने (सुरक्षाा लेखाा परीक्षण) नि�यम, २०१४ मध्ये आणखीी सुधारणाा करण्यासाठीी पुढीील

नि�यम करीत आहे. हे नि�यम उक्त अधिि˜नि�यमााच्या कलम ११५, पोट-कलम (१) द्वाारे आववश्यक असल्याप्रमााणे, यापूर्वी प्रसि�द्ध करण्यात

आलेले आहेत :

(१) या नि�यमांं�स, महाारााष्ट्र कारखााने (सुरक्षाा लेखाा परीक्षण) (सुधारणाा) नि�यम, २०२४ असे म्हणाावेे.

(२) महाारााष्ट्र कारखााने (सुरक्षाा लेखाा परीक्षण) नि�यम, २०२४ (यात यापुढे ज्याचा नि�र्देेश, “मुख्य नि�यम” असा केला आहे) याच्या

नि�यम १ मध्ये, पोट-नि�यम (२) मधीील, खंड (तीन) मध्ये, “२५०” या आकडेवाारीऐवजीी, “५०” ही आकडेवाारी दााखल करण्यात येईल.

(३) मुख्य नि�यमााच्या नि�यम २ मध्ये, पोट-नि�यम (१) मधीील, खंड (आठ) मध्ये, “व्यक्ती” या मजकुराानंंतर, “किं�ंवाा संस्थाा”

हा मजकूर समाावि�ष्ट करण्यात येईल.

(४) मुख्य नि�यमााच्या नि�यम ३ यास, त्याचा पोट-नि�यम (१) असा नवीीन क्रमांं�क देण्यात येईल आणिि” त्याच्या,

(क) अशाा प्रकारे नवीीन क्रमांं�क दि�लेेल्या पोट-नि�यम (१) मधीील, दुसऱ्या परंतुकानंंतर, पुढीील स्पष्टीकरण जादाा दााखल

करण्यात येईल :

“स्पष्टीीकरण.— या पोट-नि�यमााच्या प्रयोजनाासाठीी, “सयंंत्र कर्मचााऱ्यां�चाा चमूू" याचा अर्थथ, कारखाान्याच्या सुरक्षाा वि�भााग,

अभि�यांं�त्रि�की, परि�रक्षण, प्रकल्प वव उत्पादन, इत्यादीसारख्या वि�वि�ध

वि�भाागां�मधी

ील व्यक्तींचा चमूू, असा आहे. जर एकाच

भोगवटाादाारााचे वि�वि�ध

कारखााने असतीील तर, इतर ठि�कााणातील सयंंत्र कर्मचााऱ्यां�चाा चमूू, अंतर्गगत लेखाा परीक्षण करू शकेेल.";

(ख) अशाा प्रकारे, नवीीन क्रमांं�क दि�लेेल्या पोट-नि�यम (१) नंंतर, पुढीील पोट-नि�यम जादाा दााखल करण्यात येईल :

“(२) अंतर्गगत लेखाा परीक्षण पूर्णण झााल्यानंंतर, भोगवटाादाार, नि�रीीक्षणांं�चाा कार्ययकारी सारांं�श आणिि” लेखाा परि�क्षणााचा कृती

अहवााल, असे सुरक्षाा लेखाा परीक्षण पूर्णण झााल्याच्या ताारखेेपासून तीस दि�वसांं�च्या आत, कारखाान्यांं�च्या मुख्य नि�रीीक्षकांं�च्या

संबंधिि˜त कार्या�लयास सादर करील.”.

(५) मुख्य नि�यमााच्या नि�यम ४ ऐवजीी, पुढीील नि�यम दााखल करण्यात येईल :

“४. भाारतीीय माानक, आयएस १४४८९: व्यावसाायि�क सुरक्षाा वव आरोग्य लेखाा परीक्षण पद्धती संहि�ताा, त्याच्या नवीीनतम

आवृृत्तीीसह,यामध्ये नि�र्धा�रि�त केलेल्या माानकांं�नुसार सुरक्षाा लेखाा परीक्षण किं�ंवाा संयंत्र कर्मचााऱ्यांं�च्या चमूूद्वाारे, सुरक्षाा लेखाा परीक्षण

करण्यात येईल :

परंतु, मुख्य नि�रीीक्षकाास, सर्वव किं�ंवाा वि�शि�ष्ट वर्गा�च्या कारखाान्यां�चेे सुरक्षाा परि�क्षण करण्याच्या प्रयोजनाार्थथ, वरीील माानकांं�शि�वााय,

स्वतंंत्र तपाासणीी सूच्या आणिि” प्रक्रि�या किं�ंवाा अति�रि�क्त तपाासणीी सूच्या नि�र्धा�रि�त करताा येतील. वर नि�र्धा�रि�त केल्याप्रमााणे, स्वतंंत्र

तपाासणीी सूच्या आणिि” प्रक्रि�या किं�ंवाा अति�रि�क्त तपाासणीी सूच्या, आववश्यक असल्यास, दरववर्षीी जानेवाारी महि�न्यात फेरबदल करताा

येतील, आणिि” उक्त संचालनाालयाद्वाारे, औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य संचालनाालयाच्या अधिि˜कृत संकेतस्थळाावर प्रसि�द्ध करण्यात

येतील.”.

(६) मुख्य नि�यमााच्या नि�यम ५ मध्ये,—

(क) पोट-नि�यम (२) मधीील,–

(एक) “कि�माान तीन व्यक्ती” या मजकुराापूर्वी, “ज्या, राासायनि�क, वि�द्युुत वव यां�त्रि�कीी शााखेमधीील पदवीी धारण करताात

अशाा,” हा मजकूर समाावि�ष्ट करण्यात येईल ;

(दोन) पहि�ल्या परंतुकामध्ये,“धारण करणााऱ्या” या मजकुराानंंतर, “आणिि” ज्या, राासायनि�क, वि�द्युुत वव यां�त्रि�कीी

शााखेमधीील पदवीी धारण करताात अशाा” हा मजकूर समाावि�ष्ट करण्यात येईल ;

(तीन) दुसरेे परंतुक ववगळण्यात येईल ;

(ख) पोट-नि�यम (३) मधीील, “किं�ंवाा महाासंचालक, कारखााने सल्ला सेवाा वव श्रम संस्थाा आणिि” रााष्ट्रीय सुरक्षाा परि�षद किं�ंवाा

औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य संचालनाालयातील उप संचालक या पदाापेक्षाा कमी दर्जा� नसले

ेल्या पदााचा कि�माान १५ वर्षांंɕचा अनुभवव

असणााऱ्या व्यक्तीला” हा मजकूर ववगळण्यात येईल.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(७) मुख्य नि�यमााच्या नि�यम ६ ऐवजीी, पुढीील नि�यम दााखल करण्यात येईल :

“६. (१) सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करण्यासाठीी सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक म्हणूून माान्यताा देण्याचे प्रमााणपत्रााकरीताा अर्जज,-

(क) एखााद्याा व्यक्तीद्वाारे, एक हजाार रुपये इतक्या परीक्षाा शुल्कासह, नमुुनाा-अ मध्ये,

(ख) एखााद्याा संस्थेेद्वाारे, जी व्यक्ती, सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााच्या परीक्षेसाठीी बसेल अशाा प्रत्येक व्यक्तीप्रमााणे, एक हजाार

रुपये इतक्या परीक्षाा शुल्कासह, नमुुनाा-ब मध्ये,

इलेक्ट्रॉनि�क पद्धतीने, वर्षाा�च्या जानेवाारी ते माार्चच आणिि” जुलै ते सप्टेंबर या दरम्यान मुख्य नि�रीीक्षकााकडे करण्यात येईल.

३१ माार्चनंंंतर प्राप्त झाालेल्या अर्जांंɕचा, त्यानंंतरच्या कालावधीीत, म्हणजेेच, जुलै ते सप्टेंबर या कालावधीीत वि�चाार करण्यात

येईल आणिि” ३० सप्टेंबरनंंंतर प्राप्त झाालेल्या अर्जांंɕचा, पुढीील कालावधीीत, म्हणजेेच, जानेवाारी ते माार्चच या कालावधीीत वि�चाार

करण्यात येईल.

(२) या नि�यमांं�नुसार, नमुुनाा-अ मध्ये रीतसर

केलेला अर्जज प्राप्त झााल्यावर, मुख्य नि�रीीक्षक, त्याची छााननीी करील आणिि” पात्र

अर्जजदाारांं�ची, ऐंशी गुणां�चीी लेखी परीक्षाा वव वीीस गुणां�चीी मुलाखत घेेईल. मुख्य नि�रीीक्षक, लेखी परीक्षेत वव मुलाखतीीत सुद्धा पन्नाास

टक्के किं�ंवाा अधिि˜क गुण मि�ळवि�णााऱ्या नि�ववडक अर्जजदाारांं�च्या यादीची, माान्यतेसाठीी शाासनााकडे शि�फाारस करील. मुख्य नि�रीीक्षक,

नि�ववडलेल्या अर्जजदाारांं�ची यादी,

(एक) जानेवाारी ते माार्चच या कालावधीीत प्राप्त झाालेल्या अर्जांंɕसाठीी दरववर्षीी एप्रि�लच्या अखेरीस, आणिि”

(दोन) जुलै ते सप्टेंबर या कालावधीीत प्राप्त झाालेल्या अर्जांंɕसाठीी दरववर्षीी ऑक्टोबरच्या अखेरीस, पाठवीील :

परंतु, मुख्य नि�रीीक्षक, केवळ अशााच संस्थांं�च्या यादीची, माान्यतेसाठीी शाासनााकडे शि�फाारस करील की, ज्या संस्थाानकडील

नि�युुक्त केलेल्या कि�माान तीन व्यक्तींकडे राासायनि�क, वि�द्युुत वव यां�त्रि�कीी शााखेची पदवीी आहे आणिि” अशाा सर्वव व्यक्तींनी, लेखी

परीक्षेत वव मुलाखतीीत पन्नाास टक्के किं�ंवाा त्यापेक्षाा अधिि˜क गुण मि�ळवलेे आहेत.

(३) मुख्य नि�रीीक्षकााकडून शि�फाारस यादी मि�ळााल्यावर, रााज्य शाासन, अर्जजदाारााला सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक म्हणूून माान्यताा देऊ

शकेेल किं�ंवाा मुख्य नि�रीीक्षकााकडून शि�फाारसीी मि�ळााल्याच्या ताारखेेपासून साठ दि�वसांं�च्या आत, त्याची कारणेे वि�नि�र्दि�िष्ट केल्यानंंतर,

अर्जज नााकारू शकेेल.

(४) शाासनााकडून माान्यताा मि�ळााल्यानंंतर, अर्जजदाार, मुख्य नि�रीीक्षकााने कळवि�ल्याच्या ताारखेेपासून तीस दि�वसांं�च्या आत, मुख्य

नि�रीीक्षकााकडे वीीस हजाार रुपये इतकेे माान्यताा शुल्क इलेक्ट्रॉनि�क पद्धतीने जमाा करील. मुख्य नि�रीीक्षक, शुल्क मि�ळााल्यानंंतर पंधराा

दि�वसांं�च्या आत, अर्जजदााराास नमुुनाा-क मध्ये माान्यताा प्रमााणपत्र देईल. उक्त कालावधीीत, शुल्क जमाा करण्यात नि�ष्फळ ठरल्यावर

अर्जज रद्द करण्यात आला असल्याचे माानण्यात येईल.

(५) पोट-नि�यम (४) अन्वयेे दि�लेेली माान्यताा, माान्यताा प्रमााणपत्र दि�ल्याच्या ताारखेेपासून दोन वर्षांंɕच्या कालावधीीसाठीी वैैध

असेल.

(६) जो सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक, त्याचे माान्यताा प्रमााणपत्र नूतनीीकरण करू इच्छि��तोो तो सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक, माान्यताा प्रमााणपत्रााच्या

वैैधतेेचा कालावधीी समााप्त होण्याच्या तीन महि�नेे अगोदर, नमुुनाा- अ, किं�ंवाा यथाास्थि�िति�, नमुुनाा- ब मध्ये मुख्य नि�रीीक्षकााकडे अर्जज

करील.

(७) अर्जजदाार, सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक म्हणूून माान्यताा प्रमााणपत्रााच्या नूतनीीकरण करण्यास पात्र असणाार नााही,जर,

(क) मुख्य नि�रीीक्षकााने यापूर्वीच अशी माान्यताा रद्द केली असेल तर; किं�ंवाा

(ख) ज्याचा अहवााल मुख्य नि�रीीक्षकााकडे पाठवि�लाा जातो अशाा पुढीील मुद्यांं�बााबत सह किं�ंवाा उप मुख्य नि�रीीक्षकााने

मूल्यनि�र्धा�रण वव छााननीी केलेल्या त्याच्या पात्रतेेच्या संबंधातील कामगि�रीीच्या मूल्यमाापनाात त्याला सत्तर टक्क्यां�पेेक्षाा कमी गुण

मि�ळााले असतीील तर, म्हणजेे:-

(एक) व्यववस्थाापनााकडून किं�ंवाा कामगाारांं�कडून सुरक्षाा परि�क्षणााशी संबंधिि˜त असणाारी कोणतीीही तक्रार आहे का?

(दोन) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवााल, वि�हि�त

मुदतीीत भोगवटाादााराास सादर करण्यात आला होताा किं�ंवाा कसे?

भााग एक-ल-५–१अ

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(तीन) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवाालामध्ये नमूूद केलेले तपशील आणिि” कारखाानाा नि�रीीक्षणाालयाच्या अधिि˜काऱ्याला

आढळलेेली वाास्तवि�क तथ्ये यामध्ये काही तफाावत आढळूून आली आहे का?

स्पष्टीीकरण.—सह किं�ंवाा उप मुख्य नि�रीीक्षकाास, कारखाान्याला भेट देऊन लेखाा परीक्षण केलेल्या कारखाान्यां�पैैकी,

कि�माान एक किं�ंवाा पाच टक्के कारखाान्यां�चीी पडतााळणीी करताा येईल.

(चार) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, कोणत्याही उत्पादनााशी संबंधिि˜त असणाारी कोणतीीही मााहि�तीी, वााणिि”ज्यि�िक व्यावसाायि�क

गुपि�तेे किं�ंवाा सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करताानाा, त्याला ज्ञाात झाालेली कोणतीीही प्रक्रि�यात्मक गुपि�तेे उघड केली आहेत किं�ंवाा कसे?

(पाच) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, एकाच कारखाान्याचे सलग दोन वेेळा सुरक्षाा लेखाा परीक्षण केले आहे किं�ंवाा कसे?

(सहाा) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, गेल्या दोन वर्षाा�त कारखाान्याला, नि�रीीक्षण, चाचणीी, साहि�त्य पुरवठाा किं�ंवाा सुरक्षेशी

संबंधिि˜त इतर कोणत्याही सेवाा या संबंधात कोणतीीही सेवाा पुरवि�लीी आहे किं�ंवाा कसे?

(सात) या नि�यमांं�मध्ये नमूूद केलेल्या तपाासणीी सूचीनुसार आणिि” माानकांं�नुसार सुरक्षाा लेखाा परीक्षण केले आहे किं�ंवाा

कसे?

(आठ) माान्यताा प्रमााणपत्रााची वैैधताा संपल्यानंंतर सुरक्षाा लेखाा परीक्षण केले आहे किं�ंवाा कसे?

(नऊ) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, भोगवटाादाारााला सुरक्षाा लेखाा परीक्षण सादर केल्याच्या ताारखेेपासून तीन महि�न्यांं�नंंंतर

केलेल्या कारवााईची पडतााळणीी करण्यासाठीी कारखाान्याला भेट दि�लीी आहे किं�ंवाा कसे आणिि” अनुसूची- तीनमधी

ील अहवााल

संचालनाालयाच्या संबंधिि˜त कार्या�लयास सादर केला आहे किं�ंवाा कसे?

(दहाा ) नमुुनाा-क मध्ये वि�हि�त

केलेल्या शर्तींचे कोणतेेही उल्लंघन केले आहे किं�ंवाा कसे?

(अकराा) प्रमााणपत्रााच्या वैैधतेेच्या कालावधीीत, सुरक्षाा लेखाा परि�क्षक, कोणत्याही संस्थेेने किं�ंवाा संघटनेने जसे कि�,

औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य संचालनाालय, नााराायण मेघाजी लोखंडे श्रम वि�ज्ञाान संस्थेेने, कारखाानाा सल्ला सेवाा वव कामगाार

संस्थाा महाासंचालनाालय,रााष्ट्रीय सुरक्षाा परि�षदेेने, आपत्तीी व्यववस्थाापन संस्थेेने, रााष्ट्रीय व्यावसाायि�क आरोग्य संस्थाा, इतर

कोणत्याही शाासकीीय किं�ंवाा नि�मशाासकीीय संस्थाा किं�ंवाा औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य क्षेत्राात काम करणााऱ्या नाामांं�कि�त खााजगी

संस्थाा यां�नीी आयोजि�त केलेल्या कि�माान चार प्रशि�क्षण कार्ययक्रमांं�ना उपस्थि�ित रााहि�लाा आहे किं�ंवाा कसे?

स्पष्टीीकरण.—मुख्य नि�रीीक्षक, मुद्दा (एक) ते (दहाा) साठीी मि�ळाालेले एकूण गुण एकत्र करील आणिि” त्यानुसार,

सराासरीीचे मूल्यमाापन करील. संपूर्णण सुरक्षाा लेखाा परीक्षण मूल्यनि�धाारणाासाठीी मुद्दा (एक) ते (दहाा) साठीी कमााल ऐंशी गुण

असतीील आणिि” मुद्दा (अकराा) साठीी वीीस गुण असतीील.

(८) माान्यतेच्या नूतनीीकरणाासाठीी प्राप्त झाालेल्या अर्जांंɕचे, असे अर्जज प्राप्त झााल्याच्या ताारखेेपासून पंचेचाळीस दि�वसांं�च्या

आत, मुख्य नि�रीीक्षकांं�द्वाारे मुल्यांं�कन आणिि” छााननीी करण्यात येईल. त्यानंंतर, मुख्य नि�रीीक्षक, माान्यताा प्रमााणपत्रााच्या नूतनीीकरणााची

शि�फाारस यादी,माान्यतेसाठीी शाासनााकडे पाठवीील.जर सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, पोट-नि�यम (७) च्या खंड (ख) च्या उप-खंड

(दोन), (चार), (पाच) आणिि” (अकराा) मध्ये नि�र्दि�िष्ट केलेल्या आववश्यकतांं�चे पालन केलेले नााही असे आढळूून आले असेल

तर, मुख्य नि�रीीक्षक, माान्यताा प्रमााणपत्रााचे नूतनीीकरण करण्याचे नााकारण्याची शि�फाारस शाासनााकडे करील.

(९) शाासन, माान्यताा प्रमााणपत्र देण्यासाठीी शि�फाारस केलेली यादी प्राप्त झााल्यापासून साठ दि�वसांं�च्या आत, माान्यतााप्राप्त

सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााची यादी मुख्य नि�रीीक्षकााकडे पाठवीील.

(१०) शाासनााकडून माान्यताा मि�ळााल्यानंंतर, अर्जजदाार, दहाा हजाार रुपये इतकेे नूतनीीकरण शुल्क इलेक्ट्रॉनि�क पद्धतीने मुख्य

नि�रीीक्षकााला प्रदाान करील आणिि” त्यानंंतर, मुख्य नि�रीीक्षक, अर्जजदााराास नमुुनाा- क मध्ये माान्यताा प्रमााणपत्र देईल.

(११) मुख्य नि�रीीक्षक, सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााला बाजू मांं�डण्याची संधी दि�ल्यानंंतर आणिि” रााज्य शाासनााच्या माान्यतेनंंतर, जर

त्यास,—

“(एक) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, माान्यताा प्रमााणपत्राामध्ये नि�वि�ष्ट केलेल्या कोणत्याही किं�ंवाा माान्यताा प्रमााणपत्रााच्या

नूतनीीकरणााच्या शर्तींचे उल्लंघन केले आहे; किं�ंवाा

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(दोन) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााने, अधिि˜नि�यमााच्या तरतुुदींचे किं�ंवाा या नि�यमांं�चे उल्लंघन करून, सुरक्षाा लेखाा परीक्षण

केले आहे अथवाा अधिि˜नि�यमााच्या किं�ंवाा त्याखााली केलेल्या नि�यमांं�च्या उद्देशांं�शी किं�ंवाा प्रयोजनांं�शीी वि�संंगत असेल अशाा

रीतीने कृती केली आहे अथवाा अधिि˜नि�यमाान्वयेे किं�ंवाा त्याखााली केलेल्या नि�यमांं�न्वयेे आववश्यक असलेेली कृती करण्याचे

टाळलेेले आहे किं�ंवाा कृती करण्यास नि�ष्फळ ठरलेेला आहे ; किं�ंवाा

(तीन) सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााचे काम असमााधानकाारक असल्याचे आढळलेे आहे आणिि” मुख्य नि�रीीक्षकााने, अशाा

सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााला दोन वेेळा इशााराा नोटीस दि�लेेली आहे,

असा वि�श्वाास ठेववण्यास कारण असेल तर,तो माान्यताा प्रमााणपत्र रद्द करू शकेेल.”.

८. मुख्य नि�यमााच्या नि�यम ७ मध्ये,—

(क) “तसेे कळवीील” या मजकुरााऐवजीी, “इलेक्ट्रॉनि�क पद्धतीने कळवीील” हा मजकूर दााखल करण्यात येईल; आणिि”

(ख) “पंधराा” या मजकुरााऐवजीी, “सात” हा मजकूर दााखल करण्यात येईल ;

९. मुुख्य नि�यमााच्या नि�यम ७ नंंतर, पुढीील नि�यम समाावि�ष्ट करण्यात येईल :—

“७ क. (१) सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करण्यासाठीी, आववश्यक असलेेले कि�माान मनुुष्य दि�वस खाालीलप्रमााणे

असतीील,म्हणजेेच :—

(क) मोठ्याा अपघातााचे धोके असलेेले कारखााने आणिि” धोकादाायक प्रक्रि�या करणााऱ्या कारखाान्यां�सााठीी :—

(एक) पन्नाास कामगाारांं�पर्यंंत कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, एक मनुुष्य दि�वस ;

(दोन) एकाववन्न ते एकशे पन्नाास कामगाारांं�पर्यंंत कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, दोन

मनुुष्य दि�वस ;

(तीन) एकशे एकाववन्न ते पाचशेे कामगाारांं�पर्यंंत कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, तीन

मनुुष्य दि�वस ;

(चार) पाचशेेपेक्षाा अधिि˜क कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, चार मनुुष्य दि�वस ;

(ख) मोठ्याा अपघातााचे धोके असलेेले कारखााने आणिि” धोकादाायक प्रक्रि�या करणााऱ्या कारखाान्यांं� व्यति�रि�क्त इतर

कारखााने :-

(एक) एकाववन्न ते दोनशेे पन्नाास कामगाारांं�पर्यंंत कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, दोन

मनुुष्य दि�वस;

(दोन) दोनशेे एकावाान्न ते एक हजाार कामगाारांं�पर्यंंत कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत,

तीन मनुुष्य दि�वस;

(तीन) एक हजााराापेक्षाा अधिि˜क कामगाार काम करीत असणााऱ्या कारखाान्याच्या बाबतीत, चार मनुुष्य दि�वस.

(२) सुरक्षाा लेखाापरीक्षण करण्यासाठीी आववश्यक असलेेला कालावधीी, पंधराा दि�वसांं�पेेक्षाा अधिि˜क नसेेल.

७-ख. पुढीील प्रकारच्या कारखाान्यां�मधी

ील माान्यताा प्रमााणपत्र असलेेल्या संस्थेेद्वाारेच केवळ सुरक्षाा लेखाापरीक्षण

करण्यात येईल, म्हणजेेच:—

(क) मोठ्याा अपघातााचे धोके असलेेले कारखााने ;

(ख) धोकादाायक प्रक्रि�या पार पाडणारे आणिि” दोनशेे पन्नाासपेेक्षाा अधिि˜क कामगाार काम करीत असणाारे कारखााने ;

(ग) नि�यम १ च्या पोट-नि�यम (२) (एक) वव (दोन) अंतर्गगत समाावि�ष्ट नसले

ेले आणिि” एक हजााराापेक्षाा अधिि˜क

कामगाार काम असलेेले इतर कारखााने :

परंतु, खंड (ग) मध्ये नमूूद केलेल्या कारखाान्यां�सााठीी, राासायनि�क अभि�यंंताा व्यक्तीचा लेखाापरि�क्षण चमूूत

समाावेेश करणेे अनि�वाार्यय नााही.”

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

१०. मुुख्य नि�यमााच्या नि�यम ९ यास, त्याचा पोट-नि�यम (१) असा नवीीन क्रमांं�क देण्यात येईल; आणिि” असा नवीीन क्रमांं�क

दि�लेेल्या पोट-कलम (१) नंंतर, पुढीील पोट-कलम दााखल करण्यात येईल:—

“(२) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक, संबंधिि˜त कारखाान्याच्या भोगवटाादाारााने सादर केलेल्या कृती अहवाालाची पडतााळणीी

करण्यासाठीी भोगवटाादााराास बाह्य सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवााल सादर केल्याच्या ताारखेेपासून तीन महि�न्यां�चीी मुदत संपल्यानंंतर

एका महि�न्याच्या आत, कारखाान्याला भेट देईल आणिि” तो अहवााल, अनुसूची- तीनमधी

ील औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य

संचालनाालयाच्या संबंधिि˜त कार्या�लयास वव त्याची एक प्रत भोगवटाादााराास सादर करेल.”

११. मुुख्य नि�यमांं�स जोडलेल्या अनुसूची - १ मध्ये,–

(१) खंड १ मधीील,–

(एक) उप-खंड (एक) मधीील, “पाच” या मजकुरााऐवजीी, “दहाा” हा मजकूर दााखल करण्यात येईल ;

(दोन) उप-खंड (दोन) वव (तीन) ववगळण्यात येतील ;

(तीन) उप-खंड (चार) मधीील,–

(क) “किं�ंवाा पदवि�काा”हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(ख) “पंधराा” या मजकुरााऐवजीी, “पाच” हा मजकूर दााखल करण्यात येईल ;

(२) खंड ३ ऐवजीी, पुढीील मजकूर दााखल करण्यात येईल.

३.

“ज्या अर्जजदाारांं�चे ववय अठाववन्न वर्षांंɕपेक्षाा अधिि˜क आहे तो अर्जजदाार, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक म्हणूून माान्यताा

मि�ळवि�ण्यासाठीी किं�ंवाा त्याच्या नूतनीीकरणाासाठीी अर्जज करण्यास पात्र असणाार नााहीत.”

१२. अनुसूची-१२ ऐवजीी, पुढीील अनुसूची दााखल करण्यात येईल :—

“अनुसूचीी- २

[ नि�यम ८ वव ९ (१) पहा ]

सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवाालाचाा नमुना

भााग-अ

(सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााने सादर कराावयाचाा)

(१) कारखाान्याचे नाावव वव पत्ता :

(२) भोगवटाादाारााचे नाावव :

(३) (क) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षणााच्या सुरुवाातीच्या बैठकीीची ताारीख वव वेेळ :

(ख) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षणााच्या अखेरच्या बैठकीीची ताारीख वव वेेळ :

(ग) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्यासाठीी घेेतलेेले एकूण मनुुष्य दि�वस :

(४) कच्च्या माालाची यादी तसेेच त्याचे कमााल साठवणूूक प्रमााण वव त्याची साठवणूूक पद्धती :

(५) तयाार उत्पादनांं�चीी यादी तसेेच त्याचे कमााल साठवणूूक प्रमााण वव त्याची साठवणूूक पद्धती :

(६) उत्पादन प्रक्रि�येचा प्रवााह तक्ताा (फ्लो चाटट) (स्वतंंत्र पेपर जोडावेे) :

(७) महाारााष्ट्र कारखााने नि�यम, १९६३ च्या नि�यम ११४ मध्ये नमूूद केल्याप्रमााणे, कारखाान्यात केलेल्या

धोकादाायक कामांं�ची यादी :

(८) (क) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााचे नाावव/नाावेे :

(ख) प्रमााणपत्र क्रमांं�क आणिि” त्याचा वैैधताा कालावधीी :

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(९) जोडलेला सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवााल भाारतीीय माानक, आयएस १४४८९: व्यावसाायि�क सुरक्षाा वव आरोग्य लेखाापरि�क्षण

पद्धतीबाबत संहि�ताा, किं�ंवाा संबंधिि˜त वेेळी प्रचलि�त

असलेेल्या अशाा कोणत्याही माानकांं�नुसार, यापैकी, जे अलीकडील असेल त्या,

माानकांं�नुसार आहे किं�ंवाा कसे: (भाारतीीय माानक,आयएस १४४८९: व्यावसाायि�क सुरक्षाा वव आरोग्य लेखाा परीक्षण पद्धतीबाबत संहि�ताा या

व्यति�रि�क्त वाापरलेेली माानकेे, तपाासणीी सूची, माागगदर्शशक तत्वेे नमूूद कराा).

(शि�फाारसींसह सवि�स्तर सुरक्षाा लेखाा परीक्षण अहवााल जोडावयााचा आहे.)

कारखाान्याला सुरक्षाा लेखाा परीक्षण अहवााल सादर केल्याची ताारीख :

सुरक्षाा लेखाा परि�क्षकााची/परि�क्षकांं�चीी किं�ंवाा

सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करण्यासाठीी प्राधिि˜कृत

केलेल्या संस्थेेच्या कर्मचााऱ्यां�चीी/ कर्मचााऱ्यां�चीी

डि�जि�टल स्वााक्षरीी.

अंतर्गगत सुरक्षाा लेखाा परि�क्षणााच्या बाबतीत.

सयंंत्र कर्मचाारी चमूूच्या स्वााक्षऱ्या.

भााग-ब

(भोगवटादारााने सादर कराावयाचाा)

सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााकडून सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवााल मि�ळााल्याची ताारीख:

मी,^{...............................................} खााली स्वााक्षरीी करणााराा,^{.....................................} येथेे स्थि�ित असलेेल्या कारखाान्याचा

भोगवटाादाार असून याद्वाारे घोषि�त करतोो की, ^{.....................} या नाावााच्या सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााने/परि�क्षकांं�नीी सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवाालात

नमूूद केलेल्या नि�ष्कर्षांंɕचे वव शि�फाारशींचे सखोोल पुनर्वि�िलोोकन केले आणिि” त्या आधारे यथोोचि�त कारवााई केली आहे.

सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवाालाच्या प्रति�साादाार्थथ, मी यथोोचि�त उपाययोजनाा केल्या आहेत आणिि” त्याचा अहवााल सोबत जोडलेला आहे.

भोगवटाादाारााची डि�जि�टल स्वााक्षरीी.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

अनुसूचीी- ३

[ नि�यम ९(२) पहा ]

कृती अहवाालाच्या पडतााळणीचाा नमुना

(१) कारखाान्याचे नाावव वव पत्ता :

(२) भोगवटाादाारााचे नाावव :

(३) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााचे नाावव:

(४) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षणााची ताारीख :

(५) सुरक्षाा लेखाापरीक्षण अहवााल भोगवटाादाारााला सादर केल्याची ताारीख :

(६) भोगवटाादाारााने सादर केलेल्या कृती अहवाालाची ताारीख:

(७) कृती अहवाालाची पडतााळणीी करण्यासाठीी भेट दि�ल्याची ताारीख :

(८) नि�रीीक्षणााचे पालन न केल्याचा तपशील, असल्यास:

मी, ^{..........................................}, याद्वाारे असे घोषि�त करतोो की, मी, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण अहवाालात नमूूद केलेल्या सर्वव

नि�रीीक्षणांं�चीी /शि�फाारशींची आणिि” कारखाान्याच्या भोगवटाादाारााने सादर केलेल्या कृती अहवाालाची पडतााळणीी केली आहे.

सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााचीी डि�जि�ट

ल स्वाक्षरीी

१३. मुुख्य नि�यमाास जोडलेल्या नमुुनाा- अ मध्ये,—

(१) अनुक्रमांं�क (५) येथीील नोंंदीमधीील, “फॅक्स” हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(२) अनुक्रमांं�क (६) येथीील नोंंदीमधीील, “पदवि�काा” हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(३) अनुक्रमांं�क (७) येथीील नोंंदीमधीील, “पदवि�काा” हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(४) अनुक्रमांं�क (९) येथीील नोंंदीनंंतर, पुढीील नोंंदी समाावि�ष्ट करण्यात येतील :—

“(१०) पूर्णण केलेला प्रशि�क्षणााचा तपशील (प्रती जोडा).

अ.क्र.

संस्थेेचे नाावव

प्रशि�क्षणााचा

वि�षय/ पाठ

कालावधीी

पासून

पर्यंंत

(११) अर्जा�च्या शुल्काचे प्रदाान केल्याचा तपशील:.”

चलन क्रमांं�क/ संदर्भभ क्रमांं�क.

रक्कम

दि�नांं�क.”

(६) घोषणाा यामधीील खंड (ग) ऐवजीी, पुढीील खंड दााखल करण्यात येईल:-

“(ग) कारखाान्याचे नाावव, पत्ता वव लेखाापरि�क्षण केल्याची ताारीख दर्शशवि�णाारी यादी येथेे जोडलेली आहे.”

१४. मुुख्य नि�यमांं�स जोडलेल्या नमुुनाा- ब मध्ये,—

(१) नोंंद क्रमांं�क (३) मधीील, उप-नोंंद (घ) ववगळण्यात येईल ;

(२) अनुक्रमांं�क (५) येथीील नोंंदीमधीील, “कर्मचााऱ्यां�चीी वैैयक्ति�िक मााहि�तीी” या मजकुरााऐवजीी, “कर्मचााऱ्यां�चाा तपशील”

हा मजकूर दााखल करण्यात येईल ;

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(३) अनुक्रमांं�क (७) येथीील नोंंदीनंंतर, पुढीील नोंंद समाावि�ष्ट करण्यात येईल:—

“(८) चलन क्रमांं�क/

संदर्भभ क्रमांं�क.

रक्कम

दि�नांं�क.”.

(४) घोषणाा या मधीील,—

(एक) खंड (ग) ऐवजीी, पुढीील खंड दााखल करण्यात येईल:-

“(ग) कारखाान्याचे नाावव, पत्ता वव लेखाापरि�क्षण केल्याची ताारीख दर्शशवि�णाारी यादी येथेे जोडलेली आहे.”;

(दोन) खंड (घ) मधीील, “व्यक्तींची व्यक्ति�िगत मााहि�तीी” या मजकुरााऐवजीी, “व्यक्तींचा तपशील” हा मजकूर दााखल

करण्यात येईल ;

(५) जोडपत्राामध्ये,—

(१) अनुक्रमांं�क (५) येथीील नोंंदीमधीील, “फॅक्स” हा शब्द ववगळण्यात येईल ;

(२) अनुक्रमांं�क (७) येथीील नोंंदीमधीील, “पदवि�काा” हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(३) अनुक्रमांं�क (८) येथीील नोंंदीमधीील, “पदवि�काा” हा मजकूर ववगळण्यात येईल ;

(४) अनुक्रमांं�क (८) येथीील नोंंदीनंंतर, पुढीील नोंंदी समाावि�ष्ट करण्यात येईल :—

“(९) पूर्णण केलेला प्रशि�क्षणााचा तपशील (प्रती जोडा).

अ.क्र.

संस्थेेचे नाावव

प्रशि�क्षणााचा

वि�षय/ पाठ

कालावधीी

पासून

पर्यंंत”.

१५. “नमुुनाा- क” ऐवजीी, पुढीील नमुुनाा दााखल करण्यात येईल:-

“नमुना- क

[नि�यम ६(४) पहा]

सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक म्हणूून मान्यतेेचेे प्रमााणपत्र / मान्यतेेचेे नूतनीकरण.

प्रमााणपत्र क्रमांं�क : एमएस/ डीआयएसएचचआय/ ......................... /२० .............

असे कळवि�ण्यात येते की, मेसर्सस/ श्री./ श्रीमतीी...................................................................................,

(पत्ता): ................................................................................................................................................

यां�नाा, महाारााष्ट्र कारखााने (सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण) नि�यम,२०१४ अन्वयेे सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्याच्या प्रयोजनाासाठीी रााज्य शाासनााद्वाारे,

पत्र क्रमांं�क ..................... दि�नांं�क ....................... या अन्वयेे, “सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक” म्हणूून माान्यताा देण्यात आली आहे / माान्यतेचे

नूतनीीकरण करण्यात आले आहे. हे प्रमााणपत्र, .......................पासून .......................पर्यंंत वैैध असेल. हे प्रमााणपत्र, यात याखााली

नि�वि�ष्ट केलेल्या अटींच्या अधीन रााहून, देण्यात आले आहे:-

(१) महाारााष्ट्र कारखााने (सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण) नि�यम, २०१४ मधीील तरतुुदींनुसार, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्यात येईल.

(२) प्रत्येक सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण, भाारतीीय माानक, आय एस: १४४८९: व्यावसाायि�क सुरक्षाा वव आरोग्य लेखाापरि�क्षण पद्धतीबाबत

संहि�ताा, तसेेच त्याची नवीीनतम

आवृृत्तीी आणिि” भाारतीीय माानक, आय एस: १४४८९: व्यावसाायि�क सुरक्षाा वव आरोग्य लेखाापरि�क्षण

पद्धतीबाबत संहि�ताा या व्यति�रि�क्त वाापरलेेली माानकेे, तपाासणीी सूची, माागगदर्शशक तत्वेे या अनुरूप असेल.

भााग एक-ल-५–२

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

तो किं�ंवाा संस्थेेच्या बाबतीत, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्यासाठीी प्राधिि˜कृत केलेली व्यक्ती, सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करतेेवेेळी प्रत्यक्ष

उपस्थि�ित असेल आणिि” केलेल्या कामााची नोंंद ठेवीील.

(३) सुरक्षाा लेखाा परीक्षण अहवाालावर, न चुकताा, प्रमााणपत्र क्रमांं�क वव वैैधताा कालावधीी, नोंंदवाावाा.

(४) वैैधताा कालावधीी संपल्यानंंतर कोणतेेही सुरक्षाा लेखााप‍‍रि�क्षण करण्यात येणार नााही.

(५) हे प्रमााणपत्र, त्याच्या वैैधतेेच्या कालावधीीत कोणत्याही वेेळी रद्द करण्याचा, वि�लोोपन करण्याचा किं�ंवाा त्यात सुधारणाा

करण्याचा हक्क, रााज्य शाासन रााखून ठेवतेे.

(६) तो किं�ंवाा संस्थेेच्या बाबतीत, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्यासाठीी कामाावर नेमलेेली व्यक्ती, ज्या कारखाान्यांं�मध्ये

असा लेखाापरि�क्षक किं�ंवाा व्यक्ती कामाावर नेमलेेली आहे अशाा कोणत्याही कारखाान्याचे किं�ंवाा ज्या कारखाान्यामध्ये असा सुरक्षाा

लेखाापरि�क्षक नेमलेेला आहे किं�ंवाा त्या कारखाान्याचा भोगवटाादाार, भाागीदाार, संचालक किं�ंवाा व्यववस्थाापक आहे त्या कारखाान्याचा

जो सहााय्यक कारखाानाा आहे अशाा कारखाान्याचे, अथवाा नि�कट कुटुंȾबातील सदस्यां�चीी, नाातेवााईकां�चीी किं�ंवाा वि�स्ताारि�त कुटुंȾबातील

सदस्यां�चीी माालकी असलेेल्या, ते कार्या�न्वि��त करीत असलेेल्या, व्यववस्थाापन करीत असलेेल्या किं�ंवाा चालवीीत असलेेल्या कोणत्याही

कारखाान्याचे अथवाा ज्यामध्ये असा सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक किं�ंवाा अशी व्यक्ती कोणतााही संचालक आहे किं�ंवाा त्यां�चाा कोणत्याही

प्रकारचाा अप्रत्यक्ष हि�तसंंबंध आहे अशाा कोणत्याही कारखाान्याचे सुरक्षाा लेखाा परीक्षण करणाार नााही.

स्पष्टीीकरण.—“सहााय्यक कारखाानाा” याचा अर्थथ, जो दुय्यम, पुरवठाादाार किं�ंवाा वि�क्रेेताा आहे असा कोणतााही कारखाानाा

अथवाा ज्या कारखाान्यामध्ये सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक कामाावर नेमलेेला आहे अशाा कारखाान्यामध्ये ज्याचा प्रत्यक्ष किं�ंवाा अप्रत्यक्षपणे

व्यावसाायि�क हि�तसंंबंध आहे असा कोणतााही कारखाानाा, असा आहे.

(७) तो किं�ंवाा संस्थेेच्या बाबतीत, कामाावर नेमलेेली व्यक्ती, कारखाानाा अधिि˜नि�यम, १९४८ च्या तरतुुदींचे किं�ंवाा त्याखााली

केलेल्या नि�यमांं�चे पालन करण्यासाठीी ज्या कोणत्याही कारखाान्यास, असा लेखाापरीक्षक किं�ंवाा अशी व्यक्ती, कोणतेेही संयंत्र,

यंत्रसाामग्रीी, कच्चा मााल, सुरक्षाा उपकरणेे किं�ंवाा इतर साहि�त्य किं�ंवाा उपकरणेे किं�ंवाा सेवाा यां�चाा पुरवठाा करतेे त्या कारखाान्याचे सुरक्षाा

लेखाापरि�क्षण करणाार नााही.

(८) सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक, एकाच कारखाान्यात सलग दोन प्रसंगी कोणत्याही कारखाान्याचे सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करणाार नााही;

(९) सुरक्षाा लेखाापरीक्षक, माागील तीन वर्षांंɕमध्ये ज्या कारखाान्याचे तो सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करीत आहे अशाा कोणत्याही

कारखाान्याचे सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करणाार नााही.

(१०) तो किं�ंवाा संस्थेेच्या बाबतीत, सुरक्षाा लेखाापरि�क्षण करण्यासाठीी कामाावर नेमलेेली व्यक्ती, संस्थेेच्या कर्मचााऱ्याचे

माान्यतााप्राप्त सुरक्षाा लेखाापरि�क्षक असण्याचे बंद झााल्यानंंतर देखील, लेखाापरीक्षक म्हणूून त्यांं�च्या कर्ततव्याच्या ओघात त्यां�नाा जी ज्ञाात

होऊ शकेेल अशी, कोणतीीही ववस्तूनि�र्मि�ितीीची किं�ंवाा व्यावसाायि�क गुपि�तेे अथवाा कामकााजाची प्रक्रि�या किं�ंवाा इतर गोपनीय मााहि�तीी

उघड करणाार नााही. या संबंधात कोणतीीही कसूर केल्यास, असा लेखाापरि�क्षक किं�ंवाा व्यक्ती, त्या त्या वेेळी अंमलाात असलेेल्या

कायद्याानुसार फौजदाारी किं�ंवाा दि�वााणी कार्ययवाहीसाठीी पात्र असेल.

(११) या प्रमााणपत्रााची वैैधताा, या प्रमााणपत्राावर नमूूद केलेल्या ताारखेेपर्यंंत किं�ंवाा सुरक्षाा लेखाापरि�क्षकााचे अठाववन्न वर्षेे ववय

पूर्णण होईपर्यंंत, यापैकी जे आधी घडेेल तोपर्यंंत असेल.

(१२) एखााद्याा संस्थेेच्या बाबतीत, ज्या कर्मचााऱ्यां�चीी नाावेे माान्यताा किं�ंवाा नूतनीीकरण अर्जा�मध्ये समाावि�ष्ट करण्यात आली होती

आणिि” ज्यां�नीी नंंतर रााजीनाामाा दि�लाा किं�ंवाा ज्यां�चीी सेवाा समााप्त करण्यात आली किं�ंवाा जे मयत झाालेले आहेत अशाा कर्मचााऱ्यांं�बद्दलची

मााहि�तीी, तीस दि�वसांं�च्या आत, संचालक, औद्योगि�क सुरक्षाा वव आरोग्य, महाारााष्ट्र रााज्य यां�नाा कळवि�ण्यात येईल.”.

महाारााष्ट्राचे रााज्यपाल यांं�च्या आदेशाानुसार वव नाावााने,

वि�नीीता वेद सिं�ंगल,

शाासनााचे प्रधान सचि�वव

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

INDUSTRIES, ENERGY, LABOUR AND MINING DEPARTMENT

Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk,

Mumbai 400 032, Dated the 4th March 2024.

NOTIFICATION

Factories Act, 1948.

No. FAC-2023/CR.No.52(Part-2)/Labour-4.—The following draft of rules further to amend the

Maharashtra Factories (Safety Audit) Rules, 2014, which the Government of Maharashtra proposes to

make in exercise of the powers conferred by section 41 read with sections 112 and 115 of the Factories

Act, 1948 (63 of 1948), in its application to the State of Maharashtra and clause (3) of section 23

of the General Clauses Act, 1897 (X of 1897) and of all other powers enabling it in that behalf, is

hereby published as required by sub-section (1) of section 115 of the said Act, for information of all

persons likely to be affected thereby; and notice is hereby given that the said draft will be taken into

consideration by the Government of Maharashtra on or after the expiry of forty-five days from the

date of publication of this notification in the Maharashtra Government Gazette.

2. Any objection or suggestion, which may be received by the Director, Directorate of Industrial

Safety and Health, Kamgar Bhavan, 5th Foor, Block-E, C-20, Bandra-Kurla Complex, Bandra (E.),

Mumbai 400 051, on or before the expiry of the above said period from any person with respect to

the said draft, will be considered by the Government.

DRAFT RULES

No. FAC-2023/CR.No.52(Part-2)/Labour-4.—In exercise of the powers conferred by section 41

read with sections 112 and 115 of the Factories Act, 1948 (63 of 1948), in its application to the State

of Maharashtra and of all other powers enabling it in that behalf, the Government of Maharashtra is

hereby makes the following rules further to amend the Maharashtra Factories (Safety Audit) Rules,

2014, the same having been previously published as required by sub-section (1) of section 115 of the

said Act, as follows, namely:—

1. These rules may be called the Maharashtra Factories (Safety Audit) (Amendment) Rules,

2024.

2. In rule 1 of the Maharashtra Factories (Safety Audit) Rules, 2014 (hereinafter referred

to as “the principal Rules”), in sub-rule (2) in clause (iii), for the figures “250” the figures “50”

shall be substituted.

3. In rule 2 of the principal Rules, in sub-rule (1), in clause (viii) after the words “means a

person” the words “or an Institution,” shall be inserted.

4. Rule 3 of the principal Rules shall be re-numbered as sub-rule (1) thereof; and,-

(a) in sub-rule (1), as so re-numbered, after the second proviso the following Explanation

shall be added,-

“Explanation.—For the purpose of this sub-rule “a team of Plant personnel” means

a team of persons from different Departments of the factory such as Department of

Safety, Engineering, Maintenance, Projects and Production, etc. In case there are

different factories of the same occupier, then team of Plant personnel from other

location may conduct the internal audit.”;

(b) after sub-rule (1), as so re-numbered, the following sub-rule shall be added, namely:-

“(2) After completion of internal audit, the occupier shall submit the executive

summary of observations and action taken report of the audit to the concern office

of the Chief Inspector of Factories within thirty days from the date of completion of

safety audit.”.

भााग एक-ल-५–१

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

5. For rule 4 of the principal Rules, the following rule shall be substituted, namely :—

“4. The safety audit shall be carried out by the Safety Auditor or team of Plant Personnel

as per the standards laid down in the Indian Standard, IS 14489 : Code of Practice on

Occupational Safety and Health Audit, with its latest revision:

Provided that, the Chief Inspector may lay down separate checklists and procedures or

additional checklists in addition to above standards for the purpose of conducting safety audit

of all or certain class of factories. The separate checklist and procedures or additional checklist

as laid down above may be altered in the month of January of every year, if required, and shall

be published on the official website of the Directorate of Industrial Safety and Health by the

said Directorate.”.

6. In rule 5 of the principal Rules,—

(a) in sub-rule (2),-

(i) after the words “three persons” the words “ who possess degree in Chemical,

Electrical and Mechanical Branch,” shall be inserted;

(ii) in the first proviso, after the words “three persons” the words “who possess

degree in Chemical, Electrical and Mechanical Branch and” shall be inserted;

(iii) the second proviso shall be deleted;

(b) in sub-rule (3) the words, figures, letters and brackets “or an officer having working

experience of not less than 15 years in the office of the DGFASLI or NSC or Directorate of

Industrial Safety and Health (DISH) not below the rank of Deputy Director” shall be deleted.

7. For rule 6 of the principal Rules, the following rule shall be substituted, namely :-

“6. (1) An application for grant of certificate of recognition as a Safety Auditor for

carrying out safety audit shall be made electronically to the Chief Inspector by,-

(a) an individual in Form A alongwith an examination fees of rupees one thousand,

(b) an institution in Form B alongwith an examination fees of rupees one thousand

per person who shall appear for examination of Safety Auditor,

between January to March and July to September of the year. The applications

received after 31st March shall be considered in the subsequent period i.e. July to

September and the applications received after 30th September shall be considered in

the subsequent period i.e. January to March.

(2) On receipt of an application duly made in accordance with these rules in Form A, the

Chief Inspector shall scrutinise it and conduct a written examination of eighty marks and

interview of twenty marks of eligible applicants. The Chief Inspector shall recommend the

list of the selected applicants scoring fifty per cent. or more marks in written examination

and also in interview to the Government for approval. The Chief Inspector shall forward

the list of selected applicants,-

(i) by the end of April of every year for the applications received during a period

of January to March, and

(ii) by the end of October of every year for the applications received during a

period of July to September:

Provided that, the Chief Inspector shall recommend the list of only such institutes

whose minimum three persons employed possess a degree in Chemical, Electrical and

Mechanical Branch and all such persons have scored fifty per cent., or more marks in

written examination and in interview to the Government for approval.

(3) On receipt of the recommendation list from the Chief Inspector, the State

Government may grant approval to the applicant as a Safety Auditor or reject the application

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

after specifying the reasons therefor, within sixty days from the date of receipt of the

recommendations from the Chief Inspector.

(4) After approval from the Government, the applicant shall deposit a recognition

fees of rupees twenty thousand to the Chief Inspector electronically within thirty days

from the date of communication by the Chief Inspector. The Chief Inspector shall issue a

Certificate of Recognition in Form C to the applicant within fifteen days after receipt of

fees. The application shall be deemed to be cancelled on failure to deposit the fees within

the said period.

(5) The recognition granted under sub-rule (4) shall be valid for a period of two years

from the date of issuance of Certificate of Recognition.

(6) The Safety Auditor who intends to renew his Certificate of Recognition shall apply

in Form A or Form B, as the case may be, to the Chief Inspector three months prior to the

expiry of period of validity of Certificate of Recognition.

(7) The applicant shall not be eligible for renewal of Certificate of Recognition as a

Safety Auditor, if,-

(a) the Chief Inspector has revoked such recognition in the past; or

(b) he has obtained less than seventy per cent. marks in the performance appraisal

regarding his eligibility assessed and scrutinized by the Joint or Deputy Chief Inspector

on the following points, the report of which is sent to the Chief Inspector, namely:—

(i) Is there any complaint regarding the safety audit from management or workers?

(ii) Whether the Safety Audit Report was submitted to the occupier within the

prescribed time?

(iii) Is there any discrepancies found between details mentioned in the Safety

Audit Report and the actual facts found by the officer of the Factory Inspectorate?

Explanation.— Joint or Deputy Chief Inspector may verify at least one or five per

cent. of the audited factories by visiting the factory.

(iv) Whether the Safety Auditor disclosed any information relating to any

manufacturing, commercial business secrets or any process secrets which came to his

knowledge during the safety audit?

(v) Whether the Safety Auditor has conducted safety audit of the same factory

consecutively two times?

(vi) Whether the Safety Auditor has provided any service to the factory in relation

to inspection, testing, material supply or any other safety related services during last

two years?

(vii) Whether the safety audit was conducted as per the checklist and standards

as laid down in these rules?

(viii) Whether the safety audit was conducted after the expiry of the validity of

Certificate of Recognition?

(ix) Whether the Safety Auditor has visited the factory to verify the action taken

after three months from the date of submission of Safety Audit to the Occupier and

submitted the report in Schedule III to the concerned office of Directorate?

(x) Whether there is any violation of the conditions prescribed in Form C ?

(xi) Whether the Safety Auditor during the validity period of the certificate has

attended at least any four training programs organized by any of the institute or

organisation of the Directorate of Industrial Safety and Health, Narayan Meghaji

Lokhande Shram Vidnyan Sanstha, Directorate General Factory Advice and Labour

भााग एक-ल-५–३

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

Institutes, National Safety Council, Disaster Management Institute, National Institute

of Occupational Health, any other Government, Semi-Government institutes or reputed

private institutes working in the field of Industrial Safety and Health?

Explanation.—The Chief Inspector shall collate the total marks obtained for the

points (i) to (x) and evaluate the average accordingly. For the overall safety audit

assessment the maximum marks for points (i) to (x) shall be eighty marks, and for

point (xi) shall be twenty marks.

(8) The applications received for renewal of recognition shall be assessed and scrutinised

by the Chief Inspector within forty five days from the date of receipt of such applications.

Thereafter, the Chief Inspector shall forward the recommendation list for renewal of

Certificate of Recognition to the Government for its approval. The Chief Inspector shall

recommend to the Government to reject the renewal of the Certificate of Recognition, if it

is found that the Safety Auditor has not complied with the requirement specified in sub-

clauses (ii), (iv), (v) and (xi) of clause (b) of sub-rule (7).

(9) The Government shall send the list of approved Safety Auditor to the Chief

Inspector within sixty days from the date of receipt of the recommendation list for issuance

of Certificate of Recognition.

(10) After receipt of an approval from the Government, the applicant shall pay renewal

fees of rupees ten thousand electronically to the Chief Inspector and then the Chief Inspector

shall issue the Certificate of Recognition to the applicant in Form C.

(11) The Chief Inspector may, after giving an opportunity to the Safety Auditor of being

heard and after approval of the State Government revoke the Certificate of Recognition, if

it has a reasons to believe that,—

(i) the Safety Auditor has violated any of the conditions stipulated in the Certificate

of Recognition or renewal of Certificate of Recognition; or

(ii) the Safety Auditor has carried out the safety audit in violation of the provisions of

the Act or these rules or has acted in a manner inconsistent with the intent or the purpose

of the Act or rules made thereunder or has omitted or failed to act as required under the

Act and rules made thereunder; or

(iii) the work of Safety Auditor is found unsatisfactory, and the Chief Inspector has

issued warning notice to such Auditor on two occasions.”.

8. In rule 7 of the principal Rules,—

(a) for the words “in writing” the word “electronically” shall be substituted; and

(b) for the word “fifteen” the word “seven” shall be substituted.

9. After rule 7 of the principal Rules, the following rules shall be inserted, namely:-

“7A. (1) To carry out the safety audit, the minimum required man days shall be as follows,

namely :—

(a) Major Accident Hazards Factories and for factories carrying out hazardous

processes:-

(i) One man day in case of factory employing up to fifty workers;

(ii) Two man days in case of factory employing fifty one workers upto one hundred

and fifty workers;

(iii) Three man days in case of factory employing one hundred and fifty one to

five hundred workers;

(iv) Four man days in case of factory employing more than five hundred workers;

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(b) Factories other than Major Accident Hazards Factories and factories carrying out

hazardous processes :

(i) Two man days in case of factory employing fifty-one to two hundred and fifty

workers;

(ii) Three man days in case of factory employing two hundred and fifty one to one

thousand workers;

(iii) Four man days in case of factory employing more than one thousand workers.

(2) The duration required to conduct the safety audit shall not exceed fifteen days.

7-B. The Safety Audit shall be carried out only by an Institution having Certificate of

Recognition in the following types of factories, namely :

(a) Major Accident Hazards Factories;

(b) Factories carrying out hazardous processes and employing more than two hundred

and fifty workers;

more than one thousand workers:

Provided that, for the factories mentioned in clause (c), inclusion of person of

Chemical Engineer in the audit team is not mandatory.”.

10. Rule 9 of the principal Rules shall be renumbered as sub-rule (1) thereof; and after sub-rule

(1), as so re-numbered, the following sub-rule shall be added, namely:-

“(2) The Safety Auditor shall visit the factory within one month after expiry of three months

from the date of submission of external Safety Audit Report to the occupier to verify the action

taken report submitted by the occupier of the concerned factory and the report of the same

shall be submitted to the concerned office of the Directorate of Industrial Safety and Health in

Schedule III with a copy to occupier.”.

11. In Schedule I appended to the principal Rules,—

(1) in clause 1,—

(i) in sub-clause (i), for the word “five” the word “ten” shall be substituted;

(ii) sub-clauses (ii) and (iii) shall be deleted;

(iii) in sub-clause (iv),

(a) the words “or diploma” shall be deleted;

(b) for the words “fifteen” the words “five” shall be substituted;

(2) in clause 3, the following clause shall be substituted, namely :—

3. “Applicant whose age is more than fifty eight years shall not be eligible to apply for

recognition as a safety auditor or its renewal.”.

भााग एक-ल-५–३अ

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

12. For Schedule II, the following Schedules shall be substituted, namely :—

“Schedule II

[See rules 8 and 9(1)]

Proforma for Safety Audit Report

Part-A

(to be furnished by the Safety Auditor)

(1) Name and address of the factory :

(2) Name of the Occupier :

(3) (a) Date and time of opening meeting of safety audit :

(b) Date and time of closing meeting of safety audit :

(4) List of raw material with maximum, storage quantity and its mode of storage :

(5) List of finished products with maximum storage quantity and its mode of storage :

(6) Manufacturing process flow chart (attach separate sheet) :

(7) List of dangerous operations carried out in the factory as defined in rule 114 of Maharashtra

Factories Rules, 1963 :

(8) (a) Name/s of the Safety Auditor/s :

(b) Certificate No. and it’s validity duration :

(9) Whether enclosed Safety Audit Report is as per the Indian Standard, IS 14489 : Code of

Practice on Occupational Safety and Health Audit, or any such standards prevailing at the relevant

time, whichever is latest : (mention standards, check list, guidelines used in addition to the Indian

Standard, IS 14489 : Code of Practice on Occupational Safety and Health Audit)

(Detailed Safety Audit Report alongwith recommendations to be attached.)

Date of submission of Safety Audit Report to the factory :

Digital Signature of Safety Auditor/s

or employee/s of an Institution

authorized to carry out safety audit.

In case of Internal Safety Audit

Signatures of Team of Plant Personnel.

Part-B

(to be furnished by the occupier)

Date of receipt of safety audit from the Safety Auditor :

I …………………………… undersigned occupier of the factory ……………………………………

situated at ..................................

hereby declare that, I have thoroughly reviewed and taken appropriate actions based on

the findings and recommendations mentioned in Safety Audit Report by safety auditor/s namely

………………………..

In response to the Safety Audit Report I have taken appropriate measures and report of the

same is attached herewith.

Digital Signature of the Occupier.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

Schedule III

[See rule 9(2)]

Proforma for verification of action taken report

(1) Name and address of the factory :

(2) Name of the Occupier :

(3) Name of Safety Auditor :

(4) Date of Safety Audit :

(5) Date of submission of Safety Audit report to Occupier :

(6) Date of action taken report submitted by Occupier :

(7) Date of visit for verifying action taken report :

(8) Details of non-compliance observed, if any :

I……………., hereby declare that, I have verified all the observation / recommendation mentioned

in Safety Audit report and action taken report submitted by the occupier of the factory.

Digital signature of the Safety Auditor.”.

13. In Form A appended to the principal Rules,—

(1) in entry at serial number (5), the word “Fax” shall be deleted ;

(2) in entry at serial number (6), the word “Diploma” shall be deleted ;

(3) in entry at serial number (7), the word “Diploma” shall be deleted ;

(4) after entry at serial number (9), the following entries shall be inserted, namely :—

(10) Details of the training attended (attach copies).

Sr. No.

Name of the Institution

Subject / Topics of the training

Duration

From

(11) Details of Payment of fees for application :

Challan No./ Reference No.

Amount

Date

(6) in the DECLARATION, for clause (c) the following clause shall be substituted, namely : —

“(c) The list showing the name, address of the factory and date of audits are attached herewith.”.

14. In Form B appended to the principal Rules,—

(1) in entry at serial number (3), sub-entry (d) shall be deleted ;

(2) in entry at serial number (5), for the words “bio-data” the word “details ” shall be

substituted ;

(3) after entry at serial number (7) the following entry shall be inserted, namely :—

(8) Challan No./ Reference No.

Amount

Date

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

(4) in the DECLARATION,—

(i) for clause (c), the following clause shall be substituted, namely :—

“(c) The list showing the name, address of the factory and date of audits are

attached herewith.”;

(ii) in clause (d), for the words “bio-data it” the word “details” shall be substituted ;

(5) in Annexure,—

(i) in entry at serial number (5), the word “Fax” shall be deleted ;

(ii) in entry at serial (6), the word “Diploma” shall be deleted ;

(iii) in entry at serial (7), the word “Diploma” shall be deleted ;

(iv) after entry at serial number (8), the following entry shall be added, namely :—

9. Details of the training attended (attached copies).

Sr. No.

Name of the Institution

Subject / Topics of the training

Duration

From

To”.

15. For FORM C, the following FORM shall be substituted, namely :—

“Form C

[See rule 6(4)]

Certificate of recognition / renewal of recognition as a Safety Auditor.

Certificate No. : MS/DISH/SA/ ......................... /20 .........................

It is to inform that M/S. / SHRI / SMT.......................................................... , (address)

,……………………………………………….. been Recognised / Renewed the recognition as a “SAFETY

AUDITOR”, by the State Government, vide letter No. ....................... dated .......................for the

purpose of carrying out Safety Audit under Maharashtra

The Certificate is valid from .......................to .......................

Factories (Safety Audit) Rules, 2014.

This certificate is issued subject to the conditions stipulated hereunder :-

(1) Safety audit shall be carried out in accordance with the provisions of Maharashtra

Factories (Safety Audit) Rules, 2014.

(2) Every safety audit shall conform to the Indian Standard, IS 14489 : Code of Practice on

Occupational Safety and Health Audit with its latest revision and additional standard, check list,

guidelines used in addition to the Indian Standard, IS 14489 : Code of Practice on Occupational

Safety and Health Audit.

He or the person authorized, in case of the institution, to carry out safety audit shall be physically

present at the time of conducting the Safety Audit and shall maintain the record of the work done.

(3) Certificate Number and validity period should be invariably recorded on Safety Audit

Report.

(4) No safety audit shall be carried out after expiry of validity period.

(5) The State Government reserves the right to revoke, annul or amend this Certificate at

any time during its validity.

(6) He or the person employed, in case of the institution, to carry out safety audit shall not

conduct a Safety Audit of any factory where such auditor or person is employed or of any factory

which is ancillary factory of the factory in which the such auditor is employed or an occupier,

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग एक-ल, मार्च ४, २०२४/फाल्गुन १४, शके १९

partner, director, or manager of that factory, or of any factory owned, operated, managed, or

conducted by immediate family members, relatives or extended family members or wherein that

auditor or such person has any direct or indirect interest whatsoever.

Explanation.— “ancillary factory” means any factory which is subsidiary, supplier or vendor

or any such factory which has directly or indirectly commercial interest of such factory in which

safety auditor is employed.

(7) He or the person employed, in case of the institution, shall not conduct a Safety Audit of

any factory to which that auditor or such person supplies any plant, machinery, raw material,

safety equipment’s or other materials or equipment or services towards the compliance of

provisions of the Factories Act, 1948 or rules made there under.

(8) Safety Auditor shall not conduct a Safety Audit of any factory consecutively on two

occasions in the same factory;

(9) Safety Auditor shall not conduct a Safety Audit of any factory where he has carried out

safety audit within last three years.

(10) He or the person employed, in case of the institution, to carry out safety audit shall not

disclose, even after ceasing to be a recognized Safety Auditor of the employee of the institution,

any manufacturing or commercial secrets or working processes or other confidential information

which may come to his knowledge in the course of their duties as an auditor. Any failure in this

regard may make such auditor or person liable for criminal or civil proceedings, in accordance

with the law for the time being in force.

(11) The validity of this certificate is till the date mentioned on this certificate or completion

of age fifty eight years of the safety auditor, whichever is earlier.

(12) In case of an Institutions, information about employees whose names were included

in the recognition or renewal application and who subsequently resign or terminated or pass

away shall be communicated to Director, Industrial Safety and Health, Maharashtra State,

within thirty days.”.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

VINITA VAID SINGAL,

Principal Secretary to Government.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,

RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,

MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,

21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.