(१)

भाग चार-अ-२४३–१

RNI No. MAHBIL /2009/31733

महाराष्टट्रõ शासन राजपत्र

असाधारण भाग चार-अ

वर्षष १०, अंक १२१]

सोमवार, डि’सेंबर २, २०२४/अग्रहायण ११, शके १९४६

[पृष्ठेे 60, किं�ंमत : रुपये १५.००

असाधारण क्रमांं�क २४३

प्राधिकृत प्रकाशन

महाराष्टट्र शासनाने केंद्रीय अधिनियमांन्वये तयार केलेले

(भाग एक, एक-अ आणि एक-ल यांमध्ये प्रसिद्ध केलेले नियम व आदेश यांव््यतिरिक्त) नियम व आदेश.

गृह वि�भाग

मंंत्राालय, मादााम काामा मागग, हुुताात्मा राजगुरू चौक, मुं�बई ४०० ०३२,

दि�नांं�क २ डिि’सेंंबर २०२४.

अधि�सूचना

कारागृह अधि�नि�यम, १८९४.

क्रमांं�क जेएलएम ०८२४/प्र.क्र. १३२/तुरुंंग-२.—काारागृह अधिि˜नि�यम, १८९४ (१८९४ चा ९) महााराष्ट्र राज्यास लागू असताानाा,

त्याच्या कलम ५९ च्या खंंड (५) व (२८) यांं�द्वाारे प्रदाान केलेल्या अधिि˜काारां�चाा, आणिि” याबाबतीत त्यास समर्थथ करणाऱ्या इतर सर्वव

अधिि˜काारां�चाा वापर करून, आणिि” महााराष्ट्र काारागृह (मुं�बई संंचि�त रजा व अभि�वचन रजा) नि�यम, १९५९ याचे अधिि˜क्रमण करून, महााराष्ट्र

शाासन, याद्वाारे, पुढीील नि�यम करीीत आहे :—

महाराष्टट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, डिसेंबर २, २०२४/अग्रहायण ११, शके १

1. संधिप्त नाव, प्रारंभ व प्रयुक्ती.- (१) या वनयमास, महाराष्ट्र कारागृहे (संवचत रजा ि ऄवभिचन

रजा) वनयम, 2024, ऄसे म्हणािे.

(२) हे वनयम, ते, महाराष्ट्र शासन राजपत्रात प्रवसद्द झाल्याच्या वदनांकापासून ऄंमलात येतील.

(३) ते, दोषवसद्द कैद्ांना लागू ऄसतील.

2. व्याख्या.- (1) या वनयमांत, संदभानुसार दुसरा ऄथग अिश्यक नसेल तर,-

(क) “ऄवधवनयम” याचा ऄथग, कारागृह ऄवधवनयम, 1894 (1894 चा 9), ऄसा अहे;

(ख) “रक्ताचे नातेिाइक” याचा ऄथग, कैद्ाचे िडील ककिा अइ ककिा मुले ककिा भािंडे, ऄसा अहे;

(ग)

“नमुना” याचा ऄथग, या वनयमांस जोडलेला नमुना, ऄसा अहे;

(घ)

“संवचत रजा” याचा ऄथग, दोषवसद्द कैद्ाला, कारागृहात चांगले ितगन ठेिल्याबǈल प्रोत्साहन

म्हणून, वशक्षेचा विवनर्ददष्ट्ट कालािधी भोगल्यानंतर, मंजूर केलेली ऄल्प कालािधीची रजा, ऄसा अहे;

(ङ) “ऄवभिचन रजा” याचा ऄथग, दोषवसद्द कैद्ाला, या वनयमांच्या वनयम 12 ऄन्िये विवनर्ददष्ट्ट

प्रकरण एक

प्रारंभि�क

भाग चार-अ-२४३–१अ

केलेल्या कारणांमध्ये नमूद केलेली त्याची कौटुंवबक ि सामावजक दावयत्िे ि जबाबदाऱ्या पूणग करता

याव्यात म्हणून या वनयमांमध्ये विवनर्ददष्ट्ट केलेल्या वनकडींसाठी ईपस्थथत राहण्याकवरता त्याची वशक्षा

ऄल्प कालािधीसाठी थथवगत करून, ऄशा दोषवसद्द कैद्ाची कारागृहामधून तात्पुरती सुटका करणे,

ऄसा अहे;

(च) “कैदी” याचा ऄथग, दोषवसद्द कैदी, ऄसा अहे;

(छ) “िजा केलेला कालािधी” याचा ऄथग, भारतीय नागवरक सुरक्षा संवहता, 2023 (2023 चा 46)

याच्या कलम 468 च्या तरतुदींनुसार कारािासाच्या वशक्षेतून िजा कराियाचा कालािधी, ऄसा

अहे.

(2) या वनयमांमध्ये िापरलेले, परंतु व्याख्या न केलेले शब्द ि शब्दप्रयोग यांना, त्या ऄवधवनयमामध्ये

ऄनुक्रमे जे ऄथग नेमून वदलेले अहेत तेच ऄथग ऄसतील.

प्रकरण दोन

संधचत रजा

3. संधचत रजा मंजूर करण्याची उधिष्ट्ये.- (1) कैद्ास, त्याच्या कुटुंबाच्या संपकात राहता येणे अवण

कौटुंवबक बाबी हाताळणे शक्य व्हािे यासाठी.

(2) कारागृहातील सततच्या बंवदिासाच्या हावनकारक प्रभािांपासून मुक्तता व्हािी यासाठी.

(3) कैद्ाला भविष्ट्याविषयी अशािादी राहणे अवण जीिनामध्ये सकारात्मक दृस्ष्ट्टकोन रूजविणे शक्य

व्हािे यासाठी.

4. संधचत रजेसाठी कैद्ांच्या पात्रतेचे प्रकार.- (1) ज्यांचा ितगणूक विषयक ऄहिाल चांगला अहे

ऄशा, पोट-वनयम (2) मध्ये विवनर्ददष्ट्ट केलेल्या कैद्ांखेरीज, सिग भारतीय कैदी, या वनयमांच्या

तरतुदींनुसार संवचत रजेसाठी पात्र अहेत.

(2) पुढील कैदी संवचत रजेसाठी पात्र ऄसणार नाहीत :-

(क) विदेशी कैदी;

(ख) बहु-विध थिरूपाचे फौजदारी खटले ऄसलेल्या ज्या कैद्ांना, ऄशा खटल्यांपैकी कोणत्याही एका

खटल्यात जामीन फेटाळण्यात अला अहे ऄसे कैदी;

(ग) वशथत विषयक कारणािरून रत्नावगरी विशेष कारागृहात रिानगी केलेले कैदी;

(घ) पुढील कलमांखालील ऄपराधांबǈल दोषवसद्द ठरलेले कैदी:-

(एक) भारतीय दंड संवहतेची कलमे 392 ते 402 (दोन्ही धरून);

(दोन) भारतीय न्याय संवहता, 2023 (2023 चा 45) याची कलमे ३०९ (४), ३०९(५), ३०९(६),

३१०(१), ३१०(२), ३१०(३), ३१०(४), ३१०(६), ३११, ३१२ व ३१३.

(ङ) जे कैदी, ऄंमली औषधीद्रव्ये ि मनःप्रभािी पदाथग ऄवधवनयम, 1985 (1985 चा 61), दहशतिादी

ि विघातक कृत्ये (प्रवतबंध) ऄवधवनयम, 1987 (1987 चा 28), महाराष्ट्र संघवटत गुन्हेगारी वनयंत्रण

ऄवधवनयम, 1999 (1999 चा 30), दहशतिादी कृत्ये प्रवतबंध ऄवधवनयम, 2002 (2002 चा 15),

लैंवगक ऄपराधांपासून बालकांचे संरक्षण ऄवधवनयम, 2012 (2012 चा 32) या कायद्ांखाली दोषवसद्द

ठरलेले अहेत ककिा सामूवहक बलात्कार ि मानिी तथकरी केल्याबǈल दोषवसद्द ठरलेले अहेत ऄसे

कैदी;

(च) जे कैदी, दहशतिाद, देशाविरोधी बंड, खंडणीच्या उǈेशाने ऄपहरण करणे यांच्याशी संबंवधत

ऄसलेल्या ऄपराधांकवरता दोषवसद्द ठरलेले अहेत ऄसे कैदी;

(छ) जे कैदी, बलात्कार ककिा बलात्कारासह खून ककिा बलात्कारासह खून करण्याचा प्रयत्न केल्याच्या

ऄपराबǈल दोषवसद्द ठरलेले अहेत ऄसे कैदी;

(ज) केंद्र सरकारने मान्यता वदलेली नसेल तर, ज्या बाबींना केंद्र सरकारचे कायगकारी ऄवधकार लागू

होतात ऄशा बाबींशी संबंवधत ऄसणाऱ्या कोणत्याही कायद्ाविरद्दच्या ऄपराधाबǈल दोषवसद्द ठरलेले

कैदी;

(झ) राज्य शासनाने, ज्या कैद्ांबाबत ककिा कैद्ांच्या िगाबाबत, त्यांची सुटका करू नये ककिा पुढील

अदेशांसाठी त्यांची प्रकरणे राज्य शासनाकडे पाठिािीत ऄसे वनदेश वदलेले अहेत ऄसे कैदी ककिा

कैद्ांचा िगग;

(ञ) मृत्युदंडाची वशक्षा झालेले ककिा मरेपयंत कारािासाची वशक्षा झालेले कैदी;

(ट) चलनी नोटांशी संबंवधत ऄसलेल्या ऄपराधांमध्ये दोषवसद्द ठरलेले कैदी;

(ठ) ज्यांची सुटका केल्यास, सािगजवनक शांतता, सुव्यिथथा ि प्रशांतता बावधत होइल या कारणाथति

सहायक पोलीस अयुक्ताच्या ककिा पोलीस ईपऄधीक्षकाच्या दजापेक्षा कमी दजा नसलेल्या

ऄवधकाऱ्याने ज्यांची सुटका करण्याची वशफारस केलेली नाही ऄसे कैदी;

(ड) कारागृहे ऄधीक्षकाच्या मते, जे कैदी,-

(एक) गुन्हेगारी प्रिृत्ती दशगविणारे ि आतरांना धोकादायक ठर शकणारे;

(दोन) ज्यांनी विवहत केलेल्या ितगणुकीप्रमाणे ितगणूक केलेली नाही ककिा नेमून वदलेले

काम केलेले नाही,

ऄसे कैदी ;

(ढ) ज्या कैद्ांनी, कोणत्याही िेळी कायदेशीर कोठडीतून पलायन केलेले अहे ककिा पलायन करण्याचा

प्रयत्न केला अहे, ऄसे कैदी;

(ण) जे कैदी, धोकादायक अहेत ककिा हल्ला, ईद्रेक, दंगल, ईठाि, पलायन ककिा कारागृहाच्या

वशथतीला हावनकारक ठरणारी कृत्ये या सारख्या कारागृहातील गंभीर कहसाचारात सहभागी झालेले अहेत,

ऄसे कैदी;

(त) मानवसक अजाराने ग्रथत ऄसलेले अवण संवचत रजेिर सोडण्यासाठी िैद्कीय ऄवधकाऱ्याने

प्रमावणत न केलेले कैदी;

(थ) ज्या कैद्ांना, संवचत रजेिर सोडल्यास, देशातील ऄन्य भागात त्याचा प्रवतकूल पवरणाम होण्याचा

संभि अहे, ऄसे कैदी;

(द) ज्या कैद्ांना संवचत रजेिर सोडल्यास, थथावनक थिराज्य संथथांच्या, विधानमंडळाच्या ि संसदेच्या

कोणत्याही वनिडणुकांच्या अदशग अचारसंवहतेच्या कालािधीमध्ये कायदा ि सुव्यिथथा अवण

सािगजवनक शांतता यांिर प्रवतकूल पवरणाम होण्याचा संभि अहे, ऄसे कैदी:

परंतु, खंड (घ), (ङ), (च), (छ), (ट) ककिा (ढ) यांमध्ये नमूद केलेल्या ऄपराधांबǈलची वशक्षा

पूणग केल्यानंतर, कैदी, ज्या ऄपराधासाठी या वनयमान्िये संवचत रजा ऄनुज्ञेय अहे ऄशा ऄपराधाबǈल तो

दोषवसद्द ठरला ऄसेल तर, संवचत रजेसाठी पात्र ऄसेल.

५. संधचत रजेसाठी अजज.- (१) संवचत रजेचा ऄजग, नमुना ब मध्ये कारागृह ऄधीक्षकाकडे करण्यात

येइल.

६. संचित रजा मंजूर करणारा प्राचिकारी व ऄपील प्राचिकारी.- (१) तक्त्याच्या स्तंभ (३) मध्ये

नमूद केलेले ऄधधकारी हे, ्याच्या स्तंभ (२) मध्ये धवधनर्ददष्ट केलेल्या कैद्याच्या बाबतीत, संधित रजा

मंजूर करणारे मंजुरी प्राधधकारी ऄसतील.

(२) जर मंजुरी प्राधधकाऱ्याने संधित रजेवर सोडण्यािा ऄजज नाकारला तर, तक्त्याच्या स्तंभ (४) मध्ये

धवधनर्ददष्ट केलेल्या ऄपील प्राधधकाऱ्याकडे नमुना अय मध्ये ऄपील दाखल करता येइल.

(३) संधित रजा फेटाळल्याच्या धवरोधातील ऄपील, मंजुरी प्राधधकाऱ्यािा अदेश प्राप्त झाल्याच्या

धदनांकापासून तीस धदवसांच्या कालावधीत दाखल करता येइल.

(४) ऄधीक्षक, कैद्यास ऄधपलािी पोि देइल अधण सहा धदवसांच्या अत, ऄपील प्राधधकाऱ्याकडे

ऄपील पाठवील.

(५) ऄपील प्राधधकारी, ऄपील प्राप्त झाल्याच्या धदनांकापासून तीस धदवसांच्या अत, ऄधपलावर धनणजय

घेइल.

तक्ता

ऄ.क्र.

(१)

कैदी

(२)

मंजुरी प्राचिकारी

(३)

ऄपील प्राचिकारी

(४)

१.

बंवदथत

कारागृहात

ठेिलेला कैदी

कारागृह ईपमहावनरीक्षक

ऄपर पोलीस महासंचालक ि

महावनरीक्षक,

कारागृह

ि

सुधारसेिा

२.

खुल्या कारागृहात

ठेिलेला कैदी

ऄधीक्षक, खुले कारागृह

कारागृह ईपमहावनरीक्षक

७. संधचत रजेचा कालाविी.- (१) पात्र कैद्ांसाठी संवचत रजेचा कालािधी पुढीलप्रमाणे ऄसेल :-

ऄ.क्र.

(१)

ठोठावलेल्या धशक्षेिा

कालावधी

(२)

कारागृहातील प्र्यक्ष

कारावास भोगल्यािा

कालावधी

(३)

प्र्येक कॅलेंडर वषानुसार संधित

रजेिा ऄनुज्ञेय कालावधी

(४)

१.

पाच िषांपेक्षा ऄवधक

नसलेला

प्रत्यक्ष कारािासाचे एक

िषग पूणग झाल्यािर

एकिीस वदिस.

२.

पाच िषांपेक्षा ऄवधक

ऄसलेला परंतु, चौदा

िषांपेक्षा ऄवधक

नसलेला

प्रत्यक्ष कारािासाची दोन

िषे पूणग झाल्यािर

प्रत्यक्ष करािासाच्या पवहल्या पाच

िषांच्या कालािधीमध्ये एकिीस

वदिस अवण वशक्षेच्या ईिगवरत

कालािधीसाठी ऄठ्ठािीस वदिस.

३.

अजीिन कारािासाची

ककिा चौदा िषांपेक्षा

ऄवधक कारािासाची

वशक्षा झालेले कैदी

प्रत्यक्ष कारािासाची तीन

िषे पूणग झाल्यािर

प्रत्यक्ष करािासाच्या पवहल्या पाच

िषांच्या कालािधीमध्ये एकिीस

वदिस अवण वशक्षेच्या ईिगवरत

कालािधीसाठी ऄठ्ठािीस वदिस.

टीप १. या धनयमातील कारावासाच्या कालावधीमध्ये, जर द्रव्यदंड प्रदान केला नसेल तर,

द्रव्यदंडाऐवजी ठोठावण्यात येणाऱ्या धशक्षेिा ककवा धशक्षांिा समावेश होतो.

टीप २. संधित रजेच्या पात्रतेच्या प्रयोजनांसाठी, ‘धशक्षा’ यािा ऄथज, ऄधपलामध्ये ककवा

पुनरीक्षणामध्ये, ककवा ऄन्यथा ऄंधतमतः धनणजय धदल्याप्रमाणे ऄसलेली धशक्षा, ऄसा अहे,

अधण ्यामध्ये, एक ककवा ऄधधक धशक्षांिे एकत्रीकरण यािा समावेश होतो.

(२) जो कैदी, ्याच्या संधित रजा ऄथवा ऄधभविन रजा पूणज होतेवेळी कारागृहामध्ये

परतण्यास कोण्याही प्रकारे कसूर करील, तो कैदी, पुढील धनकषांनुसार संधित रजेसाठी

पात्र ऄसेल :-

ऄ.क्र.

(१)

स्वािीन होण्यापूवीिा

ऄनचिकृत ऄचिक

मुक्कामािा कालाविी

(२)

जेव्हा स्वतः स्वािीन झाला

ऄसेल त्याबाबतीत

(३)

जेव्हा पोचलसांनी ताब्यात घेतले ऄसेल

त्याबाबतीत

(४)

१.

७ वदिसांपयंत

वनयमांनुसार पात्र

ऄवधक

मुक्कामािरून

ताब्यात

घेतल्यानंतर एक िषग.

२.

८ ते 180 वदिस

ऄवधक मुक्कामािरून

थिाधीन झाल्यानंतर एक िषग

ऄवधक मुक्कामािरून ताब्यात

घेतल्यानंतर दोन िषे.

३.

181 ते 365 वदिस

ऄवधक मुक्कामािरून

थिाधीन झाल्यानंतर दोन िषे

ऄवधक मुक्कामािरन ताब्यात

घेतल्यानंतर तीन िषे.

४.

366 वदिस ि त्यापेक्षा ऄवधक

ऄवधक मुक्कामािरून

थिाधीन झाल्यानंतर तीन िषे

ऄवधक मुक्कामािरून ताब्यात

घेतल्यानंतर पाच िषे

8. संधचत रजेच्या पात्रतेची सूचना.- कारागृह ऄधीक्षक, कैद्ांना त्यांच्या संवचत रजेच्या पात्रतेबǈल वकमान

तीन मवहने अगाउ सूवचत करील अवण नमुना अ मध्ये सूचनेची नामािली ठेिील.

भाग चार-अ-२४३–२

९. संचित रजेिी वारंवारता.- एका कॅलेंडर वषात केवळ एकदाि संधित रजा घेता येउ शकेल. एखाद्या

कॅलेंडर वषात न घेतलेली संधित रजा, ्या कॅलेंडर वषाच्या शेवटी व्यपगत झाली ऄसल्यािे मानण्यात येइल.

10. संधचत रजा वाढधवणे.- कोणत्याही पवरस्थथतीत, मंजूर केलेल्या कालािधीपेक्षा ऄवधक कालािधीसाठी

संवचत रजा िाढविण्यात येणार नाही.

11. संचित रजेिी चिक्षेच्या कालाविीसाठी गणना करणे.- संधित रजेवर घालधवलेल्या कालावधीिी

धशक्षेच्या कालावधीसाठी गणना करण्यात येइल.

प्रकरण तीन

अधभवचन रजा

12. अधभवचन रजा मंजूर करण्याची कारणे.- (१) कैद्याच्या प्नीिे ककवा पतीिे, रक्तताच्या नातेवाइकािे

गंभीर अजारपण, ्याच्या ऄप्यािा जन्म ऄशा प्रसंगी ककवा पूर, अग, भूकंप यांसारख्या नैसर्दगक

अपत्तींमुळे ्याच्या घरािे व मालमत्तेिे नुकसान झाल्यास ्या धठकाणी ईपस्स्थत राहण्यासाठी.

(२) ्याच्या रक्तताच्या नातेवाइकांिा ककवा प्नीिा ककवा पतीिा मृ्यू झाल्यास, ्यांच्या ऄंधतम संस्काराला

ईपस्स्थत राहण्यासाठी.

(३) ्याच्या मुलांच्या व भावंडांच्या धववाहाला ईपस्स्थत राहण्यासाठी.

13. अधभवचन रजेचे प्रकार.- ऄवभिचन रजा, पुढील दोन प्रकारची ऄसते :-

(१) चनयचमत ऄचिविन रजा - कैद्याच्या प्नीिे ककवा पतीिे ककवा रक्तताच्या नातेवाइकािे गंभीर

अजारपण, ्याच्या ऄप्यािा जन्म, ्याच्या मुलांिा ककवा भावंडांिा धववाह ऄशा प्रसंगी ऄथवा पूर, अग,

भूकंप यांसारख्या नैसर्दगक अपत्तींमुळे ्याच्या घरािे व मालमत्तेिे नुकसान झाल्यास ्या धठकाणी ईपस्स्थत

राहण्यासाठी कैद्याला धनयधमत ऄधभविन रजा मंजूर करता येइल.

(२) अकस्स्मक ऄचिविन रजा - कैद्याच्या प्नीिा ककवा पतीिा ककवा रक्तताच्या नातेवाइकांिा मृ्यू

झाल्यास, ्यांच्या ऄं्यसंस्काराला ईपस्स्थत राहण्यासाठी कैद्याला अकस्स्मक रजा मंजूर करता येइल.

14. अधभवचन रजेसाठी पात्रता.- (१) धवदेशी कैदी, मृ्यूदंडािी धशक्षा झालेले कैदी अधण मरेपयंत

अजीवन कारावासािी धशक्षा झालेले कैदी वगळता आतर सवज कैदी, प्र्यक्ष कारावासािे एक वषज पूणज

झाल्यावर, धनयधमत ऄधभविन रजेसाठी पात्र ऄसतील.

(२) धवदेशी कैद्यांखेरीज आतर सवज कैदी, अकस्स्मक ऄधभविन रजेसाठी पात्र ऄसतील.

15. अधभवचन रजेसाठी अजज.- ऄवभिचन रजेसाठी नमुना ब मध्ये कारागृह ऄधीक्षकाकडे ऄजग करण्यात

येइल.

16. अधभवचन रजा मंजूर करणारा प्राधिकारी व अपील प्राधिकारी.- (१) तक्त्याच्या स्तंभ (4) मध्ये

नमूद केलेले ऄधधकारी हे, ्याच्या स्तंभ (3) मध्ये धवधनर्ददष्ट केलेल्या कालावधीसाठी स्तंभ (2) मध्ये धवधनर्ददष्ट

केलेल्या प्रकारिी ऄधभविन रजा मंजूर करण्यासाठी मंजुरी प्राधधकारी ऄसतील.

(२) जर मंजुरी प्राधधकाऱ्याने ऄधभविन रजेवर सोडण्यािा ऄजज नाकारला तर, तक्त्याच्या स्तंभ (५) मध्ये

धवधनर्ददष्ट केलेल्या ऄपील प्राधधकाऱ्याकडे ऄपील दाखल करता येउ शकेल.

(३) धनयधमत ऄधभविन रजा फेटाळल्याच्या धवरोधातील ऄपील, मंजुरी प्राधधकाऱ्यािा अदेश प्राप्त

झाल्याच्या धदनांकापासून तीस धदवसांच्या कालावधीत, नमुना आय मध्ये दाखल करता येइल.

(४) ऄधीक्षक, कैद्याला ऄधपलािी पोि देइल अधण सहा धदवसांच्या अत, ऄपील प्राधधकाऱ्याकडे ऄपील

पाठवील.

(५) ऄपील प्राधधकारी, ऄपील प्राप्त झाल्याच्या धदनांकापासून तीस धदवसांच्या अत धनणजय घेइल.

(६) अकस्स्मक ऄधभविन रजा फेटाळल्याच्या धवरोधातील ऄपील, मंजुरी प्राधधकाऱ्यािा अदेश प्राप्त

झाल्याच्या धदनांकापासून दोन धदवसांच्या कालावधीत दाखल करता येइल.

(७) अकस्स्मक ऄधभविन रजेच्या बाबतीत, ऄधीक्षक, ऄपील प्राधधकाऱ्याकडे ता्काळ ऄपील पाठवील.

(८) अकस्स्मक ऄधभविन रजेच्या बाबतीत, ऄपील प्राधधकारी, ऄधपलावर, दोन धदवसांच्या अत धनणजय

घेइल.

भाग चार-अ-२४३–२अ

(९) ऄपील प्राधधकारी, ऄपवादा्मक प्रकरणांमध्ये, अर्दथकदृष्या दुबजल कैद्यांसाठी, पोलीस बंदोबस्तािा खिज

ककवा ऄसे आतर खिज काही मयादेपयंत कमी करू शकेल ककवा खिज संपूणजतः माफ करू शकेल. ऄशा

प्रकरणांमध्ये, ऄपील प्राधधकाऱ्याला, अकस्स्मक ऄधभविन रजेिे धदवस कमी करण्यािा ऄधधकार ऄसेल.

तक्ता

अ.क्र.

अधभवचन रजेचा

प्रकार

अधभवचन रजेचा

कालाविी

मंजुरी प्राधिकारी

अपील प्राधिकारी

(१)

(२)

(३)

(४)

(५)

१

वनयवमत ऄवभिचन रजा

चाळीस वदिसांपयंत

कारागृह ईपमहावनरीक्षक

ऄपर पोलीस महासंचालक

ि महावनरीक्षक, कारागृह ि

सुधारसेिा

२.

अकस्थमक ऄवभिचन

रजा

चौदा वदिसांपयंत

कारागृह ईपमहावनरीक्षक

ऄपर पोलीस महासंचालक

ि महावनरीक्षक, कारागृह ि

सुधारसेिा

१७. ऄचिविन रजेिी वारंवारता.- अकस्स्मक ऄधभविन रजेखेरीज, एका कॅलेंडर वषात केवळ एकदाि

ऄधभविन रजा घेता येउ शकेल.

१८. ऄचिविन रजा वाढचवणे.- कोण्याही पधरस्स्थतीत, मंजूर केलेल्या कालावधीपेक्षा ऄधधक कालावधीसाठी

ऄधभविन रजा वाढधवण्यात येणार नाही.

19. अधभवचन रजेची धििेच्या कालाविीसाठी गणना करणे.- ऄवभिचन रजेिर घालविलेल्या कालािधीची,

वशक्षेच्या कालािधीसाठी गणना करण्यात येणार नाही.

प्रकरण - चार

संधचत रजेच्या व अधभवचन रजेच्या अटी

20. कैद्ाने करावयाचा खचज.- जेव्हा कैद्ाला, संवचत रजेिर ककिा ऄवभिचन रजेिर सोडले जाते तेव्हा, त्याच्या

दोन्ही मागांच्या प्रिासाचा खचग, संबंवधत कैद्ाकडून करण्यात येइल.

21. संधचत रजा ककवा धनयधमत अधभवचन रजा धमळवण्याची प्रधक्रया.- (1) जर कैद्ाची संवचत रजा

घ्याियाची आच्छा ऄसेल तर, तो, नमुना ‘ब’ मध्ये, तीन प्रतींत, कारागृह ऄधीक्षकाकडे ऄजग सादर करील.

(2) वनयवमत ऄवभिचन रजा घ्याियाची आच्छा ऄसणारा कोणताही कैदी, एकतर, थित: ककिा त्याच्या

नातेिाइकांमाफगत ककिा वमत्रांमाफगत ककिा विधी सल्लागारामाफगत नमुना ‘ब’ मध्ये, तीन प्रतींत, ऄधीक्षकाकडे ऄजग

सादर करील.

(3) कैद्ाला ज्या वठकाणी संवचत रजा ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजा व्यतीत करण्याची आच्छा ऄसेल त्या वठकाणाचे

नाि ि पूणग पत्ता, त्याला संवचत रजेिर ककिा ऄवभिचन रजेिर थिीकारण्यास आच्छुक ऄसलेल्या अवण मंजुरी

प्रावधकाऱ्याकडून वनस्श्चत करण्यात येइल ऄशा रकमेचे नमुना इ मधील िैयस्क्तक बंधपत्र करून देण्यास आच्छुक

ऄसणाऱ्या व्यक्तीचे संपूणग नाि, संवचत रजेच्या ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेच्या ऄजामध्ये थपष्ट्टपणे नमूद करील.

(4) वनयवमत ऄवभिचन रजेसाठी कैद्ाने सादर केलेल्या िैद्कीय प्रमाणपत्राची शासकीय रग्णालयाचे

शल्यवचवकत्सक, िैद्कीय ऄधीक्षक ककिा िैद्कीय ऄवधकारी यांच्याद्वारे पडताळणी करण्यात येइल ि साक्षांवकत

करण्यात येइल.

(5) कारागृह ऄधीक्षक, ऄशा ऄजािर त्याचे शेरे पृष्ट्ठांवकत करील अवण त्याची एक प्रत, कैद्ाच्या नामवनदेशन

तक्त्यासह मंजुरी प्रावधकाऱ्यास सादर करील अवण दुसरी प्रत, कैदी, जेथे त्याची संवचत रजा ककिा वनयवमत

ऄवभिचन रजा व्यतीत करणार अहे, त्या क्षेत्राच्या संबंवधत सहायक पोलीस अयुक्त ककिा पोलीस ईप ऄधीक्षक

यांना सादर करील.

(6) संबंवधत पोलीस प्रावधकारी, चौकशी करतील अवण त्यांच्या ऄवभप्रायांसह चौकशी ऄहिाल टपालाने ककिा

संदेशिहनाच्या आलेक्रॉवनक माध्यमांद्वारे विवनर्ददष्ट्ट कालमयादेच्या अत, मंजुरी प्रावधकाऱ्याकडे पाठितील. प्रवतकूल

ऄहिालाच्या बाबतीत, अधारभूत पुराव्यांसह चौकशीचा तपशील, सादर करण्यात येइल. जलद पत्र व्यिहारासाठी

संदेशिहनाच्या आलेक्रॉवनक माध्यमाचा िापर करता येउ शकेल.

(7) कैद्ाच्या संवचत रजेच्या ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेच्या संबंधात पोलीस प्रावधकाऱ्यांकडून प्रवतकूल ऄहिाल

प्राप्त झाला ऄसला तरी देखील मंजुरी प्रावधकारी, सदर ऄहिाल न्यायबुद्दीने विचारात घेउन वनणगय घेउ शकेल.

(8) संवचत रजेचा ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेचा ऄजग प्राप्त झाल्यािर, मंजुरी प्रावधकारी, त्याला अिश्यक िाटेल

ऄशी चौकशी करील. कारागृह ऄधीक्षकाचे शेरे अवण संबंवधत पोलीस प्रावधकाऱ्यांचा चौकशी ऄहिाल ि शेरे

विचारात घेतल्यानंतर, संबंवधत कैद्ास संवचत रजेिर ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेिर सोडण्यास कोणतीही हरकत

नाही ऄसे मंजुरी प्रावधकाऱ्याचे मत ऄसेल तर, तो, कैद्ास संवचत रजेिर ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेिर

सोडण्यासाठी विवनर्ददष्ट्ट कालमयादेत नमुना ड मध्ये अदेश काढील.

(9) जर मंजुरी प्रावधकाऱ्याने, संवचत रजेचा ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजेचा ऄजग फेटाळला ऄसेल अवण ऄपील

प्रावधकाऱ्याने तो फेटाळण्यास पुष्ट्टी वदली ऄसेल तर, पुढील ऄजग, मंजुरी प्रावधकाऱ्याच्या ऄशा अदेशाच्या

वदनांकापासून सहा मवहने पूणग झाल्यानंतर सादर करण्यात येइल.

(10) कैद्ाने जेथे संवचत रजा ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजा व्यतीत केली अहे त्या वठकाणच्या पोलीस ठाण्याचा

ऄंमलदार ऄवधकारी, कैदी ऄशा रजेिरन कारागृहात दाखल होताना प्रत्येक िेळी दहा वदिसांच्या अत, नमुना- ह

मध्ये प्रमाणपत्र सादर करील.

(11) संवचत रजेच्या बाबतीत, जेव्हा एखादा कैदी, त्याच वठकाणाहून त्याच जामीनदारासह तीन सलग संवचत रजेनंतर,

िेळेत परत येतो अवण त्या नंतरच्या संवचत रजेसाठी, त्याच जावमनदारासह ि त्याच वठकाणासाठी ऄजग करतो तेव्हा,

कोणत्याही निीन पोलीस चौकशी ऄहिालाची अिश्यकता ऄसणार नाही. ऄशा प्रकरणांमध्ये, मंजुरी प्रावधकारी,

निीन पोलीस ऄहिाल मागिण्याऐिजी, नमुना- ह मधील मागील तीन प्रमाणपत्रांचा विचार करू शकेल.

22. आकस्ममक अधभवचन रजा धमळवण्याची प्रधक्रया.- (1) अकस्थमक ऄवभिचन रजा घ्याियाची आच्छा

ऄसणारा कैदी, एकतर थितः ककिा त्याच्या नातेिाइकांमाफगत ककिा वमत्रांमाफगत ककिा विधी सल्लागारामाफगत

नमुना- ब मध्ये, संबंवधत दथतऐिजांसह तीन प्रतींत मंजुरी प्रावधकाऱ्याकडे ऄजग सादर करील.

(2) कहदू ि आतर धमातील (मुस्थलम धमाखेरीज) कैदी, त्याच्या पत्नीच्या ककिा पतीच्या ककिा रक्ताच्या

नातेिाइकांच्या मृत्यूनंतर दहा वदिसांच्या अत अवण मुस्थलम कैदी, त्याच्या पत्नीच्या ककिा पतीच्या ककिा रक्ताच्या

नातेिाइकांच्या मृत्युनंतर िीस वदिसांच्या अत, अकस्थमक ऄवभिचन रजेसाठी ऄजग करू शकेल.

(3) ऄसा ऄजग प्राप्त झाल्यानंतर, मंजुरी प्रावधकारी, अकस्थमक ऄवभिचन रजेच्या कारणांची अवण कैद्ाची

सामावजक-अर्दथक ककिा वित्तीय स्थथती याबाबत पडताळणी करण्यासंबंधी संबंवधत पोलीस ठाण्याच्या

प्रावधकाऱ्यांकडे, तात्काळ प्राथवमक चौकशी करील. जलद पत्र व्यिहारासाठी संदेशिहनाच्या आलेक्रॉवनक माध्यमाचा

िापर करू शकेल.

(4) पोलीस चौकशी ऄहिाल प्राप्त झाल्यानंतर, मंजुरी प्रावधकारी, मागील संवचत रजेच्या ककिा ऄवभिचन रजेच्या

कालािधीतील कैद्ाच्या ऄवभलेखासह सदर ऄहिालाचे ऄिलोकन करील अवण त्याची कारणे नोंदविल्यानंतर

लेखी अदेश पावरत करील. हा अदेश कैद्ाला कळविण्यात येइल अवण त्याची पोच ऄवभलेखािर ठेिण्यात येइल.

हा अदेश, कैद्ाचे नातेिाइक, वमत्र ि जामीनदार यांना देखील कळविण्यात येइल.

(5) मंजुरी प्रावधकारी, कैद्ाची गुन्हेगारी पाश्िगभूमी विचारात घेतल्यानंतर, एकतर, पोलीस बंदोबथतात ककिा जामीन

बंधपत्र, िैयस्क्तक बंधपत्र अवण रोख प्रवतभूती बंधपत्र घेउन, अकस्थमक ऄवभिचन रजा मंजूर करील. पोलीस

बंदोबथताचा खचग, कैद्ाला ककिा त्याच्या नातेिाइकांना करािा लागेल.

(6) मंजुरी प्रावधकारी, पोलीस बंदोबथतातील अकस्थमक ऄवभिचन रजेचा कालािधी ठरिील, परंतु, तो, चौदा

वदिसांपेक्षा ऄवधक ऄसणार नाही.

(7) मंजुरी अदेशात नमूद केलेल्या ऄटी ि शतंची पूतगता केल्यािर, कारागृह ऄधीक्षक, विवहत केलेल्या नमुना ड

मध्ये रजेिर सोडण्याचा अदेश काढील, त्यामध्ये सोडल्याचा वदनांक, थिाधीन होण्याचा वदनांक, ऄटी ि शती,

आत्यादी बाबी थपष्ट्टपणे नमूद करण्यात येतील अवण कोणत्याही विलंबावशिाय, कैद्ाला अकस्थमक ऄवभिचन

रजेिर सोडण्यात येइल.

(8) जर मंजुरी प्रावधकाऱ्याने, अकस्थमक ऄवभिचन रजेचा ऄजग फेटाळला ऄसेल तर, कैद्ास, दोन वदिसांच्या

अत, नमुना ज मधील घोषणापत्रासह विवहत केलेल्या नमुना आय मध्ये ऄपील प्रावधकाऱ्याकडे ऄपील दाखल

करता येइल. ऄपील प्रावधकारी, कामाच्या दोन वदिसांमध्ये अकस्थमक ऄवभिचन रजेसंबंधात वनणगय घेइल अवण

त्याची कारणे नोंदविल्यानंतर लेखी अदेश काढील, तो अदेश, कारागृह ऄधीक्षकाद्वारे, ऄपील करणाऱ्या कैद्ास

कळविण्यात येइल अवण त्याची पोच ऄवभलेखािर ठेिण्यात येइल. तो अदेश, त्याच्या नातेिाइकांना ककिा वमत्रांना

ि जामीनदारास देखील कळविण्यात येइल.

23. संधचत रजेच्या ककवा धनयधमत अधभवचन रजेच्या अजावर प्रधक्रया करण्याची कालमयादा.-

अ.

क्र.

कृती

कृती पूणज करण्याची अनुज्ञेय कमाल

कालमयादा (च्या आत)

(1)

(2)

(3)

कैद्ाकडून

संवचत

रजेसाठी

ककिा

वनयवमत

ऄवभिचन रजेसाठी ऄजग.

ज्या वदनांकापासून संवचत रजेचा / वनयवमत

ऄवभिचन रजेचा कालािधी सुर होणार अहे,

त्या वदनांकापूिी पंचेचाळीस कामाचे वदिस.

मंजुरी

प्रावधकाऱ्याकडे

संबंवधत

पोलीस

प्रावधकाऱ्याकडे ऄजग पाठविणे.

ऄजग प्राप्त झाल्याच्या वदनांकापासून सहा कामाचे

वदिस.

संबंवधत पोलीस प्रावधकाऱ्याने मंजुरी प्रावधकाऱ्यास

ऄहिाल सादर केला पावहजे.

त्याच्या कायालयात ऄजग प्राप्त झाल्याच्या

वदनांकापासून पंधरा वदिस.

जेव्हा ऄहिाल टपालाद्वारे पाठविला ऄसेल तेव्हा,

सादर करण्यासाठी वदलेला ऄवतवरक्त िेळ

सात कामाचे वदिस.

पोलीस ऄहिाल प्राप्त झाल्यानंतर, मंजुरी प्रावधकारी

ऄंवतम वनणगय घेइल.

सात कामाचे वदिस.

संवचत रजेसंबंधातील / ऄवभिचन रजेसंबंधातील

मंजुरी प्रावधकाऱ्याचा वनणगय कैद्ाला कळविला

पावहजे.

दहा कामाचे वदिस.

कैद्ाला सोडणे.

रजेिर सोडण्याच्या शतंचे कैद्ाने अिश्यक

ऄनुपालन

केल्यानंतर

तात्काळ

(मंजुरी

अदेशामध्ये विवहत केल्याप्रमाणे)

24. जामीनदार, वैयस्क्तक बंिपत्र व रोख प्रधतभूती सादर करणे.- (1) कैदी, नमुना इ मधील त्याच्या

िैयस्क्तक बंधपत्रामध्ये ि नमुना फ मधील रोख प्रवतभूतीमध्ये नमूद केलेल्या सिग ककिा कोणत्याही शतंचे पालन

करण्यासाठी, सदर िैयस्क्तक बंधपत्र ि रोख प्रवतभूती बंधपत्र करून देण्यास ऄधीन राहून, अवण तसेच मंजुरी

प्रावधकारीद्वारे विवनर्ददष्ट्ट करण्यात अल्या ऄसल्यास ऄशा आतर शतंना, ऄधीन राहून, मंजुरी प्रावधकारी, कैद्ाला

संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा मंजूर करू शकेल. कैद्ाने, त्याला थिीकारण्यास आच्छुक ऄसणारा सुयोग्य

जामीनदार वदला नसेल तर, त्याला संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा मंजूर करण्यात येणार नाही. वनिडलेला

जामीनदार, मंजुरी प्रावधकाऱ्याकडून वनस्श्चत करण्यात येइल ऄशा रकमेसाठी या वनयमांस जोडलेल्या नमुना क

मध्ये जामीन बंधपत्र करून देण्यास आच्छूक ऄसला पावहजे.

(2) जामीनदारास, एकतर, ज्या क्षेत्रामध्ये जामीनदार राहत अहे त्या क्षेत्राच्या तहसीलदाराकडे ककिा जामीनदार राहत

ऄसलेल्या महाराष्ट्रातील कोणत्याही जिळच्या कारागृहाच्या ऄधीक्षकाकडे ककिा कैद्ाला जेथे बंवदिासात ठेिले

अहे तेथील कारागृहाच्या ऄधीक्षकाकडे जामीन सादर करता येइल.

(3) तहसीलदार ककिा कारागृहाचा ऄधीक्षक, कैदी जेथे बंवदथत अहे त्या कारागृह ऄधीक्षकाकडे जावमनाशी संबंवधत

दथतऐिज पाठविण्यास बांधील ऄसेल.

25. संधचत रजेवर ककवा अधभवचन रजेवर सोडण्यापूवी कैद्ाचे घोषणापत्र.- कैद्ाला संवचत रजेिर ककिा

ऄवभिचन रजेिर सोडण्यापूिी, त्याच्याकडून नमुना ग मधील घोषणापत्र घेण्यात येइल.

26. सोडल्याची सूचना देणे.- (1) जेव्हा कैद्ाला संवचत रजेिर ककिा ऄवभिचन रजेिर सोडले जाते तेव्हा, जेथे

त्याची संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा व्यतीत करण्याचा कैद्ाचा आरादा अहे त्या क्षेत्राच्या संबंवधत पोलीस

ठाण्यात, मंजुरी प्रावधकाऱ्यास आष्ट्ट िाटेल ऄशा कालांतराने ईपस्थथत होण्याचा कैद्ाला वनदेश देणाऱ्या ककिा

फमाविणाऱ्या शतंचा, अदेशामध्ये समािेश करण्यात येइल.

(2) जेव्हा जेव्हा कैद्ाला संवचत रजेिर ककिा ऄवभिचन रजेिर सोडले जाते तेव्हा तेव्हा, ऄसे सोडण्याची सूचना,

कारागृह ऄधीक्षकाद्वारे तात्काळ पुढील प्रावधकाऱ्यांना देण्यात येइल :-

(क) कारागृह ईप महावनरीक्षक.

(ख) कैद्ाचा, जेथे त्याची संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा व्यतीत करण्याचा आरादा अहे त्या क्षेत्राचा

भाग चार-अ-२४३–३

सहायक पोलीस अयुक्त ककिा पोलीस ईप ऄधीक्षक.

(ग) कैद्ाचा, जेथे त्याची संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा व्यतीत करण्याचा आरादा अहे त्या क्षेत्राच्या

पोलीस ठाण्याचा ठाणे ऄंमलदार.

(घ) ज्या जामीनदाराने, नमुना क मधील जामीन बंधपत्र सादर केले ऄसेल तो जामीनदार.

27. संधचत रजेच्या व अधभवचन रजेच्या आदेिाच्या वैितेचा कालाविी.- सक्षम प्रावधकाऱ्याने पावरत केलेले

संवचत रजा ककिा वनयवमत ऄवभिचन रजा मंजूर करणारे अदेश, अदेशाच्या वदनांकापासून दोन मवहन्यांसाठी, अवण

अकस्थमक ऄवभिचन रजेच्या बाबतीत, अठ वदिस िैध ऄसतील.

28. मवािीन झाल्यावर आदेि अप्रवतीत होणे.- संवचत रजेिर ककिा ऄवभिचन रजेिर सोडलेला कैदी,

कारागृह प्रावधकाऱ्यांकडे थित: थिाधीन झाल्याबरोबर त्याच्या सुटकेचा अदेश ऄप्रितीत होइल.

29. जेव्हा कैदी धनयत धदनांकाच्या आत मवािीन होण्यास कसूर करील तेव्हा अनुसरावयाची कायजपद्धती.-

(1) कैदी, विवनर्ददष्ट्ट केलेल्या वदनांकास, सायंकाळी 5 िाजेपूिी कारागृहात थिाधीन होइल.

(2) जर कैद्ाने, विवहत केलेल्या वदनांकास ि िेळेत थित:ला कारागृहात थिाधीन केले नाही तर, कारागृह ऄधीक्षक,

रोख प्रवतभूती रक्कम जप्त करील अवण संबंवधत पोलीस ठाण्यामध्ये, म्हणजेच, ज्या पोलीस ठाण्याच्या

ऄवधकारक्षेत्रामध्ये कैद्ाने संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा व्यतीत केली अहे त्या पोलीस ठाण्यामध्ये, भारतीय

न्याय संवहता, 2023 (2023 चा 45) याच्या कलम 262 ऄन्िये प्रथम मावहती ऄहिाल (एफअयअर) नोंदिील

अवण कैद्ाने, जेथे संवचत रजेचा ककिा ऄवभिचन रजेचा कालािधी व्यतीत केला ऄसेल, त्या क्षेत्राच्या पोलीस

ऄधीक्षकाला ककिा पोलीस अयुक्ताला त्यासंबंधीची सूचना पाठिील.

(3) ज्या शतंिर संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा मंजूर करण्यात अली ऄसेल त्या शतंचा भंग केल्यास, मंजुरी

प्रावधकारी, ऄशी संवचत रजा ककिा ऄवभिचन रजा मंजूरीचा त्याचा अदेश रǈ करील. ऄसे रǈ करण्यासंबंधीची

सूचना, वनयम 26 च्या पोट-वनयम (2) मध्ये विवनर्ददष्ट्ट केलेल्या प्रावधकाऱ्यांना ि व्यक्तींना कारागृह ऄधीक्षकाद्वारे

तात्काळ देण्यात येइल.

(4) कारागृह ऄधीक्षक, कैदी थिाधीन न झाल्याबǈल राज्य गुन्हे ऄवभलेख केंद्राला, राज्य गुन्हे ऄन्िेषण विभागाला

देखील मावहती देइल अवण फरार कैद्ाचे छायावचत्र ऄवधकृत संकेतथथळािर ऄपलोड करण्यास त्यांना सांगेल.

(5) पोलीस प्रावधकारी, कैद्ाला ऄटक करतील अवण त्याच्या वशक्षेच्या न संपलेल्या भागाची वशक्षा भोगण्यासाठी

परत पाठितील. जर पोलीसांनी कैद्ाला ऄटक केली नसेल त्याबाबतीत, संबंवधत पोलीस, भारतीय नागवरक सुरक्षा

संवहता, 2023 (2023 चा 45) याची कलमे 84 ि 85 याऄन्िये कारिाइ करतील.

30. ितींच्या उल्लंघनाचे पधरणाम.- ज्या कैद्ांनी, खोट्या कारणांच्या अधारे ऄवभिचन रजेकवरता ऄजग केला

अहे ककिा ज्याने सिलतीचा गैरिापर केला अहे ऄथिा संवचत रजेच्या ककिा ऄवभिचन रजेच्या कोणत्याही शतंचे

ईल्लंघन केले अहे ते कैदी, या ऄवधवनयमाची कलमे 48क ि 51ख ऄन्िये वशक्षेस पात्र ऄसतील.

31. संकीणज.- या वनयमांच्या कोणत्याही वनयमांचा ऄन्ियाथग लािण्याच्या संबंधात जर कोणताही प्रश्न ककिा वििाद

ईद्भिला तर, ती बाब राज्य शासनाकडे वनर्ददष्ट्ट करण्यात येइल. त्या वनयमांच्या ऄन्ियाथािरील शासनाचा वनणगय

ऄंवतम ऄसेल.

भाग चार-अ-२४३–३अ

नमुना अ

संधचत रजेसाठी पात्रतेच्या सूचनेची नामावली

(वनयम ८ पहा)

ऄ.क्र.

कैद्यािा

क्रमांक व नाव

न्यायािीन

कालाविीसह

िोगलेला

एकूण चिक्षा

कालाविी

चिक्षेिा

चदनांक

संचित रजेसाठी

पात्रतेिा

चदनांक

कैद्यािी

चदनांकासह

स्वाक्षरी

संचित रजा ककवा

ऄचिविन रजा

चविागाच्या प्रिारी

तुरंगाचिकाऱ्याची

मवािरी

नमुना ब

संधचत रजेवर / अधभवचन रजेवर सोडण्याच्या अजाचा नमुना

(वनयम 21 ि 22 पहा)

प्रवत,

मा. ईपमहावनरीक्षक / ऄधीक्षक,

..................................................................

द्वारा ...........................

विषय :- ...................................................................................

महोदय,

िर नमूद केलेल्या विषयांच्या संदभात, मी, ................................ (कैद्ाचा क्रमांक ि नाि) याद्वारे,

................................. (कारण) साठी ......................... (वठकाण नमूद करा) या वठकाणी जाण्यासाठी संवचत / वनयवमत

ऄवभिचन / अकस्थमक / विशेष ऄवभिचन रजेसाठी ऄजग करीत अहे. म्हणून, मी, खालील नमूद केलेला तपशील सादर

करीत अहे:-

१.

वसद्दापराधी क्रमांक

२.

कैद्ाचे पूणग नाि

३.

कायमथिरूपी पत्ता

४.

जेथे प्राथवमक चौकशी ऄहिाल (एफअयअर) नोंदविला होता त्या पोलीस

ठाण्याचे नाि

५.

न्यायालयाचे नाि

६.

कलमे

७.

वशक्षेचा वदनांक

८.

वशक्षेचा कालािधी

९.

प्रत्यक्ष कारािास

१०.

सहअरोपीचे नाि

११.

ज्या वठकाणी सहअरोपीस बंवदिासात ठेिले अहे त्या कारागृहाचे नाि

१२.

कोणताही सहअरोपी रजेिर अहे ककिा कसे, ऄसल्यास, त्याचा तपशील

१३.

वशक्षेविरद्द केलेल्या ऄवपलासंबंधीचा तपशील

१४.

दुसरा कोणताही खटला प्रलंवबत अहे काय? ऄसल्यास, त्याचा तपशील द्ा.

१५.

रजा मागण्याचे कारण

१६.

कारणाच्या पुष्ट्यथग दथतऐिज जोडलेले अहेत ककिा नाहीत?

१७.

ऄसल्यास, त्याचा तपशील.

१८.

जामीनदाराचे पूणग नाि ि पत्ता

१९.

जामीनदाराशी ऄसलेले नाते

२०.

ऄजगदाराचा, जेथे रजा कालािधी घालि व ण्याचा आरादा ऄसेल त्या वठकाणाचा

पूणग पत्ता.

२१.

ऄजगदाराचा, जेथे रजा कालािधी घालविण्याचा आरादा ऄसेल त्या क्षेत्राच्या

पोलीस ठाण्याचे नाि ि पत्ता.

२२.

मागील रजेिरून परतल्याचा वदनांक ि रजेचा प्रकार

२३.

फेटाळलेल्या मागील रजांचा तपशील

२४.

ऄपील ककिा वरट यावचका दाखल केली अहे ककिा कसे? ऄसल्यास, त्याचा

तपशील.

२५.

कैद्ाने केलेल्या ऄपराधाचा सारांश

िर वदलेली मावहती माझ्या संपूणग मावहतीप्रमाणे खरी अहे.

माझ्या समक्ष.

कैद्ाचे नाि

तुरंगावधकारी

कैद्ाची सही

वदनांक

कैदी ऄशी पुष्ट्टी देत अहे की, त्याने नमूद केलेली िथतुस्थथती खरी अहे. जर ती खोटी ऄसल्याचे वसद्द झाले तर,

त्याच्याविरद्द जी करण्यात येइल त्या कारिाइसाठी तो तयार अहे.

कारागृह ऄधीक्षक.

तात्काळ

कारागृह कायालय क्रमांक ......................... वदनांक ........................

ज्या कारणािरून ककिा कारणांिरून संवचत रजेसाठी / ऄवभिचन रजेसाठी ऄजग केला अहे ते कारण खरे अहे ककिा ती

कारणे खरी अहेत ककिा नाहीत याची खात्री करण्यासाठी त्िवरत चौकशी करण्याच्या अवण आतर गोष्ट्टींबरोबरच, त्याला

संवचत रजा / ऄवभिचन रजा मंजूर करण्याची वशफारस करािी ककिा कसे अवण ऄसल्यास, कोणत्या कालािधीसाठी,

अवण जर कैद्ाला ऄवभिचन रजेिर सोडले तर, शांतता भंग होण्याचा संभि अहे ककिा कसे हे नमूद करून त्याचा

ऄहिाल तात्काळ (मंजुरी प्रावधकाऱ्याकडे) सादर करण्याच्या विनंतीसह पोलीस ईप ऄधीक्षकाकडे / सहायक पोलीस

अयुक्ताकडे पाठविणे. (विशेष / अकस्थमक ऄवभिचन रजेच्या बाबतीत, कैद्ाची सामावजक-अर्दथक / वित्तीय स्थथती

देखील सादर करण्यात यािी.)

कारागृह ऄधीक्षक.

टीप :- संबंवधत पोलीस प्रावधकारी, मंजुरी प्रावधकरणाच्या वनणगयासाठी त्यांच्या चौकशीच्या शेऱ्यांसह ईत्तर देतील. प्रवतकूल

ऄहिालाच्या बाबतीत, कागदोपत्री पुराव्यासह चौकशीचा तपशील सादर करण्यात येइल. संबंवधत पोलीस प्रावधकाऱ्यांनी,

टपालाने ककिा संदेश िहनाच्या आलेक्रॉवनक माध्यमांद्वारे विवहत कालमयादेच्या अत, चौकशी ऄहिाल सादर करणे

ऄवनिायग ऄसेल.

कैद्ाच्या सिगसाधारण नावमकेसह, प्रत (मंजुरी प्रावधकाऱ्याकडे) सादर करािी.

वठकाण :-

वदनांक :-

कारागृह ऄधीक्षक.

-------------------------------------------------------

नमुना क

जामीन बंिपत्र

(धनयम 21, 24 व 26 पहा)

मी, ......................................................................, राहणार ........................................., याद्वारे, कैदी

क्रमांक ............................ ला , ..................... यासाठी थित:ला जामीनदार म्हणून घोवषत करतो अवण ऄशी हमी देतो

की, संवचत रजेिर / ऄवभिचन रजेिर सोडण्याच्या शतंचे तो यथोवचत पालन करील अवण त्याचा संवचत रजेिर/

ऄवभिचन रजेिर सोडण्याचा कालािधी समाप्त झाल्यािर, तो, ............................. िेळेत, ...................................च्या

कारागृह ऄधीक्षकासमोर हजर होइल अवण त्याने यात कसूर केल्यास, मी, याद्वारे, महाराष्ट्र शासनाला र.

............................ आतकी रक्कम प्रदान करण्यास थित:ला बांधून घेत अहे.

अवण मी ऄसे मान्य करतो की, महाराष्ट्र शासन, शासनाच्या आतर कोणत्याही हक्कांना ककिा ईपाययोजनांना बाधा

न येता, ईक्त रक्कम, जमीन महसुलाची थकबाकी ऄसल्याप्रमाणे माझ्याकडून िसूल करील.

अज वदनांक ...................... 20 ............................ रोजी.

ईपवरनावमत जामीनदाराने खालील व्यक्तींच्या समक्ष थिाक्षरी केली :-

जामीनदाराची सही.

---------------------------------------------

नमुना ड

(वनयम 21 ि 22 पहा)

संधचत रजेवर / अधभवचन रजेवर सोडण्याच्या आदेिाचा नमुना

महाराष्ट्र कारागृहे (संवचत ि ऄवभिचन रजा) वनयम, 2024 याद्वारे प्रदान केलेल्या ऄवधकारांचा िापर करून,

कारागृह ईपमहावनरीक्षक, ......................................... / कारागृह ऄधीक्षक, ................................. यांनी, अदेश

क्रमांक ...................... , वदनांक ...................... या ऄन्िये वसद्दापराधीला, ...................... वदिसांच्या कालािधीसाठी

संवचत / ऄवभिचन (वनयवमत / अकस्थमक / विशेष) रजा मंजूर केली अहे. त्यानुसार,ईक्त अदेशात नमूद केलेल्या शतंचे

ऄनुपालन केल्यानंतर, वसद्दापराधीला, ................... या वठकाणी घालिाियाच्या ....................... आतक्या वदिसांच्या

कालािधीसाठी ............................... रोजी संवचत / ऄवभिचन (वनयवमत/अकस्थमक/विशेष) रजेिर सोडण्यात येत अहे

अवण त्याने/वतने, कोणतीही कसूर न करता, कारागृह बंद होण्यापूिी............................... रोजी / त्यापूिी या कारागृहात

थिाधीन व्हायचे अहे.

वदनांक :

वठकाण :

कारागृह ऄधीक्षकाची सही ि वशक्का

भाग चार-अ-२४३–४

नमुना इ

वैयस्क्तक बंिपत्र

(वनयम 21 ि 24 पहा)

ज्याऄथी, मी, ......................................................... (नाि), ..................................... (वठकाण) चा

रवहिासी ऄसून, ............................ िषांच्या मुदतीसाठी कारािासाची वशक्षा भोगत अहे.

अवण ज्या ऄथी, माझ्या ईपस्थथतीत, पुढील वदनांकाचे ............................. माझे िैयस्क्तक बंधपत्र करून

देण्याच्या शतीिर, ............................ पासून सुरू होणाऱ्या अवण ....................................... रोजी संपणाऱ्या

मुदतीसाठी कारागृह ईपमहावनरीक्षक / कारागृह ऄधीक्षक यांनी मला संवचत रजेिर / ऄवभिचन रजेिर सोडािे यासाठी

विनंती केली अहे.

मंजुरी प्रावधकाऱ्याने वदलेल्या अदेशात नमूद केलेल्या शतंचे पालन करण्याचे मी, याद्वारे, मान्य करीत अहे अवण

महाराष्ट्र

शासनाप्रती

थित:ला

बांधून

घेत

अहे,

अवण

वदनांक

...............................................

रोजी

........................................िाजेच्या अत, कारागृह ऄधीक्षक यांच्यासमोर हजर होण्याचे ि थितःला थिाधीन करण्याचे

देखील मान्य करीत अहे अवण यात माझ्याकडून कोणतीही कसूर झाल्यास, महाराष्ट्र शासनास, रपये ................. आतकी

रक्कम प्रदान करण्यास मी थित:ला बांधून घेत अहे अवण मी ऄसे मान्य करतो की, महाराष्ट्र शासन, माझ्या आतर

कोणत्याही हक्कांना ि ईपाययोजनांना बाधा न येता, ईक्त रक्कम, जमीन महसुलाची थकबाकी ऄसल्याप्रमाणे माझ्याकडून

िसूल करील.

अज वदनांक ...............20.... रोजी .

माझ्या समक्ष.

कैद्ाची सही.

कारागृह ऄधीक्षक.

------------------------------------------

नमुना फ

रोख प्रधतभूती देणारे बंिपत्र

(वनयम 24 पहा)

ज्या ऄथी, मी,........................................... (नाि), ........................................ (वठकाण) चा रवहिासी

ऄसून, मी ................................... िषांच्या मुदतीसाठी करािासाची वशक्षा भोगत अहे.

अवण ज्याऄथी, माझ्या ईपस्थथतीत, पुढील वदनांकाचे ............................... माझे रोख प्रवतभूती बंधपत्र देण्याच्या

शतीिर, ..................................... पासून सुरू होणाऱ्या अवण ............................. रोजी संपणाऱ्या मुदतीसाठी

कारागृह ईपमहावनरीक्षक, ...................... / कारागृह ऄधीक्षक, .......................... यांनी मला संवचत रजेिर / ऄवभिचन

रजेिर सोडािे यासाठी विनंती केली अहे.

मंजुरी प्रावधकाऱ्याने वदलेल्या अदेशामध्ये नमूद केलेल्या शतंचे पालन करण्याचे मी, याद्वारे, मान्य करीत अहे

अवण महाराष्ट्र शासनाप्रती थित:ला बांधून घेत अहे, अवण वदनांक ............................ रोजी ...........................

िाजेच्या अत, कारागृह प्रावधकाऱ्यासमोर हजर होण्याचे ि थित:ला थिाधीन करण्याचे देखील मान्य करीत अहे अवण

यात, माझ्याकडून कोणतीही कसूर झाल्यास, रपये ......................... आतकी रक्कम, शासनाने जप्त करण्यास मी थित:ला

बांधून घेत अहे.

अज वदनांक ..................... 20........... रोजी.

माझ्या समक्ष.

कारागृह ऄधीक्षक. कैद्ाची सही.

--------------------------------------------

भाग चार-अ-२४३–४अ

नमुना ग

(वनयम 25 पहा)

रजेवर सोडण्यापूवी कैद्ाने करावयाचे घोषणापत्र

“मी, .................................................... याद्वारे, रजेिर सोडण्याच्या अदेशाच्या शतंचा थिीकार करतो ि

त्यांचे पालन करण्याचे मान्य करातो अवण मी ऄसे ऄवभथिीकृत करतो की, या शतंचे ककिा त्यांच्या कोणत्याही भागाचे

पालन करण्यास मी कसूर केली तर, मंजुरी प्रावधकारी, रजेिर सोडण्याचा अदेश रǈ करू शकेल अवण मी सादर केलेली

प्रवतभूतीची रक्कम जप्त करू शकेल, अवण कोणत्याही िॉरंटावशिाय, कोणताही पोलीस ऄवधकारी, मला ऄटक करू

शकेल अवण माझ्या वशक्षेच्या समाप्त न झालेल्या भागाची वशक्षा भोगण्यासाठी मला परत कारागृहात पाठिू शकेल, अवण

मी अणखी ऄसेही ऄवभथिीकृत करतो की, या शतंची ककिा त्याच्या कोणत्याही भागाची / घटकाची पूतगता करण्यात मी

कसूर केली तर, दोषवसद्द झाल्यािर, महाराष्ट्र शासनास लागू ऄसलेल्या, कारागृहे ऄवधवनयम, 1894 याच्या कलम 51-ख

ऄन्िये दोन िषांपयंत िाढविता येइल आतक्या मुदतीच्या करािासाच्या वशक्षेस ककिा १०,०००/- रूपयांपयंत िाढविता येइल

आतक्या द्रव्यदंडाच्या वशक्षेस ऄथिा दोन्ही वशक्षेस मी पात्र ऄसेल. मी अणखी ऄसेही ऄवभथिीकृत करतो की, संवचत रजा /

ऄवभिचन रजा कालािधी समाप्त झाल्यानंतर वनयत वदनांकास थिाधीन होण्यास मी कसूर केली तर, भारतीय न्याय संवहता,

2023 याच्या कलम 262 ऄन्िये खटला भरण्यास मी पात्र ऄसेल.”

वदनांक :

वठकाण :

माझ्या समक्ष.

तुरंगावधकारी. कैद्ाचे नाि ि सही.

-----------------------------------------------------

नमुना ह

(वनयम 21 पहा)

संबंधित पोलीस ठाण्याने भरून द्ावयाचा व पाठवावयाचा नमुना

१.

कैद्ाचे नाि

२.

कैदी जेथे वशक्षा भोगत अहे त्या कारागृहाचे नाि

३.

संवचत रजेच्या / ऄवभिचन रजेचा तपशील

४.

संवचत रजेच्या / ऄवभिचन रजेच्या कालािधीतील कैद्ाची

ितगणूक (चांगली / िाइट)

५.

कैद्ाने संबंवधत पोलीस ठाण्यामध्ये ज्या वदनांकांस ईपस्थथत

राहियाचे अहे ते

६.

संवचत रजेच्या / ऄवभिचन रजेच्या कालािधीत कैद्ाविरद्द

आतर कोणतेही प्रकरण नोंदविण्यात अले अहे ककिा कसे

(होय/नाही)

७.

ऄसल्यास, संवचत रजेच्या / ऄवभिचन रजेच्या कालािधीत

कैद्ाविरद्द नोंदविलेल्या प्रकरणाचे थिरूप

वदनांक :

वठकाण :

पोलीस ठाणे ऄंमलदाराची सही ि वशक्का.

---------------------------------------------

नमुना आय

(वनयम 6, 15 ि 22 पहा)

संधचत/अधभवचन (धनयधमत / आकस्ममक / धविेष) रजेच्या अधपलाचा नमुना

प्रवत,

ऄपर पोलीस महासंचालक ि महावनरीक्षक/

कारागृह ईपमहावनरीक्षक,

..................................................................

द्वारा : ऄधीक्षक, ...........................

विषय :- ...................................................................................

संदभग :- (रजा फेटाळणारा अदेश )

महोदय,

िर नमूद केलेल्या विषयांच्या संदभात, मी, .............................................. (कैद्ाचा क्रमांक ि नाि), याद्वारे,

................................. (कारण) साठी ......................... (वठकाण) येथे जाण्यासाठी संवचत / वनयवमत ऄवभिचन /

अकस्थमक / विशेष ऄवभिचन रजा वमळण्यासाठी संदभाधीन नमूद केलेल्या अदेशाविरद्द ऄपील सादर करीत अहे.

म्हणून, खाली नमूद केलेला तपशील सादर करीत अहे:-

१.

वसद्दापराधी क्रमांक

२.

कैद्ाचे पूणग नाि

३.

कायमथिरूपी पत्ता

४.

जेथे प्रथम मावहती ऄहिाल (एफअयअर) नोंदविला होता त्या पोलीस ठाण्याचे

नाि

५.

न्यायालयाचे नाि

६.

कलमे

७.

वशक्षेचा वदनांक

८.

वशक्षेचा कालािधी

९.

िजा केलेल्या कारािासासह भोगलेला प्रत्यक्ष कारािास

१०.

सहअरोपीचे नाि

११.

जेथे सहअरोपीस बंवदिासात ठेिले अहे त्या कारागृहाचे नाि

१२.

जर कोणताही सहअरोपी रजेिर अहे ककिा कसे, ऄसल्यास, त्याचा तपशील

१३.

वशक्षेविरद्द केलेल्या ऄवपलाचा तपशील

१४.

दुसरे कोणतेही प्रकरण प्रलंवबत अहे काय? ऄसल्यास, त्याचा तपशील.

१५.

रजा मागण्याचे कारण

१६.

कारणाच्या पुष्ट्ट्यथग यासोबत दथतऐिज जोडलेली अहेत ककिा नाहीत?

१७.

ऄसल्यास, त्याचा तपशील

१८.

जामीनदाराचे पूणग नाि ि पत्ता

१९.

जामीनदाराशी ऄसलले नाते

२०.

जेथे रजा कालािधी घालविण्याचा ऄजगदाराचा आरादा ऄसेल त्या वठकाणाचा पूणग

पत्ता.

२१.

जेथे रजा कालािधी घालविण्याचा ऄजगदाराचा आरादा ऄसेल त्या क्षेत्राच्या

पोलीस ठाण्याचे नाि ि पत्ता.

२२.

मागील रजेिरून परतल्याचा वदनांक ि रजेचा प्रकार

२३.

फेटाळलेल्या मागील रजांचा तपशील

२४.

रजा फेटाळणाऱ्या अदेशाविरद्द ऄपील ककिा वरट यावचका दाखल केली अहे

ककिा कसे? ऄसल्यास, नमुना ज-सह त्याचा तपशील

२५.

कैद्ाने केलेल्या ऄपराधाचा सारांश

२६.

मंजुरी प्रावधकऱ्याने ज्या कारणािरून संवचत/ऄवभिचन (वनयवमत/अकस्थमक/

विशेष) रजा नाकारली ऄसेल ती कारणे अवण त्यात वनर्ददष्ट्ट केलेले वनयम.

िर वदलेली मावहती माझ्या संपूणग मावहतीप्रमाणे खरी अहे.

माझ्या समक्ष.

कैद्ाचे नाि

तुरंगावधकारी

कैद्ाची सही

कारागृहाचे नाि

नमुना ज

(वनयम 22 पहा)

घोषणापत्र

मी, याद्वारे, ऄसे घोवषत करतो की, संवचत रजा / ऄवभिचन रजा नाकारल्याच्या अदेशाविरद्द, भारताच्या सिोच्च

न्यायालयामध्ये / मुंबइ ईच्च न्यायालयामध्ये (…………………………………………… येथील खंडपीठात) मी वरट यावचका दाखल

केलेली अहे / दाखल केलेली नाही.

वतचा तपशील पुढीलप्रमाणे अहे:-

एक.

वरट यावचका :

दोन.

दाखल केल्याचा वदनांक :

तीन. न्यायालयाचे नाि :

चार.

सद्स्थथती :

माझ्या समक्ष.

कैद्ाचे नाि

तुरंगावधकाऱ्याची सही ि वदनांक

कैद्ाचे नाि

-----------------------------------------

महााराष्ट्राचे राज्यपाल यांं�च्या आदेशाानुसार व नाावाने,

वि�नायक स. चव्हाण,

शाासनााचे उप सचि�व.

CHAPTER I

PRELIMINARY

1. Short title, commencement and application.- (1) These rules may be

called the Maharashtra Prisons (Furlough and Parole) Rules, 2024.

(2) These rules shall come into force from the date of its publication in

the Maharashtra Government Gazette.

(3) They shall apply to convicted prisoners.

2. Definitions.- (1) In these rules, unless the context otherwise

requires,-

(a) “Act” means the Prisons Act, 1894 (IX of 1894);

(b) “blood relatives” means the father or mother or children or

siblings of the prisoner;

(c) “Form” means Form appended to these rules;

(d) “furlough” means a short leave granted to a convicted prisoner,

after undergoing a specified period of a sentence, as an incentive

for maintaining good conduct in the prison;

(e) “parole” means temporary release of a convicted prisoner from a

HOME DEPARTMENT

Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk,

Mumbai 400 032, Dated 2nd December, 2024.

NOTIFICATION

Prisons Act, 1894.

No. JLM-0824/C.R. 132/Prison-2.—In Exercise of the powers conferred by clauses (5) and (28)

of section 59 of the Prisons Act, 1894 (IX of 1894), in its application to the State of Maharashtra,

and of all other powers enabling it in that behalf and in supersession of the Maharashtra Prisons

(Bombay Furlough and Parole) Rules, 1959, the Government of Maharashtra hereby makes the

following rules, namely :—

prison, suspending his sentence for a short period of time, for

attending exigencies as specified in the rules so that he may

fulfil his familial and social obligations and responsibilities

mentioned in the grounds specified under Rule 12 of these rules;

(f) “prisoner” means the convicted prisoner;

(g) “set-off period” means the period to be set-off against sentence

of imprisonment as per provisions of section 468 of the Bhartiya

Nagarik Suraksha Sanhita, 2023 (46 of 2023).

(2) Words and expressions used in these Rules but not defined herein

shall have the same meanings as are respectively assigned to them in

the Act.

CHAPTER II

FURLOUGH

3. Objectives for grant of furlough.- (1)To enable the prisoner to remain

in touch with his family and deal with family matters.

(2) To provide relief from the detrimental impact of continuous

captivity in prison.

(3) To enable the prisoner to remain hopeful about future and cultivate

active interest in life.

4. Categories of eligibility of prisoners for furlough.- (1) All Indian

prisoners, except those specified in sub-rule (2), whose conduct reports

are good are eligible for furlough as per the provisions of these rules.

(2) The following prisoners shall not be eligible for furlough, namely:-

(a) foreign prisoners;

(b) prisoners with multiple criminal cases against them, whose bail

is rejected in any one of these cases;

(c) prisoners transferred to the Ratnagiri Special Prison on

disciplinary grounds;

(d) prisoners convicted for offences under sections,-

भाग चार-अ-२४३–५

(i) 392 to 402 (both inclusive) of the Indian Penal Code;

(ii) 309(4), 309(5), 309(6), 310(1), 310(2), 310(3), 310(4),

310(6), 311, 312, and 313 of the Bhartiya Nyaya Sanhita,

2023 (45 of 2023).

(e) prisoners who are convicted under the Narcotic Drugs and

Psychotropic Substances Act, 1985 (61 of 1985), the Terrorist

and Disruptive Activities (Prevention) Act, 1987 (28 of 1987),

the Maharashtra Control of Organized Crime Act, 1999 (Mah.

XXX of 1999), the Prevention of Terrorist Activities Act, 2002,

(15 of 2002), the Protection of Children from Sexual Offences

Act, 2012 (32 of 2012) or convicted for offence of gang rape

and human trafficking;

(f) prisoners who are convicted for offences related to terrorism,

mutiny against State, kidnapping for ransom;

(g) prisoners who are convicted for offence of rape or rape with

murder or attempt to rape with murder;

(h) prisoners convicted of offence against any law relating to

matters to which the executive power of the Union Government

extends, unless approved by the Union Government;

(i) prisoners or class of prisoners in whose cases the State

Government issues directions, not to release them or to refer the

cases to the State Government for further orders;

(j) prisoners sentenced to death or sentenced to imprisonment till

death;

(k) prisoners convicted in offences related to currency notes;

(l) prisoners, whose release is not recommended by an officer not

below the rank of the Assistant Commissioner of Police or

Deputy Superintendent of Police, on the grounds that their

release is prejudicial to public peace, order and tranquillity;

(m) prisoners, who in the opinion of the Superintendent of Prisons,-

(i)

exhibit criminal tendencies and can pose a threat to

others,

(ii)

did not conduct themselves as per the prescribed

conduct or did not do the assigned work;

(n) prisoners who have at any time, escaped or attempted to escape

from lawful custody;

(o) prisoners who are considered dangerous or have been involved

in serious prison violence like assault, outbreak, riot, mutiny,

escape or activities detrimental to prison discipline;

(p) prisoners suffering from mental illness and not certified by the

Medical Officer, fit to be released on furlough;

(q) prisoners whose release on furlough is likely to have

repercussions elsewhere in the country;

(r) prisoners whose release on furlough is likely to have adverse

impact on law and order and public peace during the period of

code

conduct

any

elections

the

Local

bodies, Legislature and Parliament:

Provided that, after completion of sentence for the

offences mentioned in clause (d), (e), (f), (g), (k) or (n), the

prisoner shall be eligible for furlough if he is convicted for

offences for which furlough is allowed under these rules.

5. Application for furlough.- (1) The application for furlough shall be

made in Form B to the Superintendent of prisons.

6. Sanctioning Authority and Appellate Authority for furlough.- (1) The

officers mentioned in column (3) of the Table shall be the Sanctioning

Authority to grant furlough in case of a prisoner specified in column (2)

thereof.

(2) If an application of release on furlough is refused by the

Sanctioning Authority an appeal may be filed in Form I to the

Appellate Authority specified in column (4) of the Table.

(3) An appeal against the rejection of furlough may be filed within a

भाग चार-अ-२४३–५अ

period of thirty days from the date of receipt of order of Sanctioning

Authority.

(4) The Superintendent shall issue acknowledgment of appeal to the

prisoner and forward the appeal to the Appellate Authority within six

days.

(5) The Appellate Authority shall take decision within thirty days on

appeal from the date of receipt of appeal.

TABLE

Sr.

No.

Prisoner

Sanctioning

Authority

Appellate Authority

(1)

(2)

(3)

(4)

Prisoner

confined in

Closed

Prison

Deputy Inspector

General of Prisons

Additional Director

General of Police and

Inspector General of

Prisons and Correctional

Services.

Prisoner

confined in

Open Prison

Superintendent of

Open Prison

Deputy Inspector General

of Prisons.

7. Duration of furlough.- (1) The duration of furlough for eligible

prisoners shall be as follows:-

Sr.

No.

Duration of

sentence awarded

Period of

actual

imprisonment

undergone in

prison

Admissible

duration of

furlough per

calendar year

(1)

(2)

(3)

(4)

Not exceeding five

years

On completion

of one year of

actual

imprisonment

Twenty one days

Exceeding

five

years but not more

than fourteen years

On completion

of two years of

actual

imprisonment

Twenty

one

days

during the first five

years

actual

imprisonment

and

twenty eight days for

the remaining period

of sentence.

Prisoners sentenced

life

imprisonment

exceeding fourteen

years

On completion

of three years of

actual

imprisonment

Twenty

one

days

during the first five

years

actual

imprisonment

and

twenty eight days for

the remaining period

of sentence.

Note 1.- The period of imprisonment in this rule includes the sentence

or sentences awarded in lieu of fine in case if the fine is not paid.

Note 2.- For the purposes of eligibility for furlough, „sentence‟ means

the sentence as finally decided in appeal, or revision, or otherwise, and

includes the aggregate of one or more sentences.

(2) The prisoner who has defaulted in any way in returning to the

prison at the time of completion of his furlough or parole is eligible for

furlough as per the following criteria:-

Sr.

No.

Period of

unauthorised overstay

before surrendering

Where

surrendered

himself

Where

admitted by

police

(1)

(2)

(3)

(4)

Upto 7 days

Eligible as per

the rules

One year after

admission

from overstay.

From 8 to 180 days

One year after

surrender from

overstay

Two

years

after

admission

from overstay.

From 181 to 365 days

Two years after

surrender from

Three

years

after

overstay

admission

from overstay.

From 366 days and

above

Three

years

after surrender

from overstay

Five

years

after

admission

from overstay.

8. Intimation of eligibility for furlough.- The Superintendent of Prisons

shall inform the prisoners at least three months in advance about their

eligibility for furlough and keep a Roster of Intimation in Form A.

9. Frequency of furlough.- Furlough can be availed only once in a

calendar year. Furlough not availed in a calendar year shall be deemed

to have lapsed at the end of the calendar year.

10. Extension of furlough.- Furlough shall not be extended beyond the

sanctioned period under any circumstances.

11. Counting furlough towards period of sentence.- The period spent on

furlough shall be counted towards the period of sentence.

CHAPTER III

PAROLE

12. Grounds for grant of parole.- (1) To deal with serious illness of his

spouse, blood relatives, birth of his child, or attend to the aftermath of

natural calamities like floods, fire, earthquake resulting in damage to

his house and property.

(2) To attend to the final rituals on the death of his blood relatives or

spouse.

(3) To attend to the marriage of his children and siblings.

13. Types of parole.- The parole is of following two types, namely:-

(1) Regular Parole- Regular parole may be granted to prisoner to

attend serious illness of his spouse or blood relatives, birth of his

child, marriage of his children or siblings or the aftermath of

natural calamities like floods, fire, earthquake resulting in

damage to his house and property.

(2) Emergency Parole- Emergency parole may be granted to

prisoner to attend the final rituals on the death of his spouse or

blood relatives.

14. Eligibility for parole.- (1) All prisoners except foreign prisoners,

prisoners sentenced to death and prisoners sentenced to imprisonment

for life till death, shall be eligible for regular parole, on completion of

one year of actual imprisonment.

(2) All prisoners except foreign prisoners are eligible for emergency

parole.

15. Application for parole.- The application for parole shall be made in

Form B to the Superintendent of Prisons.

16. Sanctioning Authority and Appellate Authority for parole.- (1) The

officers mentioned in column (4) of the Table shall be the Sanctioning

Authority to grant type of parole specified in column (2) for the

duration specified in column (3) thereof.

(2) If an application of release on parole is refused by the Sanctioning

Authority, an appeal may be filed to the Appellate Authority specified

in column (5) of the Table.

(3) An appeal against rejection of regular parole may be filed in Form I

within a period of thirty days from the date of receipt of order of

Sanctioning Authority.

(4) The Superintendent shall issue acknowledgment of appeal to the

prisoner and forward the appeal to the Appellate Authority within six

days.

(5) The Appellate Authority shall take decision within thirty days from

the date of receipt of appeal.

(6) An appeal against rejection of emergency parole may be filed within

a period of two days from the date of receipt of order of Sanctioning

Authority.

(7) In case of emergency parole the Superintendent shall immediately

forward the appeal to the Appellate Authority.

(8) The Appellate Authority shall take decision within two days on

appeal in case of emergency parole.

(9) The Appellate Authority may, in exceptional cases, reduce expenses

of police escort or such other expenses to some extent or totally waive

off the expenses for financially weaker prisoners. In such cases, the

Appellate Authority shall have the power to reduce the days of

emergency parole.

TABLE

Sr.

No.

Type of

Parole

Duration

of Parole

Sanctioning

Authority

Appellate

Authority

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

Regular Parole Up to

forty

days

Deputy

Inspector

General

of Prisons

Additional

Director General

of Police and

Inspector General

of Prisons and

Correctional

Services.

Emergency

Parole

Up to

fourteen

days

Deputy

Inspector

General

of Prisons

Additional

Director General

of Police and

Inspector General

of Prisons and

Correctional

Services.

17. Frequency of parole.- Parole, except emergency parole, can be

availed only once in a calendar year.

18. Extension of parole.- Parole shall not be extended beyond the

sanctioned period under any circumstances.

19. Counting towards period of sentence.- The period spent on parole

shall not be counted towards the period of sentence.

CHAPTER IV

TERMS FOR FURLOUGH AND PAROLE

20. Cost to be borne by prisoner.- When the prisoner is released on

furlough or parole, the cost of his journey both ways shall be borne by

the prisoner concerned.

21. Procedure to avail furlough or regular parole.- (1) If the prisoner

desires to be considered for furlough, he shall submit an application in

Form B, in triplicate, to the Superintendent of Prisons.

(2) Any prisoner desiring to be released on regular parole shall submit

his application either on his own or through his relatives or friends or

legal advisor in Form B, in triplicate, to the Superintendent of Prisons.

(3) An application for furlough or regular parole shall state clearly the

name and full address of the place where the prisoner desires to spend

the furlough or regular parole, the full name of the person willing to

receive him on furlough or regular parole and willing to execute the

Personal Bond in Form E for such amount as may be fixed by the

Sanctioning Authority.

(4) The medical certificate submitted by prisoner for regular parole

shall be verified and attested by the Civil Surgeon, Medical

Superintendent or Medical Officer of the Government Hospital.

(5) The Superintendent of Prisons shall endorse his remarks on the

application and submit one copy to the Sanctioning Authority along

भाग चार-अ-२४३–६

with the nominal roll of the prisoner and another to the concerned

Assistant Commissioner of Police or Deputy Superintendent of Police

of the area where the prisoner proposes to spend his furlough or regular

parole.

(6) The concerned Police Authorities shall conduct the enquiry and

forward enquiry report alongwith their remarks to the Sanctioning

Authority within specified time limit by post or electronic modes of

communication. In case of adverse report, the details of enquiry

alongwith supporting evidence shall be furnished. Electronic mode of

communication can be used for speedy correspondence.

(7) Even if an adverse report is received from the Police Authorities

regarding the furlough or regular parole of the prisoner, the Sanctioning

Authority may take a decision after considering the report judiciously.

(8) On receipt of an application for furlough or regular parole, the

Sanctioning Authority may make such enquiry as it considers

necessary. The Sanctioning Authority, after considering the remarks of

the Superintendent of Prisons and enquiry report and remarks of the

concerned police authority, is of opinion that there is no objection to

release the prisoner concerned on furlough or regular parole, he shall

make an order, within specified time limit, for his release on furlough

or regular parole in Form D.

(9) If the Sanctioning Authority rejects the application of furlough or

regular parole and the Appellate Authority confirms the rejection, the

next application shall be submitted after completion of six months from

the date of such order of the Sanctioning Authority.

(10) The officer in charge of the police station where the prisoner spent

the furlough or regular parole shall submit the certificate in Form H,

within ten days, each time the prisoner surrenders himself to the prison.

(11) In case of furlough, when a prisoner returns in time after three

consecutive furloughs with same surety from the same place and

applies for subsequent furlough with the same surety and for same

place, no fresh police enquiry report may be required. In such cases

the Sanctioning Authority may consider the three previous certificates

in Form H instead of seeking fresh police report.

22. Procedure to avail Emergency Parole.- (1) A prisoner desiring to be

released on emergency parole shall submit an application either on his

own or through his relatives or friends or legal advisor in Form B in

triplicate alongwith relevant documents to the Sanctioning Authority.

(2) A prisoner belonging to Hindu and other religions (except Muslims)

may apply for emergency parole, within ten days of the death of his

spouse or blood relatives and a prisoner who is a Muslim, may apply

for emergency parole within twenty days of the death of his spouse or

blood relatives.

(3) After receiving such application, the Sanctioning Authority shall

immediately make a primary inquiry with authorities of the concerned

police station as to the veracity of the reason for emergency Parole and

socio-economic or financial condition of the prisoner. Electronic mode

of communication can be used for speedy correspondence.

(4) After receiving police enquiry report, the Sanctioning Authority

shall peruse it along with the record of the prisoner during previous

furlough or parole and pass an order in writing after recording reasons

therefor. The order shall be communicated to the prisoner and an

acknowledgement shall be kept on record. The order shall also be

communicated to his relatives, friends and surety.

(5) The Sanctioning Authority shall after considering the crime history

of the prisoner, grant emergency parole either with police escort, or on

Surety Bond, Personal Bond and Cash Security Bond. The cost of

police escort shall be borne by the prisoner or his relatives.

(6) The Sanctioning Authority shall decide the duration of emergency

parole with police escort, but the same shall not exceed fourteen days.

(7) On compliance of the terms and conditions mentioned in the

भाग चार-अ-२४३–६अ

sanction order, the Superintendent of Prisons shall issue a release order

in prescribed Form D, wherein the date of release, date of surrender,

terms and conditions, etc. shall be stated clearly and the prisoner shall

be released on emergency parole, without any delay.

(8) If the Sanctioning Authority rejects the application for emergency

parole, the prisoner may file an appeal in prescribed Form I with

declaration in Form J, to the Appellate Authority within two days. The

Appellate Authority shall take a decision regarding the emergency

parole, within two working days and pass an order in writing after

recording reasons which shall be communicated to the appellant

prisoner by the Superintendent of Prisons and an acknowledgement

shall be kept on record. The order shall also be communicated to his

relatives or friends and surety.

23. Timelines for processing application for furlough or regular

parole.-

Sr.

No.

Activity

Maximum time admissible

to complete the activity

(within)

(1)

(2)

(3)

Application for furlough

or regular parole by the

prisoner

Forty-five working days prior

the

date

from

which

furlough/regular

parole

requested.

Application

forwarded

the

Sanctioning Authority /

concerned Police

Authorities

Six working days from the

date of receipt of application.

Concerned

Police

Authorities must submit

report

Sanctioning

Authority

Fifteen days from the date of

receipt of application in their

office.

When report is sent by

post, additional time given

Seven working days.

for submission

After receipt of police

report,

the

Sanctioning

Authority shall take a

final decision

Seven working days.

Decision of Sanctioning

Authority

regarding

furlough / parole must be

conveyed to the prisoner

Ten working days.

Release of prisoner

Immediately after necessary

compliance of the conditions

for release by the prisoner (as

prescribed in the Sanction

order).

24. Submission of surety, personal bond and cash security.- (1) The

Sanctioning Authority may grant furlough or parole to the prisoner

subject to his executing a Personal Bond in Form E and Cash Security

in Form F to observe all or any of the conditions mentioned therein and

also subject to such other conditions, if any, as may be specified by the

Sanctioning Authority. No prisoner shall be granted furlough or parole

unless he can provide a suitable surety willing to receive him. The

surety chosen must be willing to enter into a Surety Bond as in Form C

appended to these rules for such amount as may be fixed by the

Sanctioning Authority.

(2) The surety may be furnished either to the Tahsildar of the area

where the surety resides in or to the Superintendent of any Prison in

Maharashtra nearest to the residence of the surety or to the

Superintendent of the Prison where the prisoner is confined.

(3) The Tahsildar or the Superintendent of Prisons, shall be bound to

forward the documents related to the surety to the Superintendent of the

Prison where the prisoner is confined.

25. Declaration of prisoner before release on furlough or parole.-

Before releasing a prisoner on furlough or parole, a declaration in

Form G, shall be taken from him.

26. Intimation of release.- (1) When a prisoner is released on furlough

or parole, a condition shall be included in the order, directing or

requiring the prisoner to report to the concerned Police Station of the

area where he intends to spend his furlough or parole, at such intervals,

as may be considered expedient by the Sanctioning Authority.

(2) Whenever a prisoner is released on furlough or parole, an intimation

of such release shall forthwith be given by the Superintendent of

Prisons to the following authorities,-

(a) To the Deputy Inspector General of Prisons.

(b) To the Assistant Commissioner of Police or Deputy

Superintendent of Police of the area where the prisoner intends

to spend his furlough or parole.

(c) To the Station-in-charge of the Police Station of the area where

the prisoner intends to spend his furlough or parole.

(d) To the surety who has submitted the surety bond in Form C.

27. Period of validity of order of furlough and parole.- The orders

granting furlough or regular parole passed by the Competent Authority

shall be valid for two months from the date of order, and for eight days

in case of emergency parole.

28. Order inoperative on surrender.- As soon as the prisoner released

on furlough or parole surrenders himself to the prison authorities, his

order of release shall become inoperative.

29. Procedure to be followed when the prisoner fails to surrender

within due date.- (1) The prisoner shall surrender to the prison on the

specified date, before 5 p.m.

(2) If a prisoner does not surrender himself to the prison on the

prescribed date and time, the Superintendent of Prisons shall forfeit the

amount of cash security and register a First Information Report (FIR)

under section 262 of the Bhartiya Nyaya Sanhita, 2023 (45 of 2023) in

the concerned Police Station i.e., the police station within whose

jurisdiction the prisoner availed furlough or parole and send an

intimation regarding the same to the Superintendent of Police or

Commissioner of Police of the area, where the prisoner was supposed

to spend the period of furlough or parole.

(3) The Sanctioning Authority may, in a case of breach of any of the

conditions on which furlough or parole was granted, cancel its order

granting such furlough or parole. An intimation regarding such

cancellation shall forthwith be given by the Superintendent of Prisons

to the authorities and persons specified in sub-rule (2) of rule 26.

(4) The Superintendent of Prisons shall also inform about the non-

surrender of the prisoner to the State Crime Records Bureau, State

Investigation Department and ask them to upload a photograph of the

absconding prisoner on the authorised website.

(5) The Police Authorities shall arrest the prisoner and remand him to

undergo the unexpired portion of his sentence. In case a prisoner is not

arrested by the police, the concerned police shall take action under

sections 84 and 85 of the Bhartiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023 (46

of 2023).

30. Consequences of breach of conditions.- The prisoners who apply for

parole on false grounds or those who misuse the concession or commit

breach of any of the conditions of furlough or parole are liable to be

punished under sections 48A and 51-B of the Act.

31. Miscellaneous.- If any question or dispute arises with regard to

interpretation of any of these rules, the matter shall be referred to the

State Government. The decision of the Government on the

interpretation of these rules shall be final.

Form A

Roster of intimation of eligibility for furlough.

(See rule 8)

Nos.

Number

and

name of

prisoner

Period of

imprisonment

undergone

(with set-off

period)

(YMD)

Date of

sentence

Date of

eligibility

for furlough

Signature of

prisoner with

date

Signature of

Jailor in-charge

of furlough or

parole section

Form B

Form of Application for Release on Furlough / Parole

(See Rules 21 and 22)

To,

The DIG / Superintendent,

.................

Through :

Sub :……………………………………………….

Sir,

With reference to above mentioned subject, I, (Number & Name of prisoner) ……… hereby

apply for furlough/regular parole/emergency/special parole, to go to............(mention place)

for …...................................… (reason) Hence, I submit the details as mentioned below.

Convict No

Full name of the prisoner

Permanent address

Name of police station where FIR was

registered.

Name of Court

Sections

Date of sentence

Period of sentence

Actual imprisonment

Name of co-accused

Name of the prison where the co-accused is

confined

Whether any of the co-accused are on leave.

If yes, the details thereof

Details regarding appeal against sentence

Is there is any second case pending? If yes,

the details thereof.

Reason for seeking leave

Whether documents in support of the reason

are annexed hereto or not?

भाग चार-अ-२४३–७

If yes, the details thereof

Full name and address of the surety

Relation with the surety

Full address of the place where the applicant

intends to spend the period of leave

Name and address of the police station of

the area where the applicant intends to

spend the period of leave

Date of return from previous leave and the

type of leave

Details of the rejected previous leaves

Whether an appeal or a writ has been filed?

If yes, the details thereof.

Abstract of the offence committed by the

Prisoner

The information given above is true to the best of my knowledge.

Before me ................ Name of the Prisoner..........

Jailor ........................ Signature of Prisoner...........

Date.......................

The prisoner confirms that the facts stated by him are true. He is prepared for the action that

may be taken against him if they prove to be false.

Superintendent of Prisons.

IMMEDIATE

No. of Prison Office. Dated,

Forwarded to the Deputy Superintendent of Police / Assistant Commissioner of Police, with

request to make immediate enquiries to ascertain if the ground or grounds on which

furlough/parole is applied for is or are genuine and to submit his report immediately to the

(Sanctioning Authority) mentioning inter alia whether he recommends the grant of

furlough/parole and, if so for what period, and also whether there is a likelihood of breach of

peace if the inmate is released on parole. (In case of special/emergency Parole, socio-

economic/financial condition of the prisoner shall also be furnished.)

Superintendent of Prisons.

Note: The concerned Police Authorities shall reply with their remarks of enquiry for the decision of

the Sanctioning Authority. In case of adverse report, the details of enquiry along with documentary

evidence shall be furnished. It shall be mandatory for the concerned Police Authorities to submit the

enquiry report within prescribed time period by post or electronic modes of communication.

Copy, with the Nominal Roll of the Inmate, submitted to the (Sanctioning Authority)

Date:

Place: Superintendent of Prisons.

------

Form C

Surety bond

(See Rules 21, 24 and 26)

I, …………………………inhabitant of…………………………..hereby declare myself

surety for……………………Prisoner No………. and give the guarantee that he shall duly

observe the conditions of release on furlough/parole and shall appear himself before the

Superintendent of ………Prison at ……on the expiration of the period of his release on

furlough/parole and in case of his making default herein, I hereby bind myself to pay to the

Government of Maharashtra, the sum of Rs. ……..

And I agree that the Government of Maharashtra may, without prejudice to any other rights or

remedies of Government, recover from me the said sum as an arrear of land revenue.

Dated this day of 20

Signed by the above named Surety in the present of:

Signature of the Surety.

------

Form D

(See Rules 21 and 22)

Form of order of release on furlough/parole

In exercise of the powers conferred by the Maharashtra Prisons (Furlough and Parole)

Rules, 2024, the Deputy Inspector General of Prisons, …………………………………../ the

Superintendent of Prisons, …………….…………….. has granted furlough/parole

(regular/emergency/special) to the convict ……………………..………… for a period of

……….. days vide the order No……..…….,dated………….. Accordingly, after the

compliance of the conditions laid down in the said order, the convict ……………………….

is being released on furlough/parole (regular/emergency/special) on ………………….. for a

period of ……… days to be spent at ……………………………. and he/she has to surrender

to the this prison on/before …………… before the closing of the prison without fail.

Date :

Place : Sign & Seal of the Superintendent of Prisons

---------

भाग चार-अ-२४३–८

Form E

Personal bond

(See Rule 21 and 24)

Whereas I (Name)………………………inhabitant of (Place)…………………….have

been sentenced to undergo imprisonment for the term of…………. years.

And whereas the Deputy Inspector General of Prisons/Superintendent of Prisons has

been pleased to release me on furlough/parole for the term of (………………) commencing

from and ending on ……………on condition of my executing a Personal Bond for my

appearance on the following date ……..,

I hereby agree with and bind myself unto the Government of Maharashtra to abide by

the conditions mentioned in order issued by the Sanctioning Authority, and further agree to

appear and surrender myself before the Superintendent of Prisons at ........ O‟clock on the date

viz., …………… and in case of my making default herein I bind myself to pay to the

Government of Maharashtra a sum of Rs…………… and I agree that the Government of

Maharashtra, may without prejudice to me any other rights or remedies, recover the said sum

from me as an arrear of land revenue.

Dated this …… day of …………..20

Before me Signature of prisoner.

Superintendent of prisons

------

Form F

Bond giving a cash security

(See Rule 24)

Whereas I (Name) ……………. inhabitant of (Place) ………….……..have been

sentenced to undergo imprisonment for the term of ………… years.

And whereas the Deputy Inspector General of Prisons, …………… / the Superintendent of

Prisons, ……………. has been pleased to release me on furlough/parole for the term of

……… commencing from …………. and ending on ………… on condition of my giving a

cash security for my appearance on the date ………..

I hereby agree with and bind myself unto the Government of Maharashtra to abide by

the conditions mentioned in the order issued by the Sanctioning Authority and further agree

to appear and surrender myself to the Prison Authorities at ………. At ……… O‟clock on the

date …….. and in case of my making default herein I bind myself to forfeit to the

Government the sum of Rs. ……….

Dated this day of 20

Before me.

Superintendent of prisons. Signature of the prisoner

----------

भाग चार-अ-२४३–८अ

Form G

(See Rule 25)

Declaration to be given by prisoner before release on leave

“I, …………………………………, hereby accept and agree to abide by the conditions of the

release order and I acknowledge that should I fail to fulfill these conditions or any portion of

them, the Sanctioning Authority may revoke the order of release and forfeit the amount of

security furnished by me, and I may be arrested by any Police Officer without warrant and

remanded to undergo the unexpired portion of my sentence, and I further acknowledge that

should I fail to fulfill these conditions or any portion of them, I am liable to be punished, on

conviction, with imprisonment for a term which may extend to two years or with fine which

may extend to Rs.10,000 or with both, under Section 51-B of the Prisons Act, 1894, as

applicable to the State. I further acknowledge that should I fail to surrender on the due date

after the expiry of furlough/parole period then I shall be liable to be prosecuted under section

262 of Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023."

Date :

Place:

Before me Name and Signature of prisoner

Jailor

--------

Form H

(See Rule 21)

Form to be filled and sent by the concerned Police Station

1. Name of the Prisoner :

2. Name of the Prison where the

Prisoner is undergoing his sentence :

3. Details of Furlough / Parole :

4. Conduct of the Prisoner during period

of Furlough / Parole (Good/Bad) :

5. Dates on which the Prisoner reported

to the concerned Police Station :

6. Whether any other case registered against

the Prisoner during the period of Furlough / Parole (Yes / No) :

7. If yes, the nature of the case registered

against the Prisoner during the period of Furlough / Parole :

Date :

Place :

Sign & Seal

In-charge of Police Station

------

Form I

(See Rules 6, 15 and 22)

Form of appeal for furlough/parole (regular/emergency/special)

To,

The ADG & IG of Prisons / DIG of Prisons,

.................

Through : The Superintendent,…………

Subject :

Reference : (Rejection Order)

Sir,

With reference to above mentioned subject, I, (number & name of prisoner) hereby submit

an appeal against the order mentioned under reference for getting furlough/regular

parole/emergency/special parole to go to ……. (place) for (reason)………… Hence I submit

the details as mentioned below.

Convict No

Full Name of the prisoner

Permanent address

Name of police station where FIR was registered.

Name of Court

Sections

Date of sentence

Period of sentence

Actual imprisonment undergone including set-off

Name of co-accused

Name of the prison where the co-accused are confined

Whether any of the co-accused are on leave, if yes, the

details thereof

Details regarding appeal against sentence

Is there any second case pending? If yes, the details

thereof.

Reason for applying for leave

Whether documents in support of the reason are annexed

hereto or not?

If yes, the details thereof

Full name and address of the surety

Relation with the surety

Full address of the place where the applicant intends to

spend the period of leave

Name and address of the police station of the area where

the applicant intends to spend the period of leave

Date of return from previous leave and the type of leave

Details of the rejected previous leaves

Whether an appeal or a writ has been filed against the

refusing order? If yes, details thereof along with Form-J.

Abstract of the offence committed by the inmate

Grounds on which furlough / parole (regular / emergency /

special) is rejected by the Sanctioning Authority and the

rules referred to therein.

The information given above is true to the best of my knowledge.

Before Me Name of prisoner

Jailor

Name of the prison Signature of prisoner

-------

Form J

(See Rule 22)

Declaration

I hereby declare that I have / have not / filed a Writ Petition against the refused order of

furlough/parole in the Supreme Court of India / High Court of Mumbai (Bench

at……………).

The details thereof are as follows:

Writ Petition :

ii.

Date of filing :

iii.

Name of court :

iv.

Current status :

Before Me Name of prisoner

Jailor Sign & Date

Name of prison

----------

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

VINAYAK S. CHAVAN,

Deputy Secretary to Government.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,

RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,

MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,

21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.