(१)

भााग चाार-क-८–१

RNI No. MAHBIL /2009/35527

महाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र

असाधाारण भााग चाार-क

वर्षष १२, अंक ५]

सोमवार, फेेब्रुुवारी १६, २०२६/माघ २७, शकेे १९४७

[पृष्ठेे 7, किं�ंमत : रुपयेे ९.००

असाधाारण क्रमांं�क ८

प्रााधि�कृृत प्रकााशन

महाारााष्ट्र शाासनाव्यति�रि�क्त इतर वैधाानि�क प्रााधि�कााऱ्यांं�नी तयार केलेेलेे

(भााग एक, एक-अ व एक-ल यांं�मध्येे प्रसि�

द्ध केलेेलेे वैधाानि�क नि�यम व आदेेश यांं�व्यति�रि�क्त इतर)

वैधाानि�क नि�यम व आदेेश; यात भाारत सरकाार, उच्च न्यायालय, पोलीस आयुक्त, आयुक्त (रााज्य उत्पादन शुल्क),

जि�ल्हाादंडााधि�काारी व नि�वडणूूक आयोग, नि�वडणूूक न्यायाधि�करण, नि�वडणूूक नि�र्णय अधि�काारी व नि�वडणूूक आयोगाखाालील

इतर प्रााधि�काारी यांं�नी तयार केलेेलेे वैधाानि�क नि�यम व आदेेश यांं�चाा समावेश होतो.

सामान्य प्रशाासन वि�भााग

मंंत्राालय, मुंं�बई ४०० ०३२, दि—नांं�क १६ फेेब्रुुवाारी २०२६

अधि�सूूचनाा

जनग-१२२६/प्र.क्र.१२/वि�कााअ-भाारत सरकाारचेे रााजपत्र, असाधाारण भााग (II) खंड (३) उपखंड (II)

२२ जानेवारी, २०२६ मध्येे गृह मंत्रालय (भाारतााचे महाारजि�स्ट्रार यांं�चे कार्या�लय), नवी दि�ल्ली यांं�ची प्रसि�

द्ध झाालेेली

दि�नांं�क २२ जानेवारी, २०२६ ची इंग्रजी व हिं�ंदी मधील अधि�सूूचनाा व ति�चाा मरााठी अनुवाद सर्वव संबंंधि�तांं�च्या माहि�तीीसाठी

पुनर्प्रकााशि�त करण्यात येेत आहे.

भाारत सरकाार

गृह मंत्रालय

(भाारत के महाारजि�स्ट्रार का कार्या�लय)

अधि�सूूचनाा

नई दि�ल्ली, २२ जनवरी २०२६

अधि�सूूचनाा

का.आ. ३५३ (अ).— केंद्रीीय सरकार, जनगणनाा अधिि˜नि�यम, १९४८ (१९४८ का ३७) की धारा ८ की उपधारा (१) के द्वाारा प्रदत्त

शक्तिòियों का प्रयोग करते हुुए और भाारत के रााजपत्र, असाधारण, भााग २, खंंड ३ उपखंंड (ii) तारीख ९ जनवरीी, २०२० मेंं प्रकाशि�त

भाारत सरकार के गृह मंंत्राालय (भाारत के महाारजि�स्ट्राार का कार्याɑलय) की अधिि˜सूचनाा संख्यांं�क का.आ. १२० (अ) तारीख ७ जनवरीी,

२०२० के अधिि˜क्रमण मेंं, उन बातों के सि�वााय अधिि˜क्रांं�त करते हुुए, जि�न्हें ऐसे अधिि˜क्रमण से पहलेे कि�या गया है या करने का लोप कि�या

2

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

गया है, यह अनुुदेेश देती है कि� वे सभी जनगणनाा अधिि˜कारी जि�सके लि�ए उन्हें नि�युुक्त कि�या गया है, अपनी नि�युुक्तिòि से संबंधिि˜त स्थाानीय

क्षेेत्रों की सीमाओं के भीतर भाारत की जनगणनाा २०२७ के संबंध मेंं मकाानसूूचीकरण तथाा मकाानोंं की गणनाा अनुुसूूचि�यों के माध्यम से

जानकाारी एकत्र करने के लि�ए नीचे प्रगणि�त मदों के संबंध मेंं सभी व्यक्तिòियों से इस प्रकार के प्रश्न पूछेंं, अथााɑतः—

१. भवन

नंंबर (नगर या स्थाानीय प्राधिि˜करण अथवाा जनगणनाा नंंबर)

२. जनगणनाा मकाान नंंबर

३. जनगणनाा मकाान के फर्शश मेंं प्रयुक्त प्रमुुख सामग्रीी

४. जनगणनाा मकाान के दीवाार मेंं प्रयुक्त प्रमुुख सामग्रीी

५. जनगणनाा मकाान के छत मेंं प्रयुक्त प्रमुुख सामग्रीी

६. जनगणनाा मकाान के उपयोग

७. जनगणनाा मकाान की हालत

८. परि�वाार क्रमांं�क

९. परि�वाार मेंं सामान्यतः रहनेे वााले व्यक्तिòियों की कुल संख्या

१०. परि�वाार के मुुखि�याा का नााम

११. परि�वाार के मुुखि�याा का लिं�ंग

१२. क्या परि�वाार का मुुखि�याा अनुुसूूचि�त जाति� / अनुुसूूचि�त जनजााति� / अन्य से संबंधिि˜त है

१३. मकाान के स्वाामि�त्व की स्थि�िति�

१४. परि�वाार के पास रहनेे के लि�ए उपलब्ध कमरों की संख्या

१५. परि�वाार मेंं रहनेे वााले वि�वााहि�त दंपत्ति�यों की संख्या

१६. पेयजल का मुुख्य स्रोोत

१७. पेयजल स्रोोत की उपलब्धता

१८. प्रकाश का मुुख्य स्रोोत

१९. शौचाालय की सुुलभताा

२०. शौचाालय का प्रकार

२१. गंदे पानी की नि�काासी

२२. स्नाानगृृह की उपलब्धता

२३. रसोईघर और एलपीजी/पीएनजीी कनेक्शन की उपलब्धता

२४. खानाा पकाने के लि�ए प्रयुक्त मुुख्य ईंधन

२५. रेडि�यो/ट्रांं�जि�स्टर

२६. टेलीवि�जन

२७. इंटरनेट सुवि�धा

२८. लैपटॉप/कंप्यूटर

२९. टेलीफोन/मोबाइल फोन/स्माटट फोन

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

3

भााग चाार-क-८–१अ

३०. साइकि�ल/स्कूटर/मोटरसाइकि�ल/मोपेड

३१. कार/जीप/वैन

३२. परि�वाार द्वाारा उपभोग कि�या जाने वााले मुुख्य अनााज

३३. मोबाइल नंंबर (केवल जनगणनाा संबंधी संसूचनाा के लि�ए)|

[फा. सं. ९/८/२०२५-सीडी (सीइएन) ]

मृत्युं�जय कुमार नाराायण,

भाारत के महाारजि�स्ट्राार एवं जनगणनाा आयुक्त|

4

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

MINISTRY OF HOME AFFAIRS

(Office of Registrar General India)

NOTIFICATION

New Delhi, 22nd January 2026

S.O.353 (E).— In exercise of the powers conferred by sub-section (1) of Section 8 of the Census

Act, 1948 (37 of 1948), and in supersession of the notification of the Government of India in the

Ministry of Home Affairs (Office of the Registrar General, India) number S.O. 120(E), dated the

7th January 2020 published in the Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, sub-section

(ii), dated the 9th January 2020, except as respects things done or omitted to be done before such

supersession, the Central Government hereby instructs that all the Census Officers may, within the

limits of the local areas for which they have been respectively appointed, ask all such questions from

all persons on the items enumerated below for collecting information through the houselisting and

housing census schedule in connection with the Census of India 2027 namely :—

1.  Building number (Municipal or local authority or census number).

2.  Census house number.

3.  Predominant material of floor of the census house.

4.  Predominant material of wall of the census house.

5.  Predominant material of roof of the census house.

6.  Ascertain use of census house.

7.  Condition of the census house.

8.  Household number.

9.  Total number of persons normally residing in the household.

10.  Name of the head of the household.

11.  Sex of the head of the household.

12.  Whether the head of the household belongs to Scheduled Caste/Scheduled Tribe / Other.

13.  Ownership status of the census house.

14.  Number of dwelling rooms exclusively in possession of the household.

15.  Number of married couple (s) living in the household.

16.  Main source of drinking water.

17.  Availability of drinking water source.

18.  Main source of lighting.

19.  Access to latrine.

20.  Type of latrine.

21.  Waste water outlet.

22.  Availability of bathing facility.

23.  Availability of kitchen and LPG/PNG connection.

24.  Main fuel used for cooking.

25.  Radio/Transistor.

26.  Television.

27.  Access to internet.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

5

28.  Laptop/Computer.

29.  Telephone/Mobile Phone/Smartphone.

30. 

Bicycle/Scooter/Motorcycle/Moped.

31.  Car/Jeep/Van.

32.  Main Cereal consumed in the household.

33.  Mobile Number (for census related communications only).

[F. No. 9/8/2025-CD (CEN) ]

MRITUNJAY KUMAR NARAYAN,

Registrar General and Census Commission of

India.

6

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

गृह मंत्रालय

(भाारतााचे महाारजि�स्ट्रार यांं�चे कार्या�लय)

अधि�सूूचनाा

नवीी दि—ल्ली, दि—नांं�क २२ जानेवाारी २०२६

सा.अ. ३५३ (ई). — जनगणनाा अधिि˜नि�यम, १९४८ (१९४८ चे ३७) च्या कलम ८ च्या उप-कलम (१) प्रदत्त अधिि˜कारां�तर्गगत,

तसेच केंद्र शाासन रााजपत्र, असाधारण, भााग II, वि�भााग ३, उपवि�भााग (ii), दि—नांं�क ९ जानेवाारी २०२० मध्ये प्रकाशि�त भाारत सरकार,

गृह मंंत्राालय (भाारताचे महाानि�बंंधक कार्याɑलय) यां�चीी अधिि˜सूचनाा क्रमांं�क सा.अ. १२० (ई), दि—नांं�क ७ जानेवाारी २०२० अधिि˜क्रमि�त

करून, अशा अधिि˜क्रमणाापूर्वी केलेल्या किं�ंवाा करण्यापासून वगळलेल्या बाबी वगळता, राज्य शासन याद्वाारे असे नि�र्देश देते की, सर्वव

जनगणनाा अधिि˜काऱ्यां�नीी, ज्या स्थाानि�क क्षेेत्रांं�सााठीी त्यां�चीी नि�युुक्ती करण्यात आलेली आहे, त्या कार्ययक्षेेत्रााच्या मर्याɑदेत, भाारताची

जनगणनाा-२०२७ च्या संदर्भाभााɑत घरयादी व घरगणनाा पत्रकााद्वाारे माहि�तीी संकलनाासाठीी, खालील नमूूद केलेल्या बाबींवरीील सर्वव प्रश्न

वि�चाारावेत, अथााɑत : —

१.  इमारत क्रमांं�क (नगरपालि�का / स्थाानि�क संस्थाा अथवाा गणनाा क्रमांं�क).

२.  गणनाा घर क्रमांं�क.

३.  गणनाा घराच्या जमि�नीीसाठीी मुुख्यत: वाापरलेले साहि�त्य.

४.  गणनाा घराच्या भिं�ंतीसाठीी मुुख्यत: वाापरलेले साहि�त्य.

५.  गणनाा घराच्या छप्परासाठीी मुुख्यत: वाापरलेले साहि�त्य.

६.  गणनाा घराच्या वाापरासंबंधी खात्री करा.

७.  गणनाा घराची स्थि�ितीी.

८.  कुटुंȾब क्रमांं�क.

९.  कुटुंȾबात सामान्यत: नि�वाास करणाऱ्या व्यक्तींची एकूण संख्या.

१०. कुटुंȾब प्रमुुखाचे नााव.

११. कुटुंȾब प्रमुुखाचे लिं�ंग.

१२. जर कुटुंȾब प्रमुुख अनुुसूूचि�त जाती/अनुुसूूचि�त जमाती/इतर प्रवर्गाɑतील असल्यास.

१३.  गणनाा घराच्या मालकी हक्काची स्थि�ितीी.

१४.  केवळ या कुटुंȾबाच्या ताब्यात असलेल्या नि�वाासयोग्य खोल्यां�चीी संख्या.

१५.  या कुटुंȾबात राहत असलेल्या वि�वााहि�त जोडप्यां�चीी संख्या.

१६.  पि�ण्याच्या पाण्याचाा मुुख्य स्त्रोत.

१७.  पि�ण्याच्या पाण्याची उपलब्धता असलेला स्त्रोत.

१८.  प्रकाशाचाा मुुख्य स्त्रोत.

१९.  शौचाालयाची उपलब्धता.

२०.  शौचाालयाचाा प्रकार.

२१.  सांं�डपाणी सोडण्यासाठीी जोडलेली व्यवस्थाा.

२२.  स्नाानगृृहाची उपलब्धता.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग चार-क, फेब्रुवारी १६,

२०२६/माघ २७, शके १९

7

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,

RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,

MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,

21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.

२३.  स्वयंंपाकघराची उपलब्धता आणि� एलपीजी/पीएनजीी जोडणी.

२४.  स्वयंंपाकासाठीी वाापरण्यात येणारे मुुख्य इंधन.

२५.  रेडि�ओ/ट्राान्झि�Žस्टर.

२६.  दूरचि�त्रवााणी.

२७.  इंटरनेट उपलब्धता.

२८.   लॅपटॉप/ संगणक.

२९.   दूरध्वनीी/मोबाइल फोन/स्माटट फोन.

३०.  सायकल/स्कूटर/मोटरसायकल/मोपेड.

३१.  कार/जीप/व्हॅन.

३२.  कुटुंȾबात सेवन केले जाणारे मुुख्य धान्य.

३३.  मोोबाइल क्रमांं�क (फक्त जनगणनेसंबंधी संपर्काɑकरि�ता).

[फा. सं. ९/८/२०२५-सीडी (सीइएन) ]

मृत्युं�जय कुमार नाराायण,

भाारताचे महाारजि�स्ट्राार व जनगणनाा आयुक्त.

महााराष्ट्रााचे राज्यपाल यांं�च्या आदेशानुुसाार व नाावााने,

भ. बु. गावडे,

शासनााचे सहसचि�व.