1
उच्च व तंंत्र शि§क्षण वि�भााग
मंंत्राालय, मादााम काामा मार्गग, हुुताात्मा रााजगुुरू चौौक, मुं�बई ४०० ०३२,
दि�नांं�क २२ फेेब्रुुवाारी २०२६.
MAHARASHTRA ORDINANCE No. II OF 2026.
AN ORDINANCE
FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA UNAIDED PRIVATE
PROFESSIONAL EDUCATIONAL INSTITUTIONS (REGULATION OF
ADMISSIONS AND FEES) ACT, 2015.
सन २०२६ चा महाारााष्ट्र अध्याादेेश क्रमांं�क २.
महाारााष्ट्र वि�नाअनुदानि�त खााजगी व्याावसायि�क शैक्षणि�क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यांं�चे
वि�नि�यमन) अधिि˜नि�यम, २०१५ याात आणखी सुधारणाा करण्याासाठीी अध्याादेेश.
ज्यााअर्थी, रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या दोन्ही सभाागृृहांं�चे अधि�वेेशन चालू नााही ;
आणि� ज्यााअर्थी, यात यापुुढेे दि�लेेल्या प्रयोजनांं�करि�ताा, महाारााष्ट्रााच्या रााज्यपालां�नीी, महाारााष्ट्र
वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन) अधि�नि�यम,
२०१५ चा
महाा. २८.
भाागग चार–३-१
RNI No. MAHBIL /2009/35530
महाारााष्ट्रट शासन रााजपत्र
असाधारण भााग चार
वर्षष १२, अंक ३]
रवि�वाार, फेेब्रुुवारी २२, २०२६/फाल्गुन ३, शके १९४७
[पृष्ठे 19, किं�ंमत : रुपये २३.००
असाधारण क्रमांं�क ३
प्राधिि˜कृत प्रकाशन
महाारााष्ट्र वि�धानमंडळााचे अधिि˜नि�यम व रााज्यपाालांं�नी प्रख्याापि�त केलेले अध्याादेेश व केलेले वि�नि�यम.
अनुक्रमणि�का
सन २०२६ चा महाारााष्ट्र अध्याादेेश क्रमांं�क २.—महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश
व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन) अधि�िन‍ि�ियम, २०१५ यात आणखीी सुधाारणाा करण्‍‍यासाठीी अध्‍‍यादेश. .
पृष्ठे
१-19
2
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
२०१५ यात आणखीी सुधाारणाा करण्याासाठीी ताात्कााळ काार्ययवााही करणेे जीमुळे आवश्यक व्हावे अशी
परि�स्थि�ितीी अस्ति�ित्वाात असल्याबद्दल त्यां�चीी खाात्री पटली आहे;
त्यााअर्थी, आता, भाारतााच्या संवि�धाानााच्या अनुच्छेेद २१३ च्या खंड (१) द्वाारे प्रदाान केलेल्या
अधि�काारांं�चा वाापर करून, महाारााष्ट्रााचे रााज्यपाल, याद्वाारे, पुुढील अध्याादेश प्रख्यापि�त करीीत आहेत :—
१. (१) या अध्याादेशास, महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश
व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन) (सुधाारणाा) अध्याादेश, २०२६, असे म्हणाावे.
(२) तो, ताात्कााळ अंमलाात येईल.
२.
महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यां�चेे
वि�नि�यमन) अधि�नि�यम, २०१५ (यात यापुुढेे ज्याचा नि�र्देेश, “मुख्य अधि�नि�यम” असा केला आहे), याच्या
कलम १ मधीील पोट-कलम (१) मधीील, “महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा
(प्रवेश व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन)” या मजकुरााऐवजीी, “महाारााष्ट्र व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेशाचे
वि�नि�यमन) आणिि” वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (शुल्कााचे वि�नि�यमन)” हा मजकूर
दााखल करण्याात येईल.
३. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २ मध्येे,—
(१) खंड (क) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(क-१) “अनुदाानि�त संस्थाा” याचा अर्थथ, ज्या खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थेला
केंद्र सरकाारकडूून, रााज्य शासनााकडूून किं�ंवाा स्थाानि�क प्राधि�करणााकडूून त्यांं�च्या कर्ममचाऱ्यांं�च्या
वेतनाापोटी सहाय्य किं�ंवाा सहायक अनुदाान मि�ळत आहे, अशी संस्थाा, असा आहे;”;
(२) खंड (ख) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(ख-१) “अपील प्राधि�करण
” याचा अर्थथ, कलम १५क अन्वयेे घटि�त केलेले अपील
प्राधि�करण
, असा आहे;”;
(३) खंड (गग) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(गग-१) “सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष” याचा अर्थथ, कलम १० मध्येे नि�र्दि�िष्ट
केल्याप्रमाणे महाारााष्ट्र रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्ष, असा आहे;”;
(४) खंड (छ) ऐवजीी, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(छ) “शुल्क” याचा अर्थथ, कलम १५ मध्येे नमूूद केलेल्या बाबी वि�चााराात घेऊन,
शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने शुल्क म्हणूून नि�र्धाधाा�रि�त केलेली रक्कम, असा आहे ; परंंतु
त्यामध्येे वसति�गृृह-नि�वाासव्यवस्थाा, परि�वहन
, भोजनाालय आकाार आणिि” वि�द्याार्थी वि�माा शुल्क,
इत्यादींसारख्या वैकल्पि�िक
सुवि�धांं�च्या वाापराासाठीी देय असलेल्या कोणत्याही आकाारांं�चा
समावेश होत नााही ;”;
(५) खंड (ट) मध्येे, "पाठ्यक्रमाच्या दुसऱ्या वर्षाा�च्या" या मजकुरााऐवजीी, "पाठ्यक्रमाच्या
दुसऱ्या किं�ंवाा लगतनंं
ंतरच्या कोणत्याही वर्षाा�च्या" हा मजकूर दााखल करण्याात येईल;
(६) खंड (ढ) नंंतर, पुुढील खंड दााखल करण्याात येईल :—
“(ढ-१) “भाारतााचे समुद्रपार नाागगरि�क (ओसीआय)" याचा अर्थथ, नाागगरि�कत्व
अधि�नि�यम, १९५५ याच्या कलम ७क मध्येे त्यास जो अर्थथ नेमून दि�लेेला असेल तोच अर्थथ
असेल;";
संक्षि�प्त नााव व
प्रारंभ.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ याच्या
कलम १ ची
सुधाारणाा.
२०१५ चा
महाा. २८.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
२ ची सुधाारणाा.
१९५५ चा
५७.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
3
(७) खंड (थ) मधीील, उप-खंड (तीन) नंंतर, पुुढील उप-खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(चार) महाारााष्ट्र रााज्य कौशल्य वि�द्याापीठ अधि�नि�यम, २०२१ अन्वयेे वि�धि�संंस्थाापि�त
झाालेले रतन
टाटा महाारााष्ट्र रााज्य कौशल्य वि�काास वि�द्याापीठ ; किं�ंवाा महाारााष्ट्र खााजगीी कौशल्य
वि�द्याापीठे (स्थाापनाा व वि�नि�यमन) अधि�नि�यम, २०२४ याच्या अनुसूचीमध्येे नमूूद केलेले
स्वयंं-अर्थथसहाय्यि�ित खााजगीी कौशल्य वि�द्याापीठ किं�ंवाा त्या वि�द्याापीठांं�शी संलग्न असलेले
कोणतेेही महाावि�द्याालय किं�ंवाा संस्थाा;";
(८) खंड (फ) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल, :—
“(फ-१) "नि�वड समि�तीी" याचा अर्थथ, कलम २०क अन्वयेे घटि�त केलेली समि�तीी,
असा आहे;";
(९) खंड (ब) मध्येे, “संबंधि�त संस्थेमध्येे शि�कणाारे वि�द्याार्थी" या मजकुरााऐवजीी, “संस्थेमध्येे
प्रवेश घेऊ इच्छि��णाारे वि�द्याार्थी किं�ंवाा संं�बंधि�त संस्थेमध्येे शि�कणाारे वि�द्याार्थी" हा मजकूर दााखल
करण्याात येईल;
(१०) खंड (भ) मध्येे, "सहायक अनुदाान" या मजकुरााऐवजीी, "त्यांं�च्या कर्ममचाऱ्यांं�च्या
वेतनाापोटी सहायक अनुदाान" हा मजकूर दााखल करण्याात येईल.
४.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ६ च्या पोट-कलम (१) मधीील, “अधि�नि�यम, २००६” या
मजकुराानंंतर, “, महाारााष्ट्र रााज्यातील सामाजि�क व शैक्षणिि”कदृृष्ट्याा मागाासवर्गांंɕकरि�ताा आरक्षण अधि�नि�यम,
२०२४” हा मजकूर समावि�ष्ट करण्याात येईल.
५. मुुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ६ नंंतर, पुुढील कलम समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“६क. प्रवेशाच्या वि�नि�यमनााच्या बाबतीत कलमे ३, ४, ५ व ६ च्या आणिि” सामाईक प्रवेश
परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या बाबतीत कलम १० च्या तरतुुदी, शासकीय संस्थाा, शासकीय अनुदाानि�त
संस्थाा आणिि” सार्ववजनि�क वि�द्याापीठ वि�भाागग किं�ंवाा संस्थाा यां�नाा, योग्य त्या फेेरफाारांं�सह, लागूू असतील.".
६.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या प्रकरण
तीन मध्येे, शीर्षषकाातील “आणिि” रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा
कक्ष” हा मजकूर वगळण्या
ात येईल.
७. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ७ मध्येे,—
(१) पोट-कलम (३) मधीील,—
(एक) खंड (क) मध्येे, "मुख्य सचि�व किं�ंवाा अपर मुख्य सचि�व दर्जा�चाा" या
मजकुरााऐवजीी, "प्रधाान सचि�वााच्या दर्जा�पेेक्षा कमीी नसेेल अशा दर्जा�चाा" हा मजकूर दााखल
करण्याात येईल;
(दोन) खंड (ख) मध्येे, "वि�द्याापीठाचा कुलगुुरू" या मजकुरााऐवजीी, "सार्ववजनि�क
वि�द्याापीठाचा कुलगुुरू किं�ंवाा प्र-कुलगुुरू" हा मजकूर दााखल करण्याात येईल;
२०२१ चा
महाा. ७.
२०२४ चा महाा.
३५.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
६ ची सुधाारणाा.
२०२४ चा
महाा. १६.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८
मध्येे कलम ६क
समावि�ष्ट करणेे.
शासकीय संस्थाा,
इत्यादींमधीील
प्रवेशाची पद्धत.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ याच्या
प्रकरण
तीनच्या
शीर्षषकााची सुधाारणाा.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ याच्या
कलम ७ ची
सुधाारणाा.
भाागग चार-३–१अ
4
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
(तीन) खंड (ख) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल, :—
“(ख-१) वि�धि� व न्याय वि�भाागााच्या वि�धि� शाखेत कााम केले आहे
...... सदस्य”;
असा सह सचि�व या दर्जा�पेेक्षा कमीी नसेेल असा एक सेवाानि�वृृत्त शासकीय अधि�काारी
(चार) खंड (ङ) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येतील :—
“(ङ-१) संचालक, वैद्यकीीय शि�क्षण व संशोधन
...... सदस्य
(ङ-२) संचालक, आयुष (AYUSH)
..... सदस्य
(ङ-३) संचालक, कलाा
..... सदस्य”;
(२) पोट-कलम (४) मध्येे,—
(एक) “(ख)” या मजकुरााऐवजीी, “(ख), (ख-१)” हा मजकूर दााखल करण्याात
येईल;
(दोन) “रााज्य शासनााकडूून” या मजकुराानंंतर, "नि�वड समि�तीीच्या शि�फाारशीीवरून
वि�हि�त रीतीने" हा मजकूर जादाा दााखल करण्याात येईल.
८. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ८ मध्येे, पोट-कलमे (१) व (२) ऐवजीी, पुुढील पोट-कलमे
दााखल करण्याात येतील :—
“(१) अध्यक्षाचा व सदस्याचा पदाावधीी, त्यां�नीी त्यां�चेे पद ग्रहण केल्याच्या दि�नांं�काापासून तीन
वर्षांंɕचा किं�ंवाा तो वयााची सत्तर वर्षे पूर्णण करेेपर्यंंत, यां�पैैकी जे अगोोदर घडेल तो असेलः
परंंतु, महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यां�चेे
वि�नि�यमन) (सुधाारणाा) अध्याादेश, २०२६ च्या प्रारंभााच्या दि�नांं�काास जी प्रत्येक व्यक्ती, अध्यक्ष
किं�ंवाा सदस्य म्हणूून कााम करीीत आहे ती, अशा प्रारंभााच्या दि�नांं�काापासून आणिि” त्यानंंतर, अध्यक्ष
किं�ंवाा यथाास्थि�िति�, सदस्य म्हणूून ते ज्या अटी व शर्तींवर नि�युुक्त झााले होते, त्या अटी व शर्तींवर
त्यां�चाा पदाावधीी पूर्णण होईपर्यंंत पद धाारण करणेे चालू ठेवतीील.
(२) अध्यक्ष व सदस्य हे, केवळ आणखीी एकदााच सलगग तीन वर्षांंɕच्या काालावधीीसाठीी
पुुनर्नि�ियुुक्तीकरि�ताा पात्र असतील.”.
९. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ९ मधीील,—
(१) पोट-कलम (१) मध्येे,-
(एक) खंड (एक) ऐवजीी, पुुढील खंड दााखल करण्याात येतील :—
“(एक) या अधि�नि�यमाची प्रयोजने पार पाडण्याासाठीी, नि�यम करण्याास शासनााला
सहाय्य करणेे;”;
(दोन) खंड (तीन) नंंतर, पुुढील खंड समावि�ष्ट करण्याात येईल,—
“(तीन-क) प्राधि�करणााच्या सदस्य-सचि�वााद्वाारे तयाार केलेला अर्थसंंकल्पीय
अंदााज सुधाारि�त अर्थसंंकल्पीय अंदााजासह मि�ळवि�णेे व ते त्याच्या मान्यतेसाठीी शासनाास
सादर करणेे;
(तीन-ख) वि�हि�त केलेल्या रीतीने लेखे ठेवणेे आणिि” त्यां�चेे भाारतााचे सनदीी
लेखाापाल संस्थेचा सदस्य असलेल्या सनदीी लेखाापालाद्वाारे लेखाापरीीक्षण करून घेणे;
(तीन-गग) केंद्रीभूत प्रवेश प्रक्रि�येत (सीएपी) वि�द्याार्थ्यां�ंɕनाा सहाय्य व मार्गगदर्शन
करण्याासाठीी सुवि�धाा केंद्रे (एफसीी) आणिि” वि�द्याार्थी सहाय्यताा केंद्रे (एसएसी) स्थाापन
करणेे व त्यां�नाा मान्यताा देणे;
(तीन-घ) इतर कोणतीीही आनुषंंगि�क काार्ये पार पाडणे ;”;
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
८ ची सुधाारणाा.
२०२६
चा महाा.
अध्याा. २.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
९ ची सुधाारणाा.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
5
(तीन) खंड (चार) ऐवजीी, पुुढील खंड दााखल करण्याात येतील :—
“(चार) प्रवेशां�शीी संबंधि�त तक्रार नि�वाारण यंत्रणेेच्या तरतुुदींद्वाारे हि�तसंंबंधि�त
घटकांं�च्या तक्रारींचे नि�वाारण करणेे;
(पाच) हि�तसंंबंधि�त घटकांं�शी प्रवेशां�शीी संबंधि�त पद्धतशीीर संदेशवहणााची
सुनि�श्चि�िती
ी करणेे;”;
(२) पोट-कलम (३) वगळण्या
ात येईल;
(३) पोट-कलम (५) ऐवजीी, पुुढील पोट-कलमे दााखल करण्याात येतील:—
“(५) (क) या अधि�नि�यमाखाालील आपलीी काार्ये व कर्ततव्ये पार पाडताानाा प्राधि�करण
व संचालनाालये तसेेच प्रत्येक वि�नााअनुदाानि�त संस्थाा पुुढील काार्ययपद्धती अनुसरील :—
(एक) प्रत्येक वि�नााअनुदाानि�त संस्थाा, प्रवेशाच्या अंति�म दि�नांं�काापासून पंधराा
दि�वसांं�च्या आत संबंधि�त संचालनाालयाला ‘प्रवेश मंंजुरीचे प्रस्तााव’ इलेक्ट्रॉनि�क स्वरूपात
सादर करीील.
(दोन) संबंधि�त संचालनाालय, प्रवेश मान्यताा प्रस्ताावााची त्यात कोणतीीही वि�संंगतीी,
असल्यास, त्यासह छाननीी करीील व प्रमाणिि”त करीील आणिि” अशा संस्थेकडूून प्रस्तााव
प्राप्त झााल्याच्या दि�नांं�काापासून पन्नाास दि�वसांं�च्या आत, आपलीी शि�फाारस, प्रवेश
नि�याामक प्राधि�करणााकडेे इलेक्ट्रॉनि�क स्वरूपात पाठवीील. संचालनाालयाच्या शि�फाारशीीची
एक प्रत संबंधि�त संस्थेला इलेक्ट्रॉनि�क स्वरूपात पाठवि�ण्याात येईल.
(तीन) संचालनाालयाकडूून प्राप्त झाालेल्या शि�फाारशीी व प्रवेश मंंजुरी प्रस्ताावांं�ची
प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
छाननीी करेेल व अशा प्रत्येक प्रस्ताावाावर प्रत्येक शैक्षणिि”क
वर्षाा�च्या ३१ जानेवाारी पूर्वी नि�र्णणय घेण्याात येईल :
परंंतु, प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणाास, समुचि�त प्राधि�करणााने, वेळोवेळी
ठरवि�ल्याप्रमाणे व्यावसाायि�क शि�क्षणाच्या वि�शि�ष्ट पाठ्यक्रमाला प्रवेश घेण्यााकरि�ताा
असलेला अंति�म दि�नांं�क वि�चााराात घेऊन, प्रत्येक शैक्षणिि”क वर्षाा�च्या ३१ जानेवाारीनंंतर
तीन महि�न्यां�पर्यंंत एकााचवेेळी, आपल्या नि�र्णणयाचा दि�नांं�क त्याची काारणेे नमूूद करून
वााढवि�ताा येईल, परंंतु तो संबंधि�त व्यावसाायि�क पाठ्यक्रमाच्या शैक्षणिि”क वर्षष समाप्तीच्या
पलीीकडेे कोणत्याही परि�स्थि�ितीीत, वााढवि�ताा येणार नााही.
(चार) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
लवकराात लवकर
संबंधि�त संस्थेला व
वि�द्याापीठाला त्याची मान्यताा कळवीील.
(पाच) हि�तसंंबंधि�त घटकााने केलेली कोणतीीही तक्रार, प्रवेश नि�याामक
प्राधि�करणाासमोर दााखल करताा येईल आणिि” प्राधि�करण
, लवकराात लवकर
, व कोणत्याही
परि�स्थि�ितीीत शैक्षणिि”क वर्षष समाप्तीच्या आत त्यावर नि�र्णणय घेईल.
(सहा) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणाास, एकतर
स्वतःःहून किं�ंवाा हि�तसंंबंधि�त
घटकााच्या अर्जा�वरून, त्यासाठीीची काारणेे नोंंदवि�ल्यावर, स्वतःःच्या नि�र्णणयाचे पुुनर्वि�िलोोकन
करण्यााचा अधि�काार असेल; परंंतु दुसऱ्यांं�दाा पुुनर्वि�िलोोकन करणेे अनुज्ञेेय असणार नााही.
(सात) कोणत्याही वि�शि�ष्ट व्यावसाायि�क पाठ्यक्रमाच्या बाबतीत प्रवेश मान्यताा
प्रस्तााव इलेक्ट्रॉनि�क पद्धतीने सादर करणेे शक्य नसल्यास, असा प्रस्तााव प्रवेश नि�याामक
प्राधि�करणााच्या पूर्वमाान्यतेने प्रत्यक्ष सादर करताा येईल.
(आठ) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााच्या आदेशाने किं�ंवाा नि�र्णणयाने व्यथि�त
झाालेल्या हि�तसंंबंधि�त घटकाास, प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााचा आदेश प्राप्त झााल्याच्या
दि�नांं�काापासून पंधराा दि�वसांं�च्या आत अपील प्राधि�करणााकडेे आपलेे अपील दााखल करताा
6
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
येईल. अपील प्राधि�करण
, असे अपील प्राप्त झााल्याच्या दि�नांं�काापासून तीस दि�वसांं�च्या
आत नि�काालात कााढील व अपील प्राधि�करणााचा त्यावरीील नि�र्णणय अंति�म असेल.
(ख) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााची कोणतीीही कृती किं�ंवाा काार्ययवााही, केवळ त्यामध्येे
कोणतीीही जागाा रि�क्त आहे किं�ंवाा त्याच्या रचनेेत कोणतााही दोष आहे, या काारणाास्तव अवैध
असल्याचे मानण्याात येणार नााही.
(गग) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
, प्रवेश प्रस्ताावांं�च्या छाननीीबाबतचीी आपलीी काार्ययपद्धती
व त्यास योग्य वााटेल अशी तक्रार नि�वाारण यंत्रणाा वि�नि�यमांं�द्वाारे, वि�हि�त करीील.
(घ) सदस्य-सचि�व हे प्राधि�करणााच्या काार्या�लयाचे प्रशासकीय प्रमुख असतील व
वि�नि�यमांं�द्वाारे त्यांं�च्यावर सोपवि�ण्याात आलेल्या अशा इतर अधि�काारांं�चा वाापर करतीील.
(६) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणाास, प्रवेशांं�च्या बाबतीत पडतााळणीी करण्याासाठीी व प्राधि�करणाास
अहवााल सादर करण्याासाठीी अधि�काारी व तज्ज्ञांं�च्या चौौकशीी समि�त्या घटि�त करताा येतील.
(७) पोट-कलम (६) अन्वयेे चौौकशीी समि�त्यां�चीी संख्या व अशा सदस्यां�नाा देय असणारे
बैठकीीचे व इतर भत्ते, प्राधि�करणााद्वाारे वेळोवेळी वि�नि�र्दि�िष्ट केल्याप्रमाणे असतील.
(८) अध्यक्षास :—
(एक) जेव्हा त्या वि�द्याापीठाशी संबंधि�त व्यावसाायि�क पाठ्यक्रमांं�च्याबाबतीत प्रवेश
नि�याामक प्राधि�करणााचे काामकााज सुरू असेल तेव्हा, महाारााष्ट्र रााज्यातील कोणत्याही सार्ववजनि�क
वि�द्याापीठाच्या कुलसचि�वााला नि�मंंत्रि�त सदस्य म्हणूून आमंंत्रि�त करताा येईल ;
(दोन) उच्च शि�क्षण, तंत्रशि�क्षण, माहि�तीी तंत्रज्ञाान, वैद्यकीीय व आरोग्य वि�ज्ञाान,
वाास्तुशास्त्र, कृषीी, आयुर्वेद औषधशा
ास्त्र, समचि�कि�
त्सा, दंतशाास्त्र, परि�चर्या� किं�ंवाा
औषधनि�र्माा�णशास्त्र शि�क्षण या क्षेत्राातील कोणत्याही व्यक्तीस किं�ंवाा अधि�कााऱ्यास त्यां�चेे तज्ज्ञ
मत घेण्याासाठीी आमंंत्रि�त करताा येईल. अशा तज्ज्ञ नि�मंंत्रि�त व्यक्ती, प्रवेश नि�याामक
प्राधि�करणााच्या बैठकींच्या काामकााजात सहभाागीी होऊ शकतीील, परंंतु, त्यां�नाा मतदाानााचा
अधि�काार असणार नााही.”.
१०.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १० ऐवजीी, पुुढील कलम दााखल करण्याात येईल :—
“ प्रकरण
३-क
महाारााष्ट्र रााज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा (सीईटीी) कक्ष
१०. (१) या अधि�नि�यमान्वयेे प्रदाान करण्याात आलेल्या अधि�काारांं�चा वाापर करण्याासाठीी व नेमून
दि�लेेली काार्ये पार पाडण्याासाठीी " महाारााष्ट्र रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष" असेल. रााज्य
सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष, हा उपरोोक्त नाावााचा एक नि�गम
नि�कााय असेल, त्यास अखंड परंंपराा
व सामाईक मोहोर असेल आणिि” त्यास जंगम व स्थाावर अशा दोन्हीही प्रकाारच्या मालमत्ता संपादि�त करण्यााचा,
ती धाारण करण्यााचा आणिि” ति�चीी वि�ल्हेवााट लावण्यााचा आणिि” या अधि�नि�यमाच्या प्रयोजनाासाठीी आवश्यक
त्या सर्वव गोोष्टी करण्यााचा अधि�काार असेल आणिि” त्याच्या वि�रुद्ध किं�ंवाा त्याच्या नाावााने दाावाा दााखल करताा
येईल.
(२) रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष पुुढील सदस्यां�चेे मि�ळूून बनलेेले असेल,-
(क)श
ाासनााद्वाारे रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा
(सीईटी) कक्षाचे आयुक्त म्हणूून नि�युुक्त केलेला,
सह सचि�व या दर्जा�पेेक्षा कमीी दर्जा� नसलेला अधि�काारी
.....
अध्यक्ष
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याचे कलम
१० ऐवजीी दााखल
करणेे.
रााज्य सामाईक
प्रवेश परीीक्षा कक्ष.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
7
(ख)वैैद्यकीीय, तंत्रज्ञाान, कृषीी, उच्च शि�क्षण,
कलाा व आयुष या क्षेत्रांं�तीील रााज्य शासनााच्या उप
संचालकााच्या दर्जा�पेेक्षा कमीी दर्जा� नसलेले, सहा.
अधि�काारी
.....
सदस्य.
(३) अध्यक्षाची नि�युुक्ती ही रााज्य शासनााकडूून करण्याात येईल आणिि” पोट-कलम (२) च्या खंड
(ख) अन्वयेे सदस्यां�चीी नि�युुक्ती अनुक्रमे वैद्यकीीय, तंत्रज्ञाान, कृषीी, उच्च शि�क्षण, कलाा व आयुष संचालक
यांं�च्याकडूून करण्याात येईल.
(४) रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्षाच्या अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्य, रााज्य शासन किं�ंवाा संचालक
यांं�च्या मतेे, रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्षाचा अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्य म्हणूून अशोभनीीय ठरेेल असे
कोणतेेही कृत्य केल्यास, ते रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्षाचे अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्य असण्यााचे बंद होईल.
(५) अध्यक्ष, रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या बैठकींचे अध्यक्षस्थाान भूषवीील
आणिि” वि�नि�यमांं�द्वाारे त्यास योग्य वााटेल अशा स्वत:च्या काार्ययपद्धतीचा अवलंंब करताा येईल.
१०क.
(१) रााज्य सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाचे अधि�काार व काार्ये पुुढीलप्रमाणे
असतील,—
(क) वि�नााअनुदाानि�त व्यावसाायि�क शि�क्षण संस्थांं�मधीील प्रवेशां�सााठीीची सामाईक प्रवेश परीीक्षा
(सीईटी) काार्ययक्षम, पारदर्शशक, सुरळीीत आणिि” योग्य रीतीने आयोजि�त करणेे व त्याचे संनि�यंंत्रण करणेे:
परंंतु, रााज्य शासनाास, केंद्र सरकाारच्या प्राधि�करणााद्वाारे घेण्याात आलेल्या सामाईक प्रवेश
परीीक्षेमार्फत (सीईटी) प्रवेश देण्याास मान्यताा देताा येईल;
(ख) सामाईक प्रवेश परीीक्षेचे (सीईटी) प्रश्नसंंच तयाार करण्याासाठीी आणिि” त्यांं�च्या गोोपनीीय
प्रचालनाासाठीी वि�षयतज्ज्ञ नि�श्चि�ित
करणेे आणिि” त्यां�नाा नाामि�कााप्रवि�ष्ट करणेे;
(गग) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) आवश्यक ती गोोपनीीयताा रााखून, योग्य रीतीने आयोजि�त
करण्यााच्या संबंधाात सर्वव नि�र्णणय घेणे. तो कक्ष, परीीक्षक, मूल्यमापक, नि�याामक यां�चीी नि�युुक्ती करीील
आणिि” परीीक्षांं�चेे आयोजन, मूल्यमापन व नि�काालाची प्रक्रि�या यां�सााठीी आवश्यक सॉफ्टवेअर वि�कसि�त
करण्यााच्या काामगि�रीीसाठीी व्यक्तींची नि�युुक्ती करीील आणिि” तसेेच ऑनलााईन किं�ंवाा ऑफलााईन परीीक्षा
आयोजि�त करण्याासाठीी आवश्यक त्या सेवाा पुुरवठाादाारांं�ची नि�युुक्ती करीील आणिि” वि�वि�ध दस्तऐवज,
इत्यादींची छपााई करीील. सामाईक प्रवेश परीीक्षा घेण्यााशी संबंधि�त सर्वव काामकााजाची अंमलबजावणीी
करण्याासाठीी वि�त्तीीय अधि�काारांं�चा वाापर करीील;
(घ) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) ही अनुकूलनक्षम, जबाबदाार, वि�श्वसनीय, दोषरहि�त
,
वि�द्याार्थीहि�तैैषीी, सुरक्षि�त, छेेडछाडरहि�त
, पारदर्शशक व काार्ययक्षम पद्धतीने आयोजि�त करण्याासाठीी
आवश्यक त्या सर्वव उपाययोजनाा करणेे;
(ङ) परीीक्षा गगट आणिि” पर्यवेेक्षकांं�ना प्रशि�क्षण व मार्गगदर्शक सूचनाा देणे;
(च) परीीक्षा-पूर्वव टप्प्यात तसेेच सामाईक प्रवेश परीीक्षे (सीईटी) दरम्यान वि�द्याार्थ्यां�ंɕनाा साहाय्य
व मार्गगदर्शन करण्याासाठीी सुवि�धाा केंद्रे (एफसीी) व वि�द्याार्थी साहाय्यताा केंद्रे (एसएसी) स्थाापन
करणेे व त्यां�नाा मान्यताा देणे;
(छ) रााज्यातील वि�वि�ध ठि�कााणी ऑनलााईन सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) आयोजि�त
करण्याासाठीी रााज्यात अध्ययन व चाचणीी केंद्रे स्थाापन करणेे;
(ज) सामायि�क प्रवेश परीीक्षेशी (सीईटी) संबंधि�त तक्रार नि�वाारण यंत्रणेेची तरतूूद करणेे;
(झ) प्रत्येक वर्षी २८ फेेब्रुुवाारीपूर्वी पुुढील वर्षाा�साठीीचे उत्पन्न व खर्चच यां�चेे अर्थसंंकल्पीय
अंदााजपत्रक तयाार करणेे;
रााज्य सामाईक
प्रवेश परीीक्षा
(सीईटी) कक्षाचे
अधि�काार व काार्ये.
8
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
(ञ) खंड (झ) मध्येे नि�र्दि�िष्ट केल्या प्रमाणे तयाार केलेले अर्थसंंकल्पीय अंदााज वि�चााराात घेणे
व ते त्या दि�नांं�काास किं�ंवाा दि�नांं�काानंंतर शासनााच्या मंंजुरीसाठीी सादर करणेे ;
(ट) आवश्यकतेेनुसार अर्थसंंकल्पीय अंदााजपत्रकाात सुधाारणाा करणेे व ते शासनााच्या
मंंजुरीसाठीी सादर करणेे;
(ठ) वि�हि�त केलेल्या नमुुन्यात व रीतीने लेखे ठेवणेे;
(ड) भाारतीीय सनदीी लेखाापाल संस्थेचा सदस्य असलेल्या लेखाापरीीक्षकााकडूून लेख्यां�चेे
लेखाापरीीक्षण करणेे;
(ढ) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणाास किं�ंवाा शासनाास आवश्यक असतील असे अहवााल,
वि�वरणपत्रेे आणिि” नि�वेेदनेे सादर करणेे;
(ण) या अधि�नि�यमाच्या व त्याखााली करण्याात आलेल्या नि�यमांं�च्या व वि�नि�मयांं�च्या तरतुुदींचे
आणिि” रााज्य शासनााच्या नि�देेशां�चेे कााटेकोरपणेे पालन होईल याची सुनि�श्चि�िती
ी करणेे.
(२) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या आयुक्ताास, आणीबाणीच्या प्रसंगीी, त्यां�नाा योग्य
वााटेल अशी किं�ंवाा आवश्यक असेल अशी काार्ययवााही करताा येईल किं�ंवाा नि�र्णणय घेताा येईल.
(३) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या आयुक्ताास, त्यांं�च्या मतेे, अशा बैठकीीत चर्चा� किं�ंवाा
वि�चाारवि�मर्शश करण्याासाठीी एखााद्याा तज्ज्ञाला आमंंत्रि�त करणेे शक्य वााटत असल्यास, त्या बैठकीीस उपस्थि�ित
रााहण्याासाठीी एखााद्याा वि�षयतज्ज्ञास आमंंत्रि�त करताा येईल.
(४) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षास त्याचे काार्यय काार्ययक्षमतेेने पार पाडण्याासाठीी आवश्यक
वााटतील अशा समि�त्या घटि�त करताा येतील. सदस्यां�चीी संख्या, त्यां�चीी कर्ततव्ये व काार्ये आणिि” बैठकींनाा
उपस्थि�ित रााहण्याासाठीी सदस्यां�नाा देय असलेले भत्ते वि�नि�यमांं�द्वाारे वि�हि�त करताा येतील.
(५) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष, शासनााने मंंजूर केलेल्या अर्थसंंकल्पाच्या अधीन रााहून,
सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) आयोजि�त करण्यााशी संबंधि�त सर्वव काार्ये पार पाडण्याासाठीी वि�त्तीीय
अधि�काारांं�चा वाापर करीील.
(६) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षास वि�हि�त करण्याात येतील असे अन्य अधि�काार असतील
आणिि” तो वि�हि�त करण्याात येतील अशी अन्य काार्ये पार पाडील आणिि” वि�हि�त करण्याात येईल अशा रीतीने
परीीक्षांं�चेे आयोजन करीील.
(७) प्रत्येक जागेेवरीील प्रवेश हा, सामाईक प्रवेश परीीक्षेमध्येे (सीईटी) संपादि�त केलेल्या गुुणवत्तेेच्या
आधााराावर रााज्याचा केंद्रीभूत प्रवेश प्रक्रि�येद्वाारे रााज्याच्या आरक्षण धोरणााच्या अधीन रााहून केला जाईल:
परंंतु, संस्थाात्मक कोट्याातील प्रवेश हा कलम ४ च्या खंड (क) मधीील पहि�ल्या परंंतुकाामध्येे
तरतूूद केलेल्या रीतीने देण्याात येईल.”.
११. (१) मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम ११ मध्येे,—
(१) पोट-कलम (३) मधीील, खंड (क) ऐवजीी, पुुढील खंड दााखल करण्याात येईल :—
“(क) जि�ल्हा न्यायालयाचा
सेवाानि�वृृत्त न्यायाधीश किं�ंवाा
शासनााच्या सचि�वााच्या दर्जा�पेेक्षा
कमीी दर्जा� नसलेला सेवाानि�वृृत्त
अधि�काारी
�.....
अध्यक्ष”;
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
११ ची सुधाारणाा.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
9
(२) पोट-कलम (४) मध्येे, “शासनााकडूून” या मजकुराानंंतर, “नि�वड समि�तीीच्या
शि�फाारशीीनुसार वि�हि�त रीतीने" हा मजकूर जादाा दााखल करण्याात येईल;
(३) पोट-कलम (७) नंंतर, पुुढील पोट-कलम समावि�ष्ट केले जाईल:—
"(७-क) सदस्य-सचि�व हा प्राधि�करणााच्या काार्या�लयाचा प्रशासकीय प्रमुख असेल
आणिि” तो वि�नि�यमांं�द्वाारे त्यांं�च्याकडेे सोपवण्याात येतील अशा इतर अधि�काारांं�चा वाापर करीील.".
१२. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १३ मध्येे,—
(१) पोट-कलम (१) मधीील, खंड (पाच) नंंतर, पुुढील खंड जादाा दााखल करण्याात
येतील :—
“(सहा) शुल्क प्रस्तााव सादर करण्याासाठीी प्रमाणकेे वेळोवेळी नि�र्धाधाा�रि�त करणेे;
(सात) शुल्कााशी संबंधि�त केलेल्या कोणत्याही नि�र्देेशां�बााबत, कोणतेेही केले असल्यास
त्याबाबत शासनाास सल्ला देणे;”;
(२) पोट-कलम (२) मधीील, खंड (दोन) व (तीन) ऐवजीी, पुुढील खंड दााखल करण्याात
येतील :—
“(दोन) वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थेद्वाारे वि�द्याार्थ्यां�ंɕनाा पुुरवण्याात
आलेल्या पायाभूत सोयी व सुवि�धाा यांं�च्या पडतााळणीीसाठीी यंत्रणाा वि�कसि�त
करणेे ;
(तीन) शुल्क व शुल्क प्रस्ताावांं�शी संबंधि�त तक्रारींच्या नि�वाारणाासाठीी उपाययोजनाा करणेे;
(चार) शुल्क वसुुलीमध्येे कोणतीीही नफेेखोरी नााही, याची खाात्री करणेे, पडतााळणीी
करणेे आणिि” ते सुनि�श्चि�ित
करणेे ;”;
(३) पोट-कलम (३) वगळण्या
ात येईल ;
(४) पोट-कलम (५) ऐवजीी, पुुढील पोट-कलमे दााखल करण्याात येतील :—
“(५) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणाास, संस्थांं�नी वि�द्याार्थ्यां�ंɕकडूून वसूूल केलेल्या शुल्कााच्या
बदल्यात त्यां�नाा पुुरवि�लेेल्या पायाभूत सुवि�धाा आणिि” सुखसोोयींची पडतााळणीी करण्याासाठीी आणिि”
त्याबाबत प्राधि�करणाास अहवााल सादर करण्याासाठीी अधि�काारी व तज्ज्ञांं�च्या नि�रीीक्षण समि�त्या घटि�त
करताा येतील.
(६) पोट-कलम (५) अन्वयेे नि�रीीक्षण समि�तीीच्या सदस्यां�चीी संख्या आणिि” अशा सदस्यां�नाा
देय असलेले बैठक व इतर भत्ते प्राधि�करण
वेळोवेळी वि�नि�र्दि�िष्ट करीील त्याप्रमाणे असतील.
(७) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणाास, कोणत्याही वि�नााअनुदाानि�त संस्थेचे आणिि” ति�च्या इमारतीी,
वसति�गृृहे, प्रयोगशााळाा, ग्रंथाालये, उपकरणे
े यां�साारख्या पायाभूत सुवि�धांं�चेे तसेेच अशा कोणत्याही
संस्थेद्वाारे चालवल्या जाणाऱ्या अध्याापन व इतर काामांं�चे, ते नि�देेशि�त करीील अशा व्यक्तीकडूून किं�ंवाा
व्यक्तींकडूून नि�रीीक्षण किं�ंवाा चौौकशीी करवूून घेण्यााचा अधि�काार असेल.
(८) प्राधि�करण
, प्रत्येक प्रकरणाात, नि�रीीक्षण किं�ंवाा चौौकशीी करवूून घेण्यााच्या आपल्या हेतूची
यथोचि�त नोटीस संस्थेला देईल आणिि” संस्थेला ति�चाा प्रति�नि�धीी नि�युुक्त करण्यााचा अधि�काार असेल,
त्याला अशा नि�रीीक्षण किं�ंवाा चौौकशीीच्या वेळी उपस्थि�ित रााहण्यााचा आणिि” आपलीी बाजू मांं�डण्यााचा
अधि�काार असेल.".
१३. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १४ ऐवजीी, पुुढील कलम दााखल करण्याात येईल :—
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
१३ ची सुधाारणाा.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
१४ ऐवजीी दााखल
करणेे.
भाागग चार-३–२
10
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
“१४.
(१) शुल्क संरचनेेचा वााजवीपणाा नि�र्धाधाा�रि�त करताानाा, पुुढील तरतुुदी लागूू
असतील :—
(क) प्रााधि�करण
दरवर्षीी वि�नााअनुदाानि�त संस्थांं�च्या व्यवस्थाापनााकडूून शुल्क प्रस्तााव
सादर करण्याासाठीी प्रमाणकेे नि�र्धाधाा�रि�त करीील आणिि” ते अगोोदरच
त्याच्या संकेतस्थळाावर प्रसि�द्ध
करीील;
(ख) वि�नााअनुदाानि�त संस्थेचे व्यवस्थाापन, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने वि�नि�र्दि�िष्ट
केलेल्या नमुुन्यात, लगतपूूर्वीच्या वि�त्तीीय वर्षाा�च्या लेखाापरीीक्षि�त लेख्यांं�च्या प्रमाणिि”त प्रती,
आणिि” संबद्ध अभि�लेेख व पुुराावे यांं�सह शुल्क प्रस्तााव शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााकडेे, मागीील
शैक्षणिि”क वर्षाा�च्या ३१ ऑक्टोबरच्या आत, त्याच्या मान्यतेसाठीी सादर करीील. सदर प्रस्तााव
खंड (क) अन्वयेे नि�र्धाधाा�रि�त केलेल्या प्रमाणकांं�शी अनुरूप असेल :
परंंतु, प्राधि�करणाास, पुुरेसे काारण दााखवि�ल्यावर, आणिि” खर्चच प्रदाान करण्यााच्या
अधीन रााहून मागीील शैक्षणिि”क वर्षाा�च्या ३१ डि�सेंबर पर्यंंत शुल्क प्रस्तााव स्वीकाारताा
येतील;
(गग) प्राधि�करणााने वि�नि�र्दि�िष्ट केलेल्या काालमर्या�देेत शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााकडेे
शुल्कााच्या सुधाारणेेसाठीीचा प्रस्तााव सादर केला नसेेल तर त्याबाबतीत, प्राधि�करणााने मान्यताा
दि�लेेली आणिि” मागीील शैक्षणिि”क वर्षाा�मध्येे लागूू असलेली शुल्क संरचनाा फक्त पुुढील शैक्षणिि”क
वर्षाा�च्या काालावधीीकरि�ताा लागूू रााहील;
(घ) सलगग दोन किं�ंवाा अधि�क शैक्षणिि”क वर्षांंɕसाठीी शुल्कााचा प्रस्तााव सादर केला नसेेल
तर त्याबाबतीत, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने लगतपूूर्वी मान्यताा दि�लेेले शुल्क, प्राधि�करणााद्वाारे
वीस टक्क्यां�नीी कमीी करण्याात येईल;
(ङ) शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
, सादर केलेल्या प्रस्ताावांं�ची छाननीी करण्यााकरि�ताा
छाननीी कक्ष स्थाापन करीील आणिि” वेगवेेगगळ्या पाठ्यक्रमांं�साठीी वेगवेेगळेे छाननीी कक्ष स्थाापन
करताा येतील.
(च) छाननीी कक्षाचा अहवााल आणिि” इतर सर्वव संबंधि�त घटक वि�चााराात घेतल्यानंंतर,
शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
, प्रस्ताावि�त शुल्कााचा तपशीील प्राप्त झााल्याच्या दि�नांं�काापासून
एकशेेवीस दि�वसांं�च्या काालावधीीच्या आत शुल्क प्रस्ताावााला मान्यताा देईल आणिि” तसाा नि�र्णणय
संबंधि�त संस्थेच्या व्यवस्थाापनााला कळवीील;
(छ) जर शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााचा शुल्क प्रस्ताावाावरीील नि�र्णणय वि�नााअनुदाानि�त
संस्थेच्या व्यवस्थाापनााला स्वीकाार्यय नसेेल तर, त्या संस्थेस, नि�र्णणय कळवि�ल्याच्या दि�नांं�काापासून
पंधराा दि�वसांं�च्या आत शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााकडेे त्याच्या नि�र्णणयाच्या पुुनर्वि�िलोोकनाासाठीी
सवि�स्तर काारणांं�सह पुुनर्वि�िलोोकन अर्जज सादर करताा येईल. शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
मागीील
शैक्षणिि”क वर्षाा�च्या ३१ मार्चपूूर्वी अशा पुुनर्वि�िलोोकन अर्जा�वर नि�र्णणय देईल आणिि” त्यानुसार
संबंधि�त व्यवस्थाापनााला त्याचा नि�र्णणय कळवीील;
(ज) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणाास, त्यास योग्य वााटेल अशी, शुल्क प्रस्ताावांं�ची छाननीी
आणिि” तक्रार नि�वाारण यंत्रणेेसंबंधीची त्याची काार्ययपद्धती वि�हि�त करताा येईल.
(२) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या प्रलंबि�त नि�र्णणयाच्या अधीन रााहून, संस्थेस, प्राधि�करणााच्या
पूर्वपरवाानगीीने, अंति�म किं�ंवाा यथाास्थि�िति� ताात्पुुरतेे शुल्क प्रस्ताावााचे अंति�म नि�र्धाधाा�रण करण्याात येईपर्यंंत,
गोोळाा करताा येईल.
(३) जर एखााद्याा संस्थेला शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने मागीील शैक्षणिि”क वर्षाा�साठीी वि�हि�त
केलेले शुल्क चालू शैक्षणिि”क वर्षाा�त शि�क्षण घेणाऱ्या वि�द्याार्थ्या�ा�साठीी कोणत्याही बदलााशि�वााय लागूू
शुल्क नि�याामक
प्राधि�करणााने
अनुसराावयााची
काार्ययपद्धती.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
11
कराावयााचे असेल तर, त्या संस्थेला शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या मान्यतेने तसेे करताा येईल; मात्र
संस्थेने तसाा प्रस्तााव शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााला, वेळेवर सादर करणेे आवश्यक आहे.
(४) शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
, ज्या शीर्षांंɕखााली शुल्क आकाारलेे जाईल आणिि” वसूूल केले
जाईल, अशी वेगवेेगळीी शीर्षे नि�र्देेशि�त करीील.
(५) (क) प्रत्येक वि�नााअनुदाानि�त संस्थाा, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने मान्यताा दि�ल्याप्रमाणे
पाठ्यक्रम-नि�हााय शुल्क आणिि” शीर्षष-नि�हााय शुल्क (अंति�म किं�ंवाा, यथाास्थि�िति�, ताात्पुुरत्या शुल्काासह)
त्याच्या सूचनाा फलकाावर आणिि” संकेतस्थळाावर मरााठीी व इंग्रजी मध्येे प्रदर्शि�ित करीील;
(ख) भााषि�क अल्पसंंख्याक संस्थांं�च्या बाबतीत, अशी संस्थाा ज्या अल्पसंंख्याक भााषेेशी
संबंधि�त असेल त्या अल्पसंंख्याक भााषेेतहीी ते शुल्क प्रदर्शि�ित करीील;
(गग) अशा प्रकाारे प्रदर्शि�ित केलेले शुल्क, वि�द्याार्थी व संस्थाा यांं�च्यावर बंधनकाारक असेल.
(६) (क) कोणतीीही संस्थाा एखााद्याा वि�द्याार्थ्या�ा�कडूून एकाा शैक्षणिि”क वर्षाा�त एकाा वर्षाा�च्या
शुल्कााच्या रकमेेपेक्षा अधि�क शुल्क वसूूल करणाार नााही;
(ख) एखााद्याा शैक्षणिि”क वर्षाा�त एकाा वर्षाा�पेेक्षा अधि�क शुल्क वसूूल करणेे याचा, कॅपि�टेेशन
फी असल्याचा अन्वयाार्थथ लावण्याात येईल आणिि” अशी संस्थाा महाारााष्ट्र शैक्षणिि”क संस्थाा (कॅपि�टेेशन
फी घेण्याास प्रति�बंंध) अधि�नि�यम, १९८७ व या अधि�नि�यमाच्या तरतुुदींनुसार, ति�च्यावि�रुद्ध काार्ययवााही
केली जाण्याास पात्र असेल;
(गग) जर कोणतीीही तक्रार प्राप्त झााली असेल किं�ंवाा अन्यथाा, ति�च्या चौौकशीीनंंतर जर
प्राधि�करणााचे असे मत झााले की, कोणत्याही संस्थेने प्राधि�करणााने मान्यताा दि�लेेल्या शुल्काापेक्षा अधि�क
शुल्क आकाारलेे आहे, तर अशी संस्थाा अशा वि�द्याार्थ्या�ा�स असे अधि�क शुल्क परत करण्याास पात्र
असेल आणिि” या अधि�नि�यमात तरतूूद केलेल्या शास्तीस देखील पात्र असेल:
परंंतु, जर तक्रारदाार हा, पुुनःपरीीक्षार्थी किं�ंवाा संस्थेचा माजी वि�द्याार्थी असेल तर, संस्थाा
सोडल्यापासून एक वर्षाा�च्या काालावधीीच्या समाप्तीनंंतर केलेली, अशी कोणतीीही तक्रार
प्राधि�करणााकडूून दााखल करून घेतलीी जाणार नााही.
(७) कोणतीीही संस्थाा, वि�द्याार्थ्या�ा�ला त्याचे पुुढील शि�क्षण सुरू ठेवण्याासाठीी आवश्यक असलेले
गुुणपत्रक, हस्तांं�तरण
प्रमाणपत्र किं�ंवाा इतर कोणतेेही काागदपत्रेे, त्याला लेखी काारणेे कळवि�ल्याशि�वााय
अडवून ठेवणाार नााही.
(८) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने मान्यताा दि�लेेले व कळवि�ले
ेले शुल्क, त्या शैक्षणिि”क वर्षाा�त
त्या वि�नााअनुदाानि�त संस्थेत प्रवेश घेणाऱ्या वि�द्याार्थ्या�ा�च्या बाबतीत लागूू असेल आणिि” त्यात संबंधि�त
संस्थेतील अशा वि�द्याार्थ्या�ा�चाा पाठ्यक्रम पूर्णण होईपर्यंंत त्यात सुधाारणाा करण्याात येणार नााही:
परंंतु, वि�नााअनुदाानि�त संस्थेस, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या पूर्वव मान्यतेने, करांं�मधीील
सुधाारणाा, नि�यमि�त खर्चा�मध्येे अचानक झाालेला फेेरबदल, इत्यादी काारणाास्तव, दुसऱ्या किं�ंवाा
नंंतरच्या वर्षांंɕच्या शुल्काामध्येे सुधाारणाा करताा येईल.".
१४. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १५ नंंतर, पुुढील प्रकरण
समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
१९८८ चा
महाा. ६.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ मध्येे
प्रकरण
चार–क
समावि�ष्ट करणेे.
12
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
“ प्रकरण
चार-क
अपील प्राधिि˜करण
१५-क. (१) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
व शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
यां�नीी दि�लेेल्या आदेशां�मधू
ून
किं�ंवाा नि�र्णणयां�मधून उद्भवणााऱ्या अपि�लांं�वर नि�र्णणय देण्याासाठीी आणिि” या अधि�नि�यमांं�न्वयेे नेमून दि�लेेली काार्ये
पार पाडण्याासाठीी एक अपील प्राधि�करण
असेल.
(२) रााज्य शासनाास, शासकीय रााजपत्रातील अधि�सूूचनेेद्वाारे, एक अपील प्राधि�करण
घटि�त करताा
येईल. उक्त प्राधि�करण
हे, उपरोोक्त नाावााचा एक नि�गम
नि�कााय असेल, त्यास अखंड परंंपराा व सामाईक
मोहोर असेल आणिि” या अधि�नि�यमाच्या प्रयोजनाासाठीी आवश्यक त्या सर्वव गोोष्टी करण्यााचा अधि�काार असेल.
(३) अपील प्राधि�करण
पुुढील सदस्यां�चेे मि�ळूून बनलेेले असेल,-
(क) उच्च न्यायालयाचे सेवाानि�वृृत्त न्यायाधीश
किं�ंवाा अपर मुख्य सचि�वााच्या दर्जा�पेेक्षा कमीी
दर्जा� नसलेला शासनााचा सेवाानि�वृृत्त अधि�काारी.
�....
अध्यक्ष
(ख) दहाा वर्षांंɕपेक्षा कमीी नसेेल इतक्या
काालावधीीसाठीी भाारतीीय सनदीी लेखाापाल
संस्थेचा सदस्य असेल असा नाामांं�कि�त सनदीी
लेखाापाल
�....
सदस्य
(गग) दहाा वर्षांंɕपेक्षा कमीी नसेेल इतक्या
काालावधीीसाठीी भाारतीीय व्यय आणिि” परि�व्यय
संस्थेचा सदस्य असेल, असा नाामांं�कि�त
परि�व्यय लेखाापाल
�....
सदस्य
(घ) व्यावसाायि�क शि�क्षण क्षेत्राातील नाामांं�कि�त
तज्ज्ञ;
�....
सदस्य
(ङ) तंत्रशि�क्षण वि�भाागााचा एक अधि�काारी.
�....
सदस्य
-सचि�व.
(४) पोट-कलम (३) च्या खंड (क), (ख), (गग) व (घ) अन्वयेे, अपील प्राधि�करणााच्या
अध्यक्षाची व सदस्यां�चीी नि�युुक्ती रााज्य शासनााद्वाारे, नि�वड समि�तीीच्या शि�फाारशीीवरून करण्याात येईल.
(५) तंत्रशि�क्षण वि�भाागाातील उपसंंचालकााच्या दर्जा�पेेक्षा कमीी दर्जा� नसेेल अशा अधि�कााऱ्याची अपील
प्राधि�करणााचा सदस्य-सचि�व म्हणूून प्रति�नि�युुक्तीद्वाारे नि�युुक्ती करण्याात येईल.
(६) कोणत्याही खााजगीी अनुदाानि�त किं�ंवाा वि�नााअनुदाानि�त व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थेशी संबंधि�त
असणारी कोणतीीही व्यक्ती अपील प्राधि�करणााचा अध्यक्ष, सदस्य किं�ंवाा तज्ज्ञ होण्याास पात्र असणार नााही.
(७) अपील प्राधि�करणााच्या अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्याने, रााज्य शासनााच्या मतेे, अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्य
पदााला अशोभनीीय वर्ततन केल्यास, त्याचे अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्यत्व संपुुष्टात येईल.
(८) अध्यक्ष, अपील प्राधि�करणााच्या बैठकीीचे अध्यक्ष पद भूषवीील आणिि” त्यां�नाा योग्य वााटेल अशा
वि�नि�यमांं�द्वाारे त्यां�चीी स्वतःःची अशी काार्ययपद्धती स्वीकाारतीील.
(९) अपील प्राधि�करणााची कोणतीीही कृती किं�ंवाा काार्ययवााही ही, केवळ त्यात कोणतेेही पद रि�क्त
असल्याच्या किं�ंवाा त्याच्या रचनेेत कोणतााही दोष असल्याच्या काारणाामुळे अवैध असल्याचे मानण्याात येणार
नााही.
अपील प्राधि�करण
.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
13
(१०) कलम ८ च्या तरतुुदी, योग्य त्या फेेरफाारांं�सह अपील प्राधि�करणााच्या अध्यक्षाचा व सदस्यांं�च्या
पदाावधीीच्या आणिि” सेवााशर्तीच्या बाबतीत लागूू होतील.
(११) शासन, अपील प्राधि�करणााचे काामकााज सुरळीीतपणेे चालवण्याासाठीी कर्ममचारीवर्गा�चीी तरतूूद
करीील.
(१२) अपील प्राधि�करणााचा सर्वव खर्चच, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या नि�धीीतून भाागवण्याात येईल.
१५.ख. (१) अपील प्राधि�करणााचे अधि�काार व काार्ये पुुढीलप्रमाणे असतील,—
(क) हि�तसंंबंधि�त घटकांं�च्या अपि�लाावर नि�र्णणय घेणे आणिि” त्यास अंति�म मंंजुरी देणे.
(ख) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
व शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या आदेशावरीील आणिि”
नि�र्णणयां�वरील, त्यास योग्य वााटेल त्याप्रमाणे, अपि�लाावर नि�र्णणय घेण्याासाठीी त्याची काार्ययपद्धती वि�हि�त
करणेे.
(२) पोट-कलम (१) अन्वयेे त्याची काार्ये पार पाडताानाा, आणिि” या अधि�नि�यमान्वयेे अपि�लाावर
नि�र्णणय घेण्यााच्या प्रयोजनाार्थथ, अपील प्राधि�करणाास, पुुढील बाबींसंबंधाात दााव्याची न्यायचौौकशीी करताानाा,
दि�वााणी प्रक्रि�या संहि�ताा, १९०८ अन्वयेे दि�वााणी न्यायालयाचे सर्वव अधि�काार असतील: -
(एक) कोणत्याही साक्षीदाारााला समन्स पाठवूून उपस्थि�ित रााहण्याास भाागग पाडणे आणिि” त्याची
शपथेेवर तपाासणी करणेे;
(दोन) कोणत्याही दस्तऐवजााचा शोध घेणे आणिि” तो सादर करणेे;
(तीन) शपथपत्रांं�वर पुुराावाा स्वीकाारणेे;
(चार) साक्षीदाारााच्या तपाासणीसाठीी आयोगपत्र कााढणेे.
(३) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााच्या किं�ंवाा शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या आदेशां�मुुळे आणिि”
नि�र्णणयामुळे व्यथि�त झाालेल्या हि�तसंंबंधि�त घटकाास, प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााचा किं�ंवाा शुल्क नि�याामक
प्राधि�करणााचा आदेश प्राप्त झााल्यापासून पंधराा दि�वसांं�च्या आत, अपील प्राधि�करणााकडेे अपील दााखल
करताा येईल. अपील प्राधि�करण
असे अपील प्राप्त झााल्याच्या दि�नांं�काापासून तीस दि�वसांं�च्या आत असे
अपील नि�काालात कााढील आणिि” त्यावरीील अपील प्राधि�करणााचा नि�र्णणय अंति�म असेल.".
१५. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १६ ऐवजीी, पुुढील प्रकरण
दााखल करण्याात येईल :—
“ प्रकरण
चार-ख
नि�याामक प्राधिि˜करणााचा व सामाईक प्रवेश परीक्षा (सीईटीी) कक्षाचा नि�धी
१६. (१) प्रत्येक नि�याामक प्राधि�करण
व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष यासाठीी स्वतंंत्र
नि�धीी असेल.
(२) उक्त प्राधि�करणांं�च्या व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या नि�धीीमध्येे पुुढील रकमांं�चाा
समावेश असेल,—
(एक) खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थेद्वाारे देय प्रक्रि�या शुल्क;
(दोन) ठेवीवरीील व्याज;
अपील
प्राधि�करणााचे
अधि�काार व काार्ये.
१९०८ चा
५.
सन २०१५चा
महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
१६ ऐवजीी दााखल
करणेे.
नि�याामक
प्राधि�करणााचा व
सामाईक प्रवेश
परीीक्षा (सीईटी)
कक्षाचा नि�धीी.
भाागग चार-३–३
14
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
(तीन) रााज्य शासन, केंद्र सरकाार व वि�द्याापीठ अनुदाान आयोगग आणिि” इतर संस्थांं�कडूून
अनुदाान (कोणतेेही असल्यास) ;
(चार) शुल्क, स्वाामि�त्वहक्क, शास्ती व आकाारणीी केलेला, वसूूल केलेला सेवाा आकाार,
इत्यादींसह नि�याामक प्राधि�करणाास व सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्षास (सी.ई.टी.) स्वीकाारताा येतील,
असे इतर कोणतेेही पैसे.
(३) (एक) नि�याामक प्राधि�करणांं�नाा आणिि” सामाईक प्रवेश परीीक्षा कक्षास (सी.ई.टी.), सामाईक
प्रवेश परीीक्षा (सीईटी), इत्यादी आयोजि�त करण्याासाठीी प्रक्रि�या शुल्क व शुल्क आणिि” प्रक्रि�या नि�श्चि�ित
करण्याासाठीीचे आकाार उक्त प्राधि�करणेे व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष, वेळोवेळी ठरवीील त्यानुसार
आकाारताा येतील.
(दोन) संबंधि�त प्राधि�करणांं�द्वाारे व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाद्वाारे वेतन, भत्ते, प्रशासकीय
खर्चच, मानधन
, पायाभूत सुवि�धांं�च्या गरजाा आणिि” त्यांं�च्या काार्यांंɕच्या अनुषंंगााने इतर कोणतेेही काार्यय यांं�सह
त्यांं�च्या दैनंंदि�न खर्चा�चाा वि�चाार करून प्रत्येक वर्षाा�साठीीचे प्रक्रि�या शुल्क ठरवि�ण्या
ात येईल.
(४) संबंधि�त प्राधि�करणेे आणिि” सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष, रााष्ट्रीयीकृत बँकेत स्वतंंत्र
बँक खााते उघडतील आणिि” जमा झाालेल्या रकमांं�मधूून त्यां�चाा खर्चच भाागवतीील.".
१६.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १७ ऐवजीी, पुुढील कलम दााखल करण्याात येईल :—
“१७. (१) नि�याामक प्राधि�करणेे आणिि” सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष, लेख्यांं�च्या
वााणिि”ज्यि�िक प्रणालीच्या आधाारे आपापलेे लेखे ठेवतीील.
(२) नि�याामक प्राधि�करणांं�चेे आणिि” सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाचे लेखे वि�हि�त
करण्याात येईल त्याप्रमाणे ठेवण्याात येतील.".
१७.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १८ला त्याचे पोट-कलम (१) म्हणूून नवीीन क्रमांं�क देण्याात
येईल, आणिि”,—
(१) अशा प्रकाारे नवीीन क्रमांं�क दि�लेेल्या पोट-कलम (१) मध्येे “नि�याामक प्राधि�करणांं�च्या”
या मजकुराानंंतर, “व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या” हा मजकूर समावि�ष्ट करण्याात येईल;
(२) अशा प्रकाारे नवीीन क्रमांं�क दि�लेेल्या पोट-कलम (१) नंंतर, पुुढील पोट-कलम जादाा
दााखल करण्याात येईल :—
“(२) पोट-कलम (१) च्या तरतुुदींनाा बाधाा न आणताा, नि�याामक प्राधि�करणांं�च्या
आणिि” सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षांं�च्या वाार्षि�िक लेख्यां�चीी लेखाापरीीक्षा, संबंधि�त
प्राधि�करणांं�नीी व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाने नि�युुक्त केलेल्या भाारतीीय सनदीी
लेखाापाल संस्थेच्या सदस्याद्वाारे करण्याात येईल.".
१८.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम १९ मध्येे,—
(१) समास टि�पेेमधीील, "नि�याामक प्राधि�करणांं�च्या" या मजकुराानंंतर, "व सामाईक प्रवेश
परीीक्षा (सीईटी) कक्षाच्या" हा मजकूर जादाा दााखल करण्याात येईल;
(२) "नि�याामक प्राधि�करणेे" या मजकुराानंंतर, "व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष" हा
मजकूर समावि�ष्ट करण्याात येईल .
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
१७ ऐवजीी दााखल
करणेे.
लेखे ठेवणेे.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
१८ ची सुधाारणाा.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ च्या कलम १९
ची सुधाारणाा.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
15
१९. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २० मध्येे,-
(१) पोट-कलम (१) मधीील, खंड (क) व (ख) ऐवजीी, पुुढील खंड दााखल करण्याात
येतील:—
“(क) पहि�ल्या उल्लंघनााबद्दल, तीन लाख रुपयांं�पेक्षा कमीी नसेेल किं�ंवाा या
अधि�नि�यमाअन्वयेे नि�र्धाधाा�रि�त केलेल्या शुल्काापेक्षा अधि�क घेतलेेल्या रकमेेच्या दुप्पट असेल,
यापैकी जे अधि�क असेल ते;
(ख) दुसऱ्या किं�ंवाा त्यानंंतरच्या उल्लंघनााबद्दल, पंधराा लाख रुपयांं�पेक्षा कमीी नसेेल
किं�ंवाा या अधि�नि�यमाअन्वयेे नि�र्धाधाा�रि�त केलेल्या शुल्काापेक्षा अधि�क घेतलेेल्या रकमेेच्या ति�प्पट
असेल, यापैकी जे अधि�क असेल ते”;
(२) पोट-कलम (३) मधीील, "दखलपात्र असेल" या मजकुराानंंतर, “आणिि” न्यायालयाच्या
परवाानगीीने, आपसाात मि�टवण्यााजोगाा असेल" हा मजकूर जादाा दााखल करण्याात येईल;
(३) पोट-कलम (३) नंंतर, पुुढील पोट-कलम समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“(३क) कोणतेेही न्यायालय, प्राधि�करणााने किं�ंवाा प्राधि�करणााने या प्रयोजनाासाठीी
यथोचि�तरीीत्या प्राधि�कृृत केलेल्या प्राधि�करणााच्या कोणत्याही अधि�कााऱ्याने केलेल्या लेखी
तक्रारीशि�वााय, या अधि�नि�याामान्वयेे शि�क्षापात्र अपरााधााची दखल घेणार नााही.".
२०. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २० नंंतर, पुुढील कलमे समावि�ष्ट करण्याात येतील :—
“२०क.
(१) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााचे, शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााचे व अपील
प्राधि�करणााचे अध्यक्ष व सदस्य यां�चीी सुयोग्य नाावांं�ची रााज्य शासनााकडेे शि�फाारस करण्याासाठीी आणिि”
या अधि�नि�यमान्वयेे त्यां�नाा सोपवि�लेेली काार्ये पार पाडण्याासाठीी नि�वड समि�तीी असेल.
(२) नि�वड समि�तीी ही, पुुढील सदस्यां�चीी मि�ळूून बनलेेली असेल,-
(क) मुख्य सचि�व, महाारााष्ट्र शासन
.... अध्यक्ष
(ख) अपर मुख्य सचि�व किं�ंवाा प्रधाान सचि�व,
सामान्य प्रशासन वि�भााग
..... सदस्य
(गग) अपर मुख्य सचि�व किं�ंवाा प्रधाान सचि�व किं�ंवाा सचि�व,
उच्च व तंत्रशि�क्षण वि�भााग
..... सदस्य
(घ) अपर मुख्य सचि�व किं�ंवाा प्रधाान सचि�व किं�ंवाा सचि�व,
वैद्यकीीय शि�क्षण व औषधि�द्रव्ये वि�भााग
..... सदस्य
(ङ) प्रधाान सचि�व व वि�धि� पराामर्शी,
वि�धि� व न्याय वि�भााग
..... सदस्य.
(३) नि�वड समि�तीीद्वाारे अनुसराावयााची काार्ययपद्धती.—(एक) रााज्य शासन, प्राधि�करणााचे
अध्यक्ष व सदस्य यांं�च्या नि�युुक्तीसाठीी किं�ंवाा प्राधि�करणाात अध्यक्ष किं�ंवाा सदस्याच्या पदाावर कोणतीीही
रि�क्त जागाा नि�र्माा�ण झााल्यास अथवाा नि�र्माा�ण होण्यााची शक्यताा असल्यास नि�वड समि�तीीकडेे नि�र्देेशि�त
करीील.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ च्या कलम २०
ची सुधाारणाा.
सन २०१५
च्या महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ मध्येे नवीीन
कलम २०क
समावि�ष्ट करणेे.
नि�वड समि�तीी.
भाागग चार-३–३अ
16
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
नि�वड समि�तीी, प्राधि�करणााच्या अध्यक्षाच्या किं�ंवाा सदस्याच्या नि�वडीीच्या प्रयोजनाासाठीी,
ति�लाा योग्य वााटेल अशा काार्ययपद्धतीचा अवलंंब करीील.
(दोन) नि�वड समि�तीी, रााज्य शासनााने नि�र्दि�िष्ट केलेले रि�क्त पद किं�ंवाा रि�क्त पदेे
भरण्याासाठीी स्वतंंत्रपणे
े तीन पेक्षा अधि�क नसेेल इतक्या व्यक्तींची रचनाा केलेल्या नाामि�केेच्या
वि�चााराार्थथ रााज्य शासनााला शि�फाारस करीील.
(तीन) नि�वड समि�तीी, खंड (एक) अन्वयेे नि�र्देेशि�त केलेल्या दि�नांं�काापासून तीस
दि�वसांं�पेेक्षा अधि�क नसेेल इतक्या काालावधीीच्याआत रााज्य शासनााला त्यांं�च्या शि�फाारशीी
सादर करीील.
(चार) नि�वडसमि�तीीच्या अध्यक्षाशी वि�चाारवि�नि�म
य करून, दि�नांं�क व ठि�कााण नि�श्चि�ित
केल्यानंंतर, नि�वड समि�तीीच्या बैठकीीसाठीीची नोटीस किं�ंवाा यथाास्थि�िति�, काार्ययसूची, आमंंत्रकााद्वाारे
कााढण्याात येईल.
(पाच) उच्च व तंत्रशि�क्षण वि�भाागााचा सचि�व हा नि�वड समि�तीीचा आमंंत्रक असेल.
(सहा) रााज्य शासन, प्राधि�करणााचा अध्यक्ष व सदस्य यांं�च्या नि�युुक्तीसाठीी किं�ंवाा रि�क्त
जागाा भरण्याासाठीी नि�वड समि�तीीच्या शि�फाारशीी वि�चााराात घेईल.”.
२१. मुुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २१ मधीील, “प्राधि�करणांं�च्या काार्या�लयात” या मजकुराानंंतर “व
सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षात” हा मजकूर समावि�ष्ट करण्याात येईल.
२२. मुुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २१ नंंतर, पुुढील कलमे समावि�ष्ट करण्याात येतील :—
“२१क.
नि�याामक प्राधि�करणााचा पदसि�द्ध सदस्य, जो त्याच्या काार्या�लयीन काामामुळे
प्राधि�करणााच्या बैठकीीला उपस्थि�ित रााहण्याास असमर्थथ आहे, तो त्याच्या लगतच्या दुय्यम अधि�कााऱ्याला
अशा बैठकीीस उपस्थि�ित रााहण्याास प्राधि�कृृत करू शकेल आणिि” अशा प्राधि�कृृततेेची संबंधि�त सदस्य-
सचि�वााला आधीच माहि�तीी देईल.
२१ख. शासनााकडूून नि�युुक्त केलेल्या आणिि” नि�याामक प्राधि�करणांं�कडेे किं�ंवाा यथाास्थि�िति�,
सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाकडेे प्रति�नि�युुक्ती केलेल्या कर्ममचाऱ्यांं�च्या सेवााशर्ती या शासकीय
कर्ममचाऱ्यां�नाा लागूू असतील:
परंंतु, नि�याामक प्राधि�करण
, आदेशाद्वाारे, अशा शासकीय कर्ममचाऱ्यां�नाा योग्य वााटतील
त्याप्रमाणे, अति�रि�क्त लाभ देऊ शकेल.
२१ग.
प्राधि�करणााचे अध्यक्ष व सदस्य, नि�याामक प्राधि�करणेे व सामाईक प्रवेश परीीक्षा
(सीईटी) कक्षाचे अधि�काारी व कर्ममचारी, जेव्हा या अधि�नि�यमाच्या तरतुुदींच्या अनुसार काार्यय करीीत
असतील किं�ंवाा काार्यय करणेे अभि�प्रेेत असेल, तेव्हा त्यां�नाा भाारतीीय न्याय संहि�ताा, २०२३ च्या कलम
२ मधीील खंड (२८) च्या अर्थांंɕतर्गगत लोकसेेवक असल्याचे मानण्याात येईल.
२१घ.
प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
किं�ंवाा सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष यांं�च्यामध्येे,
एखाादी वि�शि�ष्ट बाब नेमकीी कोणाच्या अखत्यारीत येते यावरून कोणतााही वि�वााद किं�ंवाा मतभेेद
असल्यास, ती बाब सक्षम प्राधि�कााऱ्यामार्फत उच्च व तंत्रशि�क्षण वि�भाागााच्या प्रभाारी सचि�वााकडेे
वि�चााराार्थथ पाठवि�ण्याात येईल, ज्याचा त्यावरीील नि�र्णणय अंति�म असेल.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ याच्या
कलम २१ ची
सुधाारणाा.
सन २०१५ चा
महाारााष्ट्र अधि�नि�यम
क्रमांं�क २८ मध्येे
नवीीन कलमे २१क
ते २१ङ समावि�ष्ट
करणेे.
पदसि�द्ध सदस्यां�चीी
उपस्थि�ितीी.
प्रति�नि�युुक्तीवर
असलेल्या
शासकीय
कर्ममचाऱ्यां�चीी
नि�युुक्ती.
अध्यक्ष, सदस्य
व अधि�काारी,
इत्यादी,
लोकसेेवक
असणे.
२०२३ चा
४५.
प्रवेश नि�याामक
प्राधि�करण
आणिि”
सामाईक प्रवेश
परीीक्षा (सीईटी)
कक्ष यांं�च्यातील
वि�वााद किं�ंवाा
मतभेेद.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
17
२१ङ.
नि�याामक प्राधि�करणांं�मध्येे, एखाादी वि�शि�ष्ट बाब प्रवेश नि�याामक प्राधि�करण
किं�ंवाा
शुल्क नि�याामक प्राधि�करण
यांं�च्याशी संबंधि�त आहे यावरून कोणतााही मतभेेद असल्यास, ती बाब,
एकतर प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााच्या किं�ंवाा शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााच्या सदस्य-सचि�वााकडूून
उच्च व तंत्रशि�क्षण वि�भाागााच्या प्रभाारी सचि�वााकडेे वि�चााराार्थथ पाठवि�ण्याात येईल, त्यावरीील ज्याचा
नि�र्णणय अंति�म असेल.”.
२३.
मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २२ मध्येे, “प्राधि�करणांं�नाा” या मजकुरााऐवजीी, “नि�याामक
प्राधि�करणांं�नाा, अपील प्राधि�करण
व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाला” हा मजकूर दााखल करण्याात
येईल.
२४. मुख्य अधि�नि�यमाच्या कलम २२ नंंतर, पुुढील कलम समावि�ष्ट करण्याात येईल :—
“२२क.
नि�याामक प्राधि�करणेे, अपील प्राधि�करण
व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी)
कक्ष यां�नाा या अधि�नि�यमाअन्वयेे त्यां�चीी कर्ततव्ये पार पाडण्याासाठीी आणिि” काार्ये करण्याासाठीी, त्यां�नाा
आवश्यक असेल त्याप्रमाणे, सर्वव व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा मदत
व सहाय्य करतीील.".
२५. (१) या अध्याादेशाद्वाारे सुधाारणाा केल्याप्रमाणे, मुख्य अधि�नि�यमाच्या तरतुुदींची अंमलबजावणीी
करताानाा कोणतीीही अडचण उद्भवल्यास, रााज्य शासनाास, प्रसंगाानुरुप उद्भवेेल त्याप्रमाणे, ती अडचण
दूर करण्यााच्या प्रयोजनांं�साठीी, त्यास आवश्यक किं�ंवाा इष्ट वााटेल अशी, या अध्याादेशाच्या तरतुुदींशी वि�संंगत
नसलेली कोणतीीही गोोष्ट, शासकीय रााजपत्रात प्रसि�द्ध केलेल्या आदेशाद्वाारे, करताा येईल.
(२) पोट-कलम (१) अन्वयेे कााढलेेला प्रत्येक आदेश, तो कााढल्यानंंतर, शक्य ति�तक्या लवकर
,
रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या प्रत्येक सभाागृृहापुुढेे मांं�डण्याात येईल.
नि�याामक
प्राधि�करणांं�मधीील
मतभेेद.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ याच्या कलम
२२ ची सुधाारणाा.
सन २०१५
चा महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांं�क
२८ मध्येे नवीीन
कलम २२क
समावि�ष्ट करणेे.
व्यावसाायि�क
शैक्षणिि”क संस्थांं�ची
कर्ततव्ये आणिि”
त्यांं�च्याकडूून
सहाय्य.
अडचणीी दूर
करण्यााचा
अधि�काार.
18
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
नि�वेदन.
महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन)
अधि�नि�यम, २०१५ (२०१५ चा महाा. २८) हा, महाारााष्ट्र रााज्यातील वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क
शैक्षणिि”क संस्थांं�मधीील प्रवेशां�चेे व शुल्कांं�चे वि�नि�यमन करण्याासाठीी अधि�नि�यमि�त करण्याात आला आहे.
उक्त अधि�नि�यमात, वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थांं�मधीील प्रवेशां�चेे व शुल्कांं�चे
वि�नि�यमन करण्याासाठीी प्राधि�करणांं�चीी रचनाा करण्यााची आणिि” सामाईक प्रवेश परि�क्षेेद्वाारे (सीईटी) केंद्रीभूत
प्रवेश प्रक्रि�या (कॅप) घेण्यााची तरतूूद केली आहे.
२.
उक्त अधि�नि�यमाची अंमलबजावणीी करताानाा कााही अडचणीी उद्भवल्या होत्या, म्हणूून,
अधि�नि�यमाच्या तरतुुदींचे पुुनर्वि�िलोोकन हाती घेणे आवश्यक आहे असे वााटते. अशा पुुनर्वि�िलोोकनाानंंतर,
उक्त अधि�नि�यमाच्या वि�वि�ध कलमांं�मध्येे योग्य त्या सुधाारणाा करणेे इष्ट आहे असे शासनाास वााटते.
३. सुधाारणांं�ची ठळक
वैशि�ष्ट्ये पुुढीलप्रमाणे आहेत :—
(एक) उक्त अधि�नि�यमाच्या प्रयोज्यतेची शासकीय, शासन अनुदाानि�त व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क
संस्थाा व व्यावसाायि�क पाठ्यक्रमांं�च्या प्रवेशां�पर्यंंत तरतूूद करणेे;
(दोन) महाारााष्ट्र रााज्यातील सामाजि�क व शैक्षणिि”कदृृष्ट्याा मागाासवर्गांंɕकरि�ताा आरक्षण
अधि�नि�यम, २०२४ (२०२४ चा महाा. १६) द्वाारे समावि�ष्ट असलेल्या वि�द्याार्थ्यां�ंɕनाा वि�नााअनुदाानि�त
संस्थांं�मध्येे जागांं�चेे वााटप करण्यााच्या दृष्टीने कलम ६ मध्येे सुधाारणाा करणेे;
(तीन) शासकीय व शासन अनुदाानि�त व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा व व्यावसाायि�क
पाठ्यक्रमांं�मधील प्रवेशाच्या पद्धतीची तरतूूद करण्यााच्या दृष्टीने नवीीन कलम ६क समावि�ष्ट करणेे;
(चार) अध्यक्ष व सदस्यां�चाा पदाावधीी तीन वर्षे किं�ंवाा वयााची ७० वर्षे पूर्णण होईपर्यंंत, यापैकी
जे अगोोदर घडेल ते आणिि” ते आणखीी केवळ तीन वर्षांंɕच्या एकाा काालावधीीसाठीी पुुनर्नि�ियुुक्तीस पात्र
असतील, अशी तरतूूद करण्याासाठीी कलम ८ मध्येे सुधाारणाा करणेे;
(पाच) सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्षाची रचनाा, अधि�काार व काार्ये यां�सााठीी तरतूूद
करण्याासाठीी मूळ कलम १० ऐवजीी दााखल करणेे;
(सहा) वि�नााअनुदाानि�त संस्थांं�नी नि�श्चि�ित
करून आकाारलेेले शुल्क वााजवी व न्याय्य आहे
यासाठीी अशा संस्थांं�ची चौौकशीी करून तपाासणी करण्याासाठीी शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााला अधि�काार
प्रदाान करण्याासाठीी कलम १३ मध्येे सुधाारणाा करणेे";
(सात) शुल्क नि�याामक प्राधि�करणााने अवलंंबावयााच्या काार्ययपद्धतीची तरतूूद करण्यााच्या दृष्टीने
मूळ कलम १४ ऐवजीी दााखल करणेे;
(आठ) प्रवेश नि�याामक प्राधि�करणााने प्रवेशाबाबत घेतलेेल्या नि�र्णणयावि�रुद्ध आणिि” शुल्क
नि�याामक प्राधि�करणााने शुल्कााच्या प्रस्ताावाावर घेतलेेल्या नि�र्णणयावि�रुद्ध अपील करण्याासाठीी अपील
प्राधि�करण
स्थाापन करण्यााची तरतूूद करण्यााच्या दृष्टीने प्रकरण
चार-क समावि�ष्ट करणेे;
(नऊ) नि�याामक प्राधि�करणेे व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष यांं�च्या नि�धींंशी संबंधि�त
तरतुुदी करण्यााच्या दृष्टीने प्रकरण
चार-ख समावि�ष्ट करणेे;
(दहाा) उक्त अधि�नि�यमातील कोणत्याही तरतुुदींचे उल्लंघन केल्याबद्दल शास्ती वााढवण्यााच्या
दृष्टीने कलम २० मध्येे सुधाारणाा करणेे;
(अकराा) प्राधि�करणांं�चेे अध्यक्ष व सदस्य यांं�च्या योग्य नाावांं�ची शि�फाारस रााज्य शासनााला
करण्याासाठीी नि�वड समि�तीी घटि�त करण्यााच्या दृष्टीने नवीीन कलम २०क समावि�ष्ट करणेे;
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, फेब्रुवारी २२,
२०२६/फाल्गुन ३, शके १
19
(बाराा) नि�याामक प्राधि�करणेे व सामाईक प्रवेश परीीक्षा (सीईटी) कक्ष यां�चेे काामकााज
सुरळीीतपणेे चालण्यााची सुनि�श्चि�िती
ी करण्यााच्या दृष्टीने नवीीन कलमे २१क, २१ख, २१गग, २१घ व
२१ङ समावि�ष्ट करणेे.
४. रााज्य वि�धाानमंंडळााच्या दोन्ही सभाागृृहांं�चे अधि�वेेशन चालू नााही आणिि” उपरोोक्त प्रयोजनांं�साठीी
महाारााष्ट्र वि�नााअनुदाानि�त खााजगीी व्यावसाायि�क शैक्षणिि”क संस्थाा (प्रवेश व शुल्क यां�चेे वि�नि�यमन)
अधि�नि�यम, २०१५ यात आणखीी सुधाारणाा करण्यााकरि�ताा, महाारााष्ट्रााच्या रााज्यपालां�नीी ताात्कााळ काार्ययवााही
करणेे जीमुळे आवश्यक व्हावे अशी परि�स्थि�ितीी अस्ति�ित्वाात असल्याबद्दल त्यां�चीी खाात्री पटली आहे, म्हणूून,
हा अध्याादेश प्रख्यापि�त करण्याात येत आहे.
मुं�बई,
आचार्यय देेवव्रत,
दि�नांं�क २१ फेेब्रुुवाारी २०२६.म
हाारााष्ट्रााचे रााज्यपाल,
म
हाारााष्ट्रााचे रााज्यपाल यांं�च्या आदेशानुसार व नाावााने,
बीी. वेणुगोपाल रेड्डीी,
श
ाासनााचे अपर मुख्य सचि�व.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.