(१)

L. A. BILL No. XXVII OF 2026.

A BILL

FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA TENANCY AND

AGRICULTURAL LANDS ACT, THE HYDERABAD TENANCY AND

AGRICULTURAL LANDS ACT, 1950 AND THE MAHARASHTRA

TENANCY AND AGRICULTURAL LANDS (VIDARBHA REGION) ACT.

सन २०२६ चेे वि¦धाानसभाा वि¦धेयक क्रमांंsक २७.

महाारााष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधि�नि�यम, हैदरााबााद कुळवहि�वााट व शेेतजमीन

अधि�नि�यम, १९५० आणिि” महाारााष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि¦दर्भ प्रदेश) अधि�नि�यम

यांंsत आणखीी सुधाारणाा करण्याकरि�ताा वि¦धेयक.

ज्याअर्थीी, याात याापुुढेे दि—लेेल्याा प्रयोजनांंsकरि¡ता, महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम,

हैदराबााद कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, १९५० आणिि” महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि�दर्भभ

प्रदेश) अधिि˜नि�यम यांंsत आणखीी सुुधारणा करणे इष्ट आहे; त्याअर्थीी, भाारतीय गणराज्यााच्याा सत्त्यााहत्तराव्याा

वर्षीी, यााद्वाारे, पुुढील अधिि˜नि�यम करण्याात येत आहे :—

१९४८ चाा

६७.

१९५० चाा

हैदराबााद

२१.

१९५८ चाा

९९.

RNI No. MAHBIL /2009/40124

महाारााष्ट्रट शासन रााजपत्र

असाधाारण भााग पाच

वर्षष १२, अंंक १३]

सोमवाार, माार्चच २३, २०२६/चैत्र २, शकेे १९४८

[पृष्ठेे 8, किं�ंमत : रुपये २६.००

असाधाारण क्रमांंsक २९

प्राधि�कृृत प्रकाशन

महाारााष्ट्र वि¦धाानसभेत व महाारााष्ट्र वि¦धाानपरि�षदेेत सादर केलेेली वि¦धेयके.

महाारााष्ट्र वि¦धाानमंंडळ सचि�वाालय

महााराष्ट्र वि�धानसभे

ेत दि—नांंsक २३ माार्चच, २०२६ रोजी पुुर:स्थाापि�त करण्याात आलेेलेे खालील वि�धेयक महााराष्ट्र वि�धानसभा

ा नि�यम

११६ अन्वये प्रसि�द्ध करण्याात येत आहे :—भभ

ाग पाच-२९–१

2

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

प्रकरण एक

प्रारंंभि�क.

१.  याा अधिि˜नि�यमाास, महााराष्ट्र कुळवहि�वाट व शेेतजमीन कायदेे (सुुधारणा) अधिि˜नि�यम, २०२६,

असे म्हणाावे.

प्रकरण दोन

महाारााष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधि�नि�यम याची सुधाारणाा.

२.  महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम (याात याापुुढेे, याा प्रकरणात, ज्यााचाा नि�र्देश,

“महााराष्ट्र कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यम” असा केला आहे) यााच्याा कलम ४३ मध्ये, पोट-कलम (१) मधील,

दुसऱ्याा परंंतुकातील खंंड (क) वगळण्याात येईल.

३.  महााराष्ट्र कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ६३ एक-अ मध्ये,—

(एक) पोट-कलम (१) मधील,—

(क) दुसऱ्याा परंंतुकानंंतर, पुुढील परंंतुके समाावि�ष्ट करण्याात येतील :—

“परंंतु तसेच, जर एखाद्याा व्यक्तीने, १७ मे २००४ ते १ जानेवारी २०१६ याा

कालावधीत, खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी जमीन खरेेदी केलेेली असेल तर, ति�लाा

शासनााद्वाारे वि�नि�र्दिदि—िष्ट करण्याात येतील अशा शर्तींनाा अधीन राहून, खरेेदीच्याा दि—नांंsकापासून

एकूण पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीत, जमि�नीीच्याा खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी अशी

जमीन वापरण्याास परवाानगीी देण्याात येईल:

परंंतु तसेच, उपरोोक्त दहाा वर्षांंɕचाा किं�ंवा यथाास्थि�िति�,पंंधरा वर्षांंɕचाा कालावधी समााप्त

झााल्याानंंतर जर खरेेदीदाराने प्रलंंबि�त खटल्यांंsमुळे, जमीन एकत्रीीकरणातील वि�लंंबाामुळे,

किं�ंवा खरेेदीदाराच्याा नि�यंंत्रणााबााहेरील अन्य परि¡स्थि�ितींंमुळे, जमि�नीीचाा खरााखुरा औद्योगि�क

वापर करण्याासाठीी जमीन वापरण्याात कसूर केली असेल तर, राज्य शासनाास, मुदत

वाढवण्यााच्याा वि�नंंतीीवरून, जर त्यााची खात्रीी पटली तर, अशा जमि�नीीच्याा चाालू

बााजारमूल्यााच्याा दहाा टक्के इतके अधिि˜मूल्य प्रदान करण्यााच्याा अधीन राहून, आणखीी

तीन वर्षांंɕपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतकी मुदतवाढ देता येईल:”;

(ख)  वि�द्यमाान ति�सऱ्याा परंंतुकातील, “दहाा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा” याा मजकुराऐवजी,

“दहाा वर्षांंɕच्याा किं�ंवा पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा किं�ंवा वरील परंंतुकांंsनुसार त्याानंंतरच्याा

कोणत्यााही वाढवि�लेेल्याा कालावधीच्याा” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल;

(ग)  वि�द्यमाान पाचवेे परंंतुक वगळण्याात येईल;

(दोन)  पोोट-कलम (२) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल:—

“(२) भोोगवटादाराने केवळ भोोगवटादार वर्गग-१ म्हणूून धारण केलेेली जमीन, पोट-कलम

(१) अन्वये खरेेदीसाठीी पात्र असेल. अशा जमि�नीीचाा खरेेदीदार, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा,

१९६६ यााच्याा कलम ४७ नुसार एक वेळचे रूपांंsतरण अधिि˜मूल्य प्रदान करील.”;

(तीन) पोट-कलम (४) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल :—

“(४) जर त्याा व्यक्तीने, पोट-कलम (३) मध्ये वि�नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा कालावधीत,

संंक्षि�प्त नााव.

सन १९४८ चाा

अधिि˜नि�यम क्रमांंsक

६७ यााच्याा कलम

४३ ची सुुधारणा.

१९४८ चाा

६७.

सन १९४८ चाा

अधिि˜नि�यम क्रमांंsक

६७ यााच्याा कलम

६३ एक-अ ची

सुुधारणा.

१९६६ चाा

महाा. ४१.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

3

जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास कळवि�ण्याास कसूर केली तर, ती, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६

यााच्याा कलम ४७ अन्वये आकारण्याात येणाऱ्याा अशा एक वेळच्याा रूपांंsतरण अधिि˜मूल्याासहि�त,

रूपांंsतरण अधिि˜मूल्यााच्याा रकमेच्याा पाच पटीीपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतका दंंड देण्याास पात्र असेल.”;

(चाार) पोट-कलम (५) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास” याा मजकुराऐवजी, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास,

राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने,” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल ;

(पाच) पोट-कलम (६) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल” याा

मजकुराऐवजी, “राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने, जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल” हाा

मजकूर दाखल करण्याात येईल.

प्रकरण तीन

हैदरााबााद कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधि�नि�यम, १९५० याची सुधाारणाा.

४.  हैदराबााद कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, १९५० (याात याापुुढेे, याा प्रकरणात, ज्यााचाा

नि�र्देश, “हैदराबााद कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यम” असा केला आहे) यााच्याा कलम ४७अ मध्ये,-

(एक) पोट-कलम (१) मधील,—

(क) दुसऱ्याा परंंतुकानंंतर, पुुढील परंंतुके समाावि�ष्ट करण्याात येतील :—

“परंंतु तसेच, जर एखाद्याा व्यक्तीने, १७ मे २००४ ते १ जानेवारी २०१६ याा

कालावधीत, खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी जमीन खरेेदी केलेेली असेल तर, ति�लाा

शासनााद्वाारे वि�नि�र्दिदि—िष्ट करण्याात येतील अशा शर्तींनाा अधीन राहून, खरेेदीच्याा दि—नांंsकापासून

एकूण पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीत, जमि�नीीच्याा खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी अशी

जमीन वापरण्याास परवाानगीी देण्याात येईल:

परंंतु तसेच, उपरोोक्त दहाा वर्षांंɕचाा किं�ंवा यथाास्थि�िति�,पंंधरा वर्षांंɕचाा कालावधी

समााप्त झााल्याानंंतर जर खरेेदीदाराने प्रलंंबि�त खटल्यांंsमुळे, जमीन एकत्रीीकरणातील

वि�लंंबाामुळे, किं�ंवा खरेेदीदाराच्याा नि�यंंत्रणााबााहेरील अन्य परि¡स्थि�ितींंमुळे, जमि�नीीचाा

खरााखुरा औद्योगि�क वापर करण्याासाठीी जमीन वापरण्याात कसूर केली असेल तर, राज्य

शासनाास, मुदत वाढवण्यााच्याा वि�नंंतीीवरून, जर त्यााची खात्रीी पटली तर, अशा जमि�नीीच्याा

चाालू बााजारमूल्यााच्याा दहाा टक्के इतके अधिि˜मूल्य प्रदान करण्यााच्याा अधीन राहून, आणखीी

तीन वर्षांंɕपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतकी मुदतवाढ देता येईल:”;

(ख)  वि�द्यमाान ति�सऱ्याा परंंतुकातील, “दहाा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा” याा मजकुराऐवजी,

“दहाा वर्षांंɕच्याा किं�ंवा पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा किं�ंवा वरील परंंतुकांंsनुसार त्याानंंतर कोणत्यााही

वाढवि�लेेल्याा कालावधीच्याा” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल;

(ग) वि�द्यमाान पाचवेे परंंतुक वगळण्याात येईल;

(दोन) पोट-कलम (२) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल :—

“(२) भोोगवटादाराने, केवळ भोोगवटादार वर्गग-१ म्हणूून धारण केलेेली जमीन, पोट-कलम

(१) अन्वये खरेेदीसाठीी पात्र असेल. अशा जमि�नीीचाा खरेेदीदार, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा,

१९६६ यााच्याा कलम ४७ नुसार एक वेळचे रूपांंsतरण अधिि˜मूल्य प्रदान करील.”;

(तीन) पोट-कलम (४) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल :—

१९६६ चाा

महाा. ४१.

१९५० चाा

हैदराबााद

२१.

सन १९५०

चाा हैदराबााद

अधिि˜नि�यम

क्रमांंsक २१ यााच्याा

कलम ४७अ ची

सुुधारणा.

१९६६ चाा

महाा. ४१.भभ

ाग पाच-२९–१अ

4

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

“(४) जर त्याा व्यक्तीने, पोट-कलम (३) मध्ये वि�नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा कालावधीत,

जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास कळवि�ण्याास कसूर केली तर, ती, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६

यााच्याा कलम ४७ अन्वये आकारण्याात येणाऱ्याा अशा एक वेळच्याा रूपांंsतरण अधिि˜मूल्याासहि�त

रूपांंsतरण अधिि˜मूल्यााच्याा रकमेच्याा पाच पटींपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतका दंंड देण्याास पात्र असेल.”;

(चाार) पोट-कलम (५) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास” याा मजकुराऐवजी, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास,

राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने,” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल;

(पाच) पोट-कलम (६) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल” याा

मजकुराऐवजी, “राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने, जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल” हाा

मजकूर दाखल करण्याात येईल.

५.  हैैदराबााद कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ५०ब मध्ये, पोट-कलम (१) मधील,

परंंतुकातील, खंंड (क) वगळण्याात येईल.

प्रकरण तीन

महाारााष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि¦दर्भ प्रदेश) अधि�नि�यम याची सुधाारणाा.

६.  महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि�दर्भभ प्रदेश) अधिि˜नि�यम (याात याापुुढेे, याा प्रकरणात,

ज्यााचाा नि�र्देश, “वि�दर्भभ प्रदेश कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यम” असा केला आहे) यााच्याा कलम ५७ मधील

पोट-कलम (१) मध्ये, परंंतुकातील, खंंड (क) वगळण्याात येईल.

७.  वि�दर्भभ प्रदेश कुळवहि�वााट अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ८९अ मध्ये,-

(एक) पोट-कलम (१) मधील,-

(क) दुसऱ्याा परंंतुकानंंतर, पुुढील परंंतुके समाावि�ष्ट करण्याात येतील:-

“परंंतु तसेच, जर एखाद्याा व्यक्तीने, १७ मे २००४ ते १ जानेवारी २०१६ याा

कालावधीत, खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी जमीन खरेेदी केलेेली असेल तर, ति�लाा

शासनााद्वाारे वि�नि�र्दिदि—िष्ट करण्याात येतील अशा शर्तींनाा अधीन राहून, खरेेदीच्याा दि—नांंsकापासून

एकूण पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीत, जमि�नीीच्याा खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी अशी

जमीन वापरण्याास परवाानगीी देण्याात येईल:

परंंतु तसेच, उपरोोक्त दहाा वर्षांंɕचाा किं�ंवा यथाास्थि�िति�,पंंधरा वर्षांंɕचाा कालावधी

समााप्त झााल्याानंंतर जर खरेेदीदाराने प्रलंंबि�त खटल्यांंsमुळे, जमीन एकत्रीीकरणातील

वि�लंंबाामुळे, किं�ंवा खरेेदीदाराच्याा नि�यंंत्रणााबााहेरील अन्य परि¡स्थि�ितींंमुळे, जमि�नीीचाा

खरााखुरा औद्योगि�क वापर करण्याासाठीी जमीन वापरण्याात कसूर केली असेल तर, राज्य

शासनाास, मुदत वाढवण्यााच्याा वि�नंंतीीवरून, जर त्यााची खात्रीी पटली तर, अशा जमि�नीीच्याा

१९६६ चाा

महाा. ४१.

सन १९५०

चाा हैदराबााद

अधिि˜नि�यम

क्रमांंsक २१

यााच्याा कलम

५०ब ची

सुुधारणा.

सन १९५८

चाा अधिि˜नि�यम

क्रमांंsक ९९

यााच्याा कलम

५७ ची

सुुधारणा.

१९५८ चाा

९९.

सन १९५८

चाा अधिि˜नि�यम

क्रमांंsक ९९

यााच्याा कलम

८९अ ची

सुुधारणा.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

5

चाालूू� बााजारमूल्यााच्याा दहाा टक्के इतके अधिि˜मूल्य प्रदान करण्यााच्याा अधीन राहून, आणखीी

तीन वर्षांंɕपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतकी मुदतवाढ देता येईल:”;

(ख) वि�द्यमाान ति�सऱ्याा परंंतुकातील, “दहाा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा” याा मजकुराऐवजी,

“दहाा वर्षांंɕच्याा किं�ंवा पंंधरा वर्षांंɕच्याा कालावधीच्याा किं�ंवा वरील परंंतुकांंsनुसार त्याानंंतर कोणत्यााही

वाढवि�लेेल्याा कालावधीच्याा” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल;

(ग) वि�द्यमाान पाचवेे परंंतुक वगळण्याात येईल;

(दोन) पोट-कलम (२) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल:-

“(२) भोोगवटादाराने, केेेे�वळ भोोगवटादार वर्गग-१ म्हणूून धारण केलेेली जमीन, पोट-

कलम (१) अन्वये खरेेदीसाठीी पात्र असेल. अशा जमि�नीीचाा खरेेदीदार, महााराष्ट्र जमीन महसूूल

संंहि�ताा, १९६६ यााच्याा कलम ४७ नुसार एक वेळचे रूपांंsतरण अधिि˜मूल्य प्रदान करील.”;

(तीन) पोट-कलम (४) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येईल:-

“(४) जर त्याा व्यक्तीने, पोट-कलम (३) मध्ये वि�नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा कालावधीत

जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास कळवि�ण्याास कसूर केली तर, ती, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६

यााच्याा कलम ४७ अन्वये आकारण्याात येणाऱ्याा अशा एक वेळच्याा रूपांंsतरण अधिि˜मूल्याासहि�त

रूपांंsतरण अधिि˜मूल्यााच्याा रकमेच्याा पाच पटींपेक्षाा अधिि˜क नसेेल इतका दंंड देण्याास पात्र असेल.”;

(चाार) पोट-कलम (५) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास” याा मजकुराऐवजी,

“जि�ल्हााधिि˜काऱ्याास, राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने,” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल;

(पाच) पोट-कलम (६) मधील, “जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल” याा

मजकुराऐवजी, “राज्य शासनााच्याा पूर्ववमान्यतेेने, जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााकडून परवाानगीी देण्याात येईल”

हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल.

१९६६ चाा

महाा. ४१.

१९६६ चाा

महाा. ४१.

6

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

उद्देेश व कारणेे यांंsचेे नि�वेदन

राज्याात, महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम (१९४८ चाा ६७), हैदराबााद कुळवहि�वााट

व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, १९५० (१९५० चाा हैदराबााद २१) आणिि” महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन

(वि�दर्भभ प्रदेश) अधिि˜नि�यम (१९५८ चाा ९९), अंंमलात आहेत.

२. 

वर नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा संंबंंधिि˜त कुळवहि�वााट कायद्यांंsची अनुक्रमे, कलमेे ४३, ५०ब व

५७ यांंsमध्ये, उक्त कायद्यांंsन्वये खरेेदी केलेेल्याा किं�ंवा वि�क्री केलेेल्याा जमि�नीीच्याा हस्तांंsतरणावर

नि�र्बंंध घाालण्यााची तरतूद आहे. उक्त कलमांंsमध्ये अशी तरतूद केली आहे की, जमि�नीीच्याा

वि�क्रीच्याा किं�ंवा खरेेदीच्याा दि—नांंsकापासून दहाा वर्षांंɕचाा काळ लोटला असेल त्याा जमि�नीीची वि�क्री किं�ंवा

खरेेदी करण्याापूर्वी, शासनाास जमीन महसूूल आकारणीच्याा चााळीस पटींइतका नजराणा प्रदान करणे

अनि�वाार्यय असतेे. अशा नजराण्यााची रक्कम अत्यंंत कि�रकोळ असल्याामुळे अशी वसूल झाालेेली रक्कम

नगण्य असतेे. म्हणूून, उक्त कलमाात सुुयोग्य सुुधारणा करून, उक्त शर्तत वगळणे आवश्यक आहे असे

शासनाास वाटते. ही शर्तत वगळल्याामुळे, जमीन हस्तांंsतरणाची प्रक्रि�याा अधिि˜क सुुकर व कार्यक्षम होईल.

३. वर नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा संंबंंधिि˜त कुळवहि�वााट कायद्यांंsची अनुक्रमे, कलमेे ६३ एक-अ, ४७अ व ८९अ

यांंsमध्ये, खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी किं�ंवा एकात्मि��कृृत नगर वसाहत प्रकल्पांंsसाठीी जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााच्याा

परवाानगीीशि�वााय शेेतजमीन हस्तांंsतरि¡त करण्यााची तरतूद आहे. खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क वापराासाठीी

शेेतजमि�नीीच्याा मोठ्याा तुकड्यांंsची खरेेदी करण्याामध्ये, मालकीी हक्काची पडताळणी करणे, वारसााहक्क

नि�श्चि�िती

ी करणे, वि�वि�ध कायदेेशि�र परवाानग्याा मि�ळवि�णे, प्रलंंबि�त खटलेे, इत्याादींसारख्याा प्रक्रि�याात्मक

अडचणीी अंंतर्भू�त आहेत. म्हणूून, राज्याामध्ये ‘उद्योग-अनुकूल’ वातावरण नि�र्मा�ण होण्याासाठीी, अशा जमि�नीीचाा

औद्योगि�क वापर सुुरू करण्यााकरि¡ता आणखीी मुदतवाढ देणे शक्य व्हाावे म्हणूून उक्त कलमांंsमध्ये सुुधारणा

करण्यााचे प्रस्तावि�त केलेे आहे.

भोोगवटादाराने, केवळ भोोगवटादार वर्गग-१ म्हणूून धारण केलेेली जमीन, महााराष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा,

१९६६ (१९६६ चाा महाा. ४१) याानुसार एका वेळच्याा रूपांंsतरण अधिि˜मूल्यााचे प्रदान केल्याावर खऱ्यााखुऱ्याा

औद्योगि�क वापरााकरि¡ता किं�ंवा एकात्मि��कृृत नगर वसाहत प्रकल्पांंsकरि¡ता, खरेेदी करण्याासाठीी पात्र असेल

अशी तरतूद करण्यााचे देखीील प्रस्तावि�त केलेे आहे.

वर नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा संंबंंधिि˜त कुळवहि�वााट कायद्यांंsची अनुक्रमे कलम ६३ एक-अ, ४७अ व कलम

८९अ यांंsची पोट-कलमेे (५) व (६) मध्ये जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााच्याा परवाानगीीने, खऱ्यााखुऱ्याा औद्योगि�क

वापराासाठीी खरेेदी केलेेल्याा जमि�नींंची वि�क्री करण्यााकरि¡ता किं�ंवा कोणत्यााही पर्यायाा�यीी बि�गर शेेती प्रयोजनाासाठीी

वापरण्यााची तरतूद केली आहे. उक्त पोट-कलमेे (५) व (६) मध्ये वि�नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा आवश्यक शर्तींचे

प्रभाावीपणेे व योग्य प्रकारे अनुपालन केल्यााची सुुनि�श्चि�िती

ी करण्यााच्याा दृष्टीने, अशी परवाानगीी देण्याापूर्वी

जि�ल्हााधिि˜काऱ्यााने राज्य शासनााची पूर्ववमान्यताा मि�ळवि�ण्याासाठीी सुुयोग्य सुुधारणा करून, त्यााद्वाारे तरतूद

करण्यााचे प्रस्तावि�त केलेे आहे.

४.

उपरोोक्त प्रयोजनांंsसाठीी, महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, हैदराबााद कुळवहि�वााट व

शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, १९५० आणिि” महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि�दर्भभ प्रदेश) अधिि˜नि�यम यांंsमध्ये

सुुयोग्य सुुधारणा करणे इष्ट आहे, असे महााराष्ट्र शासनाास वाटते.

५.

वरील उद्दििNjष्टे साध्य करणे हाा, याा वि�धेयकााचाा हेतू आहे.

मुंंsबई,

चंंद्रशेेखर बाावनकुळे,

दि—नांंsक २० मार्चच, २०२६.

महसूूल मंंत्रीी.

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

7

वि¦त्तीीय ज्ञाापन

याा वि�धेयकाात, महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन अधिि˜नि�यम, हैदराबााद कुळवहि�वााट व शेेतजमीन

अधिि˜नि�यम, १९५० आणिि” महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन (वि�दर्भभ प्रदेश) अधिि˜नि�यम यांंsमध्ये सुुधारणा

करण्यााचे प्रस्तावि�त आहे. हे वि�धेयक, राज्य वि�धानमंंडळाचाा अधिि˜नि�यम म्हणूून अधिि˜नि�यमि�त झााल्याावर,

राज्यााच्याा एकत्रि�त नि�धीीतून करावयााच्याा आवर्ती किं�ंवा अनाावर्ती खर्चाचाा�चाा अंंतर्भा�व होईल अशी कोणतीही

तरतूद याा वि�धेयकाात नााही.

8

महाराष्ट्रõ शासन रा

असाधारण भाग पाच, मार्च २३, २०२६/चैत्र

२, शके १

भाारतााच्या संंवि¦धाानाच्या अनुच्छेेद २०७ अन्वये रााज्यपालांंsची शि�फाारस

(महााराष्ट्र शासन, वि�धिि˜ व न्यााय वि�भााग, आदेशाची प्रत)

भाारताच्याा संंवि�धानााच्याा अनुच्छेेद २०७ यााच्याा खंंड (१) अन्वये महााराष्ट्राच्याा राज्यपाालांंsनाा प्रदान

करण्याात आलेेल्याा शक्तींचाा वापर करून, ते महााराष्ट्र कुळवहि�वााट व शेेतजमीन, कायदेे (सुुधारणा) वि�धेयक,

२०२६ पुुरःस्थाापनाार्थथ घेण्यााबााबत महााराष्ट्र वि�धानसभे

ेस शि�फाारस करीत आहेत.

वि¦धाान भवन :

जि�तेंद्र भोळे,

मुंंsबई,स

चि�व-१

दि—नांंsक २३ मार्चच, २०२६.

महााराष्ट्र वि�धानसभा

ा.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,

RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,

MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,

21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.