L. A. BILL No. XXVIII OF 2026.
A BILL
FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA
LAND REVENUE CODE, 1966.
सन २०२६ चेे वि¦धाानसभाा वि¦धेयक क्रमांंsक २८.
महाारााष्ट्र जमीन महसू
ूल संहि�ताा, १९६६ यात आणखीी सुधाारणाा करण्यासाठीी वि¦धेयक.
ज्याअर्थीी, याात याापुुढेे दि—लेेल्याा प्रयोजनांंsसााठीी, महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६ याात आणखीी
सुधाारणाा करणेे इष्ट आहे ; त्याअर्थीी, भाारतीीय गणरााज्यााच्याा सत्त्यााहत्तरााव्याा वर्षीी, यााद्वाारे, पुुढील अधि�नि�यम
करण्याात येत आहे :—
१. याा अधि�नि�यमा
ास, महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा (दुसरीी सुधाारणाा) अधि�नि�यम, २०२६, असे
म्हणाावे.
१९६६ चाा
महाा. ४१.
संंक्षििȦप्त नााव.
भाग पाच-३०–१
RNI No. MAHBIL /2009/40124
महाारााष्ट्रट शाासन रााजपत्र
असाधाारण भााग पाच
वर्षष १२, अंंक १४]
मंंगळवार, माार्चच २४, २०२६/ चैत्र ३, शकेे १९४८
[पृष्ठे 3, किं�ंमत : रुपये २६.००
असाधाारण क्रमांंsक ३०
प्रााधि�कृृत प्रकााशन
महाारााष्ट्र वि¦धाानसभेत व महाारााष्ट्र वि¦धाानपरि�षषदेेत सादर केलेली वि¦धेयके.
महाारााष्ट्र वि¦धाानमंंडळ सचि�वाालय
महाारााष्ट्र वि�धाानसभे
ेत दि—नांंsक २४ माार्चच, २०२६ रोजी पुुर:स्थाापि�त करण्याात आलेेलेे खालील वि�धेेयक महाारााष्ट्र वि�धाानसभाा नि�यम
११६ अन्वये प्रसि�द्ध करण्याात येत आहे :—
(१)
2
महाराष्ट्रõ शासन रा
असाधारण भाग पाच, मार्च २४, २०२६/ चैत्र
३, शके १
२. महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६ यााच्याा कलम ३७अ मधील,—
(एक) पोट-कलम (१) मध्ये,—
(अ) “रााज्य शाासनााची पूववपरवाानगीी घेेण्यााच्याा” याा मजकुरााऐवजी, “रााज्य शाासनााच्याा
मान्यतेेस” हाा मजकूर दाखल करण्याात येईल ;
(ब) पुुढील परंंतुुक जादा दाखल करण्याात येईल :—
“परंंतुु, जर महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा (दुसरीी सुधाारणाा) अधि�नि�यम, २०१२
यााच्याा प्रारंंभााच्याा दि—नांंsकापूर्वी अधि�मूूल्य किं�ंवा नजरााणा किं�ंवा आकार व अनर्जि�ित
उत्पन्नााचाा हि�स्साा प्रदान केल्याावर, शाासनााने, शाासन नि�र्णणय किं�ंवा सर्ववसााधाारण किं�ंवा
वि�शेेष आदेश काढून कोणत्यााही शाासकीीय जमि�नीीची वि�क्रीी, हस्तांंsतरण, पुुनर्वि�िकास,
अति�रि�क्त चटई क्षेत्र नि�र्देशांंsकाचाा (एफ.एस.आय.) वापर, हस्तांंsतरणीीय वि�कास हक्कांंsचे
(टी.डीी.आर.) हस्तांंsतरण किं�ंवा वापराातील बदल, याास मान्यताा दि—लेेली असेल तर
अशी मान्यताा याा संंहि�तेेच्याा तरतुुदींनुसाार वैधपणेे दि—लेेली असल्यााचे मानण्याात येईल.”;
(दोन) पोट-कलम (२) मध्ये, “परवाानगीी” याा मजकुरााऐवजी, “मान्यताा” हाा मजकूर दाखल
करण्याात येईल.
सन १९६६ चाा
महाारााष्ट्र
अधि�नि�यम क्रमांंsक
४१ यााच्याा कलम
३७अ ची
सुधाारणाा.
१९६६ चाा
महाा. ४१.
२०१५ चाा
महाा. ४.
महाराष्ट्रõ शासन रा
असाधारण भाग पाच, मार्च २४, २०२६/ चैत्र
३, शके १
3
उद्देेश व कारणेे यांंsचेे नि�वेदन
महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा, १९६६ (१९६६ चाा महाा. ४१) यााच्याा कलम ३७अ मध्ये अशी
तरतूूद आहे की, याा संंहि�तेेच्याा किं�ंवा त्यााखाली केलेेल्याा नि�यमांंsच्याा तरतुुदींन्वये वि�वि�ध प्रयोजनांंsसााठीी देण्याात
आलेेली, रााज्याातील कोणत्यााही शाासकीीय जमि�नीीची वि�क्रीी, हस्तांंsतरण, पुुनर्वि�िकास, अति�रि�क्त चटई क्षेत्र
नि�र्देशांंsकाचाा (एफ.एस.आय.) वापर, हस्तांंsतरणीीय वि�कास हक्कांंsचे (टी.डीी.आर.) हस्तांंsतरण किं�ंवा
वापराातील बदल, रााज्य शाासनााची पूववमान्यताा घेेण्यााच्याा अधीन असेल. महाारााष्ट्र जमीन महसूूल संंहि�ताा
(दुसरीी सुधाारणाा) अधि�नि�यम, २०१२ (२०१५ चाा महाा. ४) द्वाारे, उक्त कलम उक्त संंहि�तेेमध्ये समाावि�ष्ट
केलेे आहे.
२. उक्त संंहि�तेेच्याा कलम ४० मध्ये अशी तरतूूद आहे की, याा संंहि�तेेच्याा कोणत्यााही तरतुुदीमधील
कोणत्यााही मजकुराामुळेे, सरकाारचीी मालमत्ता म्हणूून कोणत्यााही जमि�नीीची रााज्य शाासनााला योग्य वाटेल
अशाा अटी व शर्तींवर वि�ल्हेवाट लावण्यााच्याा रााज्य शाासनााचे अधि�काारकमी होणार नााही. उक्त सुधाारणाा
अधि�नि�यमा
ापूर्वी, शाासन, आवश्यक सर्ववसााधाारण किं�ंवा वि�शेेष आदेश काढून त्याामध्ये वि�नि�र्दिदि—िष्ट केलेेल्याा
अटी व शर्तींच्याा अधीन रााहून, उक्त संंहि�तेेच्याा, मुख्यतःः कलम ४० च्याा आणि� महाारााष्ट्र जमीन महसूूल
(सरकाारी जमि�नीीची वि�ल्हेवाट) नि�यम, १९७१ च्याा तरतुुदींनुसाार शाासकीीय जमि�नीीची वि�ल्हेवाट लावीत
असे. शाासनााने, नजरााणा, अधि�मूूल्य किं�ंवा अनर्जि�ित उत्पन्न आकारून, उक्त संंहि�तेेच्याा तरतुुदी आणि�
वेळोवेळी काढलेेलेे वि�वि�ध शाासन नि�र्णणय यांंsअन्वये, शाासकीीय जमि�नीीचे वि�वि�ध व्यवहाार देखीील नि�यमि�त
केलेेलेे आहेत.
३. असे नि�दर्शशनाास आलेे आहे की, शाासकीीय जमि�नींंचे असे अनेक व्यवहाार झाालेे आहेत की,
ज्याामध्ये, कलम ३७अ अन्वये शाासनााची पूववपरवाानगीी घेेण्याात आलेेली नााही. उक्त सुधाारणाा अधि�नि�यमा
ापूर्वी
शाासन जे व्यवहाार नि�यमि�त करू शकलेे असतेे, असे व्यवहाार शाासन नि�यमि�त करू शकत नााही. म्हणूून,
शाासकीीय जमि�नीीच्याा अशाा व्यवहाारांंsकरि�ताा शाासनााची मान्यताा घेेण्यााची तरतूूद करण्याासााठीी उक्त कलम
३७अ मध्ये सुधाारणाा करणेे आवश्यक आहे, असे शाासनाास वाटते. उक्त संंहि�तेेत वि�शेेषकरून अशी तरतूूद
करण्यााचे देखीील प्रस्तावि�त केलेे आहे की, उक्त सुधाारणाा अधि�नि�यमा
ापूर्वी अधि�मूूल्य किं�ंवा नजरााणा किं�ंवा
आकार व अनर्जि�ित उत्पन्नााचाा हि�स्साा प्रदान केल्याावर, शाासनााने, सर्ववसााधाारण किं�ंवा वि�शेेष आदेश काढून
शाासकीीय जमि�नीीच्याा व्यवहाारांंsनाा दि—लेेल्याा मान्यताा, उक्त संंहि�तेेच्याा तरतुुदींन्वये वैधपणेे दि—लेेल्याा असल्यााचे
मानण्याात येईल.
४. वरील उद्दििNjष्टे सााध्य करणेे हाा, याा वि�धेेयकााचाा हेतू आहे.
मुंंsबई,
चंंद्रशेखर बाावनकुळे,
दि—नांंsक २३ मार्चच, २०२६.
महसूूल मंत्रीी.
वि¦धाान भवन :
जि�तेंद्र भोळे,
मुंंsबई,
सचि�व-१,
दि—नांंsक २४ मार्चच, २०२६.
महाारााष्ट्र वि�धाानसभाा.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.