L. A. BILL No. LXII OF 2026.
A BILL
FURTHER TO AMEND THE DR. BABASAHEB AMBEDKAR
TECHNOLOGICAL UNIVERSITY ACT, 2014.
सन २०२६ चेे वि¦धाानसभाा वि¦धेेयक क्रमांंsक ६२.
डॉॉ. बााबाासाहेेब आंंबेेडकर तंंत्रशाास्त्र वि¦द्याापीीठ अधि�नि�यम, २०१४ यात
आणखीी सुुधाारणा करण्यासाठी वि¦धेेयक.
ज्याअर्थीी, याात याापुुढेे दि—लेेल्याा प्रयोजनांंsसााठीी, डॉॉ. बााबाासााहेेब आंंबेेडकर तंंत्रशाास्त्र विि¦द्याापीठ
अधिि˜नि�यम, २०१४ याात आणखीी सुुधारणा करणेे इष्ट आहेे; त्याअर्थीी, भाारतीय गणराज्यााच्याा सत्त्यााहत्तराव्याा
वर्षीी, यााद्वाारेे, पुुढील अधिि˜नि�यम करण्याात येेत आहेे:-
१.
याा अधिि˜नि�यमाास, डॉॉ. बााबाासााहेेब आंंबेेडकर तंंत्रशाास्त्र विि¦द्याापीठ (सुुधारणा) अधिि˜नि�यम,
२०२६, असेे म्हणाावेे.
२०१४ चाा
महा.२९.
संंक्षििȦप्त नााव.
RNI No. MAHBIL /2009/40124
महााराष्ट्रट शाासन राजपत्र
असाधाारण भााग पाच
वर्षष १२, अंंक २५(३)]
गुुरुवार, जुुलैै ९, २०२६/आषााढ १८, शकेे १९४७
[पृृष्ठेे १२, किं�ंमत : रुपयेे २६.००
असाधाारण क्रमांंsक ६९
प्रााधि�कृृत प्रकााशन
महााराष्ट्र वि¦धाानसभेेत व महााराष्ट्र वि¦धाानपरि�षषदेेत सादर केेलेेली वि¦धेेयकेे.
महााराष्ट्र वि¦धाानमंंडळ सचि�वाालय
महाराष्ट्र विि¦धानसभेे
त दि—नांंsक ९ जुुलैै, २०२६ रोजी पुुर:स्थाापि�त करण्याात आलेेलेे खालील विि¦धेेयक महाराष्ट्र विि¦धानसभाा
नि�यम ११६ अन्वयेे प्रसि�द्ध करण्याात येेत आहेे :—
भााग पाच-६९–१
2
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
२. डॉॉ. बााबाासााहेेब आंंबेेडकर तंंत्रशाास्त्र विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१४ (याात याापुुढेे ज्यााचाा नि�र्देेश,
“मुुख्य अधिि˜नि�यम” असाा केेला आहेे) यााच्याा कलम २ मध्येे, खंंड (९) नंंतर, पुुढील खंंड समााविि¦ष्ट
करण्याात येेईल :—
“(९-क) “आयोोग” यााचाा अर्थ, महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६ यााच्याा
कलम ७६ अन्वयेे घटि�त केेलेेला महाराष्ट्र राज्य उच्च शि�क्षण व विि¦कास आयोोग, असाा आहेे.”.
३. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९ मध्येे, खंंड (छ) मधील, “ विि¦त्त अधिि˜कारी” याा मजकुुराऐवजी,
“विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी” हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
४. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम १४ नंंतर, पुुढील कलम समााविि¦ष्ट करण्याात येेईल :—
“१४क. (१) प्र-कुुलगुुरू हा, संंपूूर्णण विि¦द्याापीठावर कार्ययकक्षाा असणाारा कुुलगुुरूनंंतरचाा,
विि¦द्यााविि¦षयक व कार्यकाारी अधिि˜कारी असेेल.
(२) प्र-कुुलगुुरू ही, अभि�यांंsत्रि�की व तंंत्रज्ञाान क्षेेत्रातील कोणत्यााही विि¦द्याापीठातील किं�ंवा
परि�संंस्थेेतील प्राध्याापक म्हणूून कि�मान दहाा वर्षांंɕचाा अनुुभव असलेेली अथवाा शैैक्षणि�क नेेतृृत्व सि�द्ध
केेल्यााच्याा पुुराव्याासह तंंत्र शि�क्षण क्षेेत्रातील दहाा वर्षांंɕचाा शैैक्षणि�क किं�ंवा प्रशाासकीीय अनुुभव असलेेली,
विि¦ख्याात शि�क्षणतज्ज्ञ व्यक्ती असेेल;
(३) प्र-कुुलगुुरू हा, विि¦द्याापीठाच्याा सर्वव प्राधिि˜करणांंsचाा व समि�त्यांंsचाा आणि� परि�षदांंsचाा पदसि�द्ध
सदस्य असेेल.
(४) प्र-कुुलगुुरू हा, विि¦द्याापीठाचाा पूूर्णणकालि�क वेेतनी अधिि˜कारी असेेल आणि� तो, थेेट कुुलगुुरूचेे
अधीक्षण, संंचाालन व नि�यंंत्रण यांंsखाली काम करील.
(५) अन्यथाा तरतूूद केेली असेेल त्यााखेेरीज, त्यााला अनुुज्ञेेय असलेेलेे वेेतन व भत्तेे तसेेच त्यााच्याा
सेेवेेच्याा अटी व शर्तीी, राज्य शाासनााकडूून, वेेळोोवेेळी, नि�र्धा�रि�त करण्याात येेतील त्यााप्रमाणेे असतीील.
(६) कार्यकाारी परि�षद, कुुलगुुरूशी विि¦चाारविि¦नि�मय करून, विि¦द्याापीठासााठीी प्र-कुुलगुुरूची
नि�युुक्ती करील.
(७) प्र-कुुलगुुरूचाा पदाावधी, कुुलगुुरूच्याा पदााच्याा पदाावधीशी समव्याापी असेेल किं�ंवा तो,
वयााची पासष्ट वर्षेे पूूर्णण होईपर्यंंत, यांंsपैैकी जेे आधीी घडेेल तोपर्यंंत असेेल.
(८) जर राज्यााच्याा एकत्रीकृृत नि�धीीतूून मानधन
मि�ळणााऱ्याा व्यक्तीची, किं�ंवा जर संंलग्न
महाविि¦द्याालयााच्याा किं�ंवा मान्यतााप्राप्त परि�संंस्थेेच्याा प्राचाायाा�चीी किं�ंवा विि¦द्याापीठाच्याा अध्याापकााची
प्र-कुुलगुुरू म्हणूून नि�युुक्ती केेलेेली असेेल तर, त्यााच्याा सेेवेेच्याा अटी व शर्तीीमध्येे प्र-कुुलगुुरू म्हणूून
त्यााच्याा पदाावधीत त्यााचेे अहि�त होईल अशाा प्रकारेे फेेरबदल
करण्याात येेणार नााहीत.
(९) प्र-कुुलगुुरू हा, कुुलगुुरूच्याा अनुुपस्थि�ितीीत, प्राधिि˜करणांंsचाा, मंंडळांंsचाा व समि�त्यांंsचाा अध्यक्ष
म्हणूून काम पाहील.
(१०) जेेव्हा प्र-कुुलगुुरूचेे पद रि�क्त होईल तेेव्हा किं�ंवा जेेव्हा प्र-कुुलगुुरु, आजाारपण किं�ंवा
अनुुपस्थि�ितीी किं�ंवा इतर कोणतेेही कारण याामुुळेे त्यााच्याा पदााची कर्ततव्येे पार पाडण्याास असमर्थ असेेल
तेेव्हा, कुुलगुुरूस, प्र-कुुलगुुरू पदाावर परत रुजूू होईपर्यंंत, किं�ंवा यथाास्थि�िति�, नवीीन प्र-कुुलगुुरू पद
ग्रहण करीपर्यंंत, प्र-कुुलगुुरू म्हणूून स्थाानाापन्न करण्यााकरि�ता, प्र-कुुलगुुरू म्हणूून नि�युुक्ती होण्याास
अर्हतााप्राप्त असलेेल्याा योग्य व्यक्तीची नि�युुक्ती करता येेईल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
२ ची सुुधारणा.
२०१४ चाा
महा.२९.
२०१७ चाा
महा.६.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
९ ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ मध्येे नवीीन
कलम १४क
समााविि¦ष्ट करणेे.
प्र-कुुलगुुरू.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
3
(११) प्र-कुुलगुुरूस, त्यााच्याा सहीीनि�शीी कुुलगुुरूला उद्देेशूून लि�हि�लेेली एक महि�न्यााची नोटीस
दि—ल्याानंंतर, त्यााच्याा पदााचाा राजीनाामा देेता येेईल आणि� कुुलगुुरूनेे त्यााचाा राजीनाामा स्वीकारल्याावर किं�ंवा
उक्त नोटि�शीीचाा कालावधी समााप्त झााल्यााच्याा दि—नांंsकापासूून, याापैैकी जेे आधीी घडेेल त्याा दि—नांंsकापासूून
तो, त्यााचेे पद धारण करण्यााचेे बंंद करील.
(१२) प्र-कुुलगुुरू,—
(क) वेेडा झााला आहेे आणि� सक्षम न्याायाालयाानेे तसेे घोषि�त केेलेे आहेे; किं�ंवा
(ख) नैैति�क अधःपतनााचाा अंंतभाा�व असलेेल्याा कोणत्यााही अपरााधाबद्दल
न्याायाालयााकडूून
त्यााला दोषसि�द्ध ठरविि¦ण्याात आलेे आहेे; किं�ंवा
(ग) तो, अमुुक्त नाादार झााला आहेे आणि� सक्षम न्याायाालयाानेे तसेे घोषि�त केेलेे आहेे; किं�ंवा
(घ) तो, दीर्घघकाळच्याा आजाारामुुळेे किं�ंवा विि¦कलांंsगतेेमुुळेे त्यााची कार्येे पार पाडण्याास
शाारीरि�कदृृष्ट्याा अपात्र व अक्षम झााला आहेे; किं�ंवा
(ङ) त्याानेे, अधिि˜नि�यमााच्याा तरतुुदींंचेे पालन करण्याास जाणीवपूूर्ववक वर्जि�िलेेलेे आहेे
किं�ंवा पालन करण्याास नााकारलेे आहेे अथवाा सेेवेेच्याा कोणत्यााही अटींंचाा व शर्तींंचाा भंंग केेला
आहेे किं�ंवा पोट-कलम (४) अन्वयेे राज्य शाासनाानेे विि¦हि�त केेलेेल्याा अन्य कोणत्यााही शर्तींंचाा
भंंग केेला आहेे किं�ंवा त्यााच्यााकडेे नि�हि�त असलेेल्याा अधिि˜कारांंsचाा दुुरूपयोोग केेला आहेे किं�ंवा
जर त्यााला प्र-कुुलगुुरू पदाावर पुुढेे चाालूू ठेेवलेे तर, विि¦द्याापीठाच्याा हि�तााच्याा दृृष्टीनेे हानीकारक
आहेे; किं�ंवा
(च) तो, कोणत्यााही राजकीय पक्षााचाा किं�ंवा राजकारणात भााग घेेणाऱ्याा कोणत्यााही
संंघटनेेचाा सदस्य आहेे, अथवाा कोणत्यााही राजकीय चळवळी
ीत किं�ंवा कायाा�त भााग घेेत आहेे,
किं�ंवा त्यााच्याा मदतीसााठीी वर्गगणी देेत आहेे, अशी खात्री पटली असेेल तर, कार्यकाारी परि�षद,
कुुलगुुरुच्याा शि�फाारशीवरून प्र-कुुलगुुरुला त्यााच्याा पदाावरून दूूर करू शकेेल.
स्पष्टीीकरण.—याा खंंडाच्याा प्रयोजनांंsसााठीी, कोणताही पक्ष राजकीय पक्ष आहेे किं�ंवा कसेे,
अथवाा कोणतीही संंघटनाा, राजकारणात भााग घेेतेे किं�ंवा कसेे अथवाा कोणतीही चळवळ
किं�ंवा कार्यय,
याा खंंडाच्याा व्यााप्तीमध्येे येेतेे किं�ंवा कसेे, याासंंबंंधातील कुुलगुुरूचाा नि�र्णणय अंंति�म असेेल :
परंंतुु, कुुलगुुरु, खंंड (घ), (ङ) व (च) अन्वयेे प्र-कुुलगुुरूला त्यााच्याा पदाावरून
दूूर करण्याापूूर्वीी, त्यााला कारणेे दाखविि¦ण्यााची वाजवी संंधी देेईल.
(१३) प्र-कुुलगुुरू,—
(क) विि¦द्याापीठाचेे पदव्युुत्तर अध्याापन, संंशोधन व विि¦स्तार कार्ययक्रम आणि� सहयोोगी कार्ययक्रम
यांंsसह विि¦द्यााविि¦षयक विि¦कास कार्ययक्रमांंsचाा प्रधान विि¦द्यााविि¦षयक नि�योोजन व विि¦द्यााविि¦षयक लेेखा परीीक्षाा
अधिि˜कारी असेेल;
(ख) विि¦द्याापीठाकडूून शि�क्षणात आणि� केंंद्रीीय शैैक्षणि�क सेेवांंsमध्येे गुुणवत्ता राखलीी जात आहेे
यााची सुुनि�श्चििĐितीी करील;
(ग) विि¦द्याापीठात बौद्धि�क परस्पर संंवाद वाढविि¦ण्याासााठीी आणि� संंशोधन व विि¦कास आणि� उद्योग
यांंsत सहचाार्यय आहेे यााची सुुनि�श्चििĐितीी करण्याासााठीी जबााबदाार असेेल;
(घ) विि¦द्याापीठाच्याा आणि� त्यांंsच्याा महाविि¦द्याालयांंsच्याा, शैैक्षणि�क कार्ययक्रमांंsमधील, त्यांंsच्याा दीर्घघ
मुुदतीच्याा व अल्प मुुदतीच्याा विि¦कास योजनांंsची, संंबंंधिि˜त प्राधिि˜करणेे, संंस्थाा, समि�त्याा व अधिि˜कारी
यांंsच्याामार्फत यथोोचि�तरीत्याा कार्यवााही व अंंमलबजाावणी केेली जात आहेे यााची सुुनि�श्चििĐितीी करील;
4
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
(ङ) विि¦द्याापीठाची प्रशााला, विि¦भााग, उच्च अध्ययन
परि�संंस्थाा, संंशोधन व विि¦शेेषीषीीकृृत अभ्याास,
उत्कृृष्टता केंंद्र, नवोोपक्रम व नवसंंशो
ोधन केंंद्र, ज्ञाान संंसााधन केंंद्र, राष्ट्रीय व आंंतरराष्ट्रीय सााहचर्यय
वाढविि¦णेे, शैैक्षणि�क सेेवा युुनि�टेे, ग्रंंथाालयेे, प्रयोगशााळा व वस्तुुसंंग्रहालयेे यांंsच्याा आस्थाापनेेकरि�ता
कार्यकाारी परि�षदेेकडेे प्रस्तावांंsची शि�फाारस करील ;
(च) विि¦द्याापीठाच्याा सहयोोगी व विि¦कासविि¦षयक कार्ययक्रमांंsसााठीी नि�धीी गोळा करण्यााकरि�ता,
बााह्य नि�धीी पुुरवठाा अभि�करणांंsबरोोबर प्रधान संंपर्कक अधिि˜कारी म्हणूून काम करील आणि� त्यााच्याा योग्य
विि¦नि�योोगावर नि�यंंत्रण ठेेवील;
(छ) विि¦द्याापीठ, महाविि¦द्याालयेे आणि� राष्ट्रीय व आंंतरराष्ट्रीय परि�संंस्थाा आणि� वैैज्ञाानि�क,
औद्योगि�क व वाणि�ज्यि�िक संंघटनाा यांंsच्याामध्येे सहयोोग वाढविि¦ण्याासााठीी व त्याास प्रोत्सााहन देेण्याासााठीी
संंपर्कक प्रस्थाापि�त करण्यााकरि�ता जबााबदाार असेेल;
(ज) याा अधिि˜नि�यमााअन्वयेे विि¦हि�त केेलेेल्याा किं�ंवा कुुलगुुरूनेे वेेळोोवेेळी त्याास नेेमूून दि—लेेल्याा
अशाा इतर अधिि˜कारांंsचाा वापर करील व अशी इतर कर्ततव्येे पार पाडील.”.
५. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम १९ ऐवजी, पुुढील कलम दाखल करण्याात येेईल :—
"१९. (१) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी हा, विि¦द्याापीठाचाा प्रधान विि¦त्त, लेेखा व लेेखापरीीक्षाा
अधिि˜कारी असेेल. तो, पूूर्णणकालि�क वेेतनी अधिि˜कारी असेेल आणि� तो, थेेट कुुलगुुरूच्याा अधीक्षणााखाली,
नि�देेशनााखाली व नि�यंंत्रणाखाली काम करील.
(२) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी ही, पाच वर्षांंɕपेेक्षाा कमी नसेेल इतका व्याावसाायि�क अनुुभव
असलेेली सनदीी लेेखापाल किं�ंवा परि�व्यय लेेखापाल व्यक्ती असेेल.
(३) पोट-कलम (२) मध्येे विि¦नि�र्दिदि—िष्ट केेलेेली अर्हताा व अनुुभव धारण करणाऱ्याा व्यक्तीची
नि�युुक्ती केेली जाऊ शकत नसल्याास, उप संंचाालकााच्याा दर्जाा�पेेक्षाा कमी दर्जाा� नसलेेलेे पद धारण
करणाऱ्याा राज्य विि¦त्त व लेेखा सेेवेेतील शाासकीीय अधिि˜काऱ्यांंsमधूून विि¦त्त व लेेखा अधिि˜काऱ्यााची
नि�युुक्ती करण्याात येेईल.
(४) याा अधिि˜नि�यमााच्याा प्रयोजनाार्थ घटि�त केेलेेल्याा नि�वड
समि�तीीच्याा शि�फाारशीवरून
कुुलगुुरूकडूून विि¦त्त व लेेखा अधिि˜काऱ्यााची नि�युुक्ती करण्याात येेईल.
(५) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜काऱ्यााची नि�युुक्ती, पाच वर्षांंɕच्याा मुुदतीसााठीी किं�ंवा त्यााचाा नि�यत
सेेवावधी पूूर्णण होईपर्यंंत, यांंsपैैकी जेे आधीी घडेेल त्याा मुुदतीसााठीी असेेल आणि� तो, त्याा प्रयोजनाासााठीी
घटि�त केेलेेल्याा नि�वड
समि�तीीच्याा शि�फाारशीवरून त्याा विि¦द्याापीठात केेवळ पाच वर्षांंɕच्याा आणखीी एका
मुुदतीसााठीी, नि�वडीीद्वाारेे, पुुनर्नि�ियुुक्तीसााठीी पात्र असेेल.
(६) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी,—
(क) विि¦द्याापीठाच्याा नि�धीीवर सर्ववसााधारण देेखरेेख ठेेवील आणि� विि¦द्याापीठाच्याा
विि¦त्तव्यवस्थेेसंंबंंधात कुुलगुुरूला सल्ला देेईल;
(ख) विि¦द्याापीठाच्याा उद्दि�ष्टांंsच्याा पूूर्तततेेसााठीी कुुलगुुरूच्याा मान्यतेेनेे, विि¦श्वस्तव्यवस्थाा व दान
केेलेेली मालमत्ता यांंsसह नि�धीी, मालमत्ता व गुंंsतवणुुका धारण करील व त्यांंsचेे व्यवस्थाापन करील;
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
१९ ऐवजी दाखल
करणेे.
विि¦त्त व
लेेखाअधिि˜कारी.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
5
(ग) वर्षाा�तील आवर्तीी व अनाावर्तीी खर्चच, विि¦द्याापीठानेे नि�श्चििĐित केेलेेल्याा मयाा�दांंsपेेक्षाा
अधिि˜क होत नााही आणि� तसेेच, नि�यतवाटप करावयााच्याा सर्वव रकमा, ज्याा प्रयोजनाासााठीी मंंजूूर
करण्याात आलेेल्याा आहेेत किं�ंवा नि�यतवाटप करण्याात आलेेल्याा आहेेत त्यााच प्रयोजनांंsसााठीी
त्याा खर्चच केेल्याा जातात, यााची खात्री करील;
(घ) रोख रक्कम व बँँकेेतील शि�ल्लक रकमा व गुंंsतवणुुका यांंsच्याा स्थि�ितीीवर लक्ष ठेेवील;
(ङ) महसूूल वसुुलीच्याा प्रक्रि�येेवर व प्रगतीवर लक्ष ठेेऊन प्रभाावी महसूूल व्यवस्थाापन
केेलेे जात असल्यााची सुुनि�श्चििĐितीी करील आणि� त्याासंंबंंधात अनुुसरन करावयााच्याा पद्धतींंबााबत
कुुलगुुरूला सल्ला देेईल;
(च) महाराष्ट्र विि¦द्याापीठ विि¦त्त व लेेखा संंहि�तेेनुुसाार खंंड (क) तेे (ङ) खालील कर्ततव्येे
पार पाडील;
(छ) विि¦द्याापीठाच्याा लेेख्यांंsची नि�यमि�तपणेे लेेखापरीीक्षाा करून घेेईल;
(ज) इमारती, जमीन, सााधनसाामग्री, यंंत्रसाामग्री व इतर मत्ता यांंsच्याा नोंंंदवह्या अद्ययाावत
ठेेवल्याा जात आहेेत आणि� तसेेच विि¦द्याापीठांंsची सर्वव कायाा�लयेे, संंचाालि�त महाविि¦द्याालयेे,
कार्ययशााळा व भांंsडारेे यांंsमधील याा मत्तांंsची व इतर उपभोोग्य सााहि�त्यााची नि�यमि�तपणेे प्रत्यक्ष
पडतााळणीी केेली जात आहेे आणि� त्यांंsचाा मेेळ घातला जात आहेे यांंsची खात्री करील;
(झ) अनधिि˜कृृत खर्चच किं�ंवा इतर विि¦त्तीय अनि�यमि�तता यााबद्दल
सहाायक कुुलसचि�वा
ाच्याा
दर्जाा�च्याा किं�ंवा त्यााच्याा समकक्ष व त्याापेेक्षाा वरि�ष्ठ दर्जाा�च्याा, विि¦द्याापीठाच्याा कोणत्यााही
विि¦द्यााविि¦षयक सदस्यााकडूून किं�ंवा दीर्घघ सुुट्टीीवर नसलेेला विि¦द्यााविि¦षयक कर्ममचाारीवर्गाा�कडूून किं�ंवा
अधिि˜काऱ्यााकडूून स्पष्टीकरण मागण्याात याावेे, असेे कुुलगुुरूकडेे प्रस्ताविि¦त करील;
(ञ) विि¦द्याापीठाचेे अध्याापक, दीर्घघ सुुट्टीीवर नसलेेला विि¦द्यााविि¦षयक कर्ममचाारीवर्गग आणि�
सहाायक कुुलसचि�वा
ाच्याा दर्जाा�चाा किं�ंवा त्यााच्याा समकक्ष व त्याापेेक्षाा वरि�ष्ठ दर्जाा�चाा अधिि˜कारी
यांंsव्यति�रि�क्त विि¦द्याापीठाच्याा कोणत्यााही अध्याापकेेतर सदस्यााकडूून कोणत्यााही विि¦शि�ष्ट
प्रकरणातील अनधिि˜कृृत खर्चच किं�ंवा अनि�यमि�तता यांंsबद्दल
स्पष्टीकरण मागण्याात याावेे, असेे
कुुलसचि�वा
ाला प्रस्ताविि¦त करील, आणि� कसूूरदार व्यक्तींंवर शि�स्तभंंगाची कारवाई करण्यााची
शि�फाारस करील;
(ट) त्यााच्याा विि¦त्तीय जबााबदााऱ्याा योग्य रीतीनेे पार पाडण्याासााठीी कोणतेेही कायाा�लय,
केंंद्र, प्रयोगशााळा, संंचाालि�त महाविि¦द्याालय, विि¦द्याापीठाचाा विि¦भााग किं�ंवा विि¦द्याापीठाची परि�संंस्थाा
यांंsच्यााकडूून त्याास आवश्य
क वाटेेल अशी कोणतीही माहि�तीी व विि¦वरणेे मागवील;
(ठ) विि¦त्त व लेेखा समि�तीीच्याा बैैठकींंची कार्यवृृत्तेे ठेेवील;
(ड) विि¦त्त व लेेखा समि�तीीला आणि� कार्यकाारी परि�षदेेला वार्षि�िक विि¦त्तीय अंंदााज पत्रकेे
(अर्थसंंकल्प), लेेख्यांंsचेे विि¦वरणपत्र व लेेखापरीीक्षाा अहवााल साादर करून उपार्जि�ित तत्त्वावर
दुुहेेरी नोंंंद लेेखांंsकन प्रणालीद्वाारेे लेेखेे तयाार करण्याास आणि� तेे ठेेवण्याास जबााबदाार असेेल;
(ढ) विि¦द्याापीठाची विि¦विि¦ध प्राधिि˜करणेे किं�ंवा मंंडळेे, राज्य शाासन, केंंद्र सरकार, केंंद्रीीय
शि�क्षण आयोोग किं�ंवा परि�षदाा, विि¦द्याापीठ अनुुदान आयोोग आणि� अखि�ल भाारतीय तंंत्र शि�क्षण
परि�षद आणि� विि¦द्याापीठाला नि�धीी पुुरविि¦णारी अशी कोणतीही संंस्थाा यांंsनी मागणी केेलेेलेे विि¦त्तीय
अहवााल तयाार करील ;
(ण) याा अधिि˜नि�यमााद्वाारेे किं�ंवा त्यााअन्वयेे विि¦हि�त केेलेेल्याा किं�ंवा कुुलगुुरूनेे त्यााला
वेेळोोवेेळी नेेमूून दि—लेेल्याा अशाा अन्य अधिि˜कारांंsचाा वापर करील आणि� अशी अन्य कर्ततव्येे पार
पाडील.”.
भााग पाच-६९–२
6
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
६. मुुख्य अधिि˜नि�यमााचेे कलम २० वगळण्याात येेईल.
७. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम २९ मध्येे, पोट-कलम (१) मधील,—
(एक) खंंड (एकोणीस) ऐवजी, पुुढील खंंड दाखल करण्याात येेईल : —
“(एकोणीस) विि¦द्याापीठाच्याा वतीनेे कोणतीही जंंगम किं�ंवा स्थाावर मालमत्ता, विि¦क्रीद्वाारेे,
भााडेेपट्ट्यााद्वाारेे किं�ंवा अन्यप्रकारेे हस्तांंsतरि�त करणेे.
परंंतुु, स्थाावर मालमत्तेेचेे विि¦क्रीद्वाारेे, भााडेेपट्ट्यााद्वाारेे किं�ंवा अन्यप्रकारेे हस्तांंsतरि�त करण्यााच्याा
बााबतीीत, राज्य शाासनााची पूूर्वव मान्यताा घेेणेे आवश्य
क असेेल;”;
(दोन) खंंड (चव्वेेचााळीस) मधील, “विि¦त्त अधिि˜कारी” याा मजकुुराऐवजी, “विि¦त्त व लेेखा
अधिि˜कारी” हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
८. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ३४ मधील, पोट-कलम (११) मध्येे, पुुढील परंंतुुक जादा दाखल
करण्याात येेईल :—
“परंंतुु, इमारत बांंsधणी, बांंsधकाम, देेखभााल, दुुरुस्ती व खरेेदी याासह विि¦त्तीय व्यवहाारांंsसंंबंंधीचेे
विि¦त्तीय अधिि˜कार, प्राधिि˜कार, प्रणाली व प्रक्रि�याा ही, महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६
यााच्याा कलम ७२ च्याा पोट-कलम (१०) अन्वयेे काढलेेल्याा एकरूप परि�नि�यमांंsन्वयेे विि¦हि�त केेलेेल्याा
महाराष्ट्र विि¦द्याापीठेे विि¦त्त व लेेखा संंहि�तेेनुुसाार असतीील.”.
९. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ४८ मधील, पोट-कलम (१) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल
करण्याात येेईल :—
“(१) विि¦द्याापीठ, विि¦शेेषतःः, विि¦द्याापीठाच्याा अधिि˜कारीतेेमधील सेेवारहि�त व अल्प विि¦कसि�त
क्षेेत्राच्याा गरजांंsचाा योग्य तो विि¦चाार करून, अभि�यांंsत्रि�की व तंंत्रशाास्त्र शि�क्षणाच्याा सुुविि¦धांंsचेे समन्याायी
वाटप करण्यााची सुुनि�श्चििĐितीी होईल अशाा रीतीनेे, महाविि¦द्याालयांंsची व परि�संंस्थांंsची स्थाानेे नि�श्चििĐित
करण्याासााठीी प्रत्येेक पाच वर्षांंɕकरीता एक व्याापक सम्यक योजनाा तयाार करील आणि� ती, आयोोगाकडूून
मान्य करून घेेईल. अशी योजनाा, विि¦द्याापीठाच्याा नि�योोजन, मूूल्यमाापन व संंनि�यंंत्रण मंंडळाकडूून
तयाार करण्याात येेईल, आणि� ती, विि¦द्याापरि�षदेेसमोोर व कार्यकाारी परि�षदेेसमोोर ठेेवण्याात येेईल आणि�
आवश्य
क असल्याास, ती प्रत्येेक वर्षीी अद्ययाावत करण्याात येेईल. आयोोग, सम्यक योजनेेत वेेळोोवेेळी
फेेरबदल
करील.”.
१०. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ८६ नंंतर, पुुढील कलमेे समााविि¦ष्ट करण्याात येेतील :—
“८६क. (१) केंंद्र सरकारनेे, राज्य शाासनाानेे किं�ंवा एखाद्याा स्थाानि�क प्राधिि˜करणानेे व्यवस्थाापि�त
केेलेेल्याा व चाालविि¦लेेल्याा संंस्थांंsव्यति�रि�क्त, विि¦द्याापीठाचेे, संंलग्न व स्वायत्त महाविि¦द्याालयांंsचेे आणि�
मान्यतााप्राप्त परि�संंस्थांंsचेे अध्याापक व इतर कर्ममचाारी यांंsच्याा सर्वव प्रकारच्याा गाऱ्हाण्यांंsचेे नि�वाारण
करण्याासााठीी व त्याावर नि�र्णणय घेेण्याासााठीी विि¦द्याापीठात एक लोकपाल असेेल.
(२) लोकपाल, राज्य शाासन व त्यााचेे अधिि˜कारी यांंsच्यााविि¦रुद्धच्याा गाऱ्हाण्यांंsचेे आणि� विि¦द्याापीठ
व महाविि¦द्याालय न्याायााधिि˜करणाच्याा अधिि˜कारि�तेेत येेणाऱ्याा गाऱ्हाण्यांंsचेे नि�वाारण करणार नााही व त्याावर
नि�र्णणय घेेणार नााही.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
२० ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
२९ ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
३४ ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
४८ ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ मध्येे ८६क व
८६ख ही नवीीन
कलमेे समााविि¦ष्ट
करणेे.
लोकपाल.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
7
(३) कुुलगुुरू, लोकपाल म्हणूून नि�युुक्ती करण्याासााठीी, जि�ल्हा न्याायााधीशांंsच्याा दर्जाा�पेेक्षाा कमी
दर्जाा� नसलेेल्याा तीन सेेवानि�वृृत्त न्याायााधीशांंsच्याा नाामि�केेची राज्य शाासनााच्याा विि¦चाारार्थ, शि�फाारस करील.
(४) राज्य शाासन, कुुलगुुरूनेे शि�फाारस केेलेेल्याा तीन व्यक्तींंच्याा नाामि�केेत समााविि¦ष्ट असलेेल्याा
एका व्यक्तीची विि¦द्याापीठासााठीी लोकपाल म्हणूून नि�युुक्ती करील.
(५) लोकपालाची, त्याानेे पदग्रहण केेल्यााच्याा दि—नांंsकापासूून तीन वर्षांंɕच्याा मुुदतीसााठीी नि�युुक्त
करण्याात येेईल आणि� तो, आणखीी एका मुुदतीसााठीी पुुनर्नि�ियुुक्तीस पात्र असेेल:
परंंतुु, लोकपाल, सत्तर वर्षेे वय पूूर्णण झााल्याानंंतर पद धारण करणार नााही.
(६) राज्य शाासन, गैैरवर्ततणुुकीचाा किं�ंवा गैैरव्यवहााराचाा दोषाारोप सि�द्ध झााल्याावर लोकपालाला
त्यााच्याा पदाावरून काढूून टाकूू शकेेल.
(७) उच्च न्याायाालयााच्याा सेेवानि�वृृत्त न्याायााधीशााच्याा दर्जाा�पेेक्षाा कमी दर्जाा� नसलेेल्याा व्यक्तीद्वाारेे याा
संंबंंधात चौकशी केेल्यााशि�वााय आणि� लोकपालाला त्यााचेे म्हणणेे मांंsडण्यााची वाजवी संंधी दि—ल्यााशि�वााय,
लोकपालास पदाावरून काढूून टाकण्यााचाा कोणताही आदेेश काढण्याात येेणार नााही.
(८) लोकपाल, विि¦द्याापीठाकडूून नि�र्धा�रि�त करण्याात येेईल असेे पारि�श्रमि�क व वाहनभत्ताा
मि�ळण्याास हक्कदार असेेल;
(९) लोकपाल, दोन्ही पक्षकारांंsनाा त्यांंsचेे म्हणणेे मांंsडण्यााची वाजवी संंधी दि—ल्याानंंतर, पोट-कलम
(१) मध्येे नमूूद केेलेेल्याा गाऱ्हाण्यांंsवर नि�र्णणय घेेईल;
(१०) लोकपाल, व्यवहाार्यय असेेल तेेथवर, तक्रार दाखल केेल्यााच्याा दि—नांंsकापासूून तीन
महि�न्यांंsच्याा आत, कायद्याानुुसाार गाऱ्हाण्यांंsची सुुनाावणी करील, समझोता करील व त्याावर नि�र्णणय देेईल.
(११) विि¦द्याापीठ, लोकपालाला प्रशाासकीीय सााहाय्य पुुरविि¦ण्याासााठीी सहाायक कुुलसचि�वा
ापेेक्षाा
कमी दर्जाा�चाा नसेेल अशाा विि¦द्याापीठाच्याा अधिि˜काऱ्यााच्याा नेेतृृत्वाखाली एक कक्ष स्थाापन करील.
“८६ख. (१) त्याा त्याा वेेळी अंंमलात असलेेल्याा कोणत्यााही कायद्याात किं�ंवा संंविि¦देेत काहीही
अंंतर्भूू�त असलेे तरी,—
(क) याा अधिि˜नि�यमाान्वयेे नाामनि�र्देेशि�त केेलेेल्याा लोकपालाच्याा नि�र्णणयाामुुळेे व्यथि�त झाालेेला
कोणताही पक्षकार; किं�ंवा
(ख) केंंद्र सरकारकडूून, राज्य शाासनााकडूून किं�ंवा स्थाानि�क प्राधिि˜करणाकडूून
व्यवस्थाापन करण्याात येेत असेेल व चाालविि¦ण्याात येेत असेेल त्याा व्यति�रि�क्त, याा अधिि˜नि�यमाान्वयेे
नि�यमन केेलेेल्याा कोणत्यााही विि¦द्याापीठातील अथवाा याापैैकी कोणत्यााही विि¦द्याापीठाच्याा संंलग्न
महाविि¦द्याालयाातील किं�ंवा मान्यतााप्राप्त परि�संंस्थेेतील, ज्यााला बडतर्फ केेलेे असेेल किं�ंवा पदाावरून
काढूून टाकलेे असेेल किं�ंवा अन्यथाा ज्यााची सेेवा समााप्त केेली असेेल किं�ंवा ज्यााला सक्तीनेे
सेेवानि�वृृत्त केेलेे असेेल किं�ंवा ज्यााला पदाावनत केेलेे असेेल आणि� जो व्यथि�त झााला असेेल
अशाा कोणताही अध्याापकाास किं�ंवा अन्य कर्ममचााऱ्याास, अपील करण्यााचाा हक्क असेेल आणि�
अशाा कोणत्यााही आदेेशााविि¦रुद्ध किं�ंवा नि�र्णणयााविि¦रुद्ध केेलेेलेे कोणतेेही अपील, न्याायााधिि˜करणाकडेे
दाखल करण्याात येेईल.
(ग) केंंद्र सरकारकडूून, राज्य शाासनााकडूून किं�ंवा स्थाानि�क प्राधिि˜करणाकडूून किं�ंवा
त्यांंsच्याा संंबंंधिि˜त व्यवस्थाापनांंsकडूून व्यवस्थाापन करण्याात येेत असेेल व चाालविि¦ण्याात येेत
असेेल त्याा व्यति�रि�क्त, विि¦द्याापीठाच्याा कर्ममचााऱ्यांंsमधील आणि� विि¦द्याापीठाशी संंलग्न किं�ंवा
स्वायत्त महाविि¦द्याालयांंsच्याा किं�ंवा मान्यतााप्राप्त संंस्थांंsच्याा कर्ममचााऱ्यांंsमधील विि¦वादांंsचाा अभि�नि�र्णणय
करण्याासााठीी, महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६ यााच्याा कलम ८० च्याा
तरतुुदींंअन्वयेे तरतूूद केेलेेलेे विि¦द्याापीठाचेे न्याायााधिि˜करण असेेल.”.
अपि�लााचाा हक्क.
भााग पाच-६९–२अ
8
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
११. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ८७ ऐवजी, पुुढील कलम दाखल करण्याात येेईल :—
“८७. (१) विि¦द्याापीठ, पुुढील नि�धीी स्थाापन करील :—
(क) सर्ववसााधारण नि�धीी;
(ख) वेेतन नि�धीी, -
(एक) राज्य शाासनाानेे मान्यताा दि—लेेल्याा सर्वव पदांंsकरि�ता;
(दोन) इतर सर्वव पदांंsकरि�ता, स्वतंंत्रपणेे;
(ग) विि¦श्वस्त नि�धीी;
(घ) विि¦कास व कार्ययक्रम नि�धीी;
(ङ) आकस्मि�िकता नि�धीी;
(च) विि¦द्याापीठाच्याा मतेे, स्थाापन करणेे आवश्य
क असेेल असाा इतर कोणताही नि�धीी.
(२) पुुढील रकमा, सर्ववसााधारण नि�धीीचाा भााग असतीील, किं�ंवा त्याामध्येे त्यांंsचाा भरणा करण्याात
येेईल :—
(क) केंंद्र सरकारकडूून किं�ंवा राज्य शाासनााकडूून किं�ंवा विि¦द्याापीठ अनुुदान आयोोगाकडूून
मि�ळाालेेलेे वेेतनेेतर अंंशदान किं�ंवा अनुुदान;
(ख) शुुल्क, इतर शुुल्क व आकाार यांंsमधूून मि�ळणााऱ्याा उत्पन्नाासह, अन्य कोणत्यााही
मार्गाा�नेे मि�ळाालेेलेे विि¦द्याापीठाचेे सर्वव उत्पन्न;
(ग) राज्य शाासनााच्याा परवानगीीनेे बँँकांंsकडूून किं�ंवा अन्य कोणत्यााही अभि�करणाकडूून
कर्जाा�ऊ घेेतलेेल्याा कोणत्यााही रकमा ;
(घ) अन्य कोणत्यााही मार्गाा�नेे किं�ंवा अभि�करणाकडूून मि�ळाालेेल्याा रकमा.
(३) केंंद्र सरकारकडूून, राज्य शाासनााकडूून किं�ंवा विि¦द्याापीठ अनुुदान आयोोगाकडूून मि�ळाालेेल्याा
सर्वव रकमांंsचाा अथवाा वेेतन व भत्तेे यांंsच्याा पूूर्णणतः किं�ंवा अंंशतः प्रदानाापोटी मि�ळाालेेल्याा इतर कोणत्यााही
स्थाायी दानााचाा किं�ंवा अंंशदानााचाा वेेतन नि�धीीमध्येे समाावेेश होईल. याा नि�धीीमधील कोणत्यााही रकमेेचाा,
वेेतन व भत्तेे प्रदान करण्यााच्याा प्रयोजनांंsव्यति�रि�क्त अन्य प्रयोजनांंsसााठीी वापर करण्याात येेणार नााही.
(४) विि¦श्वस्त व्यवस्थाा, मृृत्युुपत्रि�त दान, देेणग्याा, स्थाायी दानेे, अर्थसहााय्येे व तत्सम अनुुदानेे
यांंsपासूून मि�ळणाारेे सर्वव उत्पन्न किं�ंवा पैैसाा यांंsचाा मि�ळूून विि¦श्वस्त नि�धीी होईल.
(५) (क) विि¦द्याापीठाच्याा विि¦कास व कार्ययक्रम नि�धीीमध्येे, राज्य शाासनााकडूून मि�ळाालेेली सर्वव
पायााभूूत विि¦कास अनुुदानेे, विि¦कास व संंशोधन यांंsसााठीी विि¦द्याापीठ अनुुदान आयोोगाकडूून मि�ळाालेेली सर्वव
अंंशदानेे आणि� केंंद्र सरकारची इतर नि�धीी पुुरवठाा अभि�करणेे, संंयुुक्त राष्ट्रेे व त्यांंsच्याा संंलग्न संंस्थाा,
इतर आंंतरराष्ट्रीय अभि�करणेे, उद्योग, बँँका व विि¦त्त संंस्थाा किं�ंवा इतर कोणतीही व्यक्ती किं�ंवा संंस्थाा
यांंsच्यााकडूून मि�ळाालेेली अनुुदानेे यांंsचाा समाावेेश होईल.
(ख) याा नि�धीीमधील कोणत्यााही रकमेेचेे, विि¦द्याापीठाच्याा इतर कोणत्यााही नि�धीीसााठीी विि¦नि�योोजन
करण्याात येेणार नााही किं�ंवा इतर कोणत्यााही प्रयोजनाासााठीी ती खर्चच करण्याात येेणार नााही.
(ग) विि¦कास व कार्ययक्रम नि�धीी, विि¦त्त पुुरवठाा करणाऱ्याा अभि�करणाच्याा कार्ययक्रमांंsच्याा उद्दि�ष्टांंsशी
सुुसंंगत असेेल अशाा रीतीनेे आणि� खर्चच व लेेखापरीीक्षाा यांंsवरील त्यांंsच्याा मार्गगदर्शशक तत्त्वानुुसाार वापरण्याात
येेईल आणि� त्याास व्यवस्थाापन परि�षदेेकडूून मंंजुुरी व मान्यताा देेण्याात येेईल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
८७ ऐवजी दाखल
करणेे.
विि¦द्याापीठ
नि�धीी.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
9
(६) विि¦द्याापीठाकडेे विि¦द्याापीठ लेेख्यांंsच्याा स्वतंंत्र शीर्षा�खााली एक आकस्मि�िकता नि�धीी असेेल
व तेे तो ठेेवील आणि� कोणताही अकल्पि�ित खर्चच भाागविि¦ण्यााच्याा प्रयोजनाासााठीीच केेवळ त्यााचाा वापर
करण्याात येेईल.
(७) पूूर्वोोक्त प्रयोजनांंsसााठीी जि�चाा तात्काळ किं�ंवा कोणत्यााही नजि�कच्याा दि—नांंsकाला वापर करता
येेणार नसेेल अशी, याा नि�धीीच्याा जमाखाती असलेेली अति�रि�क्त रक्कम, त्याातूून उपार्जि�ित होणाऱ्याा
रकमांंsसह वेेळोोवेेळी राष्ट्रीयीकृृत किं�ंवा अनुुसूूचि�त बँँकांंsमध्येे जमा करण्याात येेईल अथवाा ज्याात राज्य
शाासनााचाा विि¦त्तीय सहभााग असणााऱ्याा महामंंडळांंsनी काढलेेल्याा इतर कोणत्यााही समभाागांंsमध्येे किं�ंवा
रोख्यांंsमध्येे गुंंsतवण्याात येेईल.”.
१२. मुुख्य अधिि˜नि�यमााची कलमेे ८८ व ८९ वगळण्याात येेतील.
१३. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९० ऐवजी, पुुढील कलम दाखल करण्याात येेईल :—
“९०. (१) आगाामी विि¦त्तीय वर्षांंɕकरि�ता विि¦द्याापीठाची वार्षि�िक विि¦त्तीय अंंदााजपत्रकेे (अर्थसंंकल्प),
कार्यकाारी परि�षदेेनेे केेलेेल्याा शि�फाारशींंनुुसाार विि¦त्त व लेेखा समि�तीीच्याा नि�देेशााअन्वयेे विि¦त्त व लेेखा
अधिि˜काऱ्यांंsकडूून विि¦त्तीय वर्षष सुुरू होण्याापूूर्वीी कि�मान दोन महि�नेे आधीी तयाार करण्याात येेतील.
(२) त्याानंंतर, विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी, कार्यकाारी परि�षदेेनेे मान्य केेलेेल्याा वार्षि�िक विि¦त्तीय
अंंदााजपत्रकाच्याा (अर्थसंंकल्पाच्याा) प्रती कुुलपतीीला, आयोोगाला व राज्य शाासनााला पाठवीील.
(३) राज्य शाासनााचेे जेे विि¦त्तीय वर्षष असेेल तेेच विि¦द्याापीठाचेे विि¦त्तीय वर्षष असेेल.”.
१४. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९१ ऐवजी, पुुढील कलम दाखल करण्याात येेईल :—
“९१. (१) विि¦द्याापीठाचेे लेेखेे, दुुबाार नोंंंद लेेखांंsकन पद्धतीच्याा आधाारेे व तत्त्वांंsवर ठेेवण्याात
येेतील, आणि� अनुुसराावयााची लेेखांंsकन पद्धती, महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६
यााच्याा कलम ७२ च्याा पोट-कलम (१०) अन्वयेे काढलेेल्याा एकरूप परि�नि�यमांंsन्वयेे विि¦हि�त केेलेेल्याा
महाराष्ट्र विि¦द्याापीठेे विि¦त्त व लेेखा संंहि�तेेचेे अनुुपालन करणारी व्याापारी लेेखांंsकन पद्धती असेेल.
(२) विि¦द्याापीठाच्याा लेेख्यांंsची, दरवर्षीी कि�मान एकदा आणि� कोणत्यााही परि�स्थि�ितीीत विि¦त्तीय वर्षष
संंपल्याापासूून चाार महि�न्यांंsच्याा आत, ज्यांंsच्याा भाागीदारांंsचाा विि¦द्याापीठाच्याा कोणत्यााही प्राधिि˜करणांंsमध्येे
किं�ंवा कामकाजामध्येे कोणताही हि�तसंंबंंध नााही अशाा सनदीी लेेखापालांंsच्याा फर्ममधूून कार्यकाारी परि�षदेेनेे
नि�युुक्त केेलेेल्याा लेेखापरीीक्षकांंsकडूून लेेखापरीीक्षाा करण्याात येेईल. विि¦द्याापीठ, लेेखापरीीक्षाा अहवााल
मि�ळााल्याापासूून एक महि�न्यााच्याा आत लेेखापरीीक्षाा अहवाालात दर्शविि¦लेेल्याा शेेऱ्यांंsचेे व विि¦संंगतींंचेे
अनुुपालन करील. लेेखापरीीक्षाा केेलेेलेे लेेखेे, विि¦द्याापीठाकडूून प्रसि�द्ध करण्याात येेतील आणि� त्यााची एक
प्रत, लेेखापरीीक्षकााच्याा अहवाालाच्याा प्रतीसह, विि¦त्तीय वर्षष संंपल्याापासूून एक वर्षाा�च्याा आत, कुुलपतीीला
व राज्य शाासनााला साादर करण्याात येेईल.
(३) लेेखापरीीक्षाा केेलेेलेे लेेखेे विि¦द्याापीठाकडूून प्रसि�द्ध करण्याात येेतील आणि� त्यााची एक प्रत,
लेेखापरीीक्षकााच्याा अहवाालाच्याा व अनुुपालन अहवाालाच्याा प्रतीसह कुुलपतीीला व राज्य शाासनााला
साादर करण्याात येेईल आणि� विि¦त्तीय वर्षष संंपल्याापासूून सहाा महि�न्यांंsच्याा आत, मान्यतेेसााठीी कार्यकाारी
परि�षदेेपुुढेे साादर करण्याात येेईल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
८८ व ८९ ची
सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
९० ऐवजी दाखल
करणेे.
वार्षि�िक विि¦त्तीय
अंंदााजपत्रक
(अर्थसंंकल्प).
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
९१ ऐवजी दाखल
करणेे.
२०१७ चाा
महा. ६.
वार्षि�िक लेेखेे
व लेेखापरीीक्षाा
अहवााल.
10
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
(४) राज्य शाासन, त्यााला प्राप्त झाालेेलेे विि¦द्याापीठाचेे लेेखापरीीक्षाा केेलेेलेे वार्षि�िक लेेखेे, राज्य
विि¦धानमंंडळााच्याा प्रत्येेक सभाागृृहापुुढेे ठेेवण्यााची व्यवस्थाा करील.
(५) राज्य शाासन, राज्य शाासनाानेे नि�युुक्त केेलेेल्याा लेेखापरीीक्षकांंsकडूून विि¦द्याापीठाच्याा लेेख्यांंsची
नि�यमि�त कालांंsतरानेे चााचणीी लेेखापरीीक्षाा किं�ंवा संंपूूर्णण लेेखापरीीक्षाा करण्यााची व्यवस्थाा करील.”.
१५. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९२ ऐवजी, पुुढील कलम दाखल करण्याात येेईल :—
"९२. (१) विि¦द्याापीठाच्याा, त्यााच्याा अधिि˜कारि�तेेतील महाविि¦द्याालयांंsच्याा व परि�संंस्थांंsच्याा
प्रशाासकीीय, विि¦द्यााविि¦षयक, संंशोधन व विि¦कास आणि� इतर कार्ययक्रम यांंsची माहि�तीी देेणारा प्रत्येेक
शैैक्षणि�क वर्षाा�चाा वार्षि�िक अहवााल, कार्यकाारी परि�षदेेच्याा नि�देेशनााखाली तयाार करण्याात येेईल. कार्यकाारी
परि�षदेेकडूून मान्यताा मि�ळाालेेला अहवााल, शैैक्षणि�क वर्षष संंपल्याापासूून एक वर्षाा�च्याा आत, कुुलपतीीला
व राज्य शाासनााला साादर करण्याात येेईल.
(२) वार्षि�िक अहवााल, राज्य शाासनााकडूून राज्य विि¦धानमंंडळााच्याा प्रत्येेक सभाागृृहापुुढेे ठेेवण्याात
येेईल.”.
१६. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९४ मध्येे,—
(१) पोट-कलम (१) ऐवजी, पुुढील पोट-कलम दाखल करण्याात येेईल :—
"(१) राज्य शाासनाास, राज्य शाासनााच्याा उप सचि�वााच्याा दर्जाा�पेेक्षाा कमी दर्जाा� नसलेेल्याा
कोणत्यााही अधिि˜काऱ्याामार्फत कोणतेेही संंलग्न, संंचाालि�त किं�ंवा स्वायत्त महाविि¦द्याालय,
मान्यतााप्राप्त परि�संंस्थाा किं�ंवा विि¦द्याापीठ यांंsची चौकशी किं�ंवा तपासणीी करविि¦ण्यााचाा हक्क
असेेल;".
१७. मुुख्य अधिि˜नि�यमााच्याा कलम ९५ नंंतर, पुुढील कलम समााविि¦ष्ट करण्याात येेईल :—
“९५क. याा अधिि˜नि�यमाात काहीही अंंतर्भूू�त असलेे तरी, जर परि�स्थि�ितीीनुुसाार तशी आवश्य
कता
असेेल आणि� राज्य शाासनाास तसेे करणेे आवश्य
क वाटत असेेल तर, परीीक्षाा व मूूल्यमाापनााशी संंबंंधिि˜त
असलेेल्याा कामासााठीी कुुलसचि�व
, विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी किं�ंवा विि¦शेेष कार्यय अधिि˜कारी यांंsची कर्ततव्येे
पार पाडण्याासााठीी एका वेेळी एका वर्षाा�पेेक्षाा अधिि˜क नसेेल आणि� एकूूण मि�ळूून तीन वर्षांंɕपेेक्षाा अधिि˜क
नसेेल इतक्याा कालावधीसााठीी आवश्य
क अर्हताा धारण करणाऱ्याा योग्य व्यक्तीची प्रति�नि�युुक्तीवर
नि�युुक्ती करता येेईल.”.
१८. मुुख्य अधिि˜नि�यमाास जोडलेेल्याा अनुुसूूची-एक मध्येे,—
(१) अनुुक्रमांंsक २ येेथील नोंंंदीमध्येे, "पुुणेे विि¦द्याापीठ, पुुणेे" याा मजकुुराऐवजी, "सााविि¦त्रीबााई
फुुलेे पुुणेे विि¦द्याापीठ, पुुणेे" हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल;
(२) अनुुक्रमांंsक ९ येेथील नोंंंदीमध्येे, "उत्तर महाराष्ट्र विि¦द्याापीठ, जळगााव" याा नोंंंदीऐवजी,
"कवयि�त्रीी बहि�णााबााई चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विि¦द्याापीठ, जळगााव" हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल;
(३) अनुुक्रमांंsक १० येेथील नोंंंदीमध्येे, "सोलापूूर विि¦द्याापीठ, सोलापूूर" याा नोंंंदीऐवजी,
"पुुण्यश्लोक अहि�ल्यााबााई होळकर सोलापूूर विि¦द्याापीठ, सोलापूूर" हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
९२ ऐवजी दाखल
करणेे.
वार्षि�िक अहवााल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ यााच्याा कलम
९४ ची सुुधारणा.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम क्रमांंsक
२९ याामध्येे नवीीन
कलम ९५क
समााविि¦ष्ट करणेे.
प्रति�नि�युुक्तीवर
नि�युुक्ती
करण्यााचाा
शाासनााचाा
अधिि˜कार.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम
क्रमांंsक २९ यााच्याा
अनुुसूूची-एक ची
सुुधारणा.
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
11
१९. मुुख्य अधिि˜नि�यमाास जोडलेेल्याा अनुुसूूची-दोन मध्येे,-
(क) स्तंंभ (१) मधील,—
(एक) “औरंंगााबााद” याा मजकुुराऐवजी, “छत्रपतीी संंभााजीनगर” हा मजकूूर दाखल
करण्याात येेईल ;
(दोन) “अहमदनगर” याा मजकुुराऐवजी, “अहि�ल्याानगर” हा मजकूूर दाखल करण्याात
येेईल ;
(तीन) “उस्मानााबााद” याा मजकुुराऐवजी, “धाराशि�व” हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
(ख) स्तंंभ (२) मधील, “पुुणेे विि¦द्याापीठ” हा मजकूूर जेेथेे जेेथेे आलाा असेेल तेेथेे, त्यााऐवजी,
“सााविि¦त्रीबााई फुुलेे पुुणेे विि¦द्याापीठ, पुुणेे” हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
(ग) स्तंंभ (३) मधील,—
(एक)"उत्तर महाराष्ट्र विि¦द्याापीठ, जळगााव" याा मजकुुराऐवजी, "कवयि�त्रीी बहि�णााबााई
चौधरी उत्तर महाराष्ट्र विि¦द्याापीठ, जळगााव" हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
(दोन)"सोलापूूर विि¦द्याापीठ, सोलापूूर" याा मजकुुराऐवजी, "पुुण्यश्लोक अहि�ल्यााबााई
होळकर सोलापूूर विि¦द्याापीठ, सोलापूूर" हा मजकूूर दाखल करण्याात येेईल.
सन २०१४
चाा महाराष्ट्र
अधिि˜नि�यम
क्रमांंsक २९ यााच्याा
अनुुसूूची-दोन ची
सुुधारणा.
12
महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग पाच, जुलै ९, २०२६/आषषाढ १८, शके १९४७
उद्देेश व कारणेे यांंsचेे नि�वेेदन
डॉॉ. बााबाासााहेेब आंंबेेडकर तंंत्रशाास्त्र विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१४ (२०१४ चाा महा. २९) हा, महाराष्ट्र
राज्याात तंंत्रशाास्त्र विि¦द्याापीठाची स्थाापनाा करणेे व त्यााचेे विि¦धीसंंस्थाापन करणेे याासााठीी आणि� तत्संंबंंधिि˜त किं�ंवा
तदानुुषंंगि�क बााबींंसााठीी अधिि˜नि�यमि�त करण्याात आलाा आहेे.
२.
उक्त विि¦द्याापीठाच्याा प्रभाावी विि¦द्यााविि¦षयक प्रशाासनाासााठीी व सुुरळीत कामकाजासााठीी आणि�
महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६ (२०१७ चाा महा. ६) याा खालील अन्य साार्ववजनि�क
विि¦द्याापीठांंsनाा लागूू असलेेल्याा तरतुुदींंशी अनुुरुप तरतुुदी असण्याासााठीी उक्त अधिि˜नि�यमाात विि¦वक्षििȦत सुुधारणा
करण्यााचेे प्रस्ताविि¦त केेलेे आहेे.
३. उक्त अधिि˜नि�यमाातील प्रस्ताविि¦त सुुधारणांंsची ठळक वैैशि�ष्ट्येे पुुढीलप्रमाणेे आहेेत :-
(एक) महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�यम, २०१६ यााच्याा कलम ७६ अन्वयेे घटि�त
केेलेेल्याा महाराष्ट्र राज्य उच्च शि�क्षण व विि¦कास आयोोगाच्याा तरतुुदी, याा अधिि˜नि�यमााला लागूू करणेे.
(दोन) विि¦त्त अधिि˜कारी याा पदााचेे नााव बदलूून विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी असेे करणेे.
(तीन) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜काऱ्यााची भूूमि�का, जबााबदााऱ्याा, कर्ततव्येे आणि� त्याास द्याावयााचेे
अधिि˜कार विि¦नि�र्दिदि—िष्ट करणेे.
(चाार) महाराष्ट्र साार्ववजनि�क विि¦द्याापीठ अधिि˜नि�मय, २०१६ अन्वयेे केेलेेल्याा एकरूप
परि�नि�यमांंsन्वयेे विि¦हि�त केेल्यााप्रमाणेे महाराष्ट्र विि¦द्याापीठेे विि¦त्त व लेेखा संंहि�तेेच्याा तरतुुदी लागूू करणेे.
(पाच) विि¦द्याापीठानेे तयाार केेलेेल्याा सम्यक योजनेेची अंंमलबजाावणी करण्याापूूर्वीी ति�लाा
आयोोगाची मान्यताा घेेण्यााची तरतूूद करणेे.
(सहाा) केंंद्र सरकारनेे, राज्य शाासनाानेे किं�ंवा स्थाानि�क प्राधिि˜करणानेे व्यवस्थाापि�त केेलेेल्याा
व चाालविि¦लेेल्याा संंस्थांंsव्यति�रि�क्त, विि¦द्याापीठाचेे, संंलग्न व स्वायत्त महाविि¦द्याालयांंsचेे व मान्यतााप्राप्त
संंस्थांंsचेे अध्याापक व इतर कर्ममचाारी यांंsच्याा सर्वव प्रकारच्याा गाऱ्हाण्यांंsचेे नि�वाारण करण्याासााठीी व त्याावर
नि�र्णणय घेेण्याासााठीी लोकपाल नि�युुक्त करणेे.
(साात) लोकपालाच्याा नि�र्णणयााविि¦रुद्ध अपि�लााची तरतूूद करणेे.
(आठ) विि¦द्याापीठाच्याा विि¦विि¦ध नि�धींंच्याा व त्यााच्याा वापरााच्याा तरतुुदींंमध्येे स्पष्टता आणणेे.
(नऊ) विि¦त्त व लेेखा अधिि˜कारी, कार्यकाारी परि�षदेेनेे केेलेेल्याा शि�फाारशींंच्याा अनुुरूप व दि—लेेल्याा
मान्यतेेनुुसाार विि¦त्त समि�तीीनेे दि—लेेल्याा नि�देेशांंsनुुसाार वार्षि�िक विि¦त्तीय अंंदााजपत्रक (अर्थसंंकल्प) तयाार
करील अशी तरतूूद करणेे.
(दहाा) विि¦द्याापीठाचेे लेेखेे, दुुबाार नोंंंद लेेखांंsकन पद्धतीच्याा आधाारेे व तत्त्वांंsवर ठेेवण्याात येेतील
आणि� राज्य शाासनाानेे नि�युुक्त केेलेेल्याा लेेखापरीीक्षकांंsकडूून नि�यमि�त कालांंsतरानेे विि¦द्याापीठांंsच्याा लेेख्यांंsची
चााचणीी लेेखापरीीक्षाा किं�ंवा संंपूूर्णण लेेखापरीीक्षाा करणेे शाासनाास शक्य होईल.
(अकरा) राज्य शाासनाास, राज्य शाासनााच्याा उप सचि�वााच्याा दर्जाा�पेेक्षाा कमी दर्जाा� नसलेेल्याा
कोणत्यााही अधिि˜काऱ्याामार्फत, कोणत्यााही संंलग्न, संंचाालि�त किं�ंवा स्वायत्त महाविि¦द्याालयााची,
मान्यतााप्राप्त परि�संंस्थेेची किं�ंवा विि¦द्याापीठाची चौकशी कि�वा तपासणीी करणेे.
४. वरील उद्दि�ष्टेे सााध्य करणेे हा, याा विि¦धेेयकााचाा हेेतूू आहेे.
मुंंsबई,
चंंद्रकांंsत (दादा) पाटीील,
दि—नांंsक ८ जुुलैै २०२६.
उच्च व तंंत्र शि�क्षण मंंत्रीी.
विि¦धान भवन
:
जि�तेंंंद्र भोळेे,
मुंंsबई,
सचि�व
—१
दि—नांंsक ९, जुुलैै, २०२६.
महाराष्ट्र विि¦धानसभाा.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,
SMT. MANISHA KUMBHAR, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,
MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,
21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, SMT. MANISHA KUMBHAR.