(१)

भााग चाार-अ-३१८–१

RNI No. MAHBIL /2009/31733

महाराष्टट्रõ शासन राजपत्र

असाधाारण भााग चाार-अ

वर्षष १२, अंंक ९६(२)]

शुुक्रवार, जुुलैै २४, २०२६/श्राावण २, शकेे १९४८

[पृृष्ठेे 77, किं�ंमत : रुपयेे १५.००

असाधाारण क्रमांं�क ३१८

प्राधिकृत प्रकाशन

महाराष्ट्र शासनानेे केेंंɟद्रीीय अधि�नि�यमांं�न्वयेे तयार केेलेेलेे

(भााग एक, एक-अ व एक-ल यांं�मध्येे प्रसि�द्ध केेलेेलेे नि�यम व आदेेश यांं�व्यति�रि�क्त) नि�यम व आदेेश.

इलेेक्ट्रॉनि�क्स, माहि�तीी तंंत्रज्ञाान व कृृत्रि�म बुुद्धि�मत्ताा वि�भााग

माादााम काामाा माागग, हुुताात्माा राजगुुरू चौक, मंंत्राालय, मुंं�बई ४०० ०३२, दि�नांं�क २४ जुुलैै, २०२६.

अधि�सूूचनाा

आधाार (वि�त्तीीय व इतर अर्थथसहाय्य, लाभ व सेेवा यांं�चेे लक्ष्यिȤित वि�तरण) अधि�नि�य

म, २०१६.

सीीईआयटीीएआय/४६/२०२६/तंंत्रज्ञाान-१ ई-१७२५४८७.—ज्याअर्थीी, ओळख प्रस्थाापिि›त करण्यासाठीी असलेेल्या आधाार क्रमांं�कााचाा

वाापर करून, व्यक्तींंनाा सोईस्कर व अखंंडिि’त रीतीनेे अर्थथसहा

ाय्य, लाभ व सेेवाा मि�ळणेे शक्य होतेे, ओळख पटवि�ण्यासाठीी बहुुवि�ध दस्तऐवज

सादर करण्याची गरज टाळताा येेतेे, प्रक्रि�या सुुलभ होतेे आणि� पारदर्शकताा व काार्ययक्षमताा वााढवि�ताा येेतेे;

आणि� ज्याअर्थीी, महााराष्ट्र शासनााच्या (यात यापुुढेे ज्याचाा नि�र्देेश “उक्त शासन” असा केेला आहेे) इलेेक्ट्रॉनि�क्स, मााहि�तीी तंंत्रज्ञाान व

कृृत्रि�म बुुद्धििǌमत्ताा वि�भाागाच्या प्रशासकीीय कक्षेेअंंतर्गगगत असलेेल्या (यात यापुुढेे ज्याचाा नि�र्देेश यथाास्थि�िति�, उक्त मंंत्राालय किं�ंवाा उक्त वि�भााग

असा केेला आहेे) मेेसर्सस महााआयटीी महाामंंडळ मर्याा�दि�त (यात यापुुढेे ज्याचाा नि�र्देेश उक्त अंंमलबजावणीी अभि�करण असा केेला आहेे)

हेे यासोबत जोडलेेल्या अनुुसूूचीमध्येे नमूूद केेलेेली योजनाा (यात यापुुढेे जि�चाा नि�र्देेश उक्त योजनाा असा केेला आहेे) राबवि�त आहेेत ;

आणि� ज्याअर्थीी, उक्त योजनेेअंंतर्गगगत आणि� त्याच्याशी संंबंंधि�त सूूचनाा व माागगदर्शकत

त्त्वेे याअंंतर्गगगत रोख स्वरुपातील लाभ (यात

यापुुढेे ज्याचाा नि�र्देेश “उक्त लाभ” असा केेला आहेे) वैैयक्ति�िक लाभाार्थ्यां�ंɕनाा दि�लाा जात आहेे (अनुुसूूचीमध्येे नमूूद केेलेे आहेे) (यात

यापुुढेे ज्याचाा नि�र्देेश “लाभाार्थीी” असा केेला आहेे).

आणि� ज्याअर्थीी, उक्त योजनेेचाा खर्चच, महााराष्ट्र राज्याच्या एकत्रि�त नि�धीीमधूून केेला जात आहेे;

आणि� ज्याअर्थीी, उक्त इलेेक्ट्रॉनि�क्स, मााहि�तीी तंंत्रज्ञाान आणि� कृृत्रि�म बुुद्धििǌमत्ताा वि�भाागाची अशी इच्छाा आहेे की, उक्त शासनाानेे, लाभ

प्राप्त करण्याची अट म्हणूून लाभाार्थ्या�ा�चीी ओळख प्रस्थाापिि›त करण्याच्या उद्देेशानेे, अशा लाभाार्थ्या�ा�ला अधि�प्रमााणन करून घेेणेे, किं�ंवाा आधाार

क्रमांं�क असल्याचाा पुुरावाा सादर करणेे आवश्यक आहेे, किं�ंवाा ज्या व्यक्तीला आधाार क्रमांं�क दि�लेेला नााही, अशा व्यक्तीनेे नाावनोंंंदणीीसाठीी

अर्जज करणेे आवश्यक आहेे.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

त्त्याअर्र्ी आता, आिार (धवत्तीय व इतर अर्गसिाय्य, लाभ व सेवा यांचे लधययत

धवतरण) अधिधनयम, 2016 (2016 चा 18) (यात यािुढे ज्याचा धनदेश, “उक्ट्त अधिधनयम”

असा केला आिे) याच्या कलम 7 च्या तरतुदींनुसार, मिाराष्ट्र शासन, याद्वारे, िुढीलप्रमाणे

अधिसूधचत करीत आिे :-

1. (1) उक्ट्त योजनेअंतगगत लाभ धमळण्यास इच्छूक असलेल्या व्यक्ट्तीस त्याने, आिार

क्रमांक िारण केल्याचा ककवा आिार क्रमांकाचे अधिप्रमाणन केल्याचा िुरावा सादर

करणे आवश्यक असेल.

(2) ज्या व्यक्ट्तीला आिार क्रमांक धदलेला नािी, अशा व्यक्ट्तीने नावनोंदणीसाठी अजग

करणे आवश्यक असेल :

िरंतु, जर ती व्यक्ट्ती बालक असेल, तर असा अजग केवळ त्याच्या िालकांच्या

ककवा कायदेशीर िालकांच्या संमतीनेच केला जाईल.

(3) आिार (नोंदणी आधण अद्ययावतीकरण) धनयमावलीच्या 2016 याच्या धनयम 12

च्या तरतुदींनुसार, उक्ट्त इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम बुधिमत्ता धवभाग,

ज्या लाभार्थ्यांची अद्याि नावनोंदणी झालेली नािी, त्यांची नावनोंदणी सुधनधित

करील ककवा सुयोग्य उिाययोजनांद्वारे त्यांचे आिार तिशील अद्ययावत करील,

ज्यामध्ये धनबंिकांशी समन्वय सािणे आधण सोयीस्कर धठकाणी नोंदणी केंद्रे स्र्ािन

करणे ककवा स्वतः धनबंिक बनून नावनोंदणी सुधविा उिलब्ि करून देणे यांचा

समावेश आिे:

िरंतु, जोियंत अशा लाभार्थ्याला आिार क्रमांक धदला जात नािी तोियंत तो,

उक्ट्त लाभाचा फायदा घेण्यासाठी, खालील कागदित्रे सादर करून आिली ओळख

प्रस्र्ाधित करू शकेल ज्यासाठी तो िक्ट्कदार आिे आधण जी सादर करण्याच्या वेळी

वैि असतील; ककवा, जर उक्ट्त इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम बुधिमत्ता

धवभागाने अशा ओळखीसाठी प्रदान केलेले ककवा अधिकृत केलेले सॉफ्टवेअर, अशा

कागदित्रांच्या तयारी ककवा देखभालीशी संबंधित प्राधिकरणांच्या िेटाबेसमिून त्या

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

कागदित्रांमिील मजकुराचा िुरावा देणारी माधिती इलेक्ट्रॉधनक िितीने

धमळवण्यास आिारभूत ठरत असेल, तर तसे धमळवण्यासाठी आिली संमती देऊन :

आिार क्रमांक धदलेला नािी, अशा 18 वर्षांखालील मुलासाठी :

(अ) नावनोंदणी केंद्रावरील प्रचालकाने धदलेली, लाभार्थ्याने नोंदणी प्रधक्रया िूणग

केल्याची िोचिावती, ज्यामध्ये नावनोंदणी आयिी नमूद असेल; आधण

(ब) लाभार्ी 18 वर्षांखालील बालक आिे िे धसि करण्यासाठी खालीलिैकी

कोणतािी एक दस्तऐवज, म्िणजेच:-

(एक) लाभार्थ्याच्या जन्माची नोंद जन्म व मृत्यू नोंदणी अधिधनयम, १९६९ अंतगगत

धदलेले जन्म प्रमाणित्र लाभार्थ्याच्या जन्मासंबंिी जन्मनोंदणी रधजस्टरमध्ये

केलेल्या नोंदीच्या उताऱ्यावर आिाधरत असेल;

(दोन) भारतीय िारित्र;

(तीन) मान्यताप्राप्त शालेय धशक्षण मंिळाने जारी केलेले मॅधरक ककवा इयत्ता १० वी

ककवा उच्च माध्यधमक ककवा इयत्ता १२ वीचे प्रमाणित्र ककवा गुणित्रक;

(चार) काळजी व संरक्षणाची गरज असलेले बालक ककवा धवधि संघर्षग ग्रस्त बालक,

बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिधनयम, २०१५ अन्वये तयार केलेल्या

धनयमांतगगत संबंधित राज्य शासनाच्या नोंदणीकृत अशा बालसंगोिन संस्र्ेत राित

असेल, अशा बालकाच्या बाबतीत अशा संस्र्ेच्या प्रभारी व्यक्ट्ती, अिीक्षक,

बालकल्याण अधिकारी ककवा िधरधवक्षा अधिकारी यांनी त्याची जन्मतारीख

धवधनर्ददष्ट्ट करून धदलेले जन्मतारखेचे प्रमाणित्र; ककवा

(िाच) धवदेशी नागधरकांच्या बाबतीत,-

(एक) जर ती भारताची समुद्रिार कािगिारक नागधरक असेल तर, समुद्रिार

भारतीय नागधरक कािग ;

(दोन) जर ती धतबेटी धनवाधसत असेल तर, धवदेशी नागधरक प्रादेधशक नोंदणी

कायालयाने धदलेले नावनोंदणी प्रमाणित्र;

(तीन) जर ती नेिाळ ककवा भूतान देशाचा नागधरक असेल तर, नेिाळ ककवा भूतान

देशाचे िारित्र;

भााग चाार-अ-३१८–१अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(चार) ,"जर ती भारतीय समुद्रिार नागधरक कािगिारक, धतबेटी धनवाधसत,

नेिाळ ककवा भूतान देशाची नागधरक यांव्यधतधरक्ट्त अन्य व्यक्ट्ती असेल एकतर धवदेशी

िारित्रासोबत भारतीय धवसा ककवा सध्या वैि असलेला अर्वा मुदत संिलेल्या

धवदेशी िारित्रासि भारताचा दीघगकालीन स्व्िसा

(ग) िालक ककवा कायदेशीर िालकाशी नाते धसि करण्यासाठी लाभार्थ्याचा फोटो

असलेला खालीलिैकी कोणतािी एक दस्तऐवज:

(एक) धशिािधत्रका;

(दोन) तिसीलदाराच्या दजािेक्षा कमी दजा नसलेला, जो राज्य शासनाचा

कायगकारी दंिाधिकारी ककवा मिसूल अधिकारी आिे, अशा राजिधत्रत

अधिकाऱ्याने धदलेले जात प्रमाणित्र ककवा अधिवास प्रमाणित्र;

(तीन) शासकीय संस्र्ा ककवा सावगजधनक क्षेत्र उिक्रम यांनी सेवाधनवृत्त ककवा

कायगरत लोकसेवकास ककवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यास धदलेले वैद्यकीय

ककवा धवमा ओळखित्र;

(चार) भारतीय िारित्र (िासिोटग);

(िाच) मान्यताप्राप्त शालेय धशक्षण मंिळाद्वारे जारी केलेले मॅधरक ककवा 10

वी इयत्तेचे ककवा उच्च माध्यधमक ककवा 12 वी िरीक्षेचे प्रमाणित्र ककवा

गुणित्रक;

(सिा) बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिधनयम, 2015 अन्वये

केलेल्या धनयमांनुसार संबंधित राज्य शासनाकिे अशा प्रकारे नोंदणीकृत

असलेल्या बालगृिामध्ये/बाल संगोिन संस्र्ेमध्ये रािणाऱ्या, काळजी व

संरक्षणाची गरज असलेल्या बालकाच्या ककवा धवधिसंघर्षग्रस्त बालकाच्या

बाबतीत— अशा संस्र्ेची प्रभारी व्यक्ट्ती, अिीक्षक, बाल कल्याण अधिकारी

ककवा िधरवीक्षा अधिकारी (प्रोबेशन ऑधफसर) यांनी धदलेले, त्याची

जन्मतारीख धवधनर्ददष्ट्ट करून धदलेले प्रमाणित्र; ककवा

(सात) धवदेशी नागधरकाच्या बाबतीत,

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(एक) जर ती भारताची समुद्रिार नागधरक (OCI) कािगिारक असेल

तर;

(दोन) जर ती धतबेटी धनवाधसत असेल तर, धवदेशी नागधरक

प्रादेधशक नोंदणी कायालयाने (FRRO) धदलेले नोंदणी प्रमाणित्र;

(तीन) जर ती नेिाळ ककवा भूतान देशाची नागधरक असेल, तर नेिाळ

ककवा भूतान देशाचे िारित्र (िासिोटग);

(चार) जर ती ‘भारतीय समुद्रिार नागधरक' कािगिारक, धतबेटी

धनवाधसत ककवा नेिाळ/भूतान देशाची नागधरक यांव्यधतधरक्ट्त अन्य

व्यक्ट्ती असेल, तर एकत्र धवदेशी िारित्र, भारतीय स्व्िसा ककवा

सध्या वैि असलेल्या अर्वा मुदत संिलेल्या धवदेशी िारित्रासि

भारताचा दीघगकालीन स्व्िसा; ककवा

(आठ) ज्या लाभार्थ्याला कायदेशीर िालक आिे अशा लाभार्थ्याच्या बाबतीत, िालक

आधण िाल्य अधिधनयम, १८९०, बाल न्याय (मुलांची काळजी आधण संरक्षण)

अधिधनयम, २०१५, ऑधटझम, सेरेब्रल िाल्सी, मधतमंदत्व आधण बिु-धदव्यांगत्व

असलेल्या व्यक्ट्तींच्या कल्याणासाठी राष्ट्रीय न्यास अधिधनयम, १९९९ ककवा धदव्यांग

व्यक्ट्तींचे िक्ट्क अधिधनयम, २०१६ आधण उक्ट्त अधिधनयमांन्वये लागू केलेले धनयम व

धवधनयमांअन्वये न्यायालयाद्वारे ककवा सक्षम प्राधिकरणाद्वारे कायदेशीर िालकत्वाचा

िुरावा म्िणून धदलेला दत्तक धविान आदेश (अिॉप्शन ऑिगर) ककवा कायदेशीर

िालकत्वाचा िुरावा असणारा अन्य दस्तऐवज; ककवा

(नऊ) उक्ट्त इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान आधण कृधत्रम बुधिमत्ता धवभागाद्वारे

धनर्ददष्ट्ट केला जाईल असा अन्य कोणतािी दस्तऐवज.

ज्या १८ वर्षे ककवा त्यािून अधिक वयाच्या लाभार्थ्यांना आिार क्रमांक देण्यात आलेला नािी,

अशा लाभार्थ्यांसाठी:

(क) नावनोंदणी केंद्रावरील प्रचालकाने धदलेली, ई-नोंदणी ओळख क्रमांक समाधवष्ट्ट

असलेली, लाभार्थ्याची नावनोंदणी प्रधक्रया चालू असल्याचे िोचिावती; आधण

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(ख) लाभार्थ्याचे छायाधचत्र असलेला खालीलिैकी कोणतािी एक दस्तऐवज:-

(एक) भारताच्या धनविणूक आयोगाने धदलेले मतदार छायाधचत्र ओळखित्र

(EPIC);

(दोन) धशिाित्रक;

(तीन) तिसीलदाराच्या दजािेक्षा कमी दजा नसलेला राज्य शासनाचा जो

कायगकारी दंिाधिकारी ककवा मिसूल अधिकारी आिे, अशा राजिधत्रत

अधिकाऱ्याने धदलेले जात प्रमाणित्र ककवा अधिवास प्रमाणित्र;

(चार) शासकीय संस्र्ा ककवा सावगजधनक क्षेत्र उिक्रम यांनी सेवाधनवृत्त ककवा

कायगरत लोकसेवकास ककवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्यास धदलेले वैद्यकीय

ककवा धवमा ओळखित्र;

(िाच) भारतीय िारित्र (िासिोटग);

(सिा) मान्यताप्राप्त शालेय धशक्षण मंिळाद्वारे धदलेले मॅधरकचे (१० वीचे)

ककवा उच्च माध्यधमक १२ वी िरीक्षेचे प्रमाणित्र ककवा गुणित्रक;

(सात) शासकीय संस्र्ा ककवा सावगजधनक क्षेत्रातील उिक्रमाद्वारे कायगरत

असणाऱ्या ककवा सेवाधनवृत्त लोकसेवकास धदलेले ओळखित्र ककवा इतर

ओळख दस्तऐवज;

(आठ) धदव्यांग व्यक्ट्तींचे िक्ट्क धनयम, २०१७ अन्वये अधिसूधचत वैद्यकीय

प्राधिकरणाने धदलेले धदव्यांगत्व प्रमाणित्र, ककवा भारत सरकारच्या धदव्यांग

व्यक्ट्ती (धदव्यांगजन) सशक्ट्तीकरण धवभागाने धदलेले अनन्य धदव्यांगत्व

ओळखित्र (यूिीआयिी कािग);

(नऊ) भारतामध्ये धदलेले चालक लायसन;

(दिा) काळजी व संरक्षणाची गरज असलेले बालक ककवा धवधि संघर्षग्रस्त

बालक, ज्यास बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिधनयम, २०१५

अन्वये करण्यात आलेल्या संबंधित राज्य शासनाच्या धनयमांतगगत

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

नोंदणीकृत अशा बाल संगोिन संस्र्ेत रािात असेल, अशा बालकांच्या

बाबतीत, अशा संस्र्ेच्या प्रभारी व्यक्ट्ती, अिीक्षक, बाल कल्याण अधिकारी

ककवा िधरवीक्षा अधिकारी यांनी त्याची जन्मतारीख धवधनर्ददष्ट्ट करून धदलेले

प्रमाणित्र; ककवा

(अकरा) धवदेशी नागधरकाच्या बाबतीत,—

(एक) जर ती भारतीय समुद्रिार कािगिारक नागधरक असेल तर,

समुद्रिार भारतीय नागधरक कािग;

(दोन) जर ती, धतबेटी धनवाधसत असेल तर, धवदेशी नागधरक

प्रादेधशक नोंदणी कायालयाने धदलेले नोंदणी प्रमाणित्र;

(तीन) जर ती, नेिाळ ककवा भूतान देशाची नागधरक असेल तर,

नेिाळ ककवा भूतान देशाचे िारित्र;

(चार) जर ती, भारतीय समुद्रिार नागधरक कािगिारक, धतबेटी

धनवाधसत असेल ककवा नेिाळ अर्वा भूतान देशाची नागधरक

यांव्यधतधरक्ट्त अन्य व्यक्ट्ती असेल तर, एकतर धवदेशी िारित्रासोबत

भारतीय स्व्िसा ककवा सध्या वैि असलेल्या अर्वा मुदत संिलेल्या

धवदेशी िारित्रासि भारताचा दीघगकालीन स्व्िसा; ककवा

(बारा) ज्या लाभार्थ्यास कायदेशीर िालक आिे अशा लाभार्थ्याच्या बाबतीत,

िालक आधण िाल्य अधिधनयम, १८९०, बाल न्याय (मुलांची काळजी व

संरक्षण) अधिधनयम, २०१५, ऑधटझम, सेरेब्रल िाल्सी, मधतमंदत्व आधण बिु-

धदव्यांगत्व असलेल्या व्यक्ट्तींच्या कल्याणासाठी राष्ट्रीय न्यास अधिधनयम,

१९९९ ककवा धदव्यांग व्यक्ट्तींचे िक्ट्क अधिधनयम, २०१६ आधण उक्ट्त

अधिधनयमांन्वये लागू केलेले धनयम व धवधनयम यांनुसार न्यायालयाने ककवा

सक्षम प्राधिकरणाने कायदेशीर िालकत्वाचा िुरावा म्िणून धदलेला

दत्तकधविान आदेश ककवा इतर दस्तऐवज; ककवा

(तेरा) उक्ट्त इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम बुधिमत्ता धवभाग

धवधनर्ददष्ट्ट करील असा इतर कोणतािी दस्तऐवज:

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(४) उक्ट्त इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम बुधिमत्ता धवभागाने याकधरता

िदधनदेधशत केलेला अधिकारी, खंि (३) अन्वये सादर केलेल्या दस्तऐवजांच्या ककवा

त्यातील आशयाचा िुरावा देणाऱ्या माधितीच्या बाबतीत, िुढीलप्रमाणे ििताळणी करील,—

(क) नावनोंदणी आयिी वैि आिे आधण नावनोंदणीची धवनंती नाकारण्यात आलेली

नािी,

िे

सुधनधित

करण्यासाठी

माय

आिार

िोटगल

(https://myaadhaar.uidai.gov.in/portal) वर नावनोंदणी आयिी सादर करून

नावनोंदणी अजाच्या धवनंतीची स्स्र्ती; आधण

(ख) इतर दस्तऐवज, आधण या प्रयोजनासाठी, अशा दस्तऐवजांमध्ये अंतभूगत

असलेली माधिती तयार करण्याशी ककवा धतची देखभाल करण्याशी संबंधित

असणाऱ्या कोणत्यािी शासकीय संस्र्ेचे ककवा प्राधिकरणाचे सािाय्य घेण्यात येईल

व सादर केलेली माधिती सामाइक करण्यात येईल.

२. लाभार्थ्यांना उक्ट्त लाभांचा सुलभतेने लाभ घेता यावा यासाठी, मंत्रालय लाभार्थ्यांमध्ये,

उक्ट्त योजनेअंतगगत आिार क्रमांकाच्या आवश्यकतेची जागरूकता धनमाण करण्यासाठी

माध्यमांद्वारे व्यािक प्रधसिी करण्याची सुधनधिती करण्यासाठी आवश्यक त्या सवग

उिाययोजना करील.

३. जेर्े बायोमेधरक-आिाधरत अधिप्रमाणनाच्या िितींिैकी कोणत्यािी िितीद्वारे (चेिऱ्याची

प्रधतमा, बोटांचे ठसे ककवा िोळयांच्या बािुलीचे वीक्षणािाधरत अधिप्रमाणन) लाभार्थ्याच्या

आिार क्रमांकाचे अधिप्रमाणन िे बायोमेधरक माधितीचा धनकृष्ट्ट दजा यासारख्या कोणत्यािी

कारणाने अयशस्वी ठरल्यास, िुढील उिाययोजनात्मक यंत्रणा अवलंबण्यात येतील:—

(क) एखादी धवधशष्ट्ट बायोमेधरक-आिाधरत अधिप्रमाणन िित यशस्वी न झाल्यास,

इतर कोणतीिी बायोमेधरक-आिाधरत अधिप्रमाणन िित ककवा एक वेळचा धिन

(ओटीिी) आिाधरत अधिप्रमाणन िित, जेर्े जेर्े शक्ट्य व ग्राह्य असेल, तेर्े तेर्े

उिलब्ि करुन देण्यात येईल.

(ख) जेर्े बायोमेधरक-आिाधरत ककवा ओटीिी आिाधरत िितीने अधिप्रमाणन करणे

शक्ट्य नसल्यास, उक्ट्त योजनेअंतगगत असलेले लाभ िे, आिार सुरधक्षत शीघ्र

प्रधतसाद (क्ट्यू आर) संकेतांक ककवा, यर्ास्स्र्धत आिार िेिररधित ऑफलाइन

इलेक्ट्रॉधनक - के वाय सी दस्तऐवज यांवर जाऊन युआयिीएआयच्या धिधजटल

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

स्वाक्षरी प्रमाणित्राची ऑफलाइन ििताळणी करून आिार क्रमांकाची धसि

केल्यानंतर, िुढीलिैकी कोणत्यािी आिारे देता यतील:

(एक) आिार क्ट्यू आर स्कॅनर अर्वा एम आिार उियोजकाचा वािर करून

आिारची सत्यता धसि िो केल्यानंतर आिार कािग, आिार ित्र (म्िणजेच,

आिार क्रमांक िारकाचा आिार क्रमांक तयार झाल्यानंतर त्याला धनगगधमत

केलेले ित्र) ककवा इलेक्ट्रॉधनक-आिार (म्िणजेच, यूआयिीएआयच्या

संकेतस्र्ळावरून िाउनलोि करता येण्याजोग्या ककवा एमआिार

उियोजकाचा वािर करून उिलब्ि िोण्याजोग्या आिार ित्राची िासविग

संरधक्षत इलेक्ट्रॉधनक प्रत) यांचा अंतभाव असलेला आिार सुरधक्षत शीघ्र

प्रधतसाद (क्ट्यू आर) संकेतांक.

(दोन)

(यूआयिीएआयच्या

संकेतस्र्ळावर

या

संबंिात

धदलेल्या

तिधशलानुसार मंत्रालयाने ककवा धवभागाने ककवा या प्रयोजनाशी संबंधित

योजना कायान्वयन अधभकरणाने धवकधसत केलेल्या उियोजकाद्वारे

दस्तऐवजावरील यूआयिीएआयच्या धिधजटल स्वाक्षरी प्रमाणित्राची

ऑफलाईन ििताळणी करून त्याची सत्यता धसि केल्यानंतर आिार

िेिररधित ऑफलाइन इलेक्ट्रॉधनक-केवायसी दस्तऐवज. (िाऊनलोि

करण्यायेण्याजोगा ककवा एमआिार उियोजकाचा वािर करून उिलब्ि

िोण्याजोगे)

४. यात यािूवी कािीिी अंतभूगत असले तरी,-

(क) उक्ट्त योजनेअंतगगत धमळणारा लाभ, िुढील बाबतीत एखाद्या बालकाला

नाकारण्यात येणार नािी-

(एक) जर, अधिप्रमाणाच्या अिीन असणाऱ्या प्रधक्रयेत त्याची ओळख धसि

करण्यात ककवा आिार क्रमांक िारण करीत असल्याचा िुरावा सादर

करण्यात ते कसूर करीत असल्यास; ककवा

(दोन) जर त्याला आिार क्रमांक नेमून देण्यात आला नसेल तर

नावनोंदणीसाठी अजग दाखल केला असल्यास; आधण

भााग चाार-अ-३१८–२

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(ख) बालक त्याच्या ओळखीची ििताळणी करून आधण िधरच्छेद एकच्या खंि (३)

च्या िरंतुकात धवधनर्ददष्ट्ट केलेल्या रीतीने त्याचे माता-धिता ककवा वैि िालक

यांच्याबरोबर त्याचे नाते धसि झाल्यावर उक्ट्त योजनेचा लाभ अशा बालकास

देण्यात येईल.

(ग) जेर्े खंि (ख) अन्वये, लाभ धदला असेल तेर्े, त्याबाबतचा अधभलेख ठेवला

जाईल, व त्याचा इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम बुधिमत्ता धवभागाकिून

धनयतकाधलक आढावा घेण्यात येईल व त्याची लेखािरीक्षा करण्यात येईल.

५. १८ वर्षांचे ककवा त्यािेक्षा अधिक वयाचे खरेखुरे लाभार्ी उक्ट्त योजनेखालील लाभािासून

वंधचत रािू नयेत याची सुधनधिती करण्यासाठी इलेक्ट्रॉधनक्ट्स, माधिती तंत्रज्ञान व कृधत्रम

बुधिमत्ता धवभाग, यांचे िीबीटी, र्ेट लाभ िस्तांतरण अधभयान, मंधत्रमंिळ सधचवालय, भारत

सरकार कायालयीन ज्ञािन क्रमांक. िी - २६०११/०४/२०१७ धदनांक १९ धिसेंबर, २०१७-

यामध्ये (https://dbtbharat.gov.in) धवधनर्ददष्ट्ट केलेल्या अिवाद िाताळणी यंत्रणेचे

अनुसरण करील.

६. िी अधिसूचना, शासकीय राजित्रत्रात प्रधसि केल्याच्या धदनांकािासून अंमलात येईल.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अनुुसूूची अ -१८ वर्षर्षेे वयाखालील धवद्यद्यार्थ्र्थ्यांांसाठी योजना:

अ. क्र

क्र. धवभाग

योजनेेचेे नाव

अंंमलबजावणी

अधभकरण

१

इतर

मागासवगग,

सामाधजक

व

शैक्षधणकदृष्ट्या

मागास प्रवगग, धवमुक्ट्त

जाती आधण भटक्ट्या

जमाती, आधण धवशेर्ष

मागासवगग

कल्याण

धवभाग

५वी ते ७वी इयत्तेमध्ये धशकणाऱ्या इतर

मागासवगग

(ओ

बी

सी)

प्रवगातील

धवद्यार्दर्नींकधरता साधवत्रीबाई फुले धशष्ट्यवृत्ती

मिाआयटी

२

८वी ते १०वी इयत्तेमध्ये धशकणाऱ्या इतर

मागासवगग

(ओ

बी

सी)

प्रवगातील

धवद्यार्दर्नींकधरता साधवत्रीबाई फुले धशष्ट्यवृत्ती

३

५ वी ते ७वी इयत्तेमध्ये धशकत असणाऱ्या

धवजाभज ( व्िी जे एन टी) व धवमाप्र (एस बी

सी)

धवद्यार्दर्नींकधरता

साधवत्रीबाई

फुले

धशष्ट्यवृत्ती

४

८ वी ते १० वी इयत्तेमध्ये धशकत असणाऱ्या

धवजाभज ( व्िी जे एन टी) व धवमाप्र (एस बी

सी)

धवद्यार्दर्नींकधरता

साधवत्रीबाई

फुले

धशष्ट्यवृत्ती

५

माध्यधमक शाळांमध्ये (फक्ट्त मुंबई येर्े)

धशकणाऱ्या धवजाभज ( व्िी जे एन टी) व धवमाप्र

(एस बी सी) गुणवंत धवद्यार्थ्यांना धशष्ट्यवृत्ती

६

माध्यधमक शाळांमध्ये धशकणाऱ्या धवजाभज (

व्िी जे एन टी) व धवमाप्र (एस बी सी) मिील

धवद्यार्थ्यांना धशकवणी फी व िरीक्षा फी चे

प्रदान

७

सैधनक

शाळांमध्ये

धशकत

असणाऱ्या

भााग चाार-अ-३१८–२अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

धवद्यार्थ्यांना धनवाि भत्ता

८

माध्यधमक शाळांमध्ये (फक्ट्त मुंबई येर्े)

धशकणाऱ्या धवजाभज ( व्िी जे एन टी) व धवमाप्र

(एस बी सी) गुणवंत धवद्यार्थ्यांना धशष्ट्यवृत्ती (

धजल्िा िधरर्षद)

९

धदव्यांग

कल्याण

धवभाग

धदव्यांग

व्यक्ट्तींकधरता

िूवग-माध्यधमक

धशष्ट्यवृत्ती

मिाआयटी

१०

सामाधजक न्याय व

धवशेर्ष सिाय्य धवभाग

५ वी ते १० वी इयत्तेमध्ये धशकणाऱ्या

धवद्यार्दर्नींकधरता साधवत्रीबाई फुले धशष्ट्यवृत्ती.

मिाआयटी

११

९ वी व १० वी इयत्तेमध्ये धशकणाऱ्यांना भारत

सरकारची

धशष्ट्यवृत्ती-

केंद्रीय

िुरस्कृत

योजना.

१२

अस्वच्छ व्यवसायात असणाऱ्या व्यक्ट्तींच्या

िाल्यांना

देण्यात

येणारी

माध्यधमक-िूवग

धशष्ट्यवृत्ती योजना-केंद्रीय िुरस्कृत योजना.

१३

सैधनक शाळांमध्ये धशकणाऱ्या अनुसूधचत

जातीतील धवद्यार्थ्यांना धनवाि भत्ता

१४

मिर्षी धवठ्ठल रामजी कशदे माध्यधमक-िूवग

धशकवणी फी व िरीक्षा फी योजना ( फी

सवलत)

१५

५ वी ते १० वी इयत्तेमध्ये धशकणाऱ्या अनुसूधचत

जातीतील धवद्यार्थ्यांना माध्यधमक-िूवग गुणवत्ता

धशष्ट्यवृत्ती.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अनुुसूूची ब - १८ वर्षर्षेे वयावरील व्व्यस्स्क्ट्क्ट्तगत लाभार्थ्र्थ्यांांकधरता योजना:

अ. क्र

क्र. धवभाग

योजनेेचेे नाव

अंंमलबजावणी

अधभकरण

१

िशुसंविगन

गोशाळेमध्ये

ठेवण्यात

आलेल्या अनुत्िादक

देशी

गायींच्या संगोिन व आिारासाठी प्रधत िशू प्रधत धदवस

रुिये ५०/- इतके अर्गसािाय्य मिािीबीटी प्रणालीद्वारे

प्रदान करण्यात येईल.

मिाआयटी

२

दुग्ि िशुंकधरता धवतरण योजना

३

शेळी व मेंढीकधरता धवतरण योजना

४

अंिी उत्िादनाकधरता सुिाधरत/देशी िाळीव खाद्य िक्षी

५

िायड्रोिोधनक तंत्रज्ञानाद्वारे चारा उत्िादन

६

धमनी टी एम आर (एकूण धमश्र धशिा) उिकरणाच्या

खरेदीकधरता अर्गसिाय्य देणे.

७

िशुिन शेतकऱ्यांकधरता किबा कुट्टी यंत्र ( चाफ कटर)

खरेदीसाठी अर्गसिाय्य देणे.

८

वासरू संगोिन योजनेअंतगगत सुिाधरत व देशी जातीच्या

वासरांच्या संगोिनासाठी िशुखाद्याचा (५०% अर्गसिाय्य)

िुरवठा

९

नर वासरे (बैल) यांचे संगोिन व संविगन करण्यासाठी

प्रोत्सािनिर योजना.

१०

शेतकरी/िशुिन मालकांना देशी बैलजोिी खरेदी

करण्याकधरता अर्गसिाय्य देणे.

११

५

दुग्िोत्िादक

गायी/म्िशी

िालन

प्रकल्िांद्वारे

उद्योजकता धवकास

१२

शेळी व मेंढी िालन प्रकल्िांद्वारे उद्योजकता धवकास

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

१३

अंि उत्िादनाकधरता ५०००िाळीव खाद्य िक्षी प्रकल्िांद्वारे

उद्योजकता धवकास

१४

ब्रॉयलर िाळीव िक्षांच्या (३०००/५००० िक्षी) संगोिनाद्वारे

उद्योजकता धवकास

१५

िशुसंविगन

प्रधत आठविा १००० अंड्ांची क्षमता असलेल्या उबवण

िात्रांचा/ अंिी उबवणाऱ्या यंत्रांचा िुरवठा

१६

वैरण

कारखाना

धवतरण

योजनेच्या

माध्यमातून

उद्योजकता धवकास

१७

शेळी/मेंढी/गाय/म्िैस

िालन

उदयोजकतेसाठी

घेतलेल्या कजांवर व्याजी अर्गसिाय्य

१८

िशुसंविगनात कृधत्रम बुधिमत्ता आधण यांधत्रक अध्ययन

तंत्रज्ञानाचा वािर

१९

५ + १ सुकर संचाचा िुरवठा

२०

७५ टक्ट्के अर्गसिाय्याचे मेंढी गटांना वाटि करत, राज्यात

मेंढी िालनास प्रोत्सािन देणे

२१

राज्यातील भटक्ट्या जमाती- क मिील मागासवगग

प्रवगातील िनगर आधण समान जमातींतील मेंढिाळ

कुटुंबांना राज्य स्तर योजनेअंतगगत जून ते सप्टेंबर या चार

मधिन्यांसाठी चराई अर्गसिाय्य िुरवणे

मिाआयटी

२२

राज्यातील भटक्ट्या जमाती- क च्या मागासवगग

प्रवगातील भूधमिीन मेंढिाळ कुटुंबांना अिग-बंधदस्त व

बंधदस्त मेंढी िालनासाठी भूमी खरेदी करण्यासाठी

अनुदानाच्या स्वरूिात एक वेळ आर्दर्क सिाय्य िुरवणे

मिाआयटी

२३

सिकार धवभाग िॉ. िंजाबराव देशमुख व्याज वटाव योजना

मिाआयटी

२४

सांस्कृधतक

धवभाग

राजर्दर्ष शािू मिाराज वृि लेखक आधण कलाकार मानिन

योजना

मिाआयटी

२५

कृर्षी धवभाग

राष्ट्रीय कृर्षी धवकास योजना (आरकेव्िीवाय)- कृर्षी आधण

मिाआयटी

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

संलग्न क्षेत्रांच्या िुनरुज्जीवना साठी धकफायतशीर

दृस्ष्ट्टकोण (आरएएफटीएएआर) -केंद्र िुरुस्कृत योजना

२६

प्रिान मंत्री कृर्षी कसचयी योजना- प्रधत र्ेंब अधिक िीक

(सूयम कसचन घटक)- केंद्र िुरुस्कृत योजना

२७

कृर्षी यांधत्रकीकरणावरील उि-अधभयान-केंद्र िुरुस्कृत

योजना

२८

राज्य िुरुस्कृत कृर्षी यांधत्रकीकरण

२९

मुख्यमंत्री शाश्वत कृर्षी कसचन योजना

३०

धबरसा मुंिा कृर्षी क्रांती योजना (जनजातीतर उि योजना)

३१

धबरसा मुंिा कृर्षी क्रांती योजना (जनजाती उि योजना)

३२

िॉ. बाबासािेब आंबेिकर कृर्षी स्वावलंबन योजना

३३

राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधभयान (एनएफएसएम)-ऊस - केंद्र

िुरुस्कृत योजना

३४

राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधभयान (एनएफएसएम)-कािूस- केंद्र

िुरुस्कृत योजना

३५

राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधभयान (एनएफएसएम)-अन्निान्य

(िाळी, भरि तृणिान्य, िोर्षक तृणिान्य, तांदूळ, गिू)-

केंद्र िुरुस्कृत योजना

३६

राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अधभयान (एनएफएसएम)-तेलधबया

आधण तेल ताि- केंद्र िुरुस्कृत योजना

३७

भाऊसािेब फुंिकर फळबाग लागवि योजना

३८

एकास्त्मकृत फळबाग धवकास अधभयान (एमआयिीएच)-

केंद्र िुरुस्कृत योजना

३९

राष्ट्रीय कृर्षी धवकास योजना (आरकेव्िीवाय)- ऊस

कािणी यंत्र अर्गसिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

४०

कृर्षी धवभाग

काजू कलम वाटि योजना

मिाआयटी

४१

नमो

शेतकरी

मिासन्मान

धनिी

योजना-

एनएसएमएनवाय (३ िफ्ते- आर्दर्क वर्षग २३-२४)

४२

प्रिान मंत्री कृर्षी कसचयी योजना (िीएमआरकेव्िीवाय)-

िजगन्यावलंबी िधरसर धवकास

४३

मुख्यमंत्री कृर्षी व अन्न प्रधक्रया योजना

४४

गोिीनार् मुंिे शेतकरी अिघात सुरक्षा सानुग्रि अनुदान

योजना

४५

िंतप्रिानांच्या िस्ते सूयम अन्न प्रधक्रया उद्योगांचे

धनधितीकरण

४६

प्रिानमंत्री िीक धवमा योजनेअंतगगत नारळ धवमा (राज्याचा

धिस्सा २५%)

४७

राष्ट्रीय नैसर्दगक शेती अधभयान

४८

िरंिरागत कृर्षी धवकास योजना

४९

सैधनक

कल्याण

धवभाग, योजना

एमएससीआयटी

अभ्यासक्रम

करणाऱ्या

माजी

सैधनकांना/धविवांना आर्दर्क सिाय्य िुरधवणे (माजी

सैधनक (इएसएम)

मिाआयटी

५०

ज्यांची मुले मिाराष्ट्र शासनमान्य इतर सैधनकी शाळांमध्ये

धशकत आिेत अशा माजी सैधनकांना/धविवांना आर्दर्क

सिाय्य िुरधवणे

५१

िोलीस भरती प्रधशक्षण केंद्र बुलढाणा आधण सातारा

तसेच, एमएसटीसी कोल्िािूर येर्े प्रधशक्षण घेणाऱ्या,

माजी सैधनकांच्या आधण धविवांच्या िाल्यांना प्रधशक्षण

खचाचा िरतावा

५२

ग्रामसेवक/धशक्षण सेवक/ कृर्षी सेवक/आरोग्य सेवक/

सेधवका आधण तत्सम िरीक्षेसाठी प्रधशक्षण घेणाऱ्या माजी

सैधनकांना/धविवांना धशक्षण खचाचा िरतावा देणे

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

५३

सैधनक

कल्याण

धवभाग, योजना

राज्य आधण इतर राज्यांतील शासनमान्य अनुदाधनत व

धवनाअनुदाधनत

मिाधवद्यालयांमध्ये

व्यावसाधयक

अभ्यासक्रमांचे (धशक्षणशास्त्र िदधवका (िी. एि.), धशक्षक

धशक्षण िदधवका (िी. टी. एि.) धशक्षण घेणाऱ्या माजी

सैधनक ककवा त्यांच्या धविवांच्या िाल्यांना आर्दर्क

सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

५४

राज्य आधण इतर राज्यांतील शासनमान्य अनुदाधनत व

धवनाअनुदाधनत मिाधवद्यालयांमध्ये संगणक अनुप्रयोग

िदवी (बी.सी.ए.), व्यवसाय प्रशासन िदवी (बी.बी.ए.),

धशक्षणशास्त्र िदवी (बी. एि.), कृर्षी धवज्ञान िदवी

(बी.एस्सी. ॲग्री), संगणकशास्त्र धवज्ञान िदवी (बी.एस्सी.

कम्प्युटर

सायन्स)

ककवा

तत्सम

व्यावसाधयक

अभ्यासक्रमांचे धशक्षण घेणाऱ्या माजी सैधनक ककवा त्यांच्या

धविवांच्या िाल्यांना आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक

(इएसएम))

५५

राज्यातील

शासन,

शासनमान्य

अनुदाधनत

व

मान्यताप्राप्त धवनाअनुदाधनत संस्र्ांमध्ये व्यावसाधयक

िदवी ककवा िदव्युत्तर अभ्यासक्रम अधभयांधत्रकी िदवी

(बी.ई.),

अधभयांधत्रकी

तंत्रज्ञान

िदवी

(बी.टेक.),

अधभयांधत्रकी तंत्रज्ञान िदव्युत्तर अभ्यासक्रम (एम.टेक.),

व्यवसाय प्रशासनातील िदव्युत्तर िदवी (एम.बी.ए.),

धवज्ञान क्षेत्रातील िदव्युत्तर अभ्यासक्रम (एम.एस्सी.),

संगणक अनुप्रयोग िदव्युत्तर अभ्यासक्रम (एम.सी.ए.)

इत्यादी धशकणाऱ्या माजी सैधनक ककवा त्यांच्या धविवांच्या

िाल्यांना आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

५६

राज्य ककवा राज्याबािेरील मान्यताप्राप्त वैद्यकीय धशक्षण

संस्र्ांमध्ये

वैद्यक

व

शल्यधचधकत्सा

िदवी

(एम.बी.बी.एस.), दंतशस्त्रधक्रया िदवी (बी.िी.एस.),

वैद्यकीय िदव्युत्तर िदवी (एम. िी.), आयुवेद वैद्यक व

शल्यधचधकत्सा िदवी (बी.ए.एम.एस.), िोधमओिॅधर्क

वैद्यक व शल्यधचधकत्सा िदवी (बी.एच.एम.एस.) इत्यादी

वैद्यकीय िदवी व िदव्युत्तर अभ्यासक्रमांचे धशक्षण घेणाऱ्या

भााग चाार-अ-३१८–३

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

सैधनक

कल्याण

धवभाग, िुणे

माजी सैधनक ककवा त्यांच्या धविवांच्या िाल्यांना आर्दर्क

सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

मिाआयटी

५७

राज्यातील मिाधवद्यालयांमध्ये कला िदवी (बी.ए.),

वाधणज्य िदवी (बी.कॉम.), धवज्ञान िदवी (बी.एस्सी.),

कला िदव्युत्तर िदवी (एम.ए.), वाधणज्य िदव्युत्तर िदवी

(एम.कॉम.), धवज्ञान िदव्युत्तर िदवी (एम.एस्सी.) तसेच

इतर िदवी व िदव्युत्तर अभ्यासक्रमांचे धशक्षण घेणाऱ्या

माजी सैधनक ककवा त्यांच्या धविवांच्या िाल्यांना आर्दर्क

सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

५८

माजी सैधनक ककवा त्यांच्या ित्नीच्या धनिनानंतर त्यांच्या

अवलंधबतांना मृत्युसािाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

५९

माजी सैधनक ककवा त्यांच्या ित्नीच्या धनिनानंतर

मृत्युसािाय्य अनुदान (एिीएलआर). (माजी सैधनक

(इएसएम))

६०

खिकी, िुणे येर्ील अिरिक्षाघाती िुनवगसन केंद्र

(िीआरएस) येर्े उिचार घेत असलेल्या माजी सैधनकांना

आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

६१

६५ टक्ट्के ककवा त्यािेक्षा अधिक अंित्व असलेल्या माजी

सैधनक ककवा त्यांच्या धविवांना आर्दर्क सिाय्य. (माजी

सैधनक (इएसएम))

६२

माजी सैधनकांच्या मुलींच्या धववािासाठी आर्दर्क सिाय्य.

(माजी सैधनक (इएसएम))

६३

राज्य आधण इतर राज्यांतील शासनमान्य अनुदाधनत,

धवनाअनुदाधनत व शासकीय मान्यताप्राप्त व्यावसाधयक

मिाधवद्यालयांमध्ये अधभयांधत्रकी, वैद्यकीय व्यवसाय

व्यवस्र्ािन

तसेच

इतर

व्यावसाधयक

िदधवका

अभ्यासक्रम

(व्यवस्र्ािन

िदव्युत्तर

िदधवका

(िी.जी.िी.एम.), व्यवसाय धवश्लेर्षण िदव्युत्तर िदधवका

(िी.जी.िी.बी.ए.) धशकणाऱ्या माजी सैधनकांच्या िाल्यांना

आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

६४

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (एमिीएससी), केंद्रीय

लोकसेवा आयोग (युिीएससी), बँक व्यवसाय (बँककग),

सेवा धनवि मंिळ (एसएसबी) आधण तत्सम स्ििा

िरीक्षांच्या तयारीसाठी माजी सैधनक ककवा त्यांच्या

अवलंधबतांना आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

६५

मधिला स्वयं-सिाय्यता गटांच्या स्वयंरोजगाराखाली

वािन खरेदीसाठी माजी सैधनक यांच्या ित्नी, धविवांना

आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

६६

सैधनक

कल्याण

धवभाग, िुणे

माजी सैधनकांच्या ित्नी ककवा धविवांनी स्र्ािन केलेल्या

स्वयं-सिाय्यता गटांना स्वयंरोजगारासाठी आर्दर्क

सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

मिाआयटी

६७

५८ वर्षे वयोमयादेियंत माजी सैधनक व त्यांच्या धविवांना

स्वयंरोजगारासाठी तसेच स्वयंरोजगारासाठी घेतलेल्या

कजासाठी आर्दर्क सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

६८

५८ वर्षे वयोमयादेियंतच्या माजी सैधनक व त्यांच्या

धविवांना वािन खरेदीसाठी घेतलेल्या कजावर आर्दर्क

सिाय्य. (माजी सैधनक (इएसएम))

६९

माजी सैधनक व त्यांच्या धविवांना घर बांिण्यासाठी अर्वा

सदधनका खरेदीसाठी आर्दर्क सिाय्य.

७०

युि धविवा आधण शारीधरक अिघातामुळे सेवेत असताना

मृत्यू झालेल्या सैधनकांच्या कुटुंधबयांना घर बांिण्यासाठी

ककवा सदधनका खरेदीसाठी आर्दर्क सिाय्य. (माजी

सैधनक (इएसएम))

७१

माजी सैधनकाच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या ित्नीस कौटुंधबक

धनवृधत्तवेतन मंजूर िोऊन प्रत्यक्ष अदा िोईियंत

उिजीधवकेसाठी आर्दर्क सिाय्य करणे. तर्ाधि, िे

आर्दर्क सिाय्य वादग्रस्त प्रकरणांमध्ये लागू िोणार नािी.

(माजी सैधनक (इएसएम))

७२

धनवृधत्तवेतनधवरधित माजी सैधनक) ककवा त्यांच्या धविवांना

भााग चाार-अ-३१८–३अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

दाधरद्र्य सिाय्य अनुदान. (माजी सैधनक (इएसएम))

७३

६५ टक्ट्के धदव्यांगत्व असलेल्या माजी सैधनक यांना

घराच्या दुरुस्तीसाठी ककवा धवद्यमान घर धदव्यांगानुकूल

करण्यास आवश्यक बदल करण्यासाठी आर्दर्क सिाय्य.

(माजी सैधनक (इएसएम))

७४

िदवी अर्वा िदव्युत्तर धशक्षण घेत असताना धवद्यािीठात

प्रर्म क्रमांक प्राप्त करणाऱ्या माजी सैधनक, त्यांच्या ित्नी,

धविवा तसेच त्यांच्या अवलंधबत िाल्यांना ‘धवशेर्ष गौरव

िुरस्कार प्रदान करणे. (माजी सैधनक (इएसएम))

७५

कला

संचालनालय

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना

(धिओए).

मिाआयटी

७६

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

सािाय्य योजना (इबीसी)

मिाआयटी

७७

उच्च

धशक्षण

संचालनालय

गुणवंत धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती सािाय्य (कधनष्ट्ठ स्तर)

मिाआयटी

७८

गुणवंत धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती (वधरष्ट्ठ स्तर)

७९

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना (िी

एच इ)

८०

स्वातंत्र्यसैधनकांच्या िाल्यांसाठी धशक्षण शुल्क सवलत

८१

उच्च

धशक्षण

संचालनालय

माजी सैधनकांच्या िाल्यांसाठी धशक्षण शुल्क सवलत

मिाआयटी

८२

एकलव्य धशष्ट्यवृत्ती

८३

शासकीय संशोिन अधिछात्रवृत्ती

८४

शासकीय धवद्याधनकेतन धशष्ट्यवृत्ती

८५

जवािरलाल नेिरू धवद्यािीठ धशष्ट्यवृत्ती

८६

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

योजना

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

८७

गधणत/भौधतकशास्त्र

धवर्षय

असलेल्या

गुणवंत

धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती

८८

राज्य शासन दधक्षणा अधिछात्र धशष्ट्यवृत्ती

८९

राज्य शासन खुली गुणवत्ता धशष्ट्यवृत्ती

९०

राज्य अल्िसंख्याक धशष्ट्यवृत्ती (भाग दोन) (िीएचइ)

९१

वैद्यकीय

धशक्षण

व

संशोिन

संचालनालय

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता

मिाआयटी

९२

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज शुल्क प्रधतिूती योजना

९३

उच्च व व्यावसाधयक धशक्षण घेणाऱ्या अल्िसंख्याक

समाजातील धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती( िी एम इ आर)

९४

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण फी धशष्ट्यवृत्ती

योजनेअंतगगत धशक्षण फी व िरीक्षा शुल्काची प्रधतिूती

(१०० टक्ट्के धशक्षण शुल्क+ िरीक्षा)

९५

तंत्रधशक्षण

संचालनालय

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना (िी

टी इ)

मिाआयटी

९६

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

योजना (ईबीसी)

९७

उच्च व व्यावसाधयक िाठ्यक्रमात धशक्षण घेणाऱ्या

अल्िसंख्याक समाजातील धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती (िी

टी इ)

९८

धवदेशी धशष्ट्यवृत्ती

९९

मुलींसाठी मोफत व्यावसाधयक धशक्षण योजना (तांधत्रक

धशक्षण)

१००

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

योजना (एस ई बी सी) - तांधत्रक धशक्षण

१०१

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना (एस

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

इ बी सी) - तांधत्रक धशक्षण

१०२

मत्स्यव्यवसाय

धवभाग

खाऱ्या िाण्यातील मत्स्यिालनासाठी अधतसघन कोळंबी

शेती

मिाआयटी

१०३

समुद्री शेवाळ धबयाणे उत्िादन केंद्र (ब्रूि बँक) स्र्ािन

करणे

१०४

मत्स्यव्यवसाय

धवभाग

आंतरराज्यीय अभ्यास दौरा

मिाआयटी

१०५

मिानगरिाधलका/धजल्िा

िधरर्षद/िाटबंिारे

धवभाग

यांच्या कराराअंतगगत तळयांचे/तलावांचे दुरुस्तीकरण,

गाळ काढणे व िुनरुज्जीवन

१०६

माती व िाणी िरीक्षण संच (५ िेक्ट्टरियंत जलक्षेत्रासाठी)

खरेदीसाठी अर्गसिाय्य

१०७

िॅिल व्िील एरेटर (िॅिल चाक यंत्र )खरेदीसाठी

अर्गसिाय्य (प्रधत िेक्ट्टर जलक्षेत्रासाठी कमाल ४

िेक्ट्टरियंत)

१०८

मासे

वाळधवण्यासाठी

सौर

उिकरणे

खरेदीसाठी

अर्गसिाय्य (धकमान १ टन क्षमतेचे)

१०९

समुद्री शेवाळाचे संविगन

११०

मत्स्यबीज संगोिन तळयांची उभारणी, गोड्ा िाण्यातील

मत्स्यबीज संगोिन तळे ( २ िेक्ट्टर ियंत मयाधदत ),

खाऱ्या िाण्यातील मत्स्यबीज संगोिन तळे(मयाधदत २

िेक्ट्टर ियंत ), खाऱ्या िाण्यातील कोळंबी बीज संगोिन

तळे(मयाधदत ०.७५ िेक्ट्टर ियंत)

१११

नवीन

मत्स्यिालन

तळयांच्या

उभारणीसाठी

व

गुंतवणुकीसाठी अर्गसिाय्य

११२

धवद्यमान मत्स्यिालन तळयांना/तलावांना िॉलीधर्न

अस्तरीकरण

११३

यांधत्रक नसलेल्या नौकांचे यांधत्रकीकरण

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

११४

सौर

प्रधशतक(रेधिजरेटर)/सौर

शीतगृि/ई-बाईक

खरेदीसाठी अर्गसिाय्य

११५

धकरकोळ

मासेधवक्रेत्यांसाठी

उिकरणे

खरेदीसाठी

अर्गसिाय्य

११६

जीवरक्षक उिकरणांसाठी अर्गसिाय्य

११७

मत्स्य बीजाची योग्य (Fingerlings) साठवण योजना

(सुिाधरत) ₹३ प्रधत माशांची धिल्ले

११८

धफरते मासेधवक्री केंद्र (िीि िीझरसि ई-धरक्षा)

११९

मत्स्यव्यवसाय करणाऱ्या मधिलांना िातमोजे व गमबूट

उिलब्ि करून देणे

१२०

सौर ऊजा प्रणालीची स्र्ािना

१२१

नवीन बफग कारखाने स्र्ािन करणे/धवद्यमान बफग

कारखान्यांचे आिुधनकीकरण (१० टन/२० टन/५० टन

क्षमता)

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अ.क्र

क्र. धवभाग

योजनेेचेे नाव

अंंमलबजावणी

अधभकरण

१२२

मत्स्यव्यवसाय

धवभाग

तयार

मासेमारी

जाळी

आधण

धबगर-यांधत्रकी

बोटींसाठी अर्गसिाय्य

मिाआयटी

१२३

मस्च्छमार सिकारी संस्र्ांचा धवकास

१२४

मोटरचाधलत /यांधत्रकी बोटींसाठी उच्च वेग(िाय

स्िीि) धिझेलच्या खरेदीवर मूल्यवर्दित कराचा (व्िॅट)

प्रधतिूती

१२५

अन्न

व

नागरी

िुरवठा धवभाग

दाधरद्र्यरेर्षेवरील(ऐ िी एल ) योजना

मिाआयटी

१२६

वन धवभाग

िॉ. श्यामप्रसाद मुखजी जन-वन धवकास योजना

मिाआयटी

१२७

कामगार धवभाग

गंभीर आजारांच्या उिचारासाठी धवत्तीय सिाय्य

मिाआयटी

१२८

MS-CIT धवत्तीय सिाय्य योजना

१२९

धशलाई मशीन खरेदीसाठी अनुदान

१३०

संगणक मूलभूत टंकलेखन िाठ्यक्रम योजनेचे

शासकीय प्रमाणित्र

१३१

सवगसािारण शैक्षधणक धशष्ट्यवृत्ती योजना

१३२

धवदेशी उच्च धशक्षण धशष्ट्यवृत्ती योजना

१३३

क्रीिा धशष्ट्यवृत्ती योजना

१३४

शालेय िाठ्यिुस्तके खरेदीसाठी धवत्तीय सिाय्य

१३५

साधित्य प्रकाशन अनुदान योजना

१३६

मिाराष्ट्र

िशु

व

मत्स्य

धवज्ञान

धवद्यािीठ, नागिूर

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना

मिाआयटी

१३७

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

योजना (ई बी सी )

१३८

मिाराष्ट्र

कृर्षी

धशक्षण व संशोिन

िधरर्षद

िॉ. िंजाबराव देशमुख वसधतगृि धनवाि भत्ता योजना

मिाआयटी

१३९

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज धशक्षण शुल्क धशष्ट्यवृत्ती

योजना ई बी सी )

१४०

उच्च आधण व्यावसाधयक िाठ्यक्रमाचे धशक्षण घेणाऱ्या

अल्िसंख्याक समाजातील धवद्यार्थ्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

१४१

इतर मागासवगग ,

बिुजन

कल्याण

धवभाग इतर मागास

वगग (ओ बी सी),

सामाधजक

व

शैक्षधणकदृष्ट्या

मागासप्रवगग (एस इ

बी सी) , भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त

जमाती (व्िी जे एन

टी) आधण धवशेर्ष

मागास प्रवगग (एस बी

सी )

व्यावसाधयक

िाठ्यक्रमात

धशकणाऱ्या

आधण

व्यावसाधयक

मिाधवद्यालयांना

जोिलेल्या

वसधतगृिात रािणाऱ्या व्िी जे एन टी आधण एस बी सी

धवद्यार्थ्यांसाठी धनवाि भत्ता प्रदान करणे

मिाआयटी

१४२

(ओबीसी) धवद्यार्थ्यांसाठी मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती - कें.

िु. यो.

१४३

(एस बी सी) धवद्यार्थ्यांसाठी मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती

१४४

भटक्ट्या जाती धवमुक्ट्त जमाती भटक्ट्या जाती धवमुक्ट्त

जमाती (व्िी जे एन टी) धवद्यार्थ्यांसाठी मॅधरकोत्तर

धशष्ट्यवृत्ती

१४५

भटक्ट्या जाती धवमुक्ट्त जमाती (व्िी जे एन टी) आधण

एस बी सी प्रवगातील ११ वी आधण १२ वी मध्ये

धशकणाऱ्या धवद्यार्थ्यांसाठी राजर्षी छत्रिती शािू

मिाराज गुणवत्ता धशष्ट्यवृत्ती

१४६

इतर

मागासवगग,बिुजन

कल्याण

धवभाग,

इतर मागासवगग (ओ

बी सी), सामाधजक व

शैक्षधणक

दृष्ट्या

मागास प्रवगग ( एस इ

बी

सी),

भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त

जमाती (व्िी जे एन

टी), धवशेर्ष मागास

प्रवगग ( एस बी सी )

ओबीसी धवद्यार्थ्यांना धशक्षण शुल्क आधण िरीक्षा शुल्क

१४७

एस बी सी धवद्यार्थ्यांना धशक्षण शुल्क आधण िरीक्षा

शुल्क

मिाआयटी

१४८

व्िी जे एन टी धवद्यार्थ्यांना धशक्षण शुल्क आधण िरीक्षा

शुल्क

१४९

ओबीसी, एसईबीसी, व्िीजेएनटी आधण एसबीसी

कल्याण धवभागातील धवद्यार्थ्यांसाठी व्यावसाधयक

प्रधशक्षण शुल्क प्रधतिूती

१५०

व्यावसाधयक िाठ्यक्रमात प्रवेश घेणाऱ्या इतर

मागासवगीयांच्या मुलींसाठी मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती

१५१

व्यावसाधयक िाठ्यक्रमात धशक्षण घेणाऱ्या ओबीसी

मुलींना धशक्षण शुल्क आधण िरीक्षा शुल्क प्रदान करणे

१५२

अमृत- मिाराष्ट्र उद्योजकता धवकास केंद्र (एमसीईिी)

योजना

१५३

तांधत्रक रोजगारक्षमता प्रधशक्षण योजना( आय जी टी

आर अल्ि आधण दीघग मुदत)

भााग चाार-अ-३१८–४

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

१५४

अमृत कौशल्य उिक्रम धवकास प्रधशक्षण योजना

१५५

सी आय िी ई टी कौशल्य धवकास प्रधशक्षण (अल्ि

आधण दीघग मुदत)

१५६

एन आय ई एल ई टी कौशल्य धवकास प्रधशक्षण (अल्ि

मुदत)

१५७

स्वयंरोजगारासाठी शेतीमध्ये ड्रोन चालवण्यासाठी

तरुणांसाठी धरमोट िायलट प्रधशक्षण योजना

१५८

व्यवसाय नवोिक्रम योजना

१५९

एमिीएससीउमेदवारांना धवत्तीय सिाय्य

१६०

यूिीएससी उमेदवारांना धवत्तीय सिाय्य

१६१

ए आय आय एम एस ,आय आय एम , आय आय टी

मध्ये प्रवेश घेतलेल्या धवद्यार्थ्यांना धवत्तीय सिाय्य

१६२

अमृत कौशल्य धवकासांतगगत सी -िी ए सी द्वारे

रोजगारक्षमता आधण उद्योग-केंधद्रत प्रधशक्षणासाठी

धवत्तीय सिाय्य

१६३

इतर

मागास

वगग,बिुजन कल्याण

धवभाग

इतर

मागासवगग (ओ बी

सी), सामाधजक व

शैक्षधणक

दृष्ट्यामागास प्रवगग

(एस इ बी सी),

भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त जमाती (व्िी

जे एन टी), धवशेर्ष

मागास प्रवगग (एस बी

सी)

संगणक टंकलेखन योजना

मिाआयटी

१६४

लघुलेखन प्रधशक्षण योजना

१६५

धवदेशी धशष्ट्यवृत्ती

१६६

₹ १.०० लाखाियंत र्ेट कजग योजना - ओबीसी

मिामंिळ

१६७

वैयस्क्ट्तक कजग व्याज अर्गसिाय्य योजना - ओबीसी

मिामंिळ

१६८

गट कजग व्याज अर्गसिाय्य योजना - ओबीसी

मिामंिळ

१६९

शैक्षधणक कजग व्याज अर्गसिाय्य योजना इमाव

(ओबीसी) मिामंिळ

१७०

इतर

मागासवगग मधिला स्वावलंबन व्याज अर्गसिाय्य योजना इमाव

मिाआयटी

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(ओबीसी) शैक्षधणक

व सामाधजक दृष्ट्या

धवशेर्ष मागास प्रवगग

(एसईबीसी) भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त

जमाती (व्िीजेएनटी)

आधण धवशेर्ष मागास

प्रवगग

(एसबीसी)

कल्याण धवभाग

(ओबीसी) मिामंिळ

१७१

वैयस्क्ट्तक कजग व्याज अर्गसिाय्य योजना धवजाभज

(व्िीजेएटी) मिामंिळ

१७२

गट कजग व्याज अर्गसिाय्य योजना धवजाभज

(व्िीजेएनटी) मिामंिळ

१७३

२० टक्ट्के बीजभांिवल योजना धवजाभज (व्िीजे

एनटी) मिामंिळ

मिाआयटी

१७४

२५ टक्ट्के बीजभांिवल योजना धवजाभज (व्िीजेएनटी)

मिामंिळ

१७५

रू. १.०० लाखांियंत र्ेट कजग योजना धवजाभज

(व्िीजेएनटी)मिामंिळ

१७६

वसधतगृि योजना

१७७

िंधित दीनदयाळ उिाध्याय स्वावलंबन योजना

१७८

ज्ञानज्योती साधवत्रीबाई फुले सिाय्य योजना

१७९

अमृत कजग व्याज अनुदान योजना

१८०

शिरातील नामधनदेधशत इंग्रजी माध्यम धनवासी

शाळांमध्ये िनगर समाजातील धवद्यार्थ्यांसाठी धशक्षण

योजना

१८१

कन्यादान योजनेअंतगगत नव धववाधित जोिप्यांना

धवत्तीय सिाय्य

१८२

केंद्रीय लोकसेवा आयोग (मराठी माध्यम, िुणे) िूवग

िरीक्षा प्रधशक्षण

१८३

केंद्रीय लोकसेवा आयोग (इंग्रजी माध्यम धदल्ली) िूवग

भााग चाार-अ-३१८–४अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

िरीक्षा प्रधशक्षण

१८४

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (राज्यसेवा) िूवगिरीक्षा

प्रधशक्षण

१८५

इतर

मागासवगग

(ओबीसी) शैक्षधणक

व सामाधजकदृष्ट्या

धवशेर्ष मागास प्रवगग

(एसईबीसी) भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त

जमाती (व्िीजेएनटी)

आधण धवशेर्ष मागास

प्रवगग

(एसबीसी)

कल्याण धवभाग

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (गट ब आधण गट क

संयुक्ट्त) िूवग िरीक्षा प्रधशक्षण

मिाआयटी

१८६

एमबीए सीएटी/ सीएमएटी- सीईटी िूवग िरीक्षा

प्रधशक्षण

१८७

यूजीसी नेट/ सीएसआयआर / एमएच- सेट िूवग िरीक्षा

प्रधशक्षण

१८८

सैन्य भरती िूवग िरीक्षा प्रधशक्षण

१८९

मिाराष्ट्र अधभयांधत्रकी सेवा िूवग िरीक्षा प्रधशक्षण

१९०

कमगचारी धनवि आयोग (SSC-CGL) िूवग िरीक्षा

प्रधशक्षण

१९१

IBPS बँककग/LIC/रेल्वे िूवग िरीक्षा प्रधशक्षण

१९२

रेल्वे भरती ऑनलाईन िूवग िरीक्षा प्रधशक्षण

१९३

अधभयोग्यता व बुधिमत्ता चाचणी ऑनलाईन िूवग

िरीक्षा प्रधशक्षण

१९४

नागरी सेवा (यूिीएससी) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

१९५

वन सेवा (यूिीएससी )व्यस्क्ट्तमत्त्व चाचणी िरीक्षेसाठी

धवत्तीय सिाय्य

१९६

वन सेवा (यूिीएससी) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

१९७

ओबीसी एसईबीसी

व्िीजेएनटी

आधण

एसबीसी

कल्याण

धवभाग

राज्य

सेवा

(एमिीएससी)

व्यस्क्ट्तमत्त्व

चाचणी

(मुलाखत) िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

मिाआयटी

१९८

राज्य सेवा (एमिीएससी) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

१९९

एमिीएससी मिाराष्ट्र दुय्यम सेवा मुख्य िरीक्षेसाठी

धवत्तीय सिाय्य

२००

एमिीएससी मिाराष्ट्र दुय्यम सेवा मुलाखतीसाठी

धवत्तीय सिाय्य

२०१

एमिीएससी तांधत्रक सेवा - स्र्ाित्य अधभयांधत्रकी

(Civil Engineering) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

मिाआयटी

२०२

इतर

मागासवगग

(ओबीसी) शैक्षधणक

व सामाधजकदृष्ट्या

धवशेर्ष मागास प्रवगग

(एसईबीसी) भटक्ट्या

जाती

धवमुक्ट्त

जमाती (व्िीजेएनटी)

आधण धवशेर्ष मागास

प्रवगग

(एसबीसी)

कल्याण धवभाग

एमिीएससी तांधत्रक सेवा - यांधत्रकी अधभयांधत्रकी

मुख्य िरीक्षेसाठी आर्दर्क सिाय्य

मिाआयटी

२०३

एमिीएससी तांधत्रक सेवा - (कृर्षी सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२०४

एमिीएससी तांधत्रक सेवा - धवद्युत अधभयांधत्रकी मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२०५

एमिीएससी तांधत्रक सेवा - (वन सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२०६

एमिीएससी न्याधयक सेवा मुलाखतीसाठी धवत्तीय

सिाय्य

२०७

एमिीएससी न्याधयक सेवा मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

२०८

यूिीएससी सीएिीएफ मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

२०९

िीएच.िी. (Ph.D.) धवत्तीय सिाय्य योजना

मिाआयटी

२१०

नागरी

सेवा

(यूिीएससी)

व्यस्क्ट्तमत्त्व

चाचणी

(मुलाखत) िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२११

धदव्यांग कल्याण

धदव्यांग व्यक्ट्तींसाठी मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती

मिाआयटी

२१२

धववाि योजना

२१३

प्रधशधक्षत

धदव्यांग

व्यक्ट्तींना

स्वयंरोजगारासाठी

सािनसामग्री खरेदीकधरता धवत्तीय सिाय्य

२१४

धदव्यांग व्यक्ट्तींना लघुउद्योगासाठी धवत्तीय सिाय्य

२१५

आशा सेधवकांना मानिन

संधवतरण

२१६

सारर्ी

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (राज्यसेवा) िूवग- िरीक्षा

मिाआयटी

२१७

सारर्ी

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (अधभयांधत्रकी सेवा)

िरीक्षा-िूवग प्रधशक्षण उिक्रम

मिा आयटी

२१८

मिाराष्ट्र

लोकसेवा

आयोग

न्याधयक

सेवा

(एमिीएससी न्याधयक सेवा) िरीक्षा िूवग-प्रधशक्षण

उिक्रम

२१९

संघ लोकसेवा आयोग नागरी सेवा (यूिीएससी -

सीएसीई) िरीक्षा िूवग-प्रधशक्षण उिक्रम

२२०

कमगचारी धनवि आयोग (अराजिधत्रत) प्रधशक्षण

उिक्रम

२२१

बँककग िरीक्षा िूवग-प्रधशक्षण उिक्रम

२२२

संघ लोकसेवा आयोग नागरी सेवा मुख्य िरीक्षेसाठी

एकरकमी धवत्तीय सिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

२२३

सारर्ी

संघ लोकसेवा आयोग भारतीय अधभयांधत्रकी सेवा

(यूिीएससी आयईएस) मुख्य िरीक्षेसाठी ठोक रकमेचे

धवत्तीय सिाय्य

मिा आयटी

२२४

संघ लोकसेवा आयोग भारतीय वन सेवा (यूिीएससी

आयएफओएस) मुख्य िरीक्षेसाठी एकरकमी धवत्तीय

सिाय्य

२२५

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (राज्य सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२२६

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (न्याधयक सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी ठोक रकमेचे धवत्तीय सिाय्य

२२७

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (स्र्ाित्य अधभयांधत्रकी

सेवा) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२२८

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (धवद्युत अधभयांधत्रकी सेवा)

मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२२९

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (यंत्र

अधभयांधत्रकी सेवा) मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३०

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (कृर्षी सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३१

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग (वन सेवा) मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३२

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग धनरीक्षक वैिता मुख्य

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३३

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग अन्न व और्षि प्रशासकीय

सेवा मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

२३४

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग दुय्यम सेवा अराजिधत्रत

गट-ब मुख्य िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३५

संघ लोकसेवा आयोग (यूिीएससी) नागरी सेवा

मुलाखतीसाठी ठोक रकमेचे धवत्तीय सिाय्य

२३६

सारर्ी

संघ लोकसेवा आयोग भारतीय वन सेवा (यूिीएससी

आय एफ ओ एस) मुलाखतीसाठी ठोक रकमेचे धवत्तीय

सिाय्य

मिा आयटी

२३७

संघ लोकसेवा आयोग भारतीय अधभयांधत्रकी सेवा

(यूिीएससी आयइएस) मुलाखतीसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३८

सारर्ी

संघ लोकसेवा आयोग केंद्रीय सशस्त्र िोलीस बल

(यूिीएससी सीएिीएफ (सिाय्यक कमांिंट) मुलाखत

िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२३९

मिाराष्ट्र

लोकसेवा

आयोग

(राज्यसेवा)

मुलाखतीसाठी धवत्तीय सिाय्य

२४०

मिाराष्ट्र

लोकसेवा

आयोग

(न्याधयक

सेवा)

मुलाखतीसाठी धवत्तीय सिाय्य

२४१

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (कृर्षी सेवा)

मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२४२

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (वन सेवा)

मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय सिाय्य

२४३

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (स्र्ाित्य

अधभयांधत्रकी सेवा) मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

२४४

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (धवद्युत

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अधभयांधत्रकी सेवा) मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

२४५

सारर्ी

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग तांधत्रक सेवा (यंत्र

अधभयांधत्रकी सेवा) मुलाखत िरीक्षेसाठी धवत्तीय

सिाय्य

मिा आयटी

२४६

मिाराष्ट्र

लोकसेवा

आयोग

(धनरीक्षक

वैिता)

मुलाखतीसाठी धवत्तीय सिाय्य

247

सारर्ी

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग अन्न व और्षधि द्रव्य प्रशासकीय

सेवा मुलाखत िरीक्षा धवत्तीय सिाय्य.

मिा आयटी

248

मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग दुय्यम सेवा अराजिधत्रत गट ब

मुलाखतीसाठी धवत्तीय सिाय्य.

249

धवद्यािीठ अनुदान आयोग स्ििा राष्ट्रीय िात्रता िरीक्षा िूवग-

िरीक्षा प्रधशक्षण उिक्रम.

250

मिाराष्ट्र राज्य िात्रता िरीक्षा िूवग-िरीक्षा प्रधशक्षण उिक्रम.

251

सारर्ी िुरस्कृत िोलीस भरती-िूवग मोफत ऑनलाईन

भरती प्रधशक्षण.

252

सारर्ी

सारर्ी िुरस्कृत मिाराष्ट्र लोकसेवा आयोग दुय्यम सेवा

िरीक्षा मोफत ऑनलाईन प्रधशक्षण.

मिाआयटी

253

सारर्ी िुरस्कृत धनवि आयोग अराजिधत्रत िदे िरीक्षा

मोफत ऑनलाईन प्रधशक्षण कायगक्रम.

254

गुणवंत धवद्यार्ांना िरदेशात उच्च धशक्षणासाठी मिाराजा

सयाजीराव गायकवाि व सारर्ी धशष्ट्यवृत्ती योजना.

255

िॉ.िंजाबराव देशमुख सारर्ी देशांतगगत उच्च धशक्षण

धशष्ट्यवृत्ती योजना.

256

सारर्ी वसधतगृि योजना व “मातोश्री मुलींचे शासकीय

वसधतगृि, नाधशक”.

257

छत्रिती संभाजी मिाराज सारर्ी युवा व्यस्क्ट्त मत्त्व धवकास

व संगणक कौशल्य धवकास प्रधशक्षण कायगक्रम.

भााग चाार-अ-३१८–५

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

258

श्रीमंत मालोजीराजे भोसले सारर्ी कौशल्य धवकास

प्रधशक्षण कायगक्रम व इंिो -जमगन टुलरुम छत्रिती

संभाजीनगर.

259

मिाराणी सईबाई सारर्ी रोजगार व स्वयंरोजगार कौशल्य

260

मिाराणी सईबाई सारर्ी रोजगार व स्वयंरोजगार तांधत्रक

कायगक्रम व सीओइिी तंत्रज्ञान धवद्यािीठ.

261

सारर्ी

सरदार सूयाजी काकिे सारर्ी वािनचालन कौशल्य

धवकास प्रधशक्षण कायगक्रम.

मिाआयटी

262

संशोिन अधिछात्रवृत्ती (धरसगच फेलोशी) योजना.

263

छत्रिती राजाराम मिाराज सारर्ी धशष्ट्यवृत्ती योजना.

264

व्यवसाय मागगदशगन व समुिदेशन उिक्रम.

265

छत्रिती शािू मिाराज तालुका स्तरीय धनबंि स्ििा.

266

राज्यातील शेतकरी उत्िादक कंिन्यांचे शेतकऱी सभासद

व मुख्य कायगकारी अधिकारी यांच्यासाठी क्षमता बांिणी

प्रधशक्षण.

267

उद्योन्मुख कृर्षी- औद्योधगक क्षेत्रातील शैक्षधणक-संिी -

शैक्षधणक शुल्क प्रधतिूती योजना.

268

सेनािती िनाजी जािव सारर्ी- शेतकरी ड्रोन िायलट

प्रधशक्षण कायगक्रम.

269

कृधत्रम रेतन व मुरघास (सायलेज) धनर्दमती योजना.

270

सारर्ी

सारर्ी शेतकरी मावळा कृर्षी कौशल्य धवकास कायगक्रम :

मिमाशी िालन प्रधशक्षण कायगक्रम.

मिाआयटी

271

कृर्षी धवज्ञान केंद्रांमाफगत सारर्ीकिून आयोधजत अल्ि

मुदतीचे कृर्षी व संलग्न प्रधशक्षण कायगक्रम.

272

सरसेनािती

संताजी

घोरििे

उद्योजकता

धवकास

(इन्क्ट्युबेशन) उिक्रम.

273

आर्दर्कदृष्ट्या

मागासवगीय

धवद्यार्थ्यांसाठी

गुणवत्ता

धशष्ट्यवृत्ती.

मिाआयटी

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

274

शालेय धशक्षण

व

क्रीिा

धवभाग

कधनष्ट्ठ मिाधवद्यालयातील खुला गुणवत्ता धशष्ट्यवृत्ती

योजना.

275

कौशल्य

धवकास,

रोजगार आधण

उद्योजकता

धवभाग

सामाधजक व शैक्षधणकदृष्ट्या मागासवगग आधण खुला प्रवगग

(आर्दर्कदृष्ट्या दुबगल घटक) यांतील शालेय धवद्यार्ींसाठी

व्यवसाय प्रधशक्षण शुल्क प्रधतिूती योजना.

मिाआयटी

276

काराधगर प्रधशक्षण योजनेतील प्रधशक्षणार्ींसाठी शैक्षधणक

वर्षग २०२३-२४ िासून रुिये ५००/-प्रधत मधिना सुिाधरत

धवद्यावेतन मंजुरी योजना.

277

मिाराष्ट्र धशकाऊ उमेदवारी प्रोत्सािन योजना. (मिाराष्ट्र

अप्रेंधटसधशि प्रमोशन स्कीम)

278

सामाधजक

न्याय व धवशेर्ष

सिाय्य धवभाग

कन्यादान योजना.

मिाआयटी

279

भारत सरकार मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती-केंद्र िुरस्कृत योजना.

280

व्यवसाधयक अभ्यासक्रमांत अध्ययनरत धवद्यार्थ्यांसाठी

धनवाि भत्ता योजना.

281

अनुसूधचत जाती प्रवगातील धवद्यार्थ्यांसाठी व्यवसाय

प्रधशक्षण शुल्क प्रधतिूती योजना.

282

संजय गांिी धनरािार अनुदान योजना.

283

श्रावण बाळ सेवा राज्य धनवृत्तीवेतन योजना.

२८४

सामाधजक

न्याय व धवशेर्ष

सिाय्य धवभाग

मुख्यमंत्री वयोश्री योजना

मिाआयटी

२८५

मॅधरकोत्तर धशक्षण शुल्क व िरीक्षा शुल्क (शुल्कमाफी)

२८६

राजर्षी छत्रिती शािू मिाराज गुणवत्ता धशष्ट्यवृत्ती

२८७

क्रीिा धवभाग

आंतरराष्ट्रीय स्ििांमध्ये सिभागी िोणाऱ्या खेळािूंना

आर्दर्क सिाय्य

मिाआयटी

२८८

राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय

स्ििांमध्ये

उत्कृष्ट्ट

कामधगरी

करणाऱ्या नामांधकत ज्येष्ट्ठ खेळािूंना मानिन

२८९

ऑधलस्म्िक, राष्ट्रकुल व आधशयाई क्रीिा स्ििांतील

िदकधवजेत्यांना रोख िाधरतोधर्षके

२९०

क्रीिा धशष्ट्यवृत्ती

भााग चाार-अ-३१८–५अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

२९१

वस्त्रोद्योग

धवभाग

रेशीम समग्र २ (कोर्षिूवग)

मिाआयटी

२९२

रेशीम समग्र २ (कोर्षोत्तर)

२९३

िारंिधरक धवणकरांना गणेशोत्सव भत्ता

२९४

कच्चा माल िुरवठा योजना (आरएमएसएस)

२९५

ियगटन धवभाग

एएआय-मधिला केंधद्रत ियगटन िोरण योजना

मिाआयटी

२९६

आधदवासी

धवकास धवभाग

मॅधरकोत्तर धशष्ट्यवृत्ती योजना (भारत सरकार) केंद्र िुरस्कृत

योजना

मिाआयटी

२९७

अनुसूधचत जनजातीच्या धवद्यार्थ्यांसाठी धशक्षणशुल्क व

िरीक्षा शुल्क (शुल्कमाफी)

२९८

व्यावसाधयक धशक्षण शुल्क प्रधतिूती

२९९

व्यावसाधयक धशक्षण धनवाि भत्ता

३००

अनुसूधचत जनजाती प्रवगातील धवद्यार्थ्यांसाठी व्यावसाधयक

प्रधशक्षण शुल्क प्रधतिूती

३०१

नामांधकत योजना

३०२

मधिला

व

बालधवकास

धवभाग

क्रांतीज्योती बालसंगोिन योजना

मिाआयटी

३०३

लेक लािकी योजना

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अनुुसूूची क-वैैयस्स्क्ट्क्ट्तक लाभार्थ्र्थ्यांांसाठी योजना (ज्ज्यांंच्च्यासाठी वयाची अट लागूू नािी)

अ.क्र

क्र. धवभाग

योजनेेचेे नाव

अंंमलबजावणी

अधभकरण

१

सैधनक

कल्याण

धवभाग, िुणे

माजी सैधनक / धविवा यांच्या िाल्यांसाठी धशष्ट्यवृत्ती

मिाआयटी

२

माजी सैधनक / माजी सैधनकांच्या ित्नी / धविवा / त्यांच्या

िाल्यांना शासकीय मान्यताप्राप्त खाजगी संस्र्ांमध्ये

संगणक धशक्षण घेण्यासाठी आर्दर्क सिाय्य

३

माजी सैधनक / माजी सैनीकांच्या ित्नी /वीरित्नी/ त्यांच्या

िाल्यांना

शासकीय

मान्यताप्राप्त

खाजगी

अभ्यासक्रमांसाठी आर्दर्क सािाय्य

४

प्रार्धमक/माध्यधमक/उच्च माध्यधमक इयत्ता १ ली ते १२ वी

साठी माजी सैधनक व त्यांच्या िाल्यांच्या धशक्षणासाठी

शैक्षधणक अनुदानातंगगत आर्दर्क सिाय्य (केवळ कधनष्ट्ट

राजधदष्ट्ट अधिकारी व मेजर व समकक्ष दजाियंतच्या

अधिकाऱ्यांसाठी)

५

५० टक्ट्के ककवा त्यािून अधिक मधतमंद / धदव्यांग

असलेल्या माजी सैधनकांच्या िाल्यांच्या संगोिनासाठी

आर्दर्क सिाय्य

६

माजी सैधनकांच्या िाल्यांना वािन चालक िरवाना

धमळवण्यासाठी आर्दर्क सिाय्य

७

राष्ट्रीय

संरक्षण

प्रबोधिनी/भारतीय

लष्ट्करी

अकादमी/अधिकारी प्रधशक्षण अकादमी ककवा समकक्ष

संस्र्ांमध्ये प्रवेश धमळवणाऱ्या िाल्यांना प्रोत्सािनिर

आर्दर्क सिाय्य

८

१० वीच्या िरीक्षेत ९० टक्ट्के ककवा त्यािून अधिक आधण १२

वी बोिग िरीक्षेत ८५ टक्ट्के ककवा त्यािून अधिक गुण

धमळवणाऱ्या माजी सैधनकांच्या िाल्यांसाठी धवशेर्ष गौरव

िुरस्कार

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

९

आयआयटी, आयआयएम, एम्स व समकक्ष संस्र्ांमध्ये

प्रवेश धमळवणाऱ्या माजी सैधनकांच्या आधण धविवांच्या

िाल्यांसाठी धवशेर्ष गौरव िुरस्कार

१०

छत्रिती संभाजीनगर येर्ील सेवा-िूवग प्रधशक्षण शाळा

आधण नाधशक येर्ील मुलींच्या सेवा-िूवग संस्र्ेसाठी

आर्दर्क सािाय्य

११

ज्यांची मुले,सैधनकी शाळा सातारा, चंद्रिूर, राष्ट्रीय

भारतीय लष्ट्करी मिाधवद्यालय, िेिरािून आधण इतर केंद्र

शासनाच्या सैधनकी शाळांमध्ये धशकतात अशा माजी

सैधनकांना /धविवांना आर्दर्क सिाय्य

१२

धवदेशी

धवद्यािीठात

(िरदेशात)

धशकणाऱ्या

माजी

सैधनकांच्या / धविवांच्या िाल्यांसाठी आर्दर्क सिाय्य

१३

शारीधरक/जीधवत िानीसाठी (सेवेत असताना मृत्यू ककवा

सेवेदरम्यान अिंगत्व आले असल्यास) आर्दर्क सिाय्य

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

अनुुसूूची-घ : वैैयस्स्क्ट्क्ट्तक लाभार्थ्र्थ्याची व्व्याख्ख्या

या अधिसूचनेच्या प्रयोजनार्ग, “वैयस्क्ट्तक लाभार्ी” याचा अर्ग, अशी ियात व्यक्ट्ती जी िुढील अटींची िूतगता

करते:

१. ती ियात व्यक्ट्ती, योजना राबवणाऱ्या संबंधित प्रशासकीय धवभागाने जारी केलेल्या तरतुदी,

मागगदशगक तत्त्वे, िात्रता धनकर्ष, आदेश, शासन धनणगय, सूचना ककवा धनदेशांनुसार मिाराष्ट्र

शासनाच्या संबंधित योजनेअंतगगत लाभ धमळवण्यास िात्र असली िाधिजे.

२. धजर्े िा लाभ अशा व्यक्ट्तीच्या नावावर र्ेट ककवा प्रत्यक्ष लाभ िस्तांतरण (धिबीटी) यंत्रणेद्वारे मंजूर

आधण धवतरीत केला जातो.

महााराष्ट्राचेे राज्यपाल यांं�च्या आदेेशानुुसार व नाावाानेे,

वि�रेंंद्र सिं�ंह,

शासनााचेे सचि�व

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

CEITAI/46/2026/-TECH1 (E1725487):- Whereas the use of Aadhaar number to establish

identity enables individuals to receive subsidies, benefits and services in a convenient and

seamless manner, obviates the need for multiplicity of documents to establish identity,

simplifies processes and promotes transparency and efficiency:

And whereas M/s MahaIT Corporation Limited (hereinafter referred to as the said

Implementing agency) under the administrative purview of the Electronics, Information

Technology & Artificial Intelligence Department (hereinafter referred to as the said Ministry

or the said Department, as the case may be) in the Government of Maharashtra (hereinafter

referred to as the said Government) is administering the Schemes mentioned in Schedule

appended hereto (hereinafter referred to as the said scheme):

And whereas benefits in the form of cash ⁽hereinafter referred to as the said benefit)

is given to the Individual beneficiaries (mentioned in Schedule) (hereinafter referred to as the

beneficiaries) under the said scheme and the instructions and guidelines issued in respect

thereof:

And whereas expenditure for the said scheme is incurred from the Consolidated

Fund of State of Maharashtra.

And whereas the said Electronics, Information Technology & Artificial

Intelligence Department is desirous that the said Government, for the purpose of establishing

identity of a beneficiary as a condition for the receipt of the said benefit, require that such

beneficiary undergo authentication, or furnish proof of possession of Aadhaar number or in

the case of an individual to whom no Aadhaar number has been assigned, make an application

for enrolment:

Now, therefore, in pursuance of the provisions of section 7 of the Aadhaar

(Targeted Delivery of Financial and Other Subsidies, Benefits and Services) Act, 2016

ELECTRONICS, INFORMATION TECHNOLOGY AND

ARTIFICIAL INTELLIGENCE DEPARTMENT,

Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mantralaya, Mumbai 400 032,

dated the 24th July 2026.

NOTIFICATION

Aadhaar (Targeted Delivery Of Financial And Other Subsidies Benefits And Services) Act, 2016.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(hereinafter referred to as the said Act), the Government of Maharashtrahereby notifies the

following, namely:

1. (1) An individual desirous of availing of the said benefit under the said scheme shall be

required to undergo authentication or furnish proof of possession of Aadhaar number.

(2) In case such an individual has not been assigned an Aadhaar number, he shall be

required to make an application for enrolment:

Provided that if that individual is a child, such application shall be made only with

the consent of his parent or legal guardian.

(3)

In accordance with the provisions of regulation 12 of the Aadhaar (Enrolment

and Update) Regulations, 2016, the said Electronics, Information Technology &

Artificial Intelligence Department shall ensure enrolment of such beneficiaries who are

yet to be enrolled, or update their Aadhaar details through appropriate measures,

including coordination with Registrars and setting up enrolment centres at convenient

locations or providing enrolment facilities by becoming a Registrar itself:

Provided that till such time an Aadhaar number is assigned to such beneficiary, he

may establish his identity to avail of the said benefit, by presenting the following

documents to which he is entitled and which are valid at the time of presentation, or, in

case the software provided or authorised by the said Electronics, Information

Technology & Artificial Intelligence Department for such identification supports

electronic obtaining of information evidencing the contents of such documents from the

database of the authorities dealing with the preparation or maintenance thereof, by

giving his consent for so obtaining, namely:

For a child below 18 years of age to whom an Aadhaar number has not been

assigned:

(a)

The acknowledgement of the beneficiary having undergone the process

of enrolment, provided by the operator at the enrolment centre,

containing the Enrolment ID (EID); and

(b)

Any one of the following documents to evidence that the beneficiary is a

child below 18 years of age, namely:-

(i)

Certificate of birth given under the Registration of Births and Deaths

Act, 1969, as extracted from the entry made in the register of births

regarding the birth of the beneficiary;

(ii)

Indian passport;

भााग चाार-अ-३१८–६

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(iii) Certificate or statement of marks of matriculation or 1 0^thclass or

higher secondary or 12^thclass, issued by a recognised board of school

education;

(iv) In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict

with law, who is housed by Child Care Institution registered as such

with the State Government concerned under the rules made by it under

the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015,

certificate specifying his date of birth issued by the person-in-charge,

superintendent, child welfare officer or probation officer of such

institution; or

(v)

In respect of a foreign national,-

(I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas

Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a

Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or

Bhutan;

(IV) if he is other than a Overseas Citizen of India Cardholder,

Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian

visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along

with currently valid or expired foreign passport; or

(c)

Any one of the following documents, having the photograph of the

beneficiary, to evidence his relationship with the parent or legal guardian,

namely:

(i)

Ration card;

(ii)

Caste certificate or domicile certificate, issued by a Gazetted officer

who is an Executive Magistrate or a revenue officer of the State

Government, not below the rank of Tahsildar;

(iii) Medical or insurance identity card issued by a government entity or

public sector enterprise to a retired or serving public servant or his

family member;

(iv) Indian passport;

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(v)

Certificate or statement of marks of matriculation or 10^thclass or

higher secondary or 12^thclass, issued by a recognised board of school

education;

(vi) In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict

with law, who is housed by Child Care Institution registered as such

with the State Government concerned under the rules made by it under

the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015,

certificate specifying his date of birth issued by the person-in-charge,

superintendent, child welfare officer or probation officer of such

institution; or

(vii) In respect of a foreign national,

(I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas

Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a

Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or

Bhutan;

(IV) if he is other than an Overseas Citizen of India Cardholder,

Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian

visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along

with currently valid or expired foreign passport; or

(viii) In respect of a beneficiary who has a legal guardian, adoption order or

other document to evidence legal guardianship, which is issued by a

court of law or competent authority under the Guardians and Wards

Act, 1 890, the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act,

2015, the National Trust for Welfare of Persons with Autism, Cerebral

Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act, 1999 or the

Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and the applicable rules

and regulations made under the said Acts; or

(ix) Any other document as the said Electronics, Information Technology

& Artificial Intelligence Department may specify.

For beneficiaries aged 18 years or more to whom an Aadhaar number has not been

assigned:

भााग चाार-अ-३१८–६अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(a)

The acknowledgement of the beneficiary having undergone the process

of enrolment, provided by the operator at the enrolment centre,

containing the ElD; and

(b)

Any one of the following documents, having the beneficiary's

photograph, namely:-

(i)

Elector's Photo Identity Card issued by the Election Commission of

India;

(ii)

Ration card;

(iii) Caste certificate or domicile certificate, issued by a Gazetted officer

who is an Executive Magistrate or a revenue officer of the State

Government, not below the rank of Tahsildar;

(iv) Medical or insurance identity card issued by a government entity or

public sector enterprise to a retired or serving public servant or his

family member;

(v)

Indian passport;

(vi) Certificate or statement of marks of matriculation or 10^thclass or

higher secondary or 12^thclass, issued by a recognised board of school

education;

(vii) Identity card or other identity document issued to serving or retired

public servant by a government entity or a public sector enterprise;

(viii) Disability certificate issued by notified medical authority under Rights

of Persons with Disabilities Rules, 2017, or Unique Disability

Identification (UDID) card issued by the Department of

Empowerment

Persons

with

Disabilities

(Divyangjan),

Government of India;

(ix) Driving licence issued in India:

(x)

In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict

with law, who is housed by Child Care Institution registered as such

with the State Government concerned under the rules made by it under

the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015,

certificate specifying his date of birth issued by the person-incharge,

superintendent, child welfare officer or probation officer of such

institution; or

(xi) In respect of a foreign national,

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas

Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a

Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or

Bhutan;

(IV) if he is other than an Overseas Citizen of India Cardholder,

Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian

visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along

with currently valid or expired foreign passport; or

(xii) In respect of a beneficiary who has a legal guardian, adoption order or

other document to evidence legal guardianship, which is issued by a

court of law or competent authority under the Guardians and Wards

Act, 1890, the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act,

2015, the National Trust for Welfare of Persons with Autism, Cerebral

Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act, 1999 or the

Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and the applicable rules

and regulations made under the said Acts; or

(xiii) Any other document as the said Department of Electronics,

Information Technology & Artificial Intelligence may specify:

(4)

An officer designated by the said Electronics, Information Technology &

Artificial Intelligence Department in this behalf shall check in respect of the documents

presented or the information evidencing the contents thereof under clause (3),

(a)

the status of the enrolment request by submitting the EID on myAadhaar

portal (https://myaadhaar.uidai.gov.in/portal) to confirm that the EID is

valid and that the enrolment request does not stand rejected; and

(b)

the other documents, and for this purpose, may take the assistance of and

share the information presented with any government entity or an

authority that deals with the preparation or maintenance of the

information contained in such documents.

In order to enable beneficiaries to avail of the said benefits conveniently, the Ministry

shall make all necessary steps to ensure wide publicity through media to make the

beneficiaries aware of the requirement of Aadhaar number under the said scheme.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Where the authentication of the Aadhaar number of a beneficiary done through any of

the biometric-based modes of authentication (namely, facial image, fingerprints or iris scan

based authentication) fails due to any reason, such as poor quality of biometric information,

the following remedial mechanisms shall be adopted, namely:-

(a)

In case any particular biometric-based mode of authentication is not

successful, any other mode of biometric-based authentication or one-time

pin (OTP) based authentication shall, wherever feasible and admissible,

be offered;

(b)

In cases where biometric-based or OTP-based modes of authentication

are not possible, benefits under the said scheme may, after establishing

the genuineness of the Aadhaar number by doing offline verification of

the digital signature certificate of UIDAI on the Aadhaar Secure Quick

Response (QR) Code or the Aadhaar Paperless Offline e-KYC document,

as the case may be, be given on the basis of any of the following:

(i)

An Aadhaar Secure Quick Response (QR) Code containing Aadhaar

card, Aadhaar letter (i.e., the letter issued to an Aadhaar number holder

on generation of his Aadhaar number) or e-Aadhaar (i.e., the password

protected electronic copy of Aadhaar letter downloadable from the

website of UIDAI or accessible using its mAadhaar app), after its

genuineness is established through offline verification by scanning the

QR code using the Aadhaar QR Scanner or mAadhaar apps.

(ii)

Aadhaar Paperless Offline e-KYC document (downloadable from the

website of UIDAI or accessible using its mAadhaar app), after its

genuineness is established through offline verification of the digital

signature certificate of UIDAI on the document through the

application developed by the Ministry or Department or scheme

implementing agency concerned for this purpose, in accordance with

the details given in this regard on the website of UIDAI.

Notwithstanding anything contained hereinabove,-

(a)

benefit under the said scheme shall not be denied to a child-

(i)

in case of failure to establish his identity by undergoing authentication

or to furnish proof of possession of Aadhaar number; or

(ii)

in case of production of an application for enrolment where he has not

been assigned an Aadhaar number; and

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

(b)

benefit under the said scheme shall be given to such a child by verifying

his identity and establishing his relationship with his parent or legal

guardian in the manner specified in the proviso to clause (3) of paragraph

l; and

(c)

where benefit is given under clause (b), a record shall be maintained in

respect of the same, which shall be reviewed and audited periodically by

the Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence

Department.

In order to ensure that bona fide beneficiaries who are aged 18 years or more are not

deprived of the benefit due to them under the said scheme, the Electronics, Information

Technology & Artificial Intelligence Departmentshall follow the exception handling

mechanism specified in the Office Memorandum no. D-26011/04/2017-DBT, dated the 19^th

December, 2017 of the Direct Benefit Transfer Mission, Cabinet Secretariat, Government of

India (available on https://dbtbharat.gov.in).

This notification shall be effective from the date of its publication in the official

Gazette.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Schedule A- Schemes for a Students below 18 years of age:

Sr. No

Department

Scheme Name

Implementing

Agency

OBC, SEBC, VJNT

& SBC Welfare

Department

Savitribai Phule Scholarship for 5th to

7th standard Girls of Other Backward

Class Category

MahaIT

Savitribai Phule Scholarship for 8th to

10th standard Girls of Other Backward

Class Category

Savitribai Phule Scholarship for VJNT

and SBC Girl Students Studying in 5th

to 7th Standard

Savitribai Phule Scholarship for VJNT

and SBC Girl Students Studying in 8th

to 10th Standard

Meritorious Scholarships to VJNT SBC

students

Studying

Secondary

Schools(Only Mumbai)

Payment of Tuition Fees & Exam Fees

of Students belonging to VJNT & SBC

categories studying in Secondary school

Maintenance Allowance to Students

studying in Sainik Schools

Meritorious Scholarships to VJNT SBC

students

Studying

Secondary

Schools(ZP)

Person with

Disabilities Welfare

Pre-matric Scholarship for Persons with

Disabilities (PwDs)

MahaIT

Social Justice and

Special Assistance

Department

Savitribai Phule Scholarship for girl's

students studying in 5th to 10th std.

MahaIT

Government of India Scholarship for

9th and 10th std. - CSS

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Sr. No

Department

Scheme Name

Implementing

Agency

Pre-matric Scholarships to Children of

those who are engaged in unclean

occupation. - CSS

Maintenance Allowance to SC Students

studying in Sainik Schools

Maharshi Vitthal Ramji Shinde Pre-

Matric tuition fee and exam fee

(Freeship) Scheme.

Pre-matric Merit Scholarship for SC

students studying in 5th to 10th std

भााग चाार-अ-३१८–७

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Schedule B- Schemes for a Individual Beneficiaries above 18 years of age:

Sr. No.

Department

Scheme Name

Implementing

Agency

Animal

Husbandry

Subsidy of 50/- per animal per day through

MahaDBT for maintenance and feeding of

Non-productive Deshi Cows kept in

Gaushala

MahaIT

Distribution scheme for dairy animals

Distribution scheme for goats and sheep

Distribution of improved/native poultry

birds for egg production

Fodder production through hydroponic

technology

Subsidy for purchase of Mini TMR (Total

Mixed Ration) equipment

Subsidy for purchase of chaff cutter

machines for livestock farmers

Supply of animal feed (50% subsidy) for

rearing improved/native calves under calf

rearing scheme

Incentive

scheme

for

rearing

and

conservation of male calves (bullocks)

Subsidy for farmers/livestock owners to

purchase native bullock pairs

Entrepreneurship development through 5

dairy cow/buffalo rearing projects

Entrepreneurship development through

goat and sheep rearing projects

Entrepreneurship development through

5000 poultry bird projects for egg

production

Entrepreneurship development through

rearing of broiler poultry (3000/5000 birds)

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Sr. No.

Department

Scheme Name

Implementing

Agency

Supply of incubator/hatcher with capacity

of 1000 eggs per week

Entrepreneurship development through

silage plant distribution scheme

Interest subsidy on loans taken for

goat/sheep/cow/buffalo

rearing

entrepreneurship

Use of Artificial Intelligence and Machine

Learning

Technology

Animal

Husbandry

Supply of 5+1 Pig Unit

To promote sheep farming in the state,

allocating sheep groups at 75 percent

subsidy.

Providing grazing subsidy for four months

from June to September under the state

level scheme to the shepherd families of

Dhangar and similar tribes belonging to the

backward category of nomadic tribes-C in

the state.

MahaIT

Providing one-time financial assistance in

the form of grant for the purchase of land

for semi-enclosed and enclosed sheep

farming for landless shepherd families

belonging to

backward category of

nomadic tribes-C in the state.

MahaIT

Co-operation

Department

Dr. Panjabrao Deshmukh Interest Rebate

Scheme

MahaIT

Culture

Department

Rajarshi Shahu Maharaj Old Writer and

Artist Honorarium Scheme

MahaIT

भााग चाार-अ-३१८–७अ

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाारण भााग चाार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९

Sr. No.

Department

Scheme Name

Implementing

Agency

Department of

Agriculture

Rashtriya Krushi Vikas Yojana (RKVY) -

RAFTAAR -CSS

MahaIT

Pradhan Mantri Krishi Sinchayee Yojana -

Per Drop More Crop (Micro-irrigation

Component) -CSS

Submission on Agriculture Mechanization-

CSS

State