ग्राामवि¦काास वि¦भााग

बांंsधकााम भवन २५, मर्जजबाान पथ, फोोर्टट, मुंंsबई ४०० ००१,

दि—नांंsक ३ ऑगस्टट २०२६.

MAHARASHTRA ORDINANCE No. X OF 2026.

AN ORDINANCE

FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA

VILLAGE PANCHAYATS ACT AND THE MAHARASHTRA

ZILLA PARISHADS AND PANCHAYAT SAMITIS ACT, 1961.

सन २०२६ महाारााष्ट्र अध्याादेेश क्रमांंsक १०.

महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधिि˜नि�यम आणिि” महाारााष्ट्र जििल्हाा परि�षद आणिि”

पंंचाायत समि�त्याा अधिि˜नि�यम, १९६१ यांंsत आणखीी सुुधारणाा करण्यााकरि�ताा अध्याादेेश.

ज्यााअर्थीी, रााज्य वि�धाानमंंडळााच्याा दोन्हीी सभाागृृहांंsचेे अधि�वेेशन चाालूू नााहीी;

आणिि” ज्यााअर्थीी, याात याापुुढेे दि—लेेल्याा प्रयोजनांंsकरि�ताा, महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम आणिि”

महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम, १९६१ यांंsत आणखीी सुुधाारणाा करण्यााकरि�ताा

महाारााष्ट्रााच्याा रााज्यपाालांंsनी ताात्कााळ काार्ययवााहीी करणेे जीीमुुळेे आवश्यक व्हाावेे अशी परि�स्थि�ितीी अस्ति�ित्वाात

असल्यााबद्दल त्यांंsची खाात्रीी पटलीी आहेे ;

त्यााअर्थीी, आता, भाारतााच्याा संंवि�धाानााच्याा अनुुच्छेेद २१३ च्याा खंंड (१) द्वाारेे प्रदाान केेलेेल्याा

अधि�काारांंsचाा वाापर करून, महाारााष्ट्रााचेे रााज्यपााल, यााद्वाारेे, पुुढीील अध्याादेेश प्रख्याापि�त करीीत आहेेत :—

१९५९ चाा ३.

१९६२ चाा

महाा. ५.

RNI No. MAHBIL /2009/35530

महाारााष्ट्रट शासन रााजपत्र

असाधारण भााग चाार

वर्षषष १२, अंंक २४]

सोमवार, ऑगस्ट ३, २०२६/श्राावण १२, शकेे १९४८

[पृृष्ठेे 4, किं�ंमत : रुपयेे २३.००

असाधारण क्रमांंsक ५७

प्रााधिि˜कृृत प्रकााशन

महाारााष्ट्र वि¦धानमंंडळााचेे अधिि˜नि�यम व रााज्यपाालांंsनी प्रख्याापि�त केेलेेलेे अध्याादेेश व केेलेेलेे वि¦नि�यम.

अनुुक्रमणिि”काा

सन २०२६ चाा महाारााष्ट्र अध्याादेेश क्रमांंsक १०.—महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम आणिि” महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि”

पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम, १९६१ यांंsत आणखीी सुुधाारणाा करण्यााकरि�ताा अध्याादेेश. . . . .

पृृष्ठेे

१-4

भााग चाार ५७-१

(१)

महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, ऑगस्ट ३, २०२६/श्रावण १२, शके १

प्रकरण

एक

प्राारंंभि�क

१.

(१) याा अध्याादेेशाास, महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत आणिि” महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत

समि�त्याा (सुुधाारणाा) अध्याादेेश, २०२६, असेे म्हणाावेे.

(२) तो, ताात्कााळ अंंमलाात येेईल.

प्रकरण

दोन

महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधिि˜नि�यमााची सुुधारणाा

२.

महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम (याात याापुुढेे, याा प्रकरणाात, ज्यााचाा नि�र्देेश, “महाारााष्ट्र

ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम” असाा केेलाा आहेे) यााच्याा कलम १०-१क मध्येे, दुुसऱ्याा परंंतुुकाानंंतर, पुुढीील

परंंतुुक जाादाा दााखल करण्याात येेईल :—

“परंंतुु तसेेच, जर अशी व्यक्ती, ९ फेेब्रुुवाारी २०२६ रोजीी किं�ंवाा त्याानंंतर, परंंतुु महाारााष्ट्र

ग्राामपंंचाायत आणिि” महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा (सुुधाारणाा) अध्याादेेश, २०२६ च्याा

प्राारंंभााच्याा दि—नांंsकाास किं�ंवाा त्याापूूर्वीी झाालेेल्याा नि�वडणुुकांंsमध्येे नि�वडूून आलेेली असेेल, आणिि” ती

व्यक्ती, ज्याा दि—नांंsकाास नि�वडूून आल्यााचेे घोोषि�त झाालेे असेेल, त्याा दि—नांंsकाापाासूून बााराा महि�न्यांंsच्याा

काालाावधीत वैैधताा प्रमााणपत्र साादर करण्याास कसूूर करीील तर, ति�चीी नि�वड, भूूतलक्षीी प्रभाावाानेे रद्द

करण्याात आली असल्यााचेे माानण्याात येेईल आणिि” ती, सदस्य म्हणूून रााहण्याासााठीी अपाात्र ठरेेल.”.

३. महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यमााच्याा कलम ३०-१क मध्येे, दुुसऱ्याा परंंतुुकाानंंतर, पुुढीील परंंतुुक

जाादाा दााखल करण्याात येेईल :—

करण्याात आली असल्यााचेे माानण्याात येेईल आणिि” ती, सरपंंच

म्हणूून रााहण्याासााठीी अपाात्र ठरेेल.”.

प्रकरण

तीन

महाारााष्ट्र जििल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधिि˜नि�यम, १९६१ यााची सुुधारणाा

४. महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम, १९६१ (याात याापुुढेे, याा प्रकरणाात,

ज्यााचाा नि�र्देेश, “महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम” असाा केेलाा आहेे) यााच्याा

कलम १२क मध्येे, दुुसऱ्याा परंंतुुकाानंंतर, पुुढीील परंंतुुक जाादाा दााखल करण्याात येेईल :—

करण्याात आली असल्यााचेे माानण्याात येेईल आणिि” ती, परि�षद सदस्य म्हणूून रााहण्याासााठीी अपाात्र

ठरेेल.”.

संंक्षि�प्त नााव व

प्राारंंभ.

सन १९५९ चाा

अधि�नि�यम

क्रमांंsक ३ यााच्याा

कलम १०-१क ची

सुुधाारणाा.

१९५९ चाा

३.

२०२६

चाा महाा.

अध्याा.

१०.

सन १९५९ चाा

अधि�नि�यम

क्रमांंsक ३ यााच्याा

कलम ३०-१क ची

सुुधाारणाा.

२०२६

चाा महाा.

अध्याा. १०

सन १९६२ चाा

महाारााष्ट्र अधि�नि�यम

क्रमांंsक ५ यााच्याा

कलम १२क ची

सुुधाारणाा.

१९६२ चाा

महाा. ५.

२०२६

चाा महाा.

अध्याा. १०

महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, ऑगस्ट ३, २०२६/श्रावण १२, शके १

५. महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यमााच्याा कलम ४२ मधील, पोटट-कलम

(६क) मध्येे, दुुसऱ्याा परंंतुुकाानंंतर, पुुढीील परंंतुुक जाादाा दााखल करण्याात येेईल :—

करण्याात आली असल्यााचेे माानण्याात येेईल आणिि” ती, अध्यक्ष म्हणूून रााहण्याासााठीी अपाात्र ठरेेल.”.

६. महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यमााच्याा कलम ६७ मधील, पोटट-कलम

(७क) मध्येे दुुसऱ्याा परंंतुुकाानंंतर, पुुढीील परंंतुुक जाादाा दााखल करण्याात येेईल :—

करण्याात आली असल्यााचेे माानण्याात येेईल आणिि” ती, सभाापती म्हणूून रााहण्याासााठीी अपाात्र ठरेेल.”.

सन १९६२ चाा

महाारााष्ट्र अधि�नि�यम

क्रमांंsक ५ यााच्याा

कलम ४२ ची

सुुधाारणाा.

२०२६

चाा महाा.

अध्याा.

१०.

सन १९६२ चाा

महाारााष्ट्र अधि�नि�यम

क्रमांंsक ५ यााच्याा

कलम ६७ ची

सुुधाारणाा.

२०२६

चाा महाा.

अध्याा.

१०.

महाराष्ट्रõ शासन रा असाधारण भाग चार, ऑगस्ट ३, २०२६/श्रावण १२, शके १

नि�वेेदन

महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम (१९५९ चाा ३) यााची कलमेे १०-१क व ३०-१क, आणिि” महाारााष्ट्र

जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम, १९६१ (१९६२ चाा महाा. ५) यााची कलमेे १२क, ४२

व ६७ यांंsमध्येे अशी तरतूूद आहेे की, अनुुसूूचि�त जाातीी, अनुुसूूचि�त जमाातीी, किं�ंवाा यथाास्थि�िति�, नाागरि�कांंsचाा

माागाासवर्गग यांंsमधील व्यक्तींंकरि�ताा रााखीीव असलेेल्याा, ग्राामपंंचाायत सदस्य व सरपंंच

, जि�ल्हाा परि�षदांंsचेे

परि�षद सदस्य व अध्यक्ष, आणिि” पंंचाायत समि�त्यांंsचेे सभाापती याा जाागेेची नि�वडणूूक लढवि�ण्याास इच्छुुक

असलेेली प्रत्येेक व्यक्ती, सक्षम प्रााधि�कााऱ्याानेे दि—लेेलेे जाातीीचेे प्रमााणपत्र व पडतााळणी समि�तीनेे दि—लेेलेे वैैधताा

प्रमााणपत्र, नाामनि�र्देेशन पत्राासोोबत साादर करीील.

२.

वर नि�र्देेशि�त केेलेेल्याा कलमांंsच्याा परंंतुुकांं

sन्वयेे, रााखीीव असलेेल्याा जाागांंsकरि�ताा नि�वडणूूक

लढवि�ण्याासााठीी उमेेदवाारांंsनाा नाामनि�र्देेशनपत्राासोोबत, त्यांंsनी वैैधताा प्रमााणपत्र मि�ळण्याासााठीी पडतााळणी

समि�तीकडेे दााखल केेलेेल्याा अर्जाा�चीी प्रत किं�ंवाा त्यााचाा अन्य कोणतााहीी पुुराावाा; आणिि” पडतााळणी समि�तीनेे

दि—लेेलेे वैैधताा प्रमााणपत्र त्यााच्याा नि�वडणुुकीीच्याा दि—नांंsकाापाासूून सहाा महि�न्यांंsच्याा आत तो साादर करीील, असेे

हमीीपत्र साादर करण्यााची परवाानगी दि—लेेली आहेे. असेे वैैधताा प्रमााणपत्र वि�नि�र्दिदि—िष्टट केेलेेल्याा सहाा महि�न्यांंsच्याा

काालाावधीत साादर करण्याात कसूूर केेल्यााच्याा परि�णाामी, अशाा व्यक्तींंची नि�वडणूूक भूूतलक्षीी प्रभाावाानेे रद्द

होतेे आणिि” सदस्य, सरपंंच

, परि�षद सदस्य, अध्यक्ष, किं�ंवाा यथाास्थि�िति� सभाापती यांंsचेे पद धाारण करण्याास

अपाात्र ठरतेे.

३.

डि�सेंंबर २०२५ तेे फेेब्रुुवाारी २०२६ याा महि�न्यांंsमध्येे नगरपाालि�काा, जि�ल्हाा परि�षदाा, पंंचाायत

समि�त्याा आणिि” ग्राामपंंचाायतींंच्याा एकााच वेेळी मोठ्याा प्रमााणाात नि�वडणुुकाा घेेण्याात आलेेल्याा असल्याामुुळेे,

पडतााळणी समि�त्यांंsवर जाात प्रमााणपत्रांंsची पडतााळणी करण्यााच्याा आणिि” वैैधताा प्रमााणपत्रेे देेण्यााच्याा काामााचाा

अति�भाार आलेेलाा आहेे. याामुुळेे, अशाा नि�वडणुुकांंsमध्येे नि�वडूून आलेेल्याा उमेेदवाारांंsनाा वि�नि�र्दिदि—िष्टट केेलेेल्याा

काालमर्याा�देेत जाात प्रमााणपत्रेे मि�ळवि�ण्याात अडचणींंनाा साामोरेे जाावेे लाागत आहेे. म्हणूून, नि�वडूून आलेेलेे

सदस्य, सरपंंच

, परि�षद सदस्य, अध्यक्ष आणिि” सभाापती यांंsनाा, त्यांंsचेे अर्जज पडतााळणी समि�तीकडेे प्रलंंबि�त

असल्याामुुळेे, अद्याापहीी वैैधताा प्रमााणपत्र प्रााप्त कराावयााचेे आहेेत, तेे वि�नि�र्दिदि—िष्टट केेलेेल्याा काालमर्याा�देेच्याा आत

वैैधताा प्रमााणपत्र साादर करण्याासााठीी अपाात्र ठरणाार नााहीीत, यााची सुुनि�श्चि�ितीी करणेे आवश्यक आहेे.

म्हणूून, महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम आणिि” महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम,

१९६१ यांंsत सुुयोोग्य सुुधाारणाा करून, अशाा नि�वडणुुकांंsमध्येे, असेे नि�वडूून आलेेलेे सदस्य, सरपंंच

, परि�षद

सदस्य, अध्यक्ष आणिि” सभाापती यांंsनाा वैैधताा प्रमााणपत्रेे साादर करण्याासााठीी आणखीी सहाा महि�न्यांंsचाा काालाावधी

वााढवूून देेण्यााची तरतूूद करणेे इष्टट आहेे, असेे वााटतेे.

४. रााज्य वि�धाानमंंडळााच्याा दोन्हीी सभाागृृहांंsचेे अधि�वेेशन चाालूू नााहीी आणिि” उपरोक्त प्रयोजनांंsसााठीी,

महाारााष्ट्र ग्राामपंंचाायत अधि�नि�यम आणिि” महाारााष्ट्र जि�ल्हाा परि�षद आणिि” पंंचाायत समि�त्याा अधि�नि�यम, १९६१

यांंsमध्येे आणखीी सुुधाारणाा करण्यााकरि�ताा महाारााष्ट्रााच्याा रााज्यपाालांंsनी ताात्कााळ काार्ययवााहीी करणेे जीीमुुळेे

आवश्यक व्हाावेे अशी परि�स्थि�ितीी अस्ति�ित्वाात असल्यााबद्दल त्यांंsची खाात्रीी पटलीी आहेे; म्हणूून, हाा अध्याादेेश

प्रख्याापि�त करण्याात येेत आहेे.

मुंंsबई,

जििष्णुु देेव वर्माा�,

दि—नांंsक ३१ जुुलैै २०२६.

महाारााष्ट्रााचेे रााज्यपााल.

महाारााष्ट्रााचेे रााज्यपााल यांंsच्याा आदेेशाानुुसाार व नाावाानेे,

डॉ. चंंद्रकांंsत पुुलकुंं�डवार,

शाासनााचेे सचि�व.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR,

SMT. MANISHA KUMBHAR, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD,

MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS,

21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, SMT. MANISHA KUMBHAR.