रजिस्ट्रीसं ० डी० एल०-33004/99
REGD. NO. D. L. -33004/99
सत्यमेव जयते भारत का राजपत्र The Gazette of India
असाधारण
EXTRAORDINARY
भाग II-खण्ड 3-उप-खण्ड (ii ) PART II Section 3 Sub- section ( ii)
प्राधिकार से प्रकाशित
PUBLISHED BY AUTHORITY
सं. 1764]
No. 1764]
नई दिल्ली , शुक्रवार , अक्तूबर 30 , 2009/कार्तिक 8 , 1931 NEW DELHI , FRIDAY, OCTOBER 30, 2009/KARTIKA8, 1931
पर्यावरण और वन मंत्रालय
अधिसूचना
नई दिल्ली, 26 अक्तूबर , 2009 का.आ. 2726(अ). केन्द्रीय सरकार , जैव विविधता अधिनियम, 2002 (2003 का 18 ) की धारा 40 द्वारा प्रदत्त शक्तियों का प्रयोग करते हुए राष्ट्रीय जैव विविधता प्राधिकरण के परामर्श से यह घोषित करती है कि अधिनियम के उपबंध नीचे सारणी के स्तंभ (2 ) में विनिर्दिष्ट निम्नलिखित जैव संसाधनों को लागू नहीं होंगे बशर्तें उनका वस्तु के रूप में व्यापार होता हो :
सारणी
जातियों के नाम
क्रम संख्या
(1)
(2)
L
औषधीय पौधा
1. अबेलमोशचस मोशचैट्टस
2. अकोरस कालामस
3. अधाटोडा जाइलैनिका
4. ऐलो बारबेडिनिस
5. अल्पीनिया कैलकेरेटा
6. अजादीरचता इंडिका
कैसेलपीनिया सपन
7.
8. कैसिया अंगुस्टिफोलिया
9. कैथारनथस रोसस
10. सीचोरियम इंटीबस
क्रोटोन टिगलियम
11.
3928 GI/2009
(1)
(2)
12. करकुमा अंगस्टुफोलिया
13 . करकुमा जैरमबेट
14. फिकस बेंगालेनसिस
15. फिकस रैलीजियोसा
16. ग्लोरियोसा सुपरबा
17. इंडिगोफेरा टिन्कटोरिया
18. इनुला रेसिमोसा
19. जैट्रोफा कुरकास
20. कैंपफीरियागैलंगा
21 . लासोनिया इंटरमिस
22. लैपिडियम सेटीवम
23. ओसीमम बेसिलीकम
24. ओसीमम टेनयुफलोरम
25 .
पाइपर लांगम
26. प्लाटैगो ओवाटा
27. प्लैक्ट्रांटस बारबेटस
28. पोंगामिया पिनाटा
29. प्रुमुस आर्मीनियाका
30. सिलिबम मारियानम
सिमोनडसिया चिनेनसिस
31.
32. ट्रैचीस्पर्मम ऐमी
33. वाइटैक्सनिगुंडो
34. विधानिया सोमनिफेश
35. जिजीफस जुजुबा 2
THE GAZETTE OF INDIA : EXTRAORDINARY
(1) (2)
IL मसाले
36. अल्पीनिया गालांगल
37. अमोमम सुबुलाटम
38. कैपसीकम ऐनम
39. कैपसीकमफ्रुटससेंस
40. सिनामोमम अरोमाटिकम
41. सिनामोमम टामाला
42. सिनामोमम जिलानीकम'
43. करकुमा लांगा
44. ऐलीटेरिया कारडामोम
45. गारसिनिया कैबोजिया
46. गारसिनिया इंडिका
47. मुराया कोइनिंगी
48. मिरिसटिका फ्रैगरेंस
49. पिमेंटा डायोआइका
50. पाइपर निगरम
51. सिजीगियम अरोमाटिकम
52. ट्रामैरिनडस इंडिका
53. वनिला प्लानिफोलिया
सिन. वनिलाफ्रैगरेंस
54. जिगीबर आफिशिनेल
55. कोरियनड्रमसैटीवम
56. क्यूमीनम सिमिनम एल. सिन. क्युमिनम
ओडोरम
57. फोइनीकुलम वलगैरे
58. ट्रिगोनिला फोनम- ग्रेकम
59. कैरम कोपटीकम
60. ऐनेथमग्रेवोलेंस
61. निगेला सेटीवा
62. पिंपीनेला ऐनीसम
63. ऐपियमग्रेवोलेंस
उद्यान फसल
क. फल
64. मैंगीफेरा इंडिका
65. कैरिका पपैया
66. विटिस विनिफेरा
67. पुनिका ग्रेनेटम
68. सोडियम गोजावा
69. साइट्रस लिमोन
[PART II-SEC . 3( ii) ]
(1) (2) 70. साइट्स ओरंटीफोलिया 71. साइट्स लैटीफोलिया 72. मनिलकारा जापोटा सिन. अचरस सैपोटा 73. परसिया अमेरीकाना 74. पैसीफलोरा इडुलिस 75. लिची चिनेनसिस 76. अनोमा रेटीकुलेट 77. आरटोकैरपस हैट्रोफाइलस 78. जिजीफस मॉरिशेनिया 79. एंबलिका ऑफिशिनियलस 80. फिकस कैरिका 81. कैरिसा केरेनडास 82. टामारिन्डस इंडिका 83. ऐगले मारमिलोस 84. आरटोकैरपस इनसाइजा 85. ऐवरहो कैरमबोला 86. पुनस ऐवियम 87. फोनिक्स डैक्टीलिफेरा 88. सिजियमक्युमिनी 89. इरियोबोट्रा जैपिनोका 90. बेसियालैटिफोलिया 91. गारसिनिया मैंगोसटाना 92. ग्रविया सुबिनइक्वैलिस 93. नैफिलियम लैपाशियम 94. ऐनानास कोमोसस 95. सिजीयम जेंबोस 96. फेरोनिया लिमोनिया 97. मेलस डोमेसटिका 98. पाइरस कम्यूनिस 99. पुनस परसिका 100. पुनस ऐमीगडैलस 101. पुनस ओर्मीनिका 102. जुगलंस रीजिया 103. एक्टीनिडिया चाइननसिस ख. सब्जियां 104. लाइकोपरसिकोन एस्कयूलेनटम 105. सोलानम मेलोंगेना 106. अबेलमोशस एस्कयूलेनटस
3
भारत का राजपत्र असाधारण
[भाग II- खण्ड 3 ( ii ) ]
(2)
(1)
ख. 1
कहू
107. मोमोरडिका चेरेन्टिया
108. कुकुरबिटा मोशचेटा
109. कुकुरबिटा पेपो
110. लेगेनरिया साइसरऐरिया
111. कुकुमिस मेलो
112. सरट्रयूलसलेनेटस
113. बेनिनकासा हिसपीडा :
114. कुकुमिस सेटीवस
115. कुकुमिस मेलो एल. वर युटीलिसीमस
116. ट्रिचोसानथिस डियोइका
117. कोकिनिया इंडिका
118. लुफा एक्यूटेनगुला
119. लुफासिलींड्रीकल
120. प्रैसाइटुलस फिस्टुलोसस
121. ट्रिचोसानथिस कुकुमेरीना
122. कुकुमिस मेलो वर. मोमोरडिका
123. कुकुमिस कैलोसस
ख. 2 क्रूसीफेरी और शीतोष्ण सब्जियाँ
124. ब्रैसिका ओलेराशिया सब्सप. कैपिटाटा
125. ब्रैसिकाओलेराशिया एल. वर बोट्रीटिस
126. ब्रैसिका ओलेराशिया वर. इटेलिका
127 . ब्रैसिका ओलेराशिया वर. गोंगीलोड्स
128. डाकूस कैरोटा
129. बेटा वलगेरिस
130. रैफेनस सैटीवस
131. ब्रासिका ओलेराशिया वर. जेमिफेरा
132. लैक्टुकासटीवा
133. बेटा वलगेरिस वर. बंगेलीनसिस
134. पैट्रोसेलिनम होर्टेन्स
135. स्पीनेशिया ओलेरशिया
ख. 3 छीमीदार और पत्तेदार सब्जियाँ
136. फैजोलस वुगैरसिस
137. विगना अनग्युलाता
138. डालीचोस लबलब
139. पिसीयम सैटीवम
140. साइमोपसिस टेट्रागोनोलोबस
141. मोरिंगा ओलेफेरा
(2)
(1)
142. सेसबेनिया ग्रांडीफलोरा
ग. जड़ , कंद और कंदीय फसलें
143. सोलानम टयूबरोसम
144. मैनीहोट एस्कयूलेंटा
145. इपोमेड्या बटाटास
146. डाइयोस्कोरिया अलाटा
147. डाइयोस्कोरिया एरक्यूलेंटा
148. डाइयोस्कोरिया रोटनडाटय
149. अमोरफोफालस पायोनीफोलियस
150.. सोलेनोस्टमोचं रोटंडीफोलिया
151. पैचीरजियस इंरोसस
152. ऐलियम सीपा
153. ऐलियम सेटीवम
154. मोरेंटा अरुंडीनेशिया
घ पुष्प फसलें
155. पोलिसनथेस ट्यूबरोज
156. डाइनथस कैरियोफाइलस
157. कैलीस्टेफस चाइनिनसिस
158. सिमबीडीयम एंड डैंड्रोबियम
ङ बागान फसलें
159. कोकोसन्यूसीफेरा
160. अरेकाकैटेकू
161. थियोब्रोमा कैकू
162. ऐनाकारडियम आक्सीडेंटेल
163. केमेलिया साइननसिस
164. कोफिया अरेबिका
165. कोफिया रोबसटां
166. हेविया ब्रासिलीनसिस
167. इलेकिसगिनीनसिस
168. बोरोसस फलेबेलीफर
च. औषधीय फसलें
169. पापावर सोमनीफेरम
170. क्लोरोफाइटम बोरीविलेनम
171. डाइयोस्कोरिया फलोरीबंडा
172. डिजिटेलिस लेनेटा
173. ग्लोश्यिमफलेवम
174. गलाइकेरिजा गलेब्रा
175. राओवोलफिया सरपेंटीना 4
THE GAZETTE OF INDIA : EXTRAORDINARY
(2)
(1)
176. सोलानम लेसीनेटम
177. सोलानम वायरम
178. पाइपर बेटली
179. हियोस्काइमसम्यूटीकस
180. थाइमस वलगेरिस
छ. सुगंधित फसलें
181. सिबोपोगोन फलैक्सयूसस
182. सिंबोपोगोन मारटीनी वर. मोशिया
183. मेंथा स्पाइकेटा
184. वैलिरियना जटामानसी
185. पेलरगोनियम ग्रवोलंस
186. आर्टीमिशिया पैलंस
187. सिबोपोगेन विंटेरियन्स
188. मेंथा अरर्वेसिस
189. पोगोस्टेमोन पैटचोली
190. वैटीविरिया जिजेनीआइडीस [फा. सं. 28-13/2008 -सीएस. III ] ए. के. गोयल , संयुक्त सचिव
MINISTRY OF ENVIRONMENT AND FORESTS NOTIFICATION
New Delhi , the 26th October, 2009
S.O. 2726(E) . In exercise ofthe powers conferred by Section40 ofthe Biological Diversity Act, 2002 (18 of 2003), the Central Government, in consultation with the National Biodiversity Authority, hereby declares that the provisions of the Act shall not apply to the following bio- logical resources specified in column (2 ) of the Table below provided they are traded as commodities .
Sl . No. Biological Resources
(1) (2)
I. Medicinal Plants
1. Abelmoschus moschatus
2. Acorus calamus
3. Adhatoda zeylanica
4. Aloe barbadensis
5. Alpinia calcarata
6. Azadirachta indica
7. Caesalpinia sappan
8. Cassia angustifolia
9. Catharanthus roseus
10. Cichorium intybus
[PART II-SEC . 3 (ii)]
(1) (2)
11. Croton tiglium
12. Curcuma angustifolia
13. Curcuma zerumbet
14. Ficus benghalensis
15. Ficus religiosa
16. Gloriosa superba
17. Indigofera tinctoria
18. Inula racemosa
19. Jatropha curcas
20. Kaempferia galanga
21. Lawsonia inermis
22. Lepidium sativum
23. Ocimum basilicum
24. Ocimum tenuiflorum
25. Piper longum
26. Plantago ovata
27. Plectranthus barbatus
28. Pongamia pinnata
29 . Prunus armeniaca
30. Silybum marianum
31. Simmondsia chinensis
32. Trachyspermum ammi
33. Vitex negundo
34. Withania somnifera
35. Ziziphus jujuba
Spices
36. Alpinia galangal
37. Amomum subulatum
38. Capsicum annuum
39. Capsicum frutescens
40. Cinnamomum aromaticum
41. Cinnamomum tamala
42. Cinnamomum zeylanicum
43. Curcuma longa
44. Elettaria cardamomum
45. Garcinia cambogia
46. Garcinia indica
47. Murraya koenigii
48. Myristica fragrans
49. Pimenta dioica
50. Piper nigrum
[भाग II- खण्ड 3 ( ii ) ] भारत का राजपत्र असाधारण (1) (2) 51. Syzygium aromaticum 52. Tramarindus indica 53. Vanilla planifolia syn . Vanilla fragrans 54. Zingiber officinale 55. Coriandrum sativum 56. Cuminum cyminum L. Syn. Cuminum odorum 57. Foeniculum vulgare 58. Trigonella foenum-graecum 59. Carum copticum 60. Anethum graveolens 61. Nigella sativa 62. Pimpinella anisum 63. Apium graveolens IIL Horticultural crops A. Fruits 64. Mangifera indica 65. Carica papaya 66. Vitis vinifera 67. Punica granatum 68. Psidium guajava 69. Citrus limon 70. Citrus aurantifolia 71. Citrus latifolia 72. Manilkara zapota syn . Achras sapota 73. Persea Americana 74. Passiflora edulis 75. Litchi chinensis 76. Annona reticulate 77. Artocarpus heterophyllus 78. Ziziphus mauritiana 79. Emblica officinalis 80. Ficus carica 81. Carissa carandas 82. Tamarindus indica 83. Aegle marmelos 84. Artocarpus incisa 85. Averrhoa carambola 86. Prunus avium 87. Phoenix dactylifera 88. Syzygium cuminii 89. Eriobotrya japonica 90. Bassia latifolia 91. Garcinia mangostana
39284709-2
(1) (2) 92. Grewia subinequalis 93. Nephelium lappaceum 94. Ananas comosus 95. Syzygiumjambos 96. Feronia limonia 97. Malus domestica 98. Pyrus communis 99. Prunus persica 100. Prunus amygdalus 101. Prunus armeniaca 102. Juglans regia 103. Actinidia chinensis B. Vegetables 104. Lycopersicon esculentum 105: Solanum melongena 106. Abelmoschus esculentus B.1. Cucurbits 107. Momordica charantia 108. Cucurbita moschata 109. Cucurbita pepo 110. Lagenaria siceraria 111. Cucumis melo 112. Cirtrullus lanatus 113. Benincasa hispida 114. Cucumis sativus 115. Cucumis melo L. var utilissimus 116. Trichosanthes dioica 117. Coccinia indica 118. Luffa acutangula 119. Luffa cylindrical 120. Praecitrullus fistulosus 121. Trichosanthes cucumerina 122. Cucumis melo var . momordica 123 . Cucumis callosus B.2 . Crucifers and Temperate Vegetables 124. Brassica oleracea subsp . Capitata 125. Brassica oleracea L. var botrytis 126. Brassica oleracea var. Italica 127. Brassica oleracea var. gongylodes 128. Daucus carota 129. Beta vulgaris 130. Raphanus sativus 131. Brassica oleracea var. gemmifera
6
THE GAZETTE OF INDIA : EXTRAORDINARY
(1) (2)
132. Lactuca sativa
133. Beta vulgaris var . bengalensis
134. Petroselinum hortense
135. Spinaceae oleracea
B.3. Leguminous and Leafy Vegetables
136. Phaseolus vugarsis
137. Vigna unguiculata
138. Dolichos lablab
139. Pisum sativum
140. Cyamopsis tetragonolobus
141. Moringa oleifera
142. Sesbania grandiflora
C. Root, Tuber and Bulbous Crops
143. Solanum tuberosum
144. Manihot esculenta
145. Ipomoea batatas
146. Dioscorea alata
147. Dioscorea esculenta
148. Dioscorea rotundata
149. Amorphophallus paeoniifolius
150. Solenostmon rotundifolius
151. Pachyrrhizus erosus
152. Allium ceра
153. Allium sativum
154. Maranta arundinaceae
D. FlowerCrops
155. Polianthes tuberose
156. Dianthus caryophyllus
157. Callistephus chinensis
158. Cymbidium and Dendrobium
E. Plantation Crops
159. Cocos nucifera
160. Areca catechu
161. Theobroma cacao
[PART II-SEC . 3 ( ii) ]
(1) (2)
162. Anacardium occidentale
163. Camelia sinensis
164. Coffea Arabica
165. Coffea robusta
166. Hevia brasiliensis
167. Elacis guineensis
168. Borassus flabellifer
F. Medicinal Crops
169. Papaver somniferum
170. Chlorophytum borivilianum
171. Dioscoria floribunda
172. Digitalis lanata
173. Glaucium flavum
174. Glycyrrhiza glabra
175. Rauvolfia serpentina
176. Solanum lacinatum
177. Solanum viarum
178. Piper betle
179. Hyoscyamus muticus
180. Thymus vulgaris
G Aromatic Crops
181. Cymbologon flexuosus
182. Cymbopogon martini var . motia
183. Mentha spicata
184. Valerianajatamansi
185. Pelargonium graveolens
186. Artemisia pallens
187. Cympopogon winterianus
188. Mentha arvensis
189. Pogostemon patchouli
190. Vetiveria zizanioides
[F. No. 28-13/2008 -CS- III]
A. K. GOYAL, Jt . Secy.
Printed by the Manager , Government of India Press , Ring Road , Mayapuri , New Delhi - 110064
and Published by the Controller of Publications , Delhi - 110054.