Jharkhand Gazette, No. 735, 14 December 2023

झारख(cid:214)ड गजट

असाधारण अंक

झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत

23 अ(cid:274)हायण, 1945 (श०)

सं(cid:201)या – 735 राँची, गु(cid:509)वार 14 (cid:465)दस(cid:224)बर, 2023 (ई०) सूचना (cid:292)ौ(cid:622)यो(cid:876)गक(cid:551) एवं ई-गवन(cid:591)स (cid:874)वभाग

--------

संक(cid:227)प

14 नव(cid:224)बर, 2023

(cid:874)वषय: रा(cid:207)य क(cid:551) नई झारख(cid:214)ड (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त 2023 के (cid:467)नधा(cid:91)रण के संबंध म(cid:581) ।

सं(cid:201)या-ITSec1/IT-Startup-ITS1-1/2021/IT 3272--झारख(cid:214)ड एक सश(cid:200)त रा(cid:207)य के (cid:510)प म(cid:581) (cid:229)यापार को (cid:292)ो(cid:215)सा(cid:465)हत करने हेतु अनुकू ल इको(cid:871)स(cid:232)टम बनाने के (cid:871)लये कृ तसंकि(cid:227)पत है। इस (cid:272)म म(cid:581) रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा समय-समय के अंतराल पर नवीन तकनीक(cid:585) और उ(cid:622)यमशीलता को बढ़ावा देने हेतु (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त का (cid:467)नमा(cid:91)ण (cid:873)कया जाता रहा है। इससे पूव(cid:91) सव(cid:91)(cid:292)थम 2016 म(cid:581) रा(cid:207)य के (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त का (cid:467)नमा(cid:91)ण (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:873)कया गया था,पर(cid:219)तु इस बार रा(cid:207)य (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त का (cid:467)नमा(cid:91)ण Hand Holding के (cid:506)ि(cid:231)टकोण को अपनाते हु ए (cid:873)कया गया है, िजसम(cid:581) (cid:232)टाट(cid:91)अप उ(cid:622)यम(cid:585) को शु(cid:510)आती चरण(cid:585) म(cid:581) ह(cid:547) स(cid:162)म तथा सश(cid:200)त बनाते हु ए, उ(cid:622)य(cid:871)मय(cid:585) क(cid:551) (cid:874)वकास या(cid:287)ा म(cid:581) रा(cid:207)य क(cid:551) सहभा(cid:876)गता सु(cid:467)नि(cid:230)चत (cid:873)कया जा सके । नी(cid:467)त का (cid:467)नमा(cid:91)ण आगामी 5 (पाँच) वष(cid:607) म(cid:581) उ(cid:622)य(cid:871)मता को बढ़ावा देने, अथ(cid:91)(cid:229)यव(cid:232)था को पुनज(cid:568)(cid:874)वत करने, रा(cid:207)य म(cid:581) (cid:467)नवेश बढ़ाने, उ(cid:622)य(cid:871)मता क(cid:551) सं(cid:232)कृ (cid:467)त को बढ़ावा देने के साथ-साथ रा(cid:207)य को इस (cid:162)े(cid:287) म(cid:581) द(cid:547)घ(cid:91)का(cid:871)लक तथा (cid:229)यवि(cid:232)थत (cid:292)भावी माग(cid:91) (cid:292)श(cid:232)त करने पर के ि(cid:219)(cid:289)त है ।2 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:509)वार, 14 (cid:465)दस(cid:224)बर, 2023 2. (cid:874)वजन (Vision): Incubation Centres, SEB एवं HET's के सम(cid:874)प(cid:91)त नेटवक(cid:91) के मा(cid:218)यम से सफल एवं (cid:292)भावशाल(cid:547) उ(cid:622)यम(cid:585) के (cid:467)नमा(cid:91)ण के (cid:871)लए "Entrepreneurs and Startups" को एक उ(cid:876)चत वातावरण (cid:292)दान करने के साथ वष(cid:91) 2028 तक रा(cid:207)य म(cid:581) अनुकू ल इको(cid:871)स(cid:232)टम का (cid:467)नमा(cid:91)ण कर रा(cid:207)य को देशभर म(cid:581) शीष(cid:91) 10 (दस) रा(cid:207)य(cid:585) म(cid:581) सि(cid:224)म(cid:871)लत करना ।

3. (cid:871)मशन: आगामी 5 वष(cid:607) म(cid:581) कम से कम 1000 (cid:232)टाट(cid:91)अ(cid:220)स के (cid:874)वकास एवं (cid:232)के (cid:871)लंग को सु(cid:874)वधाजनक बनाने के (cid:871)लए entrepreneurship ecosystem का (cid:467)नमा(cid:91)ण करना ।

4. इस नी(cid:467)त के तहत ् (cid:232)टाट(cid:91)अप उ(cid:622)य(cid:871)मय(cid:585) को स(cid:162)म एवं सश(cid:200)त बनाने हेतु Subsistence Allowance उपयु (cid:91)(cid:200)त नी(cid:467)त के अनु(cid:510)प (cid:292)दान (cid:873)कया जाएगा । साथ ह(cid:547), उ(cid:200)त के अलावे म(cid:465)हलाओं, अनुसू(cid:876)चत जा(cid:467)त/अनुसू(cid:876)चत जनजा(cid:467)त एवं (cid:465)द(cid:222)यांग को Special Allowance भी द(cid:547) जाएगी । (cid:232)टाट(cid:91)अप को उ(cid:215)पाद/समाधान (cid:292)ोटोटाईप/(cid:292)ारं(cid:871)भक सेटअप के (cid:874)वकास के (cid:871)लए ((cid:467)नवा(cid:91)ह भ(cid:419)ा एवं (cid:874)वशेष भ(cid:419)ा को छोड़कर) (cid:874)व(cid:419)ीय सहायता (cid:292)दान क(cid:551) जाएगी। (cid:232)टाट(cid:91)अप को अपने (cid:229)यवसाय/उ(cid:215)पाद/समाधान के (cid:871)लए संवध(cid:91)न के (cid:871)लए One Time Grant (cid:292)दान क(cid:551) जाएगी । (cid:232)टाट(cid:91)अप (cid:622)वारा GST, Patent Filing, Registration Fee/ Stamp Duty, Municipal Duties, Lease Rentals, Internet Bandwidth, Electricity Bills इ(cid:215)या(cid:465)द पर (cid:229)यय क(cid:551) गई रा(cid:871)श क(cid:551) (cid:292)(cid:467)तपू(cid:467)त(cid:91) उपयु (cid:91)(cid:200)त नी(cid:467)त के अनु(cid:510)प क(cid:551) जाएगी । रा(cid:207)य के उ(cid:205)च (cid:871)श(cid:162)ण सं(cid:232)थान(cid:585) म(cid:581) उध(cid:871)मता एवं Innovation को बढ़ावा देने के (cid:871)लए उ(cid:200)त सं(cid:232)थान(cid:585) म(cid:581) Incubation/Innovation Center (cid:232)था(cid:874)पत करने के (cid:871)लए Special Endowment Fund (cid:292)दान क(cid:551) जाएगी। इस (cid:272)म म(cid:581) (cid:467)नजी (cid:871)श(cid:162)ण सं(cid:232)थान(cid:585) म(cid:581) भी इ(cid:219)(cid:200)यूबेटर(cid:585) क(cid:551) (cid:232)थापना क(cid:551) जाएगी । इस (cid:467)न(cid:871)मत (cid:874)वभाग (cid:622)वारा SOP एवं Document Checklist शी(cid:275) ह(cid:547) तैयार कर (cid:467)नग(cid:91)त क(cid:551) जाएगी । उ(cid:200)त से संबं(cid:876)धत (cid:874)व(cid:232)तृ त (cid:874)ववरणी नई झारख(cid:214)ड (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त 2023 ((cid:292)(cid:467)त संल(cid:202)न) म(cid:581) स(cid:219)न(cid:465)हत है ।

5. (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त क(cid:551) वैधता- यह नी(cid:467)त अ(cid:876)धसू(cid:876)चत होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से पाँच वष(cid:607) के (cid:871)लए (cid:292)भावी होगी ।

6. अतः (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत है (cid:873)क रा(cid:207)य म(cid:581) (cid:232)टाट(cid:91)अप को बढ़ावा देने के (cid:871)लए रा(cid:207)य क(cid:551) नई Jharkhand Startup Policy-2023 ((cid:292)(cid:467)त संल(cid:202)न) क(cid:551) (cid:232)वीकृ (cid:467)त (cid:292)दान क(cid:551) जाय तथा पूव(cid:91) म(cid:581) इस (cid:467)न(cid:871)म(cid:419) (cid:467)नग(cid:91)त नी(cid:467)त को इस हद तक संशो(cid:876)धत समझा जाय। उ(cid:200)त नी(cid:467)त अ(cid:876)धसू(cid:876)चत होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से पाँच वष(cid:607) के (cid:871)लए (cid:292)भावी होगी ।

7. (cid:292)(cid:232)ताव पर (cid:874)वभागीय (मु(cid:201)य) मं(cid:287)ी का अनुमोदन (cid:292)ा(cid:220)त है ।

8. (cid:292)(cid:232)ताव पर ऊजा(cid:91) (cid:874)वभाग, नगर (cid:874)वकास (cid:874)वभाग, राज(cid:232)व, (cid:467)नबंधन एवं भू(cid:871)म सुधार (cid:874)वभाग, वा(cid:872)ण(cid:207)यकर (cid:874)वभाग का अनुमोदन/सहम(cid:467)त (cid:292)ा(cid:220)त है ।

9. (cid:292)(cid:232)ताव तथा संलेख (cid:292)ा(cid:510)प पर (cid:874)व(cid:419) (cid:874)वभाग क(cid:551) सहम(cid:467)त सश(cid:419)(cid:91) (cid:467)न(cid:224)नवत ् (cid:292)ा(cid:220)त हैः- i. Draft Policy क(cid:551) कं (cid:875)डका-1.2(iv) के अनुसार "The Government of Jharkhand can provide financial support to startups for scaling their product/solution and expansion of their businesses by its internal fund."झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:509)वार, 14 (cid:465)दस(cid:224)बर, 2023 3 उ(cid:200)त कं (cid:875)डका म(cid:581) अंश "by its internal fund" क(cid:551) आव(cid:230)यकता (cid:292)तीत नह(cid:547)ं होती है। पर(cid:219)तु उ(cid:200)त internal fund का disbursement रा(cid:207)य सरकार के अंतग(cid:91)त ग(cid:465)ठत Section-8 Company अटल (cid:466)बहार(cid:547) वाजपेयी इंनोवेशन लैब (cid:622)वारा State Evaluation Board (SEB) (cid:622)वारा चय(cid:467)नत (cid:232)टाट(cid:91)अ(cid:220)स को (cid:873)कया जायेगा। अतः उ(cid:200)त कं (cid:875)डका म(cid:581) अंश "by its internal fund" क(cid:551) आव(cid:230)यकता है। ii. Draft Policy क(cid:551) कं (cid:875)डका-1.3 (xi) के अनुसार "Special incentives to SC/ST/Female/Transgender/ Divyang Start-up: Additional 5% on lease rentals, Internet bandwidth and electricity bills shall be reimbursed for SC/ST/Female/Divyang start-up maximum amount mentioned in the respective reimbursements will remain same."

उ(cid:200)त कं (cid:875)डका के अनुसार सभी SC/ST/Female/Transgender/ Divyang Start-up को Special incentives का लाभ अनुमा(cid:219)य होगा, जब(cid:873)क संलेख (cid:292)ा(cid:510)प के अवलोकन से ऐसा (cid:292)तीत होता है (cid:873)क (cid:292)शासी (cid:874)वभाग (cid:871)सफ(cid:91) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य के SC/ST/Female/Transgender/Divyang को उ(cid:200)त Special incentives का लाभ देना चाहता है। अतएव (cid:292)शासी (cid:874)वभाग इस संबंध म(cid:581) (cid:232)वयं आ(cid:230)व(cid:232)त हो लेना चाहेगा ।

उ(cid:200)त कं (cid:875)डका के अनुसार सभी SC/ST/Female/Transgender/ Divyang Start-up को Special incentives का लाभ अनुमा(cid:219)य होगा एवं इस नी(cid:467)त के अंतग(cid:91)त झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य के SC/ST/Female/Transgender/ Divyang Start-up को (cid:292)ो(cid:215)साहन एवं बढ़ावा देने हेतु उ(cid:200)त Special incentives का लाभ (cid:465)दया जाएगा। यह (cid:292)ावधान म(cid:465)हलाओं तथा (cid:465)द(cid:229)यांगो के (cid:871)लए पूव(cid:91) से ह(cid:547) अ(cid:876)धसू(cid:876)चत है तथा अ(cid:219)य के (cid:871)लए यह (cid:292)ावधान (cid:467)नदेशक के अ(cid:218)य(cid:162)ता म(cid:581) ग(cid:465)ठत स(cid:871)म(cid:467)त से (cid:292)ा(cid:220)त सुझाव एवं आमजनो से (cid:292)ा(cid:220)त सुझाव के आधार पर (cid:873)कया गया है ।

iii. (cid:292)(cid:232)ताव एवं संलेख (cid:292)ा(cid:510)प पर वा(cid:872)ण(cid:207)यकर (cid:874)वभाग क(cid:551) सहम(cid:467)त (cid:292)ा(cid:220)त नह(cid:547)ं है । पर(cid:219)तु (cid:292)(cid:232)ताव एवं संलेख (cid:292)ा(cid:510)प पर वा(cid:872)ण(cid:207)यकर (cid:874)वभाग क(cid:551) सहम(cid:467)त (cid:292)ा(cid:220)त है । 10. उपयु (cid:91)(cid:200)त Draft Policy पर (cid:874)व(cid:876)ध (cid:874)वभाग (cid:622)वारा उपयु (cid:91)(cid:200)त Policy के अंतग(cid:91)त (cid:467)न(cid:224)नां(cid:873)कत को भी क(cid:876)थत Policy के उ(cid:622)दे(cid:230)य(cid:585) क(cid:551) पू(cid:467)त(cid:91)/अ(cid:274)सरन म(cid:581) समावेश (cid:873)कये जाने पर (cid:874)वभाग म(cid:581) (cid:874)वचार करते हु ए आशव(cid:232)त होने के सुझाव के साथ (cid:874)व(cid:876)ध(cid:162)ा (cid:292)ा(cid:220)त है ।

1. Faculty Development Program – Universities/Colleges shall organize faculty development program to promote innovation and entrepreneurship at the college level.

2. Gap Year for Students – Students who wish to pursue entrepreneurship shall be allowed to take a break of one year (Gap Year), after the first year of the graduation/post-graduation course. This one year break would not be counted in the miximum duration required to complete the course. The "Gap Year" facility may be given to ensure syllabus continuity at the time of joining back.

3. Student Projects – Student entrepreneurs working on a Startup idea shall be permitted to convert their Startup Project as their final year Project towards degree completion.

4. Establish E-Cells in Universities, Colleges and Schools – Entrepreneurship Cell (E-Cell) would be established to encourage and support college-level student to start their own Enterprise.

4 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:509)वार, 14 (cid:465)दस(cid:224)बर, 2023

11. रा(cid:207)य क(cid:551) नई झारख(cid:214)ड (cid:232)टाट(cid:91)अप नी(cid:467)त 2023 इस संक(cid:227)प के साथ संल(cid:202)न है। रा(cid:207)य म(cid:581) (cid:232)टाट(cid:91)-अप नी(cid:467)त 2016 संबंधी (cid:467)नग(cid:91)त एतदथ(cid:91) Policy के संक(cid:227)प (cid:467)नग(cid:91)त क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से (cid:467)नर(cid:232)त (cid:873)कया जाता है। उ(cid:200)त नी(cid:467)त म(cid:581) द(cid:547) गई छू ट संक(cid:227)प (cid:467)नग(cid:91)त क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से 5 (पाँच) वष(cid:574) के (cid:871)लए (cid:292)भावी होगी ।

12. इसे त(cid:215)काल (cid:292)भाव से लागू समझा जाएगा ।

झारख(cid:214)ड रा(cid:207)यपाल के आदेश से,

(cid:874)व(cid:292)ा भाल,

सरकार के स(cid:876)चव ।

--------

झारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालयझारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालय,, राँची (cid:622)वारा (cid:292)राँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)तका(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)त,,

झारख(cid:214)ड गजट झारख(cid:214)ड गजट ((असाधारणअसाधारण) ) 773355 –– 5500