Jharkhand Gazette, No. 16, 22 January 2026

click here for IIIF manifest

झारख(cid:214)ड गजट

असाधारण अंक झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत 2 माघ, 1947 (श०)

सं(cid:201)या – 16 राँची, गु(cid:509)वार, 22 जनवर(cid:547), 2026 (ई०)

का(cid:871)म(cid:91)क, (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग।

--------

अ(cid:876)धसूचना

6 जनवर(cid:547), 2026

सं(cid:201)याः-11/क॰च॰आ॰-16-07/2013 का॰ 72--झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग अ(cid:876)ध(cid:467)नयम, 2008 (झारख(cid:214)ड अ(cid:876)ध(cid:467)नयम 16, 2008) क(cid:551) धारा 12 क(cid:551) उप धारा (i) म(cid:581) (cid:292)द(cid:419) शि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:292)योग करते हु ए झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा (मै(cid:465)(cid:282)क/10वीं (cid:232)तर) संचालन (cid:467)नयमावल(cid:547), 2015 (समय-समय पर यथासंशो(cid:876)धत) म(cid:581) संशोधन करते हु ए (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत (cid:467)नयमावल(cid:547) बनाते ह(cid:583)-

1 सं(cid:879)(cid:162)(cid:220)त नाम (cid:874)व(cid:232)तार और (cid:292)ार(cid:224)भ :-

(i) यह (cid:467)नयमावल(cid:547) ''झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा (मै(cid:465)(cid:282)क/10वीं (cid:232)तर) संचालन (संशोधन)

(cid:467)नयमावल(cid:547), 2025'' कहलाएगी।

(ii) इसका (cid:874)व(cid:232)तार स(cid:224)पूण(cid:91) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य म(cid:581) होगा।

(iii) यह (cid:467)नयमावल(cid:547) झारख(cid:214)ड गजट म(cid:581) (cid:292)काशन क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से (cid:292)वृ त होगी।

2. झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा (मै(cid:465)(cid:282)क/10वीं (cid:232)तर) संचालन (संशोधन) (cid:467)नयमावल(cid:547), 2021 के (cid:467)नयम 7 म(cid:581) (cid:467)न(cid:224)नवत ् (cid:292)ावधान ह(cid:583) :-

''पर(cid:547)(cid:162)ा एक चरण (मा(cid:287) मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा) म(cid:581) ल(cid:547) जाएगी''

उ(cid:200)त (cid:292)ावधान को (cid:467)न(cid:224)नवत ् (cid:292)(cid:467)त(cid:232)था(cid:874)पत (cid:873)कया जाता है :-

(i) पर(cid:547)(cid:162)ा दो चरण(cid:585) म(cid:581) ल(cid:547) जायेगी -

(क) (cid:292)ारि(cid:224)भक पर(cid:547)(cid:162)ा

(ख) मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा

पर(cid:219)तु (cid:873)कसी पर(cid:547)(cid:162)ा म(cid:581) 50,000 (पचास हजार) से कम आवेदन रहने पर सामा(cid:219)यतः (cid:292)ारं(cid:871)भक पर(cid:547)(cid:162)ा नह(cid:547)ं ल(cid:547) जाएगी। उ(cid:200)त अ(cid:876)धकतम सीमा से अ(cid:876)धक अ(cid:223)यथ(cid:568) रहने क(cid:551) ि(cid:232)थ(cid:467)त म(cid:581) भी (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न प(cid:464)रि(cid:232)थ(cid:467)तय(cid:585) के आधार पर सीधे मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा आयोिजत करने के संबंध म(cid:581) आयोग (cid:467)नण(cid:91)य ले सके गा।

(ii) सभी (cid:292)(cid:230)न व(cid:232)तु(cid:467)न(cid:231)ठ एवं बहु (cid:874)वक(cid:227)पीय उ(cid:419)र आधा(cid:464)रत ह(cid:585)गे। (cid:292)(cid:215)येक (cid:292)(cid:230)न तीन अंक के ह(cid:585)गे। सह(cid:547) उ(cid:419)र के (cid:871)लए तीन अंक (cid:292)दान (cid:873)कये जाय(cid:581)गे एवं (cid:292)(cid:215)येक गलत उ(cid:419)र के (cid:871)लए एक अंक क(cid:551) कटौती क(cid:551) जाएगी।

(iii) पर(cid:547)(cid:162)ा क(cid:551) भाषा (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547)/अं(cid:274)ेजी होगी।

(iv) (cid:292)ारि(cid:224)भक पर(cid:547)(cid:162)ा का पा(cid:619)य(cid:272)म - सामा(cid:219)य (cid:163)ान से संबं(cid:876)धत (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत (cid:874)वषय(cid:585) से संब(cid:876)धत बहु (cid:874)वक(cid:227)पीय उ(cid:419)र आधा(cid:464)रत (cid:292)(cid:230)न पूछे जाय(cid:581)गे। पर(cid:547)(cid:162)ा क(cid:551) अव(cid:876)ध दो घंट(cid:585) क(cid:551) होगी।

(क) सामा(cid:219)य अ(cid:218)ययन - 30 (cid:292)(cid:230)न

(ख) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य से संबं(cid:876)धत (cid:163)ान - 60 (cid:292)(cid:230)न

(ग) सामा(cid:219)य ग(cid:872)णत - 10 (cid:292)(cid:230)न

(घ) सामा(cid:219)य (cid:874)व(cid:163)ान - 10 (cid:292)(cid:230)न

(ङ) मान(cid:871)सक (cid:162)मता जाँच - 10 (cid:292)(cid:230)न

कु ल - 120 (cid:292)(cid:230)न

(cid:292)ारि(cid:224)भक पर(cid:547)(cid:162)ा का पाठय(cid:272)म

प(cid:287)- सामा(cid:219)य (cid:163)ान

(क) सामा(cid:219)य अ(cid:218)ययन इसम(cid:581) (cid:292)(cid:230)न(cid:585) का उ(cid:622)दे(cid:230)य अ(cid:223)यथ(cid:568) के सामा(cid:219)य जानकार(cid:547) तथा समाज म(cid:581) उनके अनु(cid:292)योग के स(cid:224)ब(cid:219)ध म(cid:581) उसक(cid:551) यो(cid:202)यता क(cid:551) जाँच करना होगा। वत(cid:91)मान घटनाओं और (cid:465)दन-(cid:292)(cid:467)त(cid:465)दन क(cid:551) घटनाओं के सू(cid:234)म अवलोकन तथा उनके (cid:292)(cid:467)त वै(cid:163)ा(cid:467)नक (cid:506)ि(cid:231)टकोण जैसे मामल(cid:585) क(cid:551) जानकार(cid:547) जैसा (cid:873)क (cid:873)कसी भी (cid:871)श(cid:879)(cid:162)त (cid:229)यि(cid:200)त से अपे(cid:162)ा क(cid:551) जाती है। इसम(cid:581) झारख(cid:214)ड, भारत और पड़ोसी देश(cid:585) के स(cid:224)ब(cid:219)ध म(cid:581) (cid:874)वशेष (cid:509)प से यथा स(cid:224)भव (cid:292)(cid:230)न पूछे जा सकते ह(cid:583)। सम-साम(cid:467)यक (cid:874)वषय, वै(cid:163)ा(cid:467)नक (cid:292)ग(cid:467)त, रा(cid:231)(cid:282)(cid:547)य/अंतरा(cid:91)(cid:231)(cid:282)(cid:547)य पुर(cid:232)कार, भारतीय भाषाएँ, पु(cid:232)तक, (cid:871)ल(cid:874)प, राजधानी, मु(cid:289)ा, खेल-(cid:872)खलाड़ी, मह(cid:215)वपूण(cid:91) घटनाएँ। भारत का इ(cid:467)तहास, सं(cid:232)कृ (cid:467)त, भूगोल पया(cid:91)वरण, आ(cid:876)थ(cid:91)क प(cid:464)र(cid:506)(cid:230)य, (cid:232)वतं(cid:287)ता आ(cid:219)दोलन, भारतीय कृ (cid:874)ष तथा (cid:292)ाकृ (cid:467)तक संसाधन(cid:585) क(cid:551) (cid:292)मुख (cid:874)वशेषताएँ एवं भारत का सं(cid:874)वधान एवं रा(cid:207)य (cid:229)यव(cid:232)था, देश क(cid:551) राजनी(cid:467)तक (cid:292)णाल(cid:547), पंचायती राज, सामुदा(cid:467)यक (cid:874)वकास, पंचवष(cid:568)य योजना। झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य क(cid:551) भौगो(cid:871)लक ि(cid:232)थ(cid:467)त एवं राजनी(cid:467)तक ि(cid:232)थ(cid:467)त क(cid:551) सामा(cid:219)य जानकार(cid:547)।

(ख) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य से संबं(cid:876)धत (cid:163)ानः- झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य के भूगोल, इ(cid:467)तहास, स(cid:223)यता, सं(cid:232)कृ (cid:467)त, भाषा- सा(cid:465)ह(cid:215)य, (cid:232)थान, खान-ख(cid:467)नज, उ(cid:622)योग, रा(cid:231)(cid:282)(cid:547)य आ(cid:219)दोलन म(cid:581) झारख(cid:214)ड का योगदान, सा(cid:465)ह(cid:215)य, (cid:874)वकास योजनाएँ, खेल-(cid:872)खलाड़ी, (cid:229)यि(cid:200)त(cid:215)व, नाग(cid:464)रक उपलि(cid:222)धयाँ, पुर(cid:232)कार, रा(cid:231)(cid:282)(cid:547)य एवं अ(cid:219)तरा(cid:91)(cid:231)(cid:282)(cid:547)य मह(cid:215)व के (cid:874)वषय इ(cid:215)या(cid:465)द।

(ग) सामा(cid:219)य ग(cid:872)णत:- इस (cid:874)वषय म(cid:581) सामा(cid:219)यतः अंक ग(cid:872)णत, (cid:292)ाथ(cid:871)मक बीजग(cid:872)णत, (cid:207)या(cid:871)म(cid:467)त, सामा(cid:219)य (cid:466)(cid:287)कोण(cid:871)म(cid:467)त, (cid:162)े(cid:287)(cid:871)म(cid:467)त से स(cid:224)बि(cid:219)धत (cid:292)(cid:230)न रह(cid:581)गे। सामा(cid:219)यतः इसम(cid:581) मै(cid:465)(cid:282)क/10वीं क(cid:162)ा (cid:232)तर के (cid:292)(cid:230)न रह(cid:581)गे।3 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:509)वार, 22 जनवर(cid:547), 2026 (घ) सामा(cid:219)य (cid:874)व(cid:163)ान:- सामा(cid:219)य (cid:874)व(cid:163)ान के (cid:292)(cid:230)न म(cid:581) (cid:465)दन-(cid:292)(cid:467)त(cid:465)दन के अवलोकन एवं अनुभव पर आधा(cid:464)रत (cid:874)व(cid:163)ान क(cid:551) सामा(cid:219)य समझ एवं प(cid:464)रबोध से संबं(cid:876)धत (cid:292)(cid:230)न रह(cid:581)गे, जैसा (cid:873)क एक सु(cid:871)श(cid:879)(cid:162)त (cid:229)यि(cid:200)त से, िजसने (cid:873)कसी (cid:874)व(cid:163)ान (cid:874)वषय का (cid:874)वशेष अ(cid:218)ययन नह(cid:547)ं (cid:873)कया हो, अपे(cid:879)(cid:162)त है।

(ङ) मान(cid:871)सक (cid:162)मता जाँच:- इसमे शाि(cid:222)दक एवं गैर शाि(cid:222)दक दोन(cid:585) (cid:292)कार के (cid:292)(cid:230)न रह(cid:581)गे। इस घटक म(cid:581) (cid:467)न(cid:224)न से स(cid:224)बि(cid:219)धत यथास(cid:224)भव (cid:292)(cid:230)न पूछे जा सकते ह(cid:583) स(cid:506)(cid:230)य, समानता एवं (cid:871)भ(cid:219)नता, (cid:232)थान क(cid:227)पना, सम(cid:232)या समाधान, (cid:874)व(cid:230)लेषण (cid:506)(cid:230)य (cid:232)मृ (cid:467)त, (cid:874)वभेद, अवलोकन, स(cid:224)ब(cid:622)ध अवधारणा, अंक ग(cid:872)णतीय तक(cid:91) शि(cid:200)त, अंक ग(cid:872)णतीय सं(cid:201)या (cid:302)ृ ंखला एवं कू ट लेखन तथा कू ट (cid:229)या(cid:201)या इ(cid:215)या(cid:465)द। (v) (cid:292)ारि(cid:224)भक पर(cid:547)(cid:162)ा उपरा(cid:219)त मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा हेतु चयन:- (cid:292)ारं(cid:871)भक पर(cid:547)(cid:162)ा म(cid:581) (cid:292)ा(cid:220)त अंक के आधार पर आयोग (cid:622)वारा अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) मेधा सूची तैयार क(cid:551) जाएगी। तदुपरा(cid:219)त कु ल (cid:464)रि(cid:200)त के प(cid:219)(cid:289)ह गुणा अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को मेधा (cid:272)मानुसार (cid:292)ारं(cid:871)भक चयन सूची तैयार क(cid:551) जाएगी। उ(cid:200)त सूची म(cid:581) (cid:873)कसी को(cid:465)ट (उद(cid:274) एवं (cid:162)ै(cid:467)तज) के अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का (cid:292)(cid:467)त(cid:467)न(cid:876)ध(cid:215)व (cid:464)रि(cid:200)त के प(cid:219)(cid:289)ह गुणा से कम होने पर उस को(cid:465)ट के अ(cid:467)त(cid:464)र(cid:200)त अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को भी मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा हेतु चय(cid:467)नत (cid:873)कया जाएगा। मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा हेतु सभी को(cid:465)ट के अं(cid:467)तम चय(cid:467)नत अ(cid:223)यथ(cid:568) के बराबर (cid:292)ा(cid:220)तांक धा(cid:464)रत करने वाले शेष सभी अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को भी मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा म(cid:581) सि(cid:224)म(cid:871)लत होने के (cid:871)लए चय(cid:467)नत (cid:873)कया जाएगा।

(vi) (cid:292)ारि(cid:224)भक पर(cid:547)(cid:162)ा अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:219)यूनतम अंक संबंधी (cid:292)ावधान:- (cid:292)ारं(cid:871)भक पर(cid:547)(cid:162)ा अंतग(cid:91)त (cid:219)यूनतम अंक संबंधी (cid:292)ावधान (cid:467)न(cid:224)नवत ् ता(cid:871)लका अनुसार होगी :-

(ख) मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा :- मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा के संबंध म(cid:581) पूव(cid:91) के (cid:292)ावधान यथावत ् रह(cid:581)गे।

3. झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा (मै(cid:465)(cid:282)क/10वीं (cid:232)तर) संचालन (cid:467)नयमावल(cid:547), 2015

(समय-समय पर यथासंशो(cid:876)धत) इस हद तक संशो(cid:876)धत समझे जाय(cid:581)गे तथा इसके शेष (cid:467)नयम यथावत ्

रह(cid:581)गे।

झारख(cid:214)ड रा(cid:207)यपाल के आदेश से,

(cid:292)वीण कु मार टो(cid:220)पो,

सरकार के स(cid:876)चव।

--------

अधी(cid:162)कअधी(cid:162)क,, झारख(cid:214)डझारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालयराजक(cid:551)य मु(cid:289)णालय,, राँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)तराँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)त,, झारख(cid:214)ड गजट झारख(cid:214)ड गजट ((असाधारणअसाधारण) ) 1166 –– 5500