Jharkhand Gazette, No. 107, 18 March 2026

click here for IIIF manifest

झारख(cid:214)ड गजट

असाधारण अंक

झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत

17 फा(cid:227)गुन, 1947 (श०)

सं(cid:201)या – 107 राँची, बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 (ई०)

म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग

--------

अ(cid:876)धसूचना

27 (cid:871)सत(cid:224)बर, 2019

सं(cid:201)या- स॰क॰/अराज॰(cid:232)था॰-1/2006 – 2324--भारत का सं(cid:874)वधान के अनु(cid:205)छे द - 309 के (cid:622)वारा (cid:292)द(cid:419) शि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:292)योग करते हुए झारख(cid:214)ड के रा(cid:207)यपाल एत(cid:622) (cid:622)वारा झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य के म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग के अधीन झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91) (भ(cid:419)(cid:568), (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त तथा सेवा श(cid:419)(cid:91)) (cid:467)नयमावल(cid:547), 2019 ग(cid:465)ठत करते है:-

अ(cid:218)याय-1

(cid:292)ारं(cid:871)भक

1. सं(cid:879)(cid:162)(cid:220)त नाम, (cid:874)व(cid:232)तार एवं (cid:292)ार(cid:224)भ -

(i) यह (cid:467)नयमावल(cid:547) ''झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91) (भ(cid:419)(cid:568), (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त तथा सेवा श(cid:419)(cid:91)) (cid:467)नयमावल(cid:547), 2019 कह(cid:547) जायेगी।

(ii) इसका (cid:874)व(cid:232)तार स(cid:224)पूण(cid:91) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य म(cid:581) होगा। यह (cid:467)नयमावल(cid:547) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग के अ(cid:219)तग(cid:91)त झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91) के (cid:871)लए लागू होगा।

(iii) अ(cid:876)धसूचना (cid:467)नग(cid:91)त होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से यह (cid:467)नयमावल(cid:547) (cid:292)वृत होगी।

2. प(cid:464)रभाषाएं:-

(i) (cid:874)वभाग से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग;

(ii) सं(cid:874)वधान से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है भारत का सं(cid:874)वधान;

(iii) सेवा से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास सेवा अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा;

(iv) संवग(cid:91) से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास सेवा अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91);

(v) (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के मामल(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण (cid:467)नदेशालय, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग, झारख(cid:214)ड सरकार से है;

(vi) आयोग से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग;

(vii) (cid:467)नयमावल(cid:547) से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91) (भ(cid:419)(cid:568), (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त तथा सेवा श(cid:419)(cid:91)) (cid:467)नयमावल(cid:547), 2019;

(viii) सरकार से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड क(cid:551) रा(cid:207)य सरकार;

(ix) रा(cid:207)यपाल से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड के रा(cid:207)यपाल;

(x) (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग म(cid:581) सरकार के (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण (cid:467)नदेशालय;

(xi) ''प(cid:464)रयोजना'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है समे(cid:873)कत बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना;

(xii) ''(cid:467)नदेशक'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, झारख(cid:214)ड;

(xiii) ''(cid:467)नयं(cid:287)ी पदा(cid:876)धकार(cid:547)'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है संब(cid:622)ध काया(cid:91)लय(cid:585) से घो(cid:874)षत (cid:467)नयं(cid:287)ी पदा(cid:876)धकार(cid:547);

(xiv) ''भ(cid:419)(cid:568) वष(cid:91)'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है के ले(cid:214)डर वष(cid:91) (1ल(cid:547) जनवर(cid:547) से 31 (cid:465)दस(cid:224)बर);

(xv) ''(cid:874)वभाग'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग; (xvi) ''पर(cid:547)(cid:234)यमान'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है सरकार(cid:547) सेवक, जो इस संवग(cid:91) क(cid:551) (cid:873)कसी मौ(cid:871)लक (cid:464)रि(cid:200)त म(cid:581) या उसके (cid:874)व(cid:509)(cid:622)ध पर(cid:547)(cid:234)यमान (cid:509)प से (cid:467)नयोिजत हो;

(xvii) ''वर(cid:547)यता सूची'' से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास अराजप(cid:466)(cid:287)त कम(cid:91)चार(cid:547) (म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का) सेवा संवग(cid:91) के पद(cid:585) क(cid:551) वर(cid:547)यता सूची जो (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)वृत होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ को संधा(cid:464)रत हो या उसके बाद का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा समय-समय पर (cid:467)नग(cid:91)त अनुदेश(cid:585) के अनुसार पुनर(cid:547)(cid:879)(cid:162)त हो।

3. सेवा/संवग(cid:91) क(cid:551) रचना एवं बल:-

नोट:- को(cid:465)ट के वेतनमान एव समूह वह(cid:547) ह(cid:585)गे जो रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा समय-समय पर (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:873)कये जाय(cid:581)गे।

(ख) अ(cid:876)धकृ त बल - इस सेवा संवग(cid:91) के अ(cid:219)तग(cid:91)त पद(cid:585) के अ(cid:876)धकृ त बल वह(cid:547) ह(cid:585)गे जो समे(cid:873)कत बाल (cid:874)वकास सेवा के अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:873)कसी काया(cid:91)लय जैसे- िजला समाज क(cid:227)याण/समे(cid:873)कत बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना के (cid:871)लए वत(cid:91)मान अ(cid:876)धकृ त बल है या इस सेवा हेतु समय-समय पर (cid:232)वीकृ त क(cid:551) जाये। (ग) (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न को(cid:465)ट के पद(cid:585) क(cid:551) अनुमा(cid:219)यता:- (cid:292)शासी (cid:874)वभाग अपने (cid:467)नयं(cid:287)ण के अधीन इस संवग(cid:91) म(cid:581) आव(cid:230)यकता के आधार पर संरचना एवं (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त के पद(cid:585) का (cid:467)नधा(cid:91)रण कर(cid:581)गी।3 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 अ(cid:218)याय-2

भ(cid:419)(cid:568)/(cid:467)नयुि(cid:200)त

4. इस सेवा/संवग(cid:91) म(cid:581) (cid:467)नयुि(cid:200)त अ(cid:876)धकार(cid:547): - म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के मामल(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, (cid:467)नदेशालय, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग, झारख(cid:214)ड (cid:467)नयुि(cid:200)त अ(cid:876)धकार(cid:547) ह(cid:585)गे। 5. (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:467)नयतीकरण: - (cid:292)(cid:215)येक कै ले(cid:214)डर वष(cid:91) क(cid:551) 1ल(cid:547) जनवर(cid:547) को आधार (cid:467)त(cid:876)थ मान कर समय- समय पर रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त आदेश(cid:585)/प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585) के आलोक म(cid:581) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा।

6. (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) म(cid:581) आर(cid:162)ण: -

(क) सीधी भ(cid:419)(cid:568)- झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा लागू आर(cid:162)ण संबंधी सभी (cid:467)नयम एवं रो(cid:232)टर (cid:292)भावी ह(cid:585)गे। (ख) (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त- (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न (cid:302)े(cid:872)णय(cid:585) के अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:292)वृत अ(cid:622)यतन आर(cid:162)ण संबंधी सभी (cid:467)नयम/आदेश लागू (cid:873)कया जायेगा।

7. रा(cid:231)(cid:282)(cid:547)यता: - भारत का नाग(cid:464)रक होना अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगा।

अ(cid:218)याय-3

सीधी भ(cid:419)(cid:568) (cid:622)वारा (cid:467)नयुि(cid:200)त

8. सीधी (cid:467)नयुि(cid:200)त क(cid:551) (cid:292)(cid:873)(cid:272)या - संदभा(cid:91)धीन पद(cid:585) पर (cid:467)नयुि(cid:200)त क(cid:551) कार(cid:91)वाई का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा अ(cid:876)धसू(cid:876)चत झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा ((cid:232)नातक (cid:232)तर तकनीक(cid:551)/(cid:874)व(cid:871)श(cid:231)ट यो(cid:202)यता वाले पद) संचालन (cid:467)नयमावल(cid:547)- 2017 के (cid:292)ावधान(cid:585) के आलोक म(cid:581) क(cid:551) जाएगी।

9. सीधी (cid:467)नयुि(cid:200)त के (cid:871)लए यो(cid:202)यता/ अह(cid:91)ताएँ -

(क) शै(cid:162)(cid:872)णक यो(cid:202)यता -

म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का -कु ल (cid:232)वीकृ त पद के 75% पद पर (cid:467)नयुि(cid:200)त हेतु (cid:873)कसी मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त (cid:874)व(cid:230)व(cid:874)व(cid:622)यालय से समाज शा(cid:232)(cid:287) या मनो(cid:874)व(cid:163)ान या गृह (cid:874)व(cid:163)ान या बाल (cid:874)वकास (cid:874)वषय(cid:585) के साथ म(cid:465)हला (cid:232)नातक।

(ख) आयु सीमा - सीधी भ(cid:419)(cid:568) के (cid:871)लए उ(cid:296) (cid:467)नधा(cid:91)रण हेतु कट ऑफ डेट अ(cid:876)धयाचना वष(cid:91) क(cid:551) 1ल(cid:547) अग(cid:232)त होगी। इन सेवाओं म(cid:581) (cid:467)नयुि(cid:200)त के (cid:871)लए (cid:219)यूनतम उ(cid:296) सीमा 21 वष(cid:91) एवं अ(cid:876)धकतम उ(cid:296) सीमा का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585)/अनुदेश(cid:585) के अनु(cid:509)प होगा। (ग) (cid:465)द(cid:229)यांग अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के संबंध म(cid:581) उ(cid:296) सीमा म(cid:581) छू ट का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा समय-समय पर जार(cid:547) प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585)/अनुदेश(cid:585) के अनुसार लागू होगा।

10. (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) का संसूचन - म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:292)(cid:215)येक कै ले(cid:214)डर वष(cid:91) के 1ल(cid:547) जनवर(cid:547) को आधार (cid:467)त(cid:876)थ मानकर (cid:464)रि(cid:200)त के अनुसार समय-समय पर अ(cid:876)धयाचना का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के मा(cid:218)यम से झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग को सू(cid:876)चत कर(cid:581)गे।

11. आयोग (cid:622)वारा अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) अनुशंसा - झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग (cid:622)वारा (cid:467)नयुि(cid:200)त हेतु (cid:467)नयमानुसार पर(cid:547)(cid:162)ा आयोिजत कर मेधा सूची तैयार क(cid:551) जायेगी तथा सफल अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) अनुशंसा झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग के (cid:622)वारा बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग को उपल(cid:222)ध करायी जायेगी।4 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 12. पर(cid:547)(cid:162)ा का (cid:232)व(cid:509)प:- संदभा(cid:91)धीन पद(cid:585) पर (cid:467)नयुि(cid:200)त क(cid:551) कार(cid:91)वाई का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा अ(cid:876)धसू(cid:876)चत झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा ((cid:232)नातक (cid:232)तर तकनीक(cid:551)/(cid:874)व(cid:871)श(cid:231)ट यो(cid:202)यता वाले पद) संचालन (cid:467)नयमावल(cid:547)- 2017 के (cid:292)ावधान(cid:585) के आलोक म(cid:581) क(cid:551) जाएगी।

अ(cid:218)याय-4

सी(cid:871)मत (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता पर(cid:547)(cid:162)ा (cid:622)वारा सीधी भ(cid:419)(cid:568)

13. (cid:467)नयुि(cid:200)त क(cid:551) (cid:292)(cid:873)(cid:272)या-रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:292)(cid:873)(cid:272)या के अनु(cid:509)प (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:873)कया जायेगा। 14. (cid:467)नयुि(cid:200)त के (cid:871)लए यो(cid:202)यताएँ:-

(क) शै(cid:162)(cid:872)णक यो(cid:202)यता - म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का- 25% पद पर वैसी आंगनबाड़ी से(cid:874)वकाएँ जो (cid:232)नातक हो तथा िज(cid:219)ह(cid:585)ने आंगनबाड़ी से(cid:874)वका के (cid:509)प म(cid:581) 10 वष(cid:574) क(cid:551) संतोष(cid:292)द सेवा पूर(cid:547) क(cid:551) हो।

(ख) अनुभव - (cid:232)नातक- 10 वष(cid:574) क(cid:551) संतोष(cid:292)द सेवा।

(ग) आयु सीमा - उ(cid:296) (cid:467)नधा(cid:91)रण हेतु कटअप डेट अ(cid:876)धयाचना वष(cid:91) क(cid:551) 1ल(cid:547) अग(cid:232)त होगी।

अ(cid:876)धकतम उ(cid:296) सीमा:-

(i) अनार(cid:879)(cid:162)त (ii) अ(cid:215)यंत (cid:874)पछड़ा वग(cid:91) अनुसूची -1 - 45 वष(cid:91) (iii)(cid:874)पछड़ा वग(cid:91) अनुसूची-2 (iv) झारख(cid:214)ड रा(cid:207)य के अनुसू(cid:876)चत जनजा(cid:467)त/अनुसू(cid:876)चत जा(cid:467)तं के (cid:871)लये उ(cid:296) सीमा

- 50 वष(cid:91)

(v) (cid:465)द(cid:229)यांग अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए अ(cid:876)धकतम उ(cid:296) सीमा मे अ(cid:467)त(cid:464)र(cid:200)त पाँच वष(cid:91) क(cid:551) छु ट होगी। यह छु ट 40% अथवा अ(cid:876)धक (cid:874)वकलांगता होने पर ह(cid:547) देय होगी। इस संबंध म(cid:581) स(cid:162)म पदा(cid:876)धका(cid:464)रय(cid:585) (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त (cid:292)माण-प(cid:287) को ह(cid:547) आधार माना जायेगा।

15. (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) का संसूचन - (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण (cid:622)वारा (cid:292)(cid:215)येक कै ले(cid:214)डर वष(cid:91) के 1ल(cid:547) जनवर(cid:547) को आधार (cid:467)त(cid:876)थ मानकर म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग को सू(cid:876)चत (cid:873)कया जायेगा।

16. आयोग (cid:622)वारा अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) अनुशंसा - सी(cid:871)मत (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता पर(cid:547)(cid:162)ा झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग के मा(cid:218)यम से (cid:467)नयमानुसार आयोिजत क(cid:551) जायेगी।

17. पर(cid:547)(cid:162)ा का (cid:232)व(cid:509)प - संदभा(cid:91)धीन पद(cid:585) पर (cid:467)नयुि(cid:200)त क(cid:551) कार(cid:91)वाई का(cid:871)म(cid:91)क, (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा अ(cid:876)धसू(cid:876)चत झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग पर(cid:547)(cid:162)ा ((cid:232)नातक (cid:232)तर तकनीक(cid:551)/(cid:874)व(cid:871)श(cid:231)ट यो(cid:202)यता वाले पद) संचालन (cid:467)नयमावल(cid:547), 2017 के (cid:292)ावधान(cid:585) के आलोक म(cid:581) क(cid:551) जाएगी।

म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के (cid:871)लए

पर(cid:547)(cid:162)ा दो प(cid:287)(cid:585) क(cid:551) ल(cid:547) जायेगी। (cid:292)(cid:215)येक प(cid:287) म(cid:581) 100 (cid:292)(cid:230)न एवं पर(cid:547)(cid:162)ा अव(cid:876)ध 2 घंटा (एक पाल(cid:547)) होगी। दोनो प(cid:287)(cid:585) म(cid:581) सभी (cid:292)(cid:230)न व(cid:232)तु(cid:467)न(cid:231)ठ एंव बहु-(cid:874)वक(cid:227)पीय उ(cid:419)र आधा(cid:464)रत ह(cid:585)गे। एक (cid:292)(cid:230)न का पूण(cid:91) अंक 3 होगा। (cid:292)(cid:215)येक सह(cid:547) उ(cid:419)र के (cid:871)लए 3 अंक (cid:465)दये जायेग(cid:581) तथा (cid:292)(cid:215)येक गलत उ(cid:419)र के (cid:871)लए 1 अंक क(cid:551) कटौती होगी। पर(cid:547)(cid:162)ा क(cid:551) भाषा (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547)/अं(cid:274)ेजी होगी।

(क) (cid:292)(cid:230)न प(cid:287) 1 - (cid:874)वषय (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547) एवं अं(cid:274)ेजी भाषा (cid:163)ान

इस (cid:874)वषय म(cid:581) अह(cid:91)तांक 30% है जो अ(cid:467)नवाय(cid:91) है, जो उ(cid:224)मीदवार इस (cid:874)वषय म(cid:581) 30% अंक (cid:292)ा(cid:220)त नह(cid:547) कर(cid:581)गे, उनके मु(cid:201)य पर(cid:547)(cid:162)ा के दूसरे (cid:874)वषय (सामा(cid:219)य (cid:163)ान) (cid:292)(cid:230)न प(cid:287)-2 का मू(cid:227)यांकन नह(cid:547) (cid:873)कया जायेगा। (cid:292)(cid:230)न प(cid:287) 1 म(cid:581) (cid:292)ा(cid:220)त अंक क(cid:551) गणना मेधा सूची के (cid:292)योजनाथ(cid:91) क(cid:551) जायेगी। इस (cid:874)वषय म(cid:581) पा(cid:619)य(cid:272)म एवं (cid:292)(cid:230)न क(cid:551) सं(cid:201)या (cid:467)न(cid:224)नवत ् ह(cid:585)गे:-

(i) (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547) अनु(cid:205)छे द (Comprehension) पर आधा(cid:464)रत (cid:292)(cid:230)न - 25 (cid:292)(cid:230)न (ii) (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547) (cid:229)याकरण से संबं(cid:876)धत (cid:292)(cid:230)न - 25 (cid:292)(cid:230)न5 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 (iii)अं(cid:274)ेजी अनु(cid:205)छेद (Comprehension) पर आधा(cid:464)रत (cid:292)(cid:230)न - 25 (cid:292)(cid:230)न (iv) अं(cid:274)ेजी (cid:229)याकरण से संबं(cid:876)धत (cid:292)(cid:230)न - 25 (cid:292)(cid:230)न

(ख) (cid:292)(cid:230)न प(cid:287) 2 - (cid:874)वषय सामा(cid:219)य (cid:163)ान

(cid:292)(cid:230)न-2- सामा(cid:219)य (cid:163)ान म(cid:581) (cid:874)वषय एंव (cid:292)(cid:230)न(cid:585) क(cid:551) सं(cid:201)या (cid:467)न(cid:224)नवत ् होगी:-

(i) सामा(cid:219)य अ(cid:218)ययन, समसाम(cid:467)यक (cid:874)वषय, भारत देश एंव रा(cid:207)य - 50 (cid:292)(cid:230)न (ii) सामा(cid:219)य (cid:874)व(cid:163)ान - 30 (cid:292)(cid:230)न

(iii)मान(cid:871)सक (cid:162)मता जाँच - 20 (cid:292)(cid:230)न

अ(cid:218)याय-5

(cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त (cid:622)वारा (cid:467)नयुि(cid:200)त

18. (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त क(cid:551) (cid:292)(cid:873)(cid:272)या:- रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा समय-समय पर (cid:467)नग(cid:91)त आदेश(cid:585)/प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585) के आलोक म(cid:581) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:873)कया जायेगा, जो (cid:467)न(cid:224)नवत ् है:-

(i) इस संवग(cid:568)य संरचना म(cid:581) (cid:467)न(cid:224)नतर से उ(cid:205)चतर पद(cid:585) पर (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त वर(cid:547)यता-सह-यो(cid:202)यता (Seniority-Cum- Merit) पर आधा(cid:464)रत होगी।

(ii) (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु पद(cid:585) का को(cid:465)टवार (Grade Wise) कणा(cid:589)कन स(cid:162)म (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा।

(iii)(cid:292)ो(cid:219)नत क(cid:871)म(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) पार(cid:232)प(cid:464)रक वर(cid:547)यता इस (cid:874)वषय पर का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा समय-समय पर (cid:467)नग(cid:91)त प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585)/अनुदेश(cid:585) के अनु(cid:509)प ह(cid:585)गी।

(iv) कालाव(cid:876)ध - इस सेवा (cid:467)नयमावल(cid:547) के अधीन काय(cid:91)रत सभी को(cid:465)ट के कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) के (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु कालाव(cid:876)ध का (cid:467)नधा(cid:91)रण का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के प(cid:464)रप(cid:287) के अनु(cid:509)प होगा।

(v) (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु आर(cid:162)ण के संबंध म(cid:581) का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के (cid:292)ावधान (cid:292)भावी रह(cid:581)गे।

19. वर(cid:547)यता:- इस सेवा संवग(cid:91) के कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) क(cid:551) पार(cid:232)प(cid:464)रक वर(cid:547)यता एत(cid:622) (cid:874)वषयक का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा समय-समय पर जार(cid:547) अनुदेश(cid:585) के आलोक म(cid:581) (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत होगी:-

(i) वर(cid:547)यता (cid:467)नयुि(cid:200)त पदा(cid:876)धकार(cid:547) के (cid:232)तर पर संधा(cid:464)रत होगी।

(ii) इस सेवा के क(cid:871)म(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) वर(cid:547)यता झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग (cid:622)वारा तैयार एवं अनुशं(cid:871)सत मेधा सूची म(cid:581) व(cid:872)ण(cid:91)त (cid:272)मानुसार रहेगी तथा एक ह(cid:547) (cid:467)त(cid:876)थ को (cid:467)नयु(cid:200)त क(cid:871)म(cid:91)यो क(cid:551) वर(cid:547)यता उनक(cid:551) ज(cid:219)म (cid:467)त(cid:876)थ के आधार पर या ज(cid:219)म (cid:467)त(cid:876)थ एक रहने पर नाम(cid:585) के (cid:292)ारं(cid:871)भक अ(cid:162)र (अँ(cid:274)ेजी वण(cid:91)वाला) के आधार पर (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत होगी। साथ ह(cid:547) पूव(cid:91) से काय(cid:91)रत म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)काओं क(cid:551) वर(cid:547)यता उनके (cid:622)वारा पूव(cid:91) से धा(cid:464)रत वर(cid:547)यता के अनुसार अवधा(cid:464)रत क(cid:551) जायेगी।

(iii)सी(cid:871)मत (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता पर(cid:547)(cid:162)ा से (cid:467)नयु(cid:200)त कम(cid:568) सीधी भ(cid:419)(cid:568) से (cid:467)नयु(cid:200)त क(cid:871)म(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) तुलना म(cid:581) वर(cid:547)य ह(cid:585)गे।

20. (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:467)नयतीकरण:- समय-समय पर रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त आदेश(cid:585)/प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585) के आलोक म(cid:581) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा।6 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 अ(cid:218)याय-6

(cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त

21. (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त का पद सोपान:-

(i) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का-झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना पदा(cid:876)धकार(cid:547) सेवा संवग(cid:91) (भ(cid:419)(cid:568), (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त एवं सेवाश(cid:419)(cid:91)) (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)ावधान के अनुसार बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना पदा(cid:876)धका(cid:464)रय(cid:585) के कु ल (cid:232)वीकृ त बल के 25% पद पर म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)काओं को (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त द(cid:547) जाएगी।

22. (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:467)नयतीकरण:- समय-समय पर रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त आदेश(cid:585)/प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585) के आलोक म(cid:581) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा।

23. कालाव(cid:876)ध:- इस सेवा (cid:467)नयमावल(cid:547) के अधीन काय(cid:91)रत कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) के (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त हेतु कालाव(cid:876)ध का (cid:467)नधा(cid:91)रण का(cid:871)म(cid:91)क (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के प(cid:464)रप(cid:287) के अनु(cid:509)प होगा।

24. (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त क(cid:551) (cid:292)(cid:873)(cid:272)या:-

(क) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का - झारख(cid:214)ड बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना पदा(cid:876)धकार(cid:547) सेवा संवग(cid:91) (भ(cid:419)(cid:568), (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त एवं सेवाश(cid:419)(cid:91)) (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)ावधान के अनुसार बाल (cid:874)वकास प(cid:464)रयोजना पदा(cid:876)धका(cid:464)रय(cid:585) के कु ल (cid:232)वीकृ त बल के 25% पद पर म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)काओं को (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त द(cid:547) जाएगी।

अ(cid:218)याय-7

(cid:874)व(cid:874)वध

25. पर(cid:547)वी(cid:162)ा:- म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के (cid:871)लए कम(cid:91)चार(cid:547) के (cid:292)थम योगदान क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से 02 (दो) वष(cid:91) क(cid:551) अव(cid:876)ध होगी।

26. (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण:-

(i) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के (cid:871)लए जॉब कोस(cid:91) एवं (cid:464)र(cid:293)े सर कोस(cid:91) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण।

27. (cid:874)वभागीय पर(cid:547)(cid:162)ा:-

(i) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के (cid:871)लए (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547) (cid:465)ट(cid:220)पण (cid:292)ा(cid:509)पण पर(cid:547)(cid:162)ा, जनजातीय भाषा पर(cid:547)(cid:162)ा।

28. सेवा स(cid:224)पुि(cid:231)ट:- प(cid:464)रवी(cid:162)ा अव(cid:876)ध तथा काया(cid:91)लय (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सफलता पूव(cid:91)क पूण(cid:91) करने के बाद कम(cid:91)चार(cid:547) क(cid:551) सेवा संतोष(cid:292)द पाये जाने पर उनक(cid:551) (cid:467)नयुि(cid:200)त पदा(cid:876)धकार(cid:547) के (cid:622)वारा सेवा स(cid:224)पु(cid:231)ट क(cid:551) जायेगी। इसके (cid:871)लए (cid:467)न(cid:224)नां(cid:873)कत अह(cid:91)ताए होगे:-

(i) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के (cid:871)लए (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547) (cid:465)ट(cid:220)पण (cid:292)ा(cid:509)पण पर(cid:547)(cid:162)ा, जनजातीय भाषा पर(cid:547)(cid:162)ा उ(cid:419)ीण(cid:91) होना। वेतन वृ(cid:622)(cid:876)ध के (cid:871)लए (cid:465)ह(cid:219)द(cid:547), (cid:465)ट(cid:220)पण (cid:292)ा(cid:509)पण पर(cid:547)(cid:162)ा पास करना अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगा।

29. (cid:292)शास(cid:467)नक (cid:467)नयं(cid:287)ण:- म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का के मामल(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग, झारख(cid:214)ड सरकार का होगा।

30. अनुशास(cid:467)नक कार(cid:91)वाई:- इस सेवा के कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) के (cid:874)व(cid:509)(cid:622)ध अनुशास(cid:467)नक कार(cid:91)वाई (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव समािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग, झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा झारख(cid:214)ड सरकार(cid:547) सेवक (वग(cid:568)करण, (cid:467)नयं(cid:287)ण एंव अपील) (cid:467)नयमावल(cid:547) 2016 के अ(cid:219)तग(cid:91)त क(cid:551) जायेगी।

31. पद(cid:232)थापन/(cid:232)थानांतरण:- संवग(cid:91) (cid:467)नयं(cid:287)ण पदा(cid:876)धकार(cid:547) पद(cid:232)थापन/(cid:232)थानांतरण के (cid:871)लए अ(cid:876)धकृ त पदा(cid:876)धकार(cid:547) रहेगे।

32. अवकाश/च(cid:464)र(cid:287)ी पु(cid:232)ती/ सेवा पु(cid:232)त आ(cid:465)द के संबंध म(cid:581) समय-समय पर इस हेतु रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त अनुदेश (cid:292)भावी रह(cid:581)गे, इसके (cid:871)लए (cid:467)नयमानुसार आव(cid:230)यक कार(cid:91)वाई संबं(cid:876)धत काया(cid:91)लय के काया(cid:91)लय (cid:292)धान (cid:622)वारा क(cid:551) जायेगी।7 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 18 माच(cid:91), 2026 33. सेवा क(cid:551) अ(cid:219)य श(cid:419)(cid:566):-

(i) इन पद(cid:585) के (cid:871)लए सेवा श(cid:419)(cid:91) वह(cid:547) होगी जो रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा अ(cid:219)य समक(cid:162) पद(cid:585) के (cid:871)लए (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत है।

(ii) म(cid:465)हला पय(cid:91)वे(cid:879)(cid:162)का का पद रा(cid:207)य (cid:232)तर(cid:547)य संवग(cid:91) के ह(cid:585)गे।

34. (cid:292)क(cid:551)ण(cid:91):-

(i) अ(cid:219)य ऐसे मामले िजनके संबंध म(cid:581) उपर के ख(cid:214)ड(cid:585) म(cid:581) कोई उपबंध नह(cid:547) (cid:873)कया गया है, उनम(cid:581) झारख(cid:214)ड सेवा सं(cid:465)हता अथवा रा(cid:207)य सरकार के कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) पर लागू अ(cid:219)य वैधा(cid:467)नक (cid:292)ावधान लागू होगे। कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) को (cid:874)व(cid:465)हत (cid:467)नयम(cid:585) के अधीन यह सु(cid:874)वधा देने क(cid:551) शि(cid:200)त संवग(cid:91) के (cid:467)नयं(cid:287)ी पदा(cid:876)धकार(cid:547) अथवा रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:292)ा(cid:876)धकृ त पदा(cid:876)धकार(cid:547) क(cid:551) होगी।

(ii) म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एंव सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग, अ(cid:876)धसूचना (cid:622)वारा इस (cid:467)नयमावल(cid:547) को (cid:874)वखं(cid:875)डत कर सके गी या इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:467)नयम(cid:585) को (cid:232)प(cid:231)ट कर सके गी या उसे करने मं◌े उ(cid:215)प(cid:219)न (cid:287)ु(cid:465)टय(cid:585) को दूर कर सके गी।

(iii)म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग क(cid:551) अ(cid:876)धसूचना (cid:622)वारा (cid:467)नग(cid:91)त कोई (cid:232)प(cid:231)ट(cid:547)करण या काय(cid:91)पालक आदेश इस (cid:467)नयमावल(cid:547) का अंग माना जायेगा।

35. (cid:467)नरसन और (cid:229)यावृ(cid:874)(cid:419):-

(i) इन (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)वृत होने के पूव(cid:91) इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:874)वषय(cid:585) पर रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा बनायी गयी (cid:467)नयमावल(cid:547) या (cid:467)नग(cid:91)त कोई (cid:467)नयम (cid:874)व(cid:467)नयम अनुदेश/आदेश इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)वृत होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से (cid:467)नर(cid:871)सत माने जायेगे।

(ii) ऐसे (cid:467)नरसन के होते हुए भी उ(cid:227)ले(cid:872)खत आदेश (cid:622)वारा उसके अधीन (cid:229)यि(cid:200)तय(cid:585) के (cid:292)योग म(cid:581) (cid:873)कया गया या क(cid:551) गयी कार(cid:91)वाई इस (cid:467)नयमावल(cid:547) (cid:622)वारा इसके अधीन (cid:292)द(cid:419) शि(cid:200)(cid:419)य(cid:585) के (cid:292)योग म(cid:581) (cid:873)कया गया या क(cid:551) गयी समझी जायेगी, मानो यह (cid:467)नयमावल(cid:547) उस (cid:465)दन (cid:292)वृत थी, िजस (cid:465)दन ऐसा काय(cid:91) (cid:873)कया गया था या ऐसी कार(cid:91)वाई क(cid:551) गयी थी।

(iii)म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग ((cid:292)शासी (cid:874)वभाग) को यह शि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:220)त होगी क(cid:551) (cid:467)नयमावल(cid:547) के काया(cid:91)(cid:219)वयन म(cid:581) आनेवाल(cid:547) (cid:229)यवहा(cid:464)रक क(cid:465)ठनाईय(cid:585) को प(cid:464)रमािज(cid:91)त करने हेतु सरकार के अनुमोदन से इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:873)कसी (cid:292)ावधान को संशो(cid:876)धत अथवा (cid:873)कसी (cid:292)कार क(cid:551) शंका के (cid:467)नवारण हेतु (cid:467)नद(cid:566)श/प(cid:464)रप(cid:287) (cid:467)नग(cid:91)त कर सकती है और उसका (cid:874)व(cid:467)न(cid:230)चय अं(cid:467)तम होगा।

झारख(cid:214)ड रा(cid:207)यपाल के आदेश से,

(अ(cid:871)मताभ कौशल)

सरकार के स(cid:876)चव ।

------------

अधी(cid:162)कअधी(cid:162)क,, झारख(cid:214)डझारख(cid:214)ड राजक(cid:551)यराजक(cid:551)य मु(cid:289)णालयमु(cid:289)णालय,, राँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)तराँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)त,,

झारख(cid:214)ड गजट झारख(cid:214)ड गजट ((असाधारणअसाधारण) ) 110077 –– 5500