झारख(cid:214)ड गजट
असाधारण अंक
झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत 27 (cid:207)ये(cid:231)ठ, 1948 (श०)
सं(cid:201)या – 383 राँची, बुधवार, 17 जून, 2026 (ई०)
म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग
-------
अ(cid:876)धसूचना
22 (cid:871)सत(cid:224)बर, 2017
(cid:163)ापांक- 3864--भारत का सं(cid:874)वधान के अनु(cid:205)छे द 309 के पर(cid:219)तुक (cid:622)वारा (cid:292)द(cid:419) शि(cid:200)तय(cid:585) का (cid:292)योग करते हु ए झारख(cid:214)ड के रा(cid:207)यपाल रा(cid:207)य के राजक(cid:551)य मूक ब(cid:876)धर एवं ने(cid:287)ह(cid:547)न (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) तथा (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय (मान(cid:871)सक मंदता) के (cid:871)श(cid:162)क(cid:585) क(cid:551) भत(cid:568) एवं सेवाशत(cid:607) के (cid:874)व(cid:467)नयमन हेतु (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत संवग(cid:91) (cid:467)नयमावल(cid:547) बनाते है:-
झारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय (cid:871)श(cid:162)क स(cid:224)वग(cid:91) (cid:467)नयमावल(cid:547), 2017
1. सं(cid:879)(cid:162)(cid:220)त नाम, (cid:874)व(cid:232)तार एवं (cid:292)ार(cid:224)भ :-
(1) यह (cid:467)नयमावल(cid:547) झारख(cid:214)ड, राजक(cid:551)य (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय (cid:871)श(cid:162)क स(cid:224)वग(cid:91) (cid:467)नयमावल(cid:547)-2017 कह(cid:547) जा सके गी।
(2) इसका (cid:874)व(cid:232)तार म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा संचा(cid:871)लत (cid:874)वशेष म(cid:218)य एवं उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) होगा।
(3) यह अ(cid:876)धसूचना (cid:467)नग(cid:91)त होने क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से (cid:292)वृ (cid:419) होगी।
2. प(cid:464)रभाषाएँ:- जब तक कोई बात ,(cid:874)वषय या (cid:292)संग के (cid:874)व(cid:509)(cid:622)ध नह(cid:547)ं हो, इस (cid:467)नयमावल(cid:547) म(cid:581) - (i) "स(cid:224)वग(cid:91)" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, (cid:874)वशेष म(cid:218)य एवं उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) के सहायक (cid:871)श(cid:162)क
(ii) "आयोग" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है. झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग2 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 17 जून, 2026 (iii) (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, (cid:467)नदेशालय, झारख(cid:214)ड, राँची। (iv) "सरकार" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, झारख(cid:214)ड सरकार,
(v) "(cid:874)वभाग" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग,
(vi) "(cid:874)वशेष म(cid:218)य (cid:874)व(cid:622)यालय" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा संचा(cid:871)लत मूक ब(cid:876)धर एवं ने(cid:287)ह(cid:547)न (cid:874)व(cid:622)यालय, जहाँ वत(cid:91)मान म(cid:581) क(cid:162)ा आठ तक क(cid:551) (cid:871)श(cid:162)ा क(cid:551) (cid:229)यव(cid:232)था उपल(cid:222)ध है एवं मान(cid:871)सक मंदता से (cid:274)(cid:871)सत ब(cid:205)च(cid:585) का (cid:874)व(cid:622)यालय जो सरकार (cid:622)वारा कालांतर म(cid:581) खोला जाएगा।
(vii) "(cid:874)वशेष उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा संचा(cid:871)लत मूक ब(cid:876)धर/ने(cid:287)ह(cid:547)न (cid:874)व(cid:622)यालय/मंदबु(cid:622)(cid:876)ध ब(cid:205)च(cid:585) का (cid:874)व(cid:622)यालय जहाँ वत(cid:91)मान म(cid:581) क(cid:162)ा दस तक क(cid:551) (cid:871)श(cid:162)ा क(cid:551) (cid:229)यव(cid:232)था उपल(cid:222)ध है अथवा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा कालांतर म(cid:581) संचा(cid:871)लत क(cid:551) जाएगी।
(viii) "सहायक (cid:871)श(cid:162)क" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, (cid:874)वशेष म(cid:218)य / उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नयु(cid:200)त सहायक (cid:871)श(cid:162)क,
(ix) "सहायक (cid:292)धाना(cid:218)यापक" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, (cid:874)वशेष म(cid:218)य / उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नयु(cid:200)त सहायक (cid:292)धाना(cid:218)यापक,
(x) "(cid:292)धाना(cid:218)यापक" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, (cid:874)वशेष म(cid:218)य / उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) (cid:467)नयु(cid:200)त (cid:292)धाना(cid:218)यापक, (xi) "अनुक(cid:224)पा के आधार पर (cid:467)नयुि(cid:200)त" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है, सेवाकाल म(cid:581) मृ त सरकार(cid:547) सेवक(cid:585) के आ(cid:876)(cid:302)त(cid:585) म(cid:581) से (cid:873)कसी एक क(cid:551) संगत प(cid:464)रप(cid:287)(cid:585)/अनुदेश(cid:585) के अनुसार, अनुक(cid:224)पा के आधार पर (cid:467)नयुि(cid:200)त।
(xii) "सं(cid:874)वदा" से अ(cid:871)भ(cid:292)ेत है (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) (cid:464)रि(cid:200)त के (cid:874)व(cid:510)(cid:622)ध अ(cid:232)थायी (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)क(cid:585), क(cid:224)(cid:220)यूटर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)क एवं अ(cid:219)य तृ तीय/चतुथ(cid:91) वग(cid:568)य कम(cid:91)चार(cid:547)।
3. संवग(cid:91) का गठन एवं पद(cid:585) का वग(cid:568)करण:-
1. इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत पद(cid:585) पर (cid:467)नय(cid:871)मत (cid:509)प से (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न (cid:274)ेड म(cid:581) पूव(cid:91) से (cid:467)नयु(cid:200)त एवं काय(cid:91)रत
| Đ० | ͪवशेष मÚय ͪवɮयालय | ͪवशेष उÍच ͪवɮयालय |
| 1 | सहायक ͧश¢क (मूल कोǑट का पद) | सहायक ͧश¢क (मूल कोǑट का पद) |
| 2 | ĤधानाÚयापक (Ǔनयͧमत अथवा ĤोÛनǓत के आधार पर) | ĤधानाÚयापक (Ǔनयͧमत ǓनयुिÈत अथवा ĤोÛनǓत के आधार पर) |
| Đ० सं० | पदनाम | व ेतनमान |
| (राजकȧय ͪवशेष मÚय नेğहȣन ͪवɮयालय) | ||
| 1 | सहायक ͧश¢क (मूल कोǑट का पद) | PB II-9300-34800 |
| 2 (राजकȧय ͪवशेष मूकवͬधर मÚय ͪवɮयालय) | ĤधानाÚयापक (Ǔनयͧमत ǓनयुिÈत अथवा ĤोÛनǓत के आधार पर) | PB II-9300-34800 |
| 1 | सहायक ͧश¢क (मूल कोǑट का पद) | PB II-9300-34800 |
| 2 | ĤधानाÚयापक (Ǔनयͧमत ǓनयुिÈत अथवा ĤोÛनǓत के आधार पर) | PB II-9300-34800 |
| (ͪवशेष उÍच ͪवɮयालय) | ||
| 1 | सहायक ͧश¢क (मूल कोǑट का पद) | PB II-9300-34800 |
| 2 | ĤधानाÚयापक (Ǔनयͧमत ǓनयुिÈत अथवा ĤोÛनǓत के आधार पर) | PBII-1560039100 |
झारख(cid:214)ड कम(cid:91)चार(cid:547) चयन आयोग (cid:622)वारा (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)क (cid:292)ाथ(cid:871)मक / म(cid:218)य / उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय क(cid:551) (cid:467)नय(cid:871)मत
| Đ० सं० | ͪवषय | बहु ͪवकãपीय Ĥæन |
| 1 | ͪवकलांगता का पǐरचय | 40 |
| 2 | ͧश¢ा मनोͪव£ान | 15 |
| 3 | सामाÛय £ान | 15 |
| 4 | अंĒजी | 15 |
| 5 | ǑहÛदȣ | 15 |
| क ु लः- | 100 |
4. भत(cid:568) (1) - (cid:467)नयम -3 म(cid:581) व(cid:872)ण(cid:91)त मूल को(cid:465)ट के सभी पद सीधी भत(cid:568) से अहता(cid:91) (cid:292)ा(cid:220)त अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) (cid:622)वारा भरे जाय(cid:581)गे। (cid:292)धाना(cid:218)यापक के पद पर सीधी (cid:467)नयुि(cid:200)त के (cid:871)लये संबं(cid:876)धत (cid:162)े(cid:287) म(cid:581) (cid:219)यूनतम 5 वष(cid:607) के सरकार(cid:547)/अनुदा(cid:467)नत/मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) पढ़ाने का अनुभव एवं (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त के आधार पर (cid:292)धाना(cid:218)यापक (cid:467)नयुि(cid:200)त के (cid:871)लये (cid:467)नयमावल(cid:547) म(cid:581) व(cid:872)ण(cid:91)त (cid:292)ावधान(cid:585) के आलोक म(cid:581) स(cid:162)म (cid:874)वभागीय (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त स(cid:871)म(cid:467)त (cid:622)वारा तय मानदंड(cid:585) पर (cid:873)कया जायेगा। इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के अंतग(cid:91)त राजक(cid:551)य (cid:874)वशेष म(cid:218)य ने(cid:287)ह(cid:547)न (cid:874)व(cid:622)यालय, राजक(cid:551)य (cid:874)वशेष मूक-ब(cid:876)धर (cid:874)व(cid:622)यालय एवं (cid:874)वशेष उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय के (cid:871)लए (cid:871)श(cid:162)क एवं छा(cid:287) का अनुपात RTE ACT 2009 के (cid:292)ावधान के अनुसार 1:10 का होगा। (2) (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार (cid:292)(cid:215)येक वष(cid:91) 01 जनवर(cid:547) के आधार पर को(cid:465)टवार (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) क(cid:551) गणना कर(cid:581)गे और आयोग को अ(cid:876)धयाचना भेज(cid:581)गे।
(3) आयोग (cid:464)रि(cid:200)तय(cid:585) को (cid:874)व(cid:163)ा(cid:874)पत करेगा और (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता पर(cid:547)(cid:162)ा के आधार पर सफल अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का चयन करने के बाद संबं(cid:876)धत (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार को मेधा(cid:272)म म(cid:581) अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के नाम क(cid:551) अनुशंसा करेगा। मेधा सूची अनुशंसा (cid:292)ाि(cid:220)त क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से एक वष(cid:91) के (cid:871)लए वैध रहेगी।4 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 17 जून, 2026 (4) स(cid:224)यक छानबीन के बाद (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार (cid:622)वारा अ(cid:223)यथ(cid:568) क(cid:551) (cid:467)नयुि(cid:200)त प(cid:464)रवी(cid:162)ा पर तीन वष(cid:607) के (cid:871)लए क(cid:551) जायेगी।
(5) (cid:467)नयुि(cid:200)त एवं (cid:467)नयं(cid:287)ी पदा(cid:876)धकार(cid:547) (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, (cid:467)नदेशालय, झारख(cid:214)ड, राँची ह(cid:585)गे। 5. (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त- सहायक (cid:871)श(cid:162)क, वर(cid:547)यता सह यो(cid:202)यता के आधार पर का(cid:871)म(cid:91)क, (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा समय-समय पर अवधा(cid:464)रत कालाव(cid:876)ध पूर(cid:547) करने पर, (cid:874)वभागीय (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त स(cid:871)म(cid:467)त क(cid:551) अनुशंसा पर, उ(cid:205)चतर पद(cid:585) पर (cid:292)ो(cid:219)नत (cid:873)कए जा सक(cid:581) गे।
6.(क) (cid:874)वभागीय (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त स(cid:871)म(cid:467)त- (cid:874)वभागीय (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त स(cid:871)म(cid:467)त का गठन (cid:292)धान स(cid:876)चव / स(cid:876)चव, म(cid:465)हला, बाल (cid:874)वकास एवं सामािजक सुर(cid:162)ा (cid:874)वभाग (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा। (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त स(cid:871)म(cid:467)त का गठन (cid:467)न(cid:224)नवत ्
| i. | Ǔनदेशक, समाज कãयाण Ǔनदेशालय, झारखÖड, राँची | :- | अÚय¢ |
| ii. उप सͬचव या उनसे उÍच èतर के पदाͬधकारȣ, मǑहलाबाल ͪवकास एवं सामािजक सुर¢ा, झारखÖड, राँची | :- | सदèय | |
| iii. सदèय अनुसूͬचत जाǓत/जनजाǓत (काͧम[क ͪवभाग ɮवारामनोǓनत) | :- | सदèय | |
| iv. | सहायक Ǔनदेशक, (ͪवषय के Ĥभारȣ) | :- | सदèय सͬचव |
7 . अह(cid:91)ताएँ - (cid:467)नयुि(cid:200)त हेतु (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत अह(cid:91)ताएँ होगी।
(क) (cid:874)वशेष म(cid:218)य (cid:874)व(cid:622)यालय (ने(cid:287)ह(cid:547)न / मूक-ब(cid:876)धर/मान(cid:871)सक मंदता) के (cid:871)लये (cid:219)यूनतम 12 (इ(cid:219)टर) पास तथा (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) भारतीय पुनवा(cid:91)स प(cid:464)रष(cid:622) (cid:622)वारा मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त दो वष(cid:568)य (cid:875)ड(cid:220)लोमा (D.Ed Special in HI/ D.Ed Special in VI/ D.Ed Special in MR) (cid:302)वण बा(cid:876)धत / (cid:506)ि(cid:231)टबा(cid:876)धत/मान(cid:871)सक मंदता।
(ख) (cid:874)वशेष उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय (ने(cid:287)ह(cid:547)न / मूक-ब(cid:876)धर / मान(cid:871)सक मंदता) के (cid:871)लये (cid:219)यूनतम (cid:232)नातक पास तथा (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) भारतीय पुनवा(cid:91)स प(cid:464)रषद (cid:622)वारा मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त (cid:467)न(cid:224)नां(cid:873)कत (cid:292)माण प(cid:287) धारक यो(cid:202)य ह(cid:585)गे
1. बी०एड ((cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा) के साथ (cid:232)नातक
(Graduate with B.Ed (Special Education)
2. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) एक साल के (cid:875)ड(cid:220)लोमा के साथ बी०एड (सामा(cid:219)य)
(B.Ed (General) with one year Diploma in Special Education)
3. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) दो वष(cid:568)य (cid:875)ड(cid:220)लोमा के साथ बी०एड (सामा(cid:219)य)
(B.Ed (General) with two year Diploma in Special Education)
4. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) (cid:232)नातको(cid:419)र (cid:229)यवया(cid:871)सक (cid:875)ड(cid:220)लोमा (पीजीपीडी) के साथ बी०ए (सामा(cid:219)य) (B.Ed (General) with Post Graduate Professional Diploma in Special Education (PGPD)
5. बी०एड (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा और (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) (cid:232)नातको(cid:419)र (cid:229)यावसा(cid:467)यक (cid:292)माण प(cid:287) (पीजीपीसी) (B.Ed Special Education and Post Graduate Professional Certificate in Special Education (PGPC)5 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 17 जून, 2026 6. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) (cid:232)नातको(cid:419)र (cid:875)ड(cid:220)लोमा (मान(cid:871)सक मंदता)
(PG Diploma in Special Education (Mental Retardation)
7. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) (cid:232)नातको(cid:419)र (cid:875)ड(cid:220)लोमा (एका(cid:876)धक (cid:874)वकलांगता शार(cid:547)(cid:464)रक और तं(cid:466)(cid:287)का (cid:874)व(cid:163)ान) (PG Diploma in Special Education (Multiple Disability :Physical &Neurolgical) 8. (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)ा म(cid:581) (cid:232)नातको(cid:419)र (cid:875)ड(cid:220)लोमा (चलन बा(cid:876)धत एवं सेरे(cid:294)ल पा(cid:227)सी)
(PG Diploma in Special Education (Locomotor Impairment and Cerebral Palsy) 9. मा(cid:218)य(cid:871)मक (cid:232)तर के (cid:871)श(cid:162)क (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण पा(cid:619)य(cid:272)म ((cid:506)ि(cid:231)टबा(cid:876)धत)
(Secondary level Teacher Training Course in Visual Impairment)
10. मूक (cid:465)द(cid:229)यांग के (cid:871)लये वर(cid:547)य (cid:875)ड(cid:220)लोमा
Senior Diploma in Teaching the Deaf
11. (cid:506)ि(cid:231)टबा(cid:876)धत म(cid:581) बी०ए० एवं बी०एड
(BA B.Ed in Visual Impairment)
Any other equivalent qualification approved by RCI
(ग) भारतीय पुनवा(cid:91)स प(cid:464)रष(cid:622) (cid:622)वारा मा(cid:219)यता (cid:292)ा(cid:220)त (cid:467)नय(cid:871)मत (ने(cid:287)ह(cid:547)न /मूक-ब(cid:876)धर/मान(cid:871)सक मंदता) म(cid:581) दो वष(cid:568)य (cid:875)ड(cid:220)लोमा/(cid:875)ड(cid:274)ी आव(cid:230)यक।
(घ) िजस को(cid:465)ट के (cid:874)व(cid:622)यालय के (cid:871)लये (cid:464)रि(cid:200)त होगी उसी को(cid:465)ट के (cid:875)ड(cid:274)ी / (cid:875)ड(cid:220)लोमा धारक आवेदन के यो(cid:202)य माने जाय(cid:581)गे।
(ङ) सरकार अथवा सरकार (cid:622)वारा अनुदा(cid:467)नत ने(cid:287)ह(cid:547)न / मूक ब(cid:876)धर (cid:874)व(cid:622)यालय अ(cid:219)य (cid:874)वशेष म(cid:581) (cid:219)यूनतम एक वष(cid:91) का (cid:871)श(cid:162)ण अनुभव।
(च) भारतीय पुनवा(cid:91)स प(cid:464)रषद से (cid:467)नबं(cid:876)धत।
8. आर(cid:162)ण :भत(cid:568) एवं (cid:292)ो(cid:219)न(cid:467)त म(cid:581) रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा समय-समय पर अ(cid:876)धसू(cid:876)चत रा(cid:207)य(cid:232)तर(cid:547)य आर(cid:162)ण/रो(cid:232)टर का अनुपालन आव(cid:230)यक होगा।
9. आयु- सीधी भत(cid:568) के (cid:871)लए उ(cid:224)मीदवार क(cid:551) (cid:219)यूनतम आयु आवेदन आमं(cid:466)(cid:287)त करने वाले वष(cid:91) के 01 अग(cid:232)त को 21 वष(cid:91) से कम नह(cid:547)ं होगी एवं अ(cid:876)धकतम आयु सीमा यह(cid:547) होगी जो रा(cid:207)य सरकार (का(cid:871)म(cid:91)क, (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग) (cid:622)वारा समय समय पर (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:873)कया जायेगा। का(cid:871)म(cid:91)क, (cid:292)शास(cid:467)नक सुधार तथा राजभाषा (cid:874)वभाग के संक(cid:227)प के आलोक म(cid:581) सभी वग(cid:607) के शार(cid:547)(cid:464)रक (cid:510)प से (cid:874)वकलांग अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को अ(cid:876)धकतम आयुसीमा म(cid:581) 05 वष(cid:607) क(cid:551) छु ट द(cid:547)जायेगी। सरकार(cid:547) अथवा सरकार (cid:622)वारा अनुदा(cid:467)नत (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) काय(cid:91)रत (cid:874)वशेष (cid:871)श(cid:162)क भी (cid:467)नयमानुसार आवेदन दे सकते है पर(cid:219)तु उनक(cid:551) अ(cid:876)धकतम आयुसीमा 45 वष(cid:91) होगी।
10. प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ा- (cid:292)(cid:215)येक भत(cid:568) तीन वष(cid:607) के (cid:871)लए प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ा पर होगी और (cid:874)वशेष प(cid:464)रि(cid:232)थय(cid:585) म(cid:581) इसका (cid:874)व(cid:232)तार एक वष(cid:91) के (cid:871)लए (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार (cid:622)वारा (cid:873)कया जा सके गा य(cid:465)द प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ा अव(cid:876)ध संतोषजनक नह(cid:547)ं पायी जाय तो अव(cid:876)ध (cid:874)व(cid:232)तार के वल अगले एक वष(cid:91) के (cid:871)लए तभी (cid:873)कया जायगा, जब (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)ा(cid:876)धकार क(cid:551) राय म(cid:581), प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ाधीन (cid:229)यि(cid:200)त म(cid:581) सुधार क(cid:551) गु ंजाइश हो। य(cid:465)द (cid:874)व(cid:232)ता(cid:464)रत अव(cid:876)ध म(cid:581) भी सेवा संतोषजनक नह(cid:547)ं पायी जाती हो तो संबं(cid:876)धत कम(cid:568) को सेवामु(cid:200)त कर (cid:465)दया जायेगा।
11. स(cid:224)पुि(cid:231)ट- प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ाधीन कम(cid:568) क(cid:551) प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ा अव(cid:876)ध क(cid:551) संतोषजनक समाि(cid:220)त के बाद, सेवा समपु(cid:231)ट (cid:873)कया जायेगा। प(cid:464)र(cid:874)व(cid:162)ा अव(cid:876)ध म(cid:581) काय(cid:91) संतोषजनक है या नह(cid:547)ं, संबं(cid:876)धत (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय के (cid:292)धाना(cid:218)यापक (cid:622)वारा (cid:292)(cid:467)तवे(cid:465)दत (cid:873)कया जायगा, िजसक(cid:551) समी(cid:162)ा संबं(cid:876)धत िजला समाज क(cid:227)याण पदा(cid:876)धकार(cid:547) (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा. िजसके आधार पर (cid:467)नदेशक, समाज क(cid:227)याण, (cid:467)नदेशालय (cid:622)वारा स(cid:224)पुि(cid:231)ट (cid:873)कया जायेगा।6 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) बुधवार, 17 जून, 2026 12. वर(cid:547)यता- अनुक(cid:224)पा के आधार पर (cid:467)नयु(cid:200)त (cid:229)यि(cid:200)त उन (cid:229)यि(cid:200)तय(cid:585) से कनीय होग(cid:581), जो संबं(cid:876)धत भत(cid:568) वष(cid:607) म(cid:581) (cid:292)(cid:467)तयो(cid:876)गता पर(cid:547)(cid:162)ा के आधार पर (cid:467)नयु(cid:200)त (cid:873)कये गये है।
13. वेतन- (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न को(cid:465)ट के पद(cid:585) के वेतनमान वह(cid:547) ह(cid:585)गे जो सरकार (cid:622)वारा समय-समय पर (cid:232)वीकृ त (cid:873)कया जायेगा या सरकार (cid:622)वारा समय-समय पर पुनर(cid:547)(cid:879)(cid:162)त समक(cid:162) वेतनमान के अनुसार ह(cid:585)गे। (cid:873)कसी भी वेतनमान म(cid:581) (cid:873)कसी (cid:871)श(cid:162)क का वेतन का (cid:467)नधा(cid:91)रण सरकार (cid:622)वारा (cid:874)व(cid:465)हत (cid:292)(cid:873)(cid:272)या के अनुसार (cid:873)कया जायेगा।
14. छु (cid:618)ट(cid:547)- झारख(cid:214)ड सरकार के (cid:232)कू ल(cid:547) (cid:871)श(cid:162)ा एवं सा(cid:162)रता (cid:874)वभाग (cid:622)वारा संचा(cid:871)लत (cid:871)श(cid:162)ण सं(cid:232)थान(cid:585) म(cid:581) अनुमा(cid:219)य छु (cid:618)ट(cid:547) के (cid:292)ावधान (cid:874)वशेष (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) म(cid:581) भी लागू होग(cid:581)।
15. अव(cid:871)श(cid:231)ट मामले- ऐसे मामल(cid:585) के संबंध म(cid:581), जो इस (cid:467)नयमावल(cid:547) (cid:622)वारा (cid:874)व(cid:871)श(cid:231)ट (cid:509)प से आ(cid:205)छा(cid:465)दत न हो. स(cid:224)वग(cid:574) के सद(cid:232)य रा(cid:207)य सरकार समु(cid:876)चत (cid:232)तर के पदा(cid:876)धका(cid:464)रय(cid:585)/कम(cid:91)चा(cid:464)रय(cid:585) के (cid:871)लए लागू (cid:467)नयमावल(cid:547), (cid:874)व(cid:467)नयमावल(cid:547) या आदेश(cid:585) से शा(cid:871)सत ह(cid:585)गे।
16. क(cid:465)ठनाई का (cid:467)नराकरण -रा(cid:207)य सरकार ऐसे सामा(cid:219)य या (cid:874)वशेष आदेश (cid:622)वारा जो इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:292)ावधान(cid:585) से असंगत न हो और क(cid:465)ठनाई को दू र करने के (cid:871)लए आव(cid:230)यक एवं समीचीन हो, उस क(cid:465)ठनाई को दूर कर सक(cid:581) गी।
17. अनुशास(cid:467)नक कार(cid:91)वाई- (cid:466)बहार एवं उ(cid:875)ड़सा अवर सेवा (अनुशासन एवं अपील) (cid:467)नयमावल(cid:547) 1935 के (cid:292)ावधान के साथ-साथ असै(cid:467)नक सेवाएँ (वग(cid:568)करण, (cid:467)नयं(cid:287)ण एवं अपील) (cid:467)नयमावल(cid:547) 1930 के (cid:292)ावधान भी लागू ह(cid:585)गे।
18. (cid:467)नरसन एवं (cid:229)यावृ (cid:467)त -(1) (cid:871)श(cid:162)क(cid:585) क(cid:551) (cid:467)नयुि(cid:200)त एवं सेवाशत(cid:607) से संबं(cid:876)धत सभी पूव(cid:91) आदेश एवं प(cid:464)रप(cid:287) एत(cid:622) (cid:622)वारा (cid:467)नर(cid:871)सत (cid:873)कए जाते ह(cid:583)।
(2) ऐसे (cid:467)नरसन के होते हु ए भी. पूव(cid:91) आदेश एवं प(cid:464)रप(cid:287) के अधीन (cid:873)कया गया कु छ भी या क(cid:551) गयी कार(cid:91)वाई इस (cid:467)नयमावल(cid:547) के अधीन (cid:873)कया गया या क(cid:551) गयी समझी जायगी मानो यह (cid:467)नयमावल(cid:547) उस (cid:465)दन(cid:292)वृ त थी जब वैसा कु छ (cid:873)कया गया था वैसी कोई कार(cid:91)वाई क(cid:551) गयी थी।
झारख(cid:214)ड रा(cid:207)यपाल के आदेश से,
मुखमीत (cid:871)संहभा(cid:465)टया,
सरकार के (cid:292)धान स(cid:876)चव
------
अधी(cid:162)कअधी(cid:162)क,, झारख(cid:214)डझारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालयराजक(cid:551)य मु(cid:289)णालय,, राँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)तराँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)त,, झारख(cid:214)ड गजट झारख(cid:214)ड गजट ((असाधारणअसाधारण) ) 338833 –– 5500