Part-IV-B, Extra 271, (Dated 2nd August 2022)आदिवासी विकास विभाग अधिसूचना आधार (वित्तीय व इतर अर्थसहाय्य, लाभ आणि सेवा यांचे लक्ष्यित वितरण) अधिनियम, २०१६ संकीर्ण-३७२२/प्र.क्र. ४०/भाग-३/का. १२

RNI No. MAHBIL/2009/37831

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

असाधारण भाग चार-ब

वर्ष ८, अंक १०३(३)] मंगळवार, ऑगस्ट २, २०२२/श्ावण ११, शके १९४४ [पृष्ट्ठठे ७, ककंमत : रुपये ९.००

असाधारण क्रमांक २७१

प्ाकधकृत प्काशन

महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र अकधकनयमांन्वये तयार केलेले

(भाग एक, एक-अ आकण एक-ल यांमध्ये प्कसद्ध केलेले कनयम व आदेश यांव्यकतररक्त) कनयम व आदेश.

आकदवासी कवकास कवभाग मादाम कामा माग्ग, हुतात्मा राजगुरू चौक, मंत्ालय, ंबई ४०० ०३२, ददनांक १ ऑगस्ट २०२२.

मु

अकधसूचना

आधार (कवत्ीय व इतर अर्षसहाय्य, लाभ आकण सेवा यांचे लकष्यत कवतरण) अकधकनयम, २०१६.

संकीर्ग-३७२२/प्र.क्र. ४०/भाग-३/का. १२.— ज्याअर्थी, सेवा दकंवा लाभ दकंवा अर्गसहाय्य यांचे दवतरर् करण्यासाठी ओळख प्टदवण्याचा दस्तऐवज म्हर्ून, आधारचा वापर केल्यामुळे, राज्य शासनाची दवतरर् प्रदक्रया सुलभ होते, त्यात पारदश्गकता व काय्गक्षमता येते आदर् लाभार्यांना त्यांचे हक्क, सोईस्कर व अखंड रीतीने आदर् एखाद्ा व्यक्तीची ओळख प्टदवण्यासाठी बहुदवध दस्तऐवज सादर करण्याची गरज ्टाळून र्े्टपर्े दमळर्े शक्य होते ;

आदर् ज्याअर्थी, आददवासी दवकास दवभाग, आददवासी दवद्ार्यांना कशक्षणासा्ठी खाजगी कनवास व्यवस्र्ा सुकवधा उपलब्ध करून देण्यासा्ठी "पंकित दीनदयाल उपाध्याय स्वयम् योजना" (यात यापुढे ज्याचा दनददेश "योजना" असा केलेला आहे) याचे व्यवस्र्ापन करीत असून, त्याची अंमलबजावर्ी आयुक्त, आददवासी दवकास दवभाग, नादशक (यात यापुढे ज्याचा दनददेश, "अंमलबजावर्ी अदभकरर्" असा केलेला आहे) यांच्यामार्फत करण्यात येत आहे ;

आदर् ज्याअर्थी, या योजनेंतग्गत, वग्ष १० व त्यावरील वगा्षमध्ये दशकर्ाऱ्या दवद्ार्यांना (यात यापुढे ज्यांचा दनददेश, "लाभार्थी" असा केलेला आहे) भोजन, दनवास व्यवस्र्ा व दनवा्गह खच्ग भत्ा लाभ (यात यापुढे ज्याचा दनददेश, "लाभ" असा केलेला आहे) दवद्मान योजनेच्या माग्गदश्गक तत्वांनुसार, अंमलबजावर्ी अदभकरर्ाकडून ददला जातो ;

आदर् ज्याअर्थी, उपरोक्त योजनेमध्ये महाराष्ट्र राज्याच्या एकदत्त दनधीमधून केलेल्या आवतथी खचा्गचा अंतभा्गव आहे ;

(१)

भाग चार-ब-२७१–१२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-ब, ऑगस्ट २, २०२२/श्ावण ११, शके १९४४ त्याअर्थी, आता, आधार (दवत्ीय व इतर अर्गसहाय्य, लाभ, सेवा यांचे लदष्यत दवतरर्) अदधदनयम, २०१६ (२०१६ चा १८) (यात यापुढे ज्याचा दनददेश, उक्त अदधदनयम असा केलेला आहे) याच्या कलम ७ च्या तरतुदींनुसार आदर् शासकीय अदधसूचना, आददवासी दवकास दवभाग क्रमांक. संगर्क-२०१९/ प्र.क्र.१४/ संगर्क कक्ष, ददनांक ५ माच्ग, २०२० चे अदधक्रमर् करून, महाराष्ट्र शासन, याद्ारे, पुढीलप्रमार्े अदधसूदचत करीत आहे :—

(१) योजनेखालील, लाभ दमळण्यासाठी इच्छछुक असर्ाऱ्या व्यक्तीस, याद्ारे, आधार क्रमांक धारर् केलेला असल्याचा पुरावा सादर करर्े दकंवा आधार क्रमांकाचे अदधप्रमार्न करून घेर्े आवश्यक असेल.

(२) जी व्यक्ती आधार क्रमांक धारर् करीत नाही दकंवा दजने अद्ाप आधारसाठी नाव नोंदर्ी केलेली नाही अशा या योजनेखालील लाभ दमळदवण्यासाठी इच्छछुक असलेल्या कोर्त्याही व्यक्तीने, लाभार्थी बालकाच्या बाबतीत त्याच्या आई-वदडलांच्या दकंवा पालकांच्या संमतीच्या अधीन राहून, आधार नाव नोंदर्ीकररता अज्ग करर्े आवश्यक असेल; परंतु, ती व्यक्ती उक्त अदधदनयमाच्या कलम 3 नुसार आधार क्रमांक प्राप्त करण्यासाठी हक्कदार असली पादहजे आदर् अशी व्यक्ती, आधार नाव नोंदर्ी करून घेण्यासाठी कोर्त्याही आधार नाव नोंदर्ी केंद्ास (भारतीय अनन्यसाधारर् ओळख प्रादधकरर् (यूआयडीएआय) संकेतस्र्ळ: www.uidai.gov.in) येर्े सूची उपलब्ध आहे येर्े भे्ट देऊ शकेल.

(३) आधार ( नाव नोंदर्ी व अद्यावत करर्े) दवदनयम, २०१६ याच्या दवदनयम १२ नुसार, दवभागाने, त्याच्या अंमलबजावर्ी अदभकरर्ांमार्फत, ज्यांनी अद्ाप आधारसाठी नाव नोंदर्ी केलेली नाही अशा लाभार्यांकररता आधार नाव नोंदर्ी सुदवधा देर्े आवश्यक आहे आदर् जर संबंदधत ग्टात दकंवा तालुक्यात दकंवा तहसीलात कोर्तेही आधार नाव नोंदर्ी केंद् स्स्र्त नसेल तर, दवभाग, त्याच्या अंमलबजावर्ी अदभकरर्ामार्फत, यूआयडीएआयच्या दवद्मान प्रबंधकाच्या समन्वयाने दकंवा ते स्वतः यूआयडीएआयचे प्रबंधक होऊन सोयीच्या दठकार्ी आधार नाव नोंदर्ी सुदवधा पुरवील.

परंतु, व्यक्तीस आधार क्रमांक नेमून देईपयांत, आवश्यक असलेले दस्तऐवज सादर करण्यास अधीन राहून, अशा व्यक्तीला योजनेखालील लाभ देण्यात येतील.

एकः १८ वर्दे वयाखालील मुलांकररता :—

(क) जर पाच वर्दे वय पूर्ग झाल्यानंतर, बालकाचे नाव नोंददवण्यात आले असेल (बायोमेदट्रक नमुन्यासह) तर, त्याची आधार नाव नोंदर्ी ओळख दचठ्ी दकंवा बायोमेदट्रक अद्यावत ओळख दचठ्ी; आदर्

(ख) पुढील दस्तऐवजांपैकी कोर्ताही एक दस्तऐवज :–

(एक) जन्म दाखला; दकंवा समुदचत प्रादधकरर्ाने ददलेला जन्माचा अदभलेख ;

(दोन) मातादपत्याचे नाव अंतभू ्गत असलेले शाळेच्या मुख्याध्यापकाने यर्ोदचतररत्या स्वाक्षरी केलेले शाळेचे ओळखपत् ; आदर्

(ग) दवद्मान योजनेच्या माग्गदश्गक तत्वांनुसार मातादपत्याशी दकंवा कायदेशीर पालकांशी असलेल्या लाभार्यांच्या नातेसंबंधाचा पुरावा म्हर्ून पुढीलपैकी कोर्ताही एक दस्तऐवज :—

(एक) जन्म दाखला; समुदचत प्रादधकरर्ाने ददलेला जन्माचा अदभलेख.

(दोन) दशधापदत्का.

(तीन) माजी सैदनक अंशदायी आरोग्य योजना (ईसीएचएस) पदत्का, दकंवा राज्य कामगार दवमा महामंडळ (ईएसआयसी) पदत्का, दकंवा केंद् सरकार आरोग्य योजना (सीजीएचएस) पदत्का.

(चार) दनवृदत्वेतन पदत्का.

(पाच) सेना कँस्न्टन पदत्का.

(सहा) कोर्तेही सरकारी कु्टछु ंब हक्कपत्.

(सात) दवभागाने दवदनदद्गष्ट्ट केल्याप्रमार्े इतर कोर्ताही दस्तऐवज.

दोनः १८ वर्ांवरील लाभार्यांकररता :—

(क) जर नाव नोंदर्ी केली असेल तर, त्याची आधार नाव नोंदर्ी ओळख दचठ्ी; आदर्

(ख) पुढीलपैकी कोर्ताही एक दस्तऐवज :—

(एक) बँकेची दकंवा डाक काया्गलयाची ्छायादचत् असलेली खाते-पुस्स्तका.

(दोन) स्र्ायी खाते क्रमांक पदत्का (पॅन काड्ड).

(तीन) पारपत् (पासपो्ट्ड).

(चार) दशधापदत्का.

(पाच) मतदार ओळखपत्.

(सहा) मनरेगा पदत्का.

(सात) ्छायादचत् असलेली दकसान पुस्स्तका.

(आठ) मो्टार वाहन अदधदनयम, १९८८ ( १९८८ चा ५९ ) याअन्वये लायसन देर्ाऱ्या प्रादधकरर्ाने ददलेले वाहन चालन लायसन.

(नऊ) राजपदत्त अदधकाऱ्याने दकंवा तहसीलदाराने काया्गलयीन नाममुदद्त पत्ावर ददलेले अशा व्यक्तीचे ्छायादचत् असलेले ओळख प्रमार्पत्; दकंवा दवभागाने दवदनदद्गष्ट्ट केल्याप्रमार्े इतर कोर्ताही दस्तऐवज:

परंतु आर्खी असे की, त्या प्रयोजनार्ग दवभागाने दवशेर्रत्या पददनददेदशत केलेल्या अदधकाऱ्याकडून वरील दस्तऐवज तपासण्यात येतील.

२. या योजनेअंतग्गत, लाभार्यांना सुलभतेने लाभ पुरदवण्याच्या दृष्ट्टीने, उक्त आधारच्या आवश्यकतेची लाभार्यांना जार्ीव करून देण्याकररता माध्यमांमार्फत व्यापक प्रदसद्ी देण्यात येईल याची सुदनस्श्चती करण्यासाठी दवभाग, अंमलबजावर्ी अदभकरर्ामार्फत आवश्यक त्या सव्ग व्यवस्र्ा करील.

३. जेव्हा लाभार्यांच्या दनकृष्ट्ट बायोमेदट्रक्समुळे दकंवा इतर कोर्त्याही कारर्ांमुळे आधार अदधप्रमार्न दनष्टर्ळ ठरेल तेव्हा अशा सव्ग प्रकरर्ी, पुढील सुधारात्मक काय्गतंत्ांचा अंगीकार करण्यात येईल :—

(क) बो्टाच्या ठशांचा दजा्ग दनकृष्ट्ट असेल अशा बाबतीत, अदधप्रमार्नासाठी डोळ्यातील बुब्बुळाची प्रदतमा स्ककॅन करण्याची (आयररस स्ककॅन) दकंवा चेहऱ्याचे अदधप्रमार्न करण्याची सुदवधा अंगीकारण्यात येईल, त्याद्ारे, दवभाग, त्यांच्या अंमलबजावर्ी अदभकरर्ामार्फत अखंड रीतीने लाभ देण्यासाठी बो्टांच्या ठशाच्या अदधप्रमार्नसह डोळ्यातील बुब्बुळाची प्रदतमा स्ककॅन करण्यासाठी (आयररस स्ककॅनर) दकंवा चेहऱ्याचे अदधप्रमार्नासाठी तरतुदी करील;

(ख) बो्टाचे ठसे घेर्े दकंवा डोळ्यातील बुब्बुळाची प्रदतमा स्ककॅन करर्े (आयररस स्ककॅन) दकंवा चेहऱ्याचे अदधप्रमार्न करर्े यांमार्फत बायोमेदट्रक अदधप्रमार्न यशस्वी होत नसेल अशा बाबतीत, जेव्हा जेव्हा सुसाध्य व अनुज्ेय असेल तेव्हा, आधार एक वेळ परवलीचा शब्द (वन ्टाइम पासवड्ड) दकंवा यर्ास्स्र्दत, मया्गददत काळासाठी वैधता असलेला वेळ आधाररत एक वेळ परवलीचा शब्द (वन ्टाइम पासवड्ड) याद्ारे अदधप्रमार्न करण्यात येईल;

(ग) जेव्हा बायोमेदट्रक दकंवा आधार एक वेळ परवलीचा शब्द (पासवड्ड) दकंवा वेळ आधाररत एक वेळ परवलीचा शब्द (पासवड्ड) शक्य नसेल तेव्हा अशा इतर सव्ग बाबतीत, योजनेखालील लाभ, प्रत्यक्ष आधार पत्ाच्या आधारे देता येतील, त्याची अदधप्रमार्ता आधार पत्ावर मुदद्त केलेल्या शीघ्र प्रदतसाद संकेतांकामार्फत (क्यूआरकोड) पडताळता येऊ शकेल आदर् दवभागाद्ारे अंमलबजावर्ी अदभकरर्ामार्फत (एजन्सीमार्फत) सोईस्कर दठकार्ी शीघ्र प्रदतसाद संकेतांक (क्यूआरकोड) वाचकाची आवश्यक ती व्यवस्र्ा करण्यात येईल.

भाग चार-ब-२७१–१अ४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-ब, ऑगस्ट २, २०२२/श्ावण ११, शके १९४४ ४. यात यावर काहीही अंतभू ्गत असले तरी, कोर्त्याही बालकास, अदधप्रमार्न करून त्याद्ारे त्याची ओळख दसद् करण्यास दकंवा आधार क्रमांक धारर् करीत असल्याचा पुरावा देण्यास दनष्टर्ळ ठरल्यास अर्वा नाव नोंदर्ीसाठी अज्ग करून देखील ज्याला आधार क्रमांक नेमून ददलेला नाही अशा बालकाच्या बाबतीत, योजनेखालील लाभ नाकारण्यात येर्ार नाहीत. पररच्छेद १ च्या उप- पररच्छेद (३) च्या परंतुकाच्या खंड एक (ख) व एक (ग) मध्ये नमूद केल्याप्रमार्े, इतर दस्तऐवजांच्या आधारे त्याची ओळख पडताळून त्याद्ारे त्याला लाभ देण्यात येईल आदर् जेव्हा अशा इतर दस्तऐवजांच्या आधारे लाभ ददले जातात तेव्हा त्याचा अदभलेख ठेवण्यासाठी स्वतंत् नोंदवही ठेवण्यात येईल, दजचे दवभागाद्ारे त्यांच्या अंमलबजावर्ी अदभकरर्ामार्फत (एजन्सीमार्फत) दनयतकादलक पुनदव्गलोकन आदर् लेखापरीक्षर् करण्यात येईल.

महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,

अनुपकुमार यादव, शासनाचे सदचव.

Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mantralaya,

Mumbai 400 032, dated 1st August 2022

NOTIFICATION

AADHAAR (TARGETED DELIVERY OF FINANCIAL AND OTHER SUBSIDIES BENEFITS AND SERVICES ) ACT, 2016.

Sankirn-³⁷²²/C.R.No.⁴⁰/Part-³/Desk¹².—Whereas, the use of Aadhaar as an identity document for delivery of services or benefits or subsidies simplifies the Government delivery processes, brings in transparency and efficiency, and enables beneficiaries to get their entitlements directly in a convenient and seamless manner by obviating the need to produce multiple documents to prove one's identity ;

And whereas, the Tribal Development Department, is administering the "Pandit Din Dayal Upadhyay Swayam Scheme" (hereinafter referred to as "the Scheme") to provide financial support to tribal students for availing private accommodation facility for education, which is being implemented through the Commissioner, Tribal Development Department, Nashik (hereinafter referred to as "the Implementing Agency") ;

And whereas, under the Scheme, allowances for food, accommodation and living expenses benefit (hereinafter referred to as the "benefits") are given to the tribal students studying in class 10 and above, (hereinafter referred to as the beneficiaries), by the Implementing Agency as per the extant Scheme guidelines ;

And whereas, the aforesaid Scheme involves recurring expenditure incurred from the Consolidated Fund of the Government of Maharashtra ;

Now, therefore, in pursuance of the provisions of section 7 of the Aadhaar (Targeted Delivery of Financial and Other Subsidies, Benefits and Services) Act, 2016 (18 of 2016) (hereinafter referred to as "the said Act"), and by repealing the Government Notification, Tribal Development Department No. Computer-2019/C.R. No.14/Computer Section, dated the 5th March 2020 the Government of Maharashtra hereby notifies the following, namely :–

1. (1) The beneficiaries desirous of availing the benefits under the Scheme shall hereby be required to furnish proof of possession of the Aadhaar number or undertake Aadhaar authentication.

(2) The beneficiaries desirous of availing the benefits under the Scheme, who do not possess the Aadhaar number or, has not yet enrolled for Aadhaar, shall be required to make application for Aadhaar enrolment subject to the consent of his parents or guardians in case of the child beneficiary, provided that he is entitled to obtain Aadhaar as per section 3 of the said Act and such individual shall visit any Aadhaar enrolment centre [ list available at the Unique Identification Authority of India (UIDAI) website www.uidai.gov.in ] to get enrolled for Aadhaar.

(3) As per regulation 12 of the Aadhaar (Enrolment and Update) Regulations, 2016, the Department through its Implementing Agency, is required to offer Aadhaar enrolment facilities for the beneficiaries who are not yet enrolled for Aadhaar and in case there is no Aadhaar enrolment centre located in the respective Block or Taluka or Tehsil, the Department through its Implementing Agency shall provide Aadhaar enrolment facilities at convenient locations in coordination with the existing Registrars of UIDAI or by becoming a UIDAI Registrar themselves :

the Scheme shall be given to such individual subject to production of the following documents, namely :–

I: For beneficiaries below 18 years of age/Minors :

(a) if the child has been enrolled after attaining the age of five years (with biometrics collection), his Aadhaar Enrolment Identification slip, or of bio-metric update identification slip; and

(b) any one of the following documents, namely :—

(i) Birth Certificate; or Record of birth issued by the appropriate authority (ii) School identity card, duly signed by the Principal of the school, containing parents' names; and

(c) any one of the following documents as proof of relationship of the beneficiary with the parent or legal guardian as per the extant Scheme guidelines, namely :–

(i) Birth Certificate; or Record of birth issued by the appropriate authority (ii) Ration Card

(iii) Ex-Servicemen Contributory Health Scheme (ECHS) Card; or Employees' State Insurance Corporation (ESIC) Card; or Central Government Health Scheme (CGHS) Card (iv) Pension Card

(v) Army Canteen Card

(vi) any Government Family Entitlement Card

(vii) any other document as specified by the Department

II: For beneficiaries above 18 years old :

(a) if he has enrolled, his Aadhaar Enrolment Identification slip; and

(b) any one of the following documents, namely :—

(i) Bank or Post office Passbook with Photo

(ii) Permanent Account Number (PAN) Card

(iii) Passport

(iv) Ration Card

(v) Voter Identity Card

(vi) MGNREGA card

(vii) Kisan Photo passbook

(viii) Driving license issued by the Licensing Authority under the Motor Vehicles Act, 1988 (59 of 1988)

(ix) Certificate of identity having photo of such person issued by a Gazetted Officer or a Tehsildar on an official letter head; or any other document as specified by the Department Provided further that the above documents shall be verified by an officer specifically designated by the Department for that purpose.

महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-ब, ऑगस्ट २, २०२२/श्ावण ११, शके १९४४ ७ 2. In order to provide benefits to the beneficiaries under the Scheme conveniently, the Department through its Implementing Agency shall make all the required arrangements to ensure publicity of this scheme through media in order to make the beneficiaries aware about the necessity of aadhaar authentication.

3. In all cases, where Aadhaar authentication fails due to poor biometrics of the beneficiaries or due to any other reason, the following remedial mechanisms shall be adopted, namely :—

(a) in case of poor fingerprint quality, IRIS scan or face authentication facility shall be adopted for authentication, thereby the Department through its Implementing Agency shall make provisions for iris scanners or face authentication along with finger-print authentication for delivery of benefits in seamless manner ;

(b) in case the biometric authentication through fingerprints or iris scan or face authentication is not successful, if feasible and admissible the authentication by Aadhaar One Time Password or Time-based One-Time Password with limited time validity, as the case may be, shall be offered ;

(c) in all other cases where biometric or Aadhaar One Time Password or Time-based One-Time Password authentication is not possible, benefits under the scheme may be given on the basis of physical Aadhaar letter whose authenticity can be verified through the Quick Response code printed on the Aadhaar letter and the necessary arrangement of Quick Response code reader shall be provided at the convenient locations by the Department through its Implementing Agency.

4. Notwithstanding anything contained herein above, no student shall be denied benefits under the Scheme in case of failure to establish his identity by undergoing authentication, or furnishing proof of possession of Aadhaar number, or in the case of a child to whom no Aadhaar number has been assigned, producing an application for enrolment. The benefits shall be given to him by verifying his identity on the basis of other documents as mentioned in clauses I (b) and I (c) of the proviso of sub-paragraph (3) of paragraph 1, and where benefits are given on the basis of such other documents, a separate register shall be maintained to record the same, which shall be reviewed and audited periodically by the Department through its Implementing Agency.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

ANUP KUMAR YADAV, Secretary to Government. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.