भाग चार-अ, असा. क्रमांक १६७, दिव्यांग कल्याण विभाग, अधिसूचना, दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, २०१६. क्रमांक दिव्यांग-२०१७/प्र.क्र. ०५/दि.क.-२ गुरुवार, ५ सप्टेंबर २०२४.

RNI No. MAHBIL /2009/31733

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

असाधारण भाग चार-अ

वर्ष १०, अंक ८८(२)] गुरुवार, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ [पृष्टठे ५४, किंकंमत : रुपये १५.००

असाधारण क्रमांक १६७

प्राकिंधकृत प्राकाशन

महाराष्ट्र शासनाने कंद्रीये अकिंधकिंनयेमांन्वये तयेार केलेले

(भाग एक, एक-अ आकिंण एक-ले येांमध्ये प्राकिंसद्ध केलेले किंनयेम व आदेश येांव्येकिंतररक्त) किंनयेम व आदेश.

किंदव्येांग कल्येाण किंवभाग

मंत्रालय, मंादामं कामंा मंागग, हुतात्मंा राजगुरू चाौका,

मंु

ंबई ४०००३२, मंु ंबई, दिदानांांका ०५ सप्टेंबर २०२४

अकिंधसूचना

किंदव्येांग व्येक्ती हक्क अकिंधकिंनयेम, २०१६.

क्र. दिदाव्यांग-२०१७/प्र.क्र.०५/दिदा.का.-२.—दिदाव्यांग व्यक्ताी हुक्का अदिदिनांयमं, २०१६ (२०१६ चाे ४९) च्या कालमं १०१ च्या पोटें- कालमं (१) द्वारे प्रदानां काेलेले अदिकार तासेचा यासंदाभागता प्राप्ता इतार सर्वग अदिकारांचा र्वापोर कारूनां मंहुाराष्ट्र शासनां याद्वारे अदिदिनांयमंाच्या कालमं १०१ च्या उपो-कालमं (१) अनांुसार पोूर्वगप्रकादिशाता कारण्याता आलेले खालील दिनांयमं तायार कारीता आहुे :—

प्राकरण - १

प्राथकिंमक

१. संकिंप्त शीर्षक, व्येाप्ती आकिंण प्रारंभ.—

(१) या दिनांयमंांनांा मंहुाराष्ट्र राज्य दिदाव्यांग व्यक्ताी हुक्का दिनांयमं, २०२४ असे संबोण्याता येईल.

(२) सदारचाे दिनांयमं हुे महाराष्ट्र शासनाच्येा राजपत्रामध्ये प्रदिसद्ध काेलेल्या दिदानांांकापोासूनां अंमंलाता येताील.

२. व्येाख्येा.—

(१) या दिनांयमंांमंध्ये संदाभागनांुसार अन्य अर्थग अपोेदिता नांसेल तार—

(अ) "अदिदिनांयमं" याचा अर्थग दिदाव्यांग व्यक्ताी हुक्का अदिदिनांयमं, २०१६ (२०१६ चा ४९) असा आहुे;

(ब) "नांमंुनांा" याचा अर्थग या दिनांयमंांनांा जोडलेला नांमंुनांा असा आहुे ;

(का) "मंदितामंदांकारीताचाी बालगृहुे (एमंडीसी हुोमं)" याचा अर्थग र्व यामंध्ये बौदिद्धका अमं आदि / दिकांर्वा स्र्वमंग्नांताेसहु बहुदिर्वकालांगत्त्र्व असलेल्या अनांार्थ दिकांर्वा नांाकारलेल्या आदि त्यांनांा काोाचाहुी आार नांसलेल्या व्यक्तांसाठीच्या अनांुदादिनांता दिकांर्वा दिर्वनांाअनांुदादिनांता मंदितामंदा मंुलांच्या दिनांर्वासी गृहुांचा समंार्वेशा हुोताो ;

(१)

भाग चार-अ-१६७–१२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ (ड) "दिनांरदिसता काेलेला अदिदिनांयमं, १९९५" म्हुजे अपोंग व्यक्ताी (समंानां संी, हुक्कांचाे संर र्व संपोूग सहुभाग) अदिदिनांयमं, १९९५ (१९९६ चा ०१) हुोय;

(इ) "दिनांयमं" म्हुजे या दिनांयमंांतागगता असलेले दिनांयमं;

(फ) "राज्य सल्लागार मंडळ" म्हुजे अदिदिनांयमंाच्या कालमं-६६ अनांुसार राज्य शासनांानांे गठीता काेलेले "मंहुाराष्ट्र राज्य सल्लागार मंडळ" हुोय;

(२) या दिनांयमंांमंध्ये र्वापोरलेले पोरंताु व्याख्या नां काेलेले र्व अदिदिनांयमंामंध्ये व्याख्या काेलेले शाब्दा र्व शाब्दाप्रयोग यांनांा अदिदिनांयमंामंध्ये अनांुक्रमंे जे अर्थग नांेमंूनां दिदालेले असताील ताेचा अर्थग असताील.

प्राकरण - २

किंदव्येांगत्त्वावरीले संशोधनासाठेी राज्ये सकिंमती

३. अकिंधकिंनयेमाच्येा कलेम ६ च्येा पोटें-कलेम (२) च्येा खंड (ii) अनुसार स्थापन करण्येात आलेलेी महाराष्ट्र राज्ये किंदव्येांगत्त्व संशोधन सकिंमती.—(१) दिदाव्यांगत्त्र्वार्वरील संशाोनांासाठी मंहुाराष्ट्र राज्य सदिमंताी असेल ज्यामंध्ये खालील सदास्यांचा समंार्वेशा असेल, त्यामंध्ये :—

(अ) आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या, मंहुाराष्ट्र राज्य,

पोदादिसद्ध अध्य ;

(ब) संचालका, अलीयार्वर जंग नांॅशानांल इन्स्टिन्स्टेंट्युटें ऑफ स्पोीचा अँड दिहुअरिंरंग पोदादिसद्ध सदास्य ;

दिडसॅदिबदिलटेंीज, (दिदाव्यांगजनां), काे.सी.मंागग, र्वांद्रे (पोन्स्टिचामं), रिंरक्लेमंेशानां, मंु ंबई ४०० ०५०;

(का) कायागलय प्रमंुखा, नांॅशानांल इन्स्टिन्स्टेंट्युटें फॉर दा एम्पोॉर्वरमंटें ऑफ पोसगन्स दिर्वर्थ पोदादिसद्ध सदास्य ;

ंरा काोऑपो हुौ. सोसा, पोदिहुला मंजला, प्लॉटें नां. १३ र्व १४,

इंटेंेलेक्च्युअुल दिडसफदिबदिलटेंीज (दिदाव्यांगजनां) एनांआयइपोीआयडी, सीआरसी, बी-१०२, र्वसु सेक्टेंर – ८, खारघर, नांर्वी मंु ंबई ४१० २१०.

(ड) दिर्वभाग प्रमंुखा, (दिदाव्यांग अभ्यास ), सादिर्वत्राीबाई फुले पोुे दिर्वद्यापोीठी,गेशा दिखांड रोड, पोुे पोदादिसद्ध सदास्य ;

(इ) संचालका, आरोग्य सेर्वा (मंानांदिसका आरोग्य), संटें जॉजग रूग्ालय, छदिशामंटें जर्वळ, मंु ंबई ; पोदादिसद्ध सदास्य ;

(फ) अीका, बी.जे. र्वैद्याकाीय मंहुादिर्वद्यालय, ससूनां रूग्ालय आर्वार, पोुे ४११ ००१. पोदादिसद्ध सदास्य ;

(ग) राज्य शासनांानांे दिदाव्यांग व्यक्तांमंूनां सदास्य म्हुूनां नांामंदिनांदाेदिशाता काेलेल्या साता व्यक्ताी दिकांर्वा अशासकाीय सदास्य ;

अदिदिनांयमंाच्या कालमं २ च्या कालमं (झेड) अंतागगता पोरिंरभादिता काेल्यानांुसार नांदाीकाृता संस्र्थांचाे प्रदितादिनांदित्र्व कारारे सदास्य

(हु) उपो आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या, मंहुाराष्ट्र राज्य.

सदास्य सदिचार्व ;

(२) नांामंदिनांदाेदिशाता सदास्य यांचा दिनांयुक्ताीच्या तारखाेपोासूनां ताीनां र्वाच्या कालार्वीसाठी सदार पोदा ार कारताील.

(३) ज्या दिदाव्यांगत्त्र्वार्वर संशाोनां प्रस्तादिर्वता आहुे, त्या दिर्वयाताील काोत्याहुी ताज्ञ व्यक्ताीला अध्य हुे दिनांमंदित्राता सदास्य म्हुूनां बोलार्वू शाकाताील.

(४) एकाू सदास्यांपोैकाी दाोनां-ताृताीयांशा सदास्य संख्या बैठीकाीच्या गपोूताीसाठी आर्वयका असेल.

(५) सदिमंताीच्या र्वाताूनां दाोनां र्वेळा बैठीका घेण्याता येताील, पोरंताु, सदार दाोनां बैठीकांमंील अंतार सहुा मंदिहुन्यांपोेा जास्ता राहुार नांाहुी.

पोरंताु, अपोर्वादात्मंका पोरिंरन्स्टिस्र्थताीता अध्य हुे सदार सदिमंताीचाी दिर्वशाे बैठीका बोलार्वू शाकाताील.

(६) सदिमंताीचा दिनांगय अंदितामं असेल.

प्राकरण - ३

मयेाषकिंदत पालेकत्त्व

४. मयेाषकिंदत पालेकत्त्व .—(१) पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी आदि अदिपोलीय प्रादिकारी यांचाी दिनांयुक्ताी :—

(अ) दिजल्हुादिकारी हुे अदिदिनांयमंाताील कालमं १४ च्या उपो कालमं (१) च्या प्रयोजनांाकारिंरता पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी असताील.

(ब) दिजल्हुा न्यायाीशा हुे अदिदिनांयमंाताील कालमं १४ च्या उपो कालमं (३) च्या प्रयोजनांाकारिंरता अदिपोलीय प्रादिकारी असताील.

(२) मंयागदिदाता पोालकाचाी दिनांयुक्ताी आदि त्यादिर्वयी कायगपोद्धताी :—

(अ) दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे पोालका दिकांर्वा त्याचाे नांाताेर्वाईका, नांमंुनांा-I मंध्ये दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां कामं कारण्यासाठी स्र्वता:सहु त्याच्या पोसंताीच्या काोत्याहुी व्यक्ताीचाी दिनांयुक्ताी कारण्यासाठी पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याकाडे अजग सादार कारताील. दिदाव्यांग व्यक्ताी स्र्वताःसाठीसुद्धा मंयागदिदाता पोालका दिनांयुक्ता कारण्यासाठी र्थेटें अजग कारू शाकाेल.

(ब) काोत्याहुी नांदाीकाृता संस्र्थेस दाेखाील दिदाव्यांग व्यक्ताीसाठी मंयागदिदाता पोालका दिनांयुक्ता कारण्यासाठी नांमंुनांा -I मंध्ये दिनांयुक्ता प्रादिकाऱ्याकाडे अजग कारता येईल:

पोरंताु, दिदाव्यांग व्यक्ताीच्या पोालकांचाी संमंताी घेताल्यादिशार्वाय असा काोताहुी अजग पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याकाडूनां स्र्वीकारला जार नांाहुी. दिदाव्यांगत्त्र्व असलेल्या अनांार्थ व्यक्ताीच्या बाबताीता त्यांच्या कायदाेशाीर पोालकांचाी संमंताी घेताली जाईल.

(का) मंयागदिदाता पोालकाच्या दिनांयुक्ताीसाठी अजागचा दिर्वचार कारतानांा, दिनांयुक्ता प्रादिकारी खालील बाबी दिर्वचाराता घेईल—

(i) दिदाव्यांग व्यक्ताीला मंयागदिदाता पोालकाचाी गरज आहुे काय;

(ii) जर दिदाव्यांग व्यक्ताी स्र्वता:चाे मंता दाेण्याच्या न्स्टिस्र्थताीता असेल तार संबंदिता दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे मंता दिर्वचाराता घेईल; आदि (iii) दिदाव्यांग व्यक्ताीसाठी मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचाी आर्वयका असल्याचाे प्रयोजनां.

(ड) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाच्या दिनांयुक्ताीसाठी ज्या व्यक्ताीचाे नांार्व मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां दिनांयुक्ताीसाठी सुचार्वले गेले आहुे त्यासंबंी दिनांगय घेतानांा, पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकार हुे खात्राी कारेल काी, ताी व्यक्ताी—

(i) सदाो मंानांदिसका न्स्टिस्र्थताी असलेली नांसार्वी;

(ii) फौजदारी गुन्ह्याताील दिशाेचाी पोार्वगभाूमंी नांसार्वी ;

(iii) ताो स्र्वताःच्या उपोदिजदिर्वकाेसाठी इतारांर्वर दिनांभागर नांाहुी; आदि

(iv) नांादार दिकांर्वा दिदार्वाळखाोर घोदिता काेलेला नांाहुी.

(इ) पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी हुे शाक्यताो मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व मंजूर कारण्याबाबताचा अजग प्राप्ता झेाल्याच्या दिदानांांकापोासूनां दिकांर्वा अशा मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचाी आर्वयकाता असल्याचाी बाब दिनांदाशागनांास आल्याच्या दिदानांांकापोासूनां एका मंदिहुन्याच्या कालार्वीता दिनांगय घेईल.

(फ) मंयागदिदाता पोालकाच्या दिनांयुक्ताीचाी पोुष्टेंी नांमंुनांा-II अनांुसार काेली जाईल:

पोरंताु, मंयागदिदाता पोालकाचाी दिनांयुक्ताी कारतानांा, पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी मंयागदिदाता पोालकानांे पोार पोाडार्वयाच्या जबाबदाऱ्या नांमंूदा कारेल आदि मंयागदिदाता पोालकानांे घेतालेला काोताहुी घेतालेला दिनांगय हुा दिदाव्यांग व्यक्ताी आदि मंयागदाीता पोालका यांच्या पोरस्पोर समंजूता आदि दिर्वर्वासार्वर आारिंरता असेल, याबाबता खातारजमंा कारील.

(ग) पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी हुे त्यांनांा प्राप्ता झेालेले अजग आदि त्यार्वर घेतालेले दिनांगय याबाबताचा तापोशाील प्रत्येका सहुा मंदिहुन्यांमंध्ये एकादा राज्य आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या यांनांा पोाठीर्वताील.

(३) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द कारण्याचाी प्रदिक्रया.—

(अ) मंयागदिदाता पोालका हुे नांेमंूनां दिदालेल्या जबाबदाऱ्या पोार पोाडण्यास असफल हुोे, अदिकारांचा गैरर्वापोर, दिदाव्यांग व्यक्ताीशाी गैरर्वतागनां र्व दाुलग, अपोहुार दिकांर्वा मंालमंत्तेचा अपोहुार दिकांर्वा दाुलग दिकांर्वा इतार काोत्याहुी रास्ता कारास्तार्व दिदाव्यांग असलेली४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ व्यक्ताी दिकांर्वा पोालका दिकांर्वा दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे नांाताेर्वाईका, नांदाीकाृता संस्र्थेकाडूनां मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द कारण्यासाठीचा अजग प्राप्ता झेाल्यानांतार पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्यास दिनांगय घेण्यास सहुाय्य कारण्याकारीता पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याकाडूनां दिकामंानां ताीनां व्यक्तांचाी सदिमंताी दिनांयुक्ता कारण्याता येईल.

(ब) सदार सदिमंताीमंध्ये दिजल्हुा समंाजकाल्या अदिकारी, दिदाव्यांग व्यक्तांचाी संघटेंनांा दिकांर्वा नांदाीकाृता संस्र्थेचा एका प्रदितादिनांी आदि दिर्वदिनांदिदागष्टें दिदाव्यांग प्रकारामंध्ये कायगरता असलेल्या व्यक्तांमंूनां पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्यानांे दिनांदाेदिशाता काेलेली शासकाीय दिकांर्वा अशासकाीय काोताीहुी अन्य व्यक्ताी यांचा समंार्वेशा असेल.

(का) सदार सदिमंताी त्यांचा अहुर्वाल पोंरा दिदार्वसांच्या मंुदाताीता सादार कारेल.

(ड) सदिमंताीचा अहुर्वाल प्राप्ता झेाल्यानांतार, ज्या मंयागदिदाता पोालकादिर्वरूद्ध ताक्रार प्राप्ता झेाली आहुे, त्या पोालकास सुनांार्वीचाी संी दिदाल्यानांतार त्याचाे मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द कारण्यादिर्वयी पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी हुे पोंरा दिदार्वसांच्या कालार्वीता अंदितामं दिनांगय घेताील.

(इ) पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द कारण्याचाे अर्थर्वा सदारचा अजग नांाकारण्याच्या कारांचाी लेखाी नांदा ठीेर्वताील.

(फ) दिदाव्यांग व्यक्ताीनांे स्र्वता: मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द कारण्यासाठी सादार काेलेला अजग प्रलंदिबता असतानांा दिकांर्वा मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व चालू ठीेर्वल्यामंुळे दिदाव्यांग व्यक्ताीस गंभाीर र्व अपोरिंरर्वतागनांीय हुानांी पोहुोचाेल याबाबता पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याचाे मंता झेाल्यास, दिनांयुक्ता काेलेल्या मंयागदाीता पोालकाला तात्काळ प्रभार्वानांे, नांोटेंीशाीदिशार्वाय, दिनांलंदिबता कारण्याचा अदिकार असेल.

(ग) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द दिकांर्वा दिनांलंदिबता काेल्यार्वर, असा पोालका दिदाव्यांग व्यक्ताीशाी संबंदिता बाबंर्वर कामं कारे र्थांबर्वेल तासेचा काोताहुी दिनांगय घेण्यास पोात्रा राहुार नांाहुी.

(हु) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व रद्द / दिनांलंदिबता कारण्याआी पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी हुे संबंदिता दिदाव्यांग व्यक्तांसाठी कामंाल ताीनां मंदिहुन्यांच्या कालार्वीसाठी कायदाेशाीर पोालका दिनांयुक्ता कारण्याचाी तात्पोुरताी व्यर्वस्र्था कारताील. त्या दारम्यानां दिनांयदिमंता मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाच्या दिनांयुक्ताीचाी प्रदिक्रया पोूग काेली जाईल.

(य) तात्पोुरत्या कालार्वीसाठी दिनांयुक्ता काेलेला कायदाेशाीर पोालका, पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाराशाी सल्लामंसलता काेल्यादिशार्वाय, दिदाव्यांग व्यक्ताीशाी संबंदिता मंालमंत्तेा, उपोजीदिर्वका आदि इतार गंभाीर बाबंबाबता मंहुत्त्र्वपोूग दिनांगय घेऊ शाकार नांाहुी.

(४) मयेाषकिंदत पालेकांचा अहवाले.—या दिनांयमंांतागगता दिनांयुक्ता काेलेल्या प्रत्येका मंयागदिदाता पोालका दिनांयुक्ताीस एका र्वग पोूग हुोण्यापोूर्वी दिकांर्वा मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचा कालार्वी संपोण्यापोूर्वी दाोनां मंदिहुन्यांच्या आता पोालकार्वर सोपोदिर्वलेली जबाबदारी काशा प्रकारे पोार पोाडण्याता आली आहुे र्वा पोार पोाडण्याता येता आहुे, याचा तापोशाीलर्वार अहुर्वाल नांमंुनांा - III मंध्ये पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याकाडे सादार कारेल.

प्राकरण - ४

संस्थेचे नंदणी प्रामाणपत्र

५. सम प्राकिंधकारी.— आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या हुे अदिदिनांयमंाताील प्रकार -९ च्या प्रयोजनांांसाठी समं प्रादिकारी असताील.

६. नंदणी प्रामाणपत्राकरीता अजष.—(१) दिदाव्यांग व्यक्तांसाठी संस्र्था स्र्थापोनां कारू इन्स्टिच्छारी दिकांर्वा संस्र्थेचाी दाेखाभाल कारू ंबई दिजल्हुा इन्स्टिच्छारी व्यक्ताी दिकांर्वा नांदाीकाृता संस्र्था, नांमंुनांा-IV मंध्ये संबंदिता दिजल्हुा समंाजकाल्या अदिकारी यांच्यामंाफफता आदि मंु ंबई उपोनांगर दिजल्ह्याच्या बाबताीता सहुाय्यका आयुक्ता, समंाजकाल्या यांच्यामंाफफता दिकांर्वा शासनांानांे प्रादिकाृता काेलेल्या इतार आदि मंु अदिकाऱ्यामंाफफता आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या यांच्याकाडे अजग कारेल. जर अजगदार दिर्वदिर्व उपोक्रमं राबदिर्वता असेल तार, यर्थान्स्टिस्र्थताी, प्रत्येका युदिनांटें, प्रत्येका उपोक्रमंासाठी स्र्वतांत्रा अजग काेला जाईल.

(२) उपो-दिनांयमं (१) अन्र्वये काेलेल्या प्रत्येका अजागसोबता सोबताच्या पोरिंरदिशाष्टेंाताील यादाीता नांमंूदा काेल्याप्रमंाे, संस्र्थेमंध्ये प्रदानां काेलेल्या सुदिर्वा आदि संस्र्थेचाी मंानांकाे नांमंूदा कारारी कागदापोत्राे सादार कारण्याता येताील.

(३) नांदाी प्रमंापोत्रा सुरुर्वाताीला एका र्वागच्या कालार्वीसाठी दिदाले जाईल आदि प्रमंापोत्राचाे नांूतानांीकार एकाचा र्वेळी चार र्वापोेा जास्ता नांसलेल्या कालार्वीसाठी मंजूर काेले जाईल.

(४) नांदाी प्रमंापोत्राच्या नांूतानांीकारासाठी, नांदाी प्रमंापोत्राचाी र्वैता कालार्वी संपोण्यापोूर्वी साठी दिदार्वसांपोेा कामंी नांसलेल्या कालार्वीता, उपो-दिनांयमं (१) मंध्ये नांमंूदा कारण्याता आलेल्या प्रारंदिभाका प्रमंापोत्रा मंजूर कारण्याबाबताच्या कायगपोद्धताीनांुसार अजग सादार काेला जाईल. अशा कालार्वीनांतार नांूतानांीकारासाठी काोताहुी अजग दाखालपोात्रा राहुार नांाहुी.

(५) नांदाी प्रमंापोत्राच्या नांूतानांीकारासाठीच्या अजागसोबता पोूर्वीच्या प्रमंापोत्रासहु संस्र्थेनांे प्रदानां काेलेल्या सुदिर्वा आदि संस्र्थेचा दाजाग स्पोष्टें काराऱ्या कागदापोत्रांसहु, यासोबता जोडलेल्या पोरिंरदिशाष्टेंामंध्ये नांमंूदा काेलेल्या यादाीनांुसार कागदापोत्राे जोडण्याता येताील.

(६) जर, संस्र्था दिर्वदिहुता कालार्वीता नांदाी प्रमंापोत्राच्या नांूतानांीकारासाठी अजग कारू शाकाली नांाहुी तार, ताी संस्र्था राज्य सरकारकाडूनां काोत्याहुी अनांुदानांासाठी पोात्रा राहुार नांाहुी.

(७) नांदाी प्रमंापोत्राच्या नांूतानांीकारासाठी उपो-दिनांयमं (४) अंतागगता काेलेला प्रत्येका अजग, प्राप्ता झेाल्यापोासूनां साठी दिदार्वसांच्या आता समं प्रादिकाऱ्याद्वारे दिनांकाली काढण्याता येईल.

(८) नांदाी प्रमंापोत्रा, नांाकारे आदि रद्द कारण्याबाबताचा नांमंुनांा.- संस्र्थेच्या कामंकाजाचाी योग्य चाौकाशाी काेल्यार्वर आदि शासनांानांे या संदाभागता र्वेळोर्वेळी दिनांन्स्टिचाता काेलेल्या दिनांकांचाी पोूतागता काेल्याचाी खात्राी झेाल्यार्वर, समं प्रादिकारी, कालमं ५१ च्या तारताुदांनांुसार नांदाी प्रमंापोत्रा दिकांर्वा त्याच्या नांूतानांीकाराचाे प्रमंापोत्रा यासोबता जोडलेल्या नांमंुनांा V अनांुसार संस्र्थेला जारी कारताील.

(९) समं प्रादिकारी उपो-दिनांयमं (१) अन्र्वये मंजूर काेलेल्या नांदाीचाे प्रमंापोत्रा आदि उपो-दिनांयमं (४) अन्र्वये मंजूर काेलेल्या नांदाी प्रमंापोत्राच्या नांूतानांीकाराबाबता, कायागलयाता नांदाी ठीेर्वील, यामंध्ये इलेक्ट्रॉदिनांका स्र्वरूपोाच्या अदिभालेखाचासुद्धा समंार्वेशा असेल.

७. सम प्राकिंधकारी येांच्येा आदेशाकिंवरुद्ध अकिंपले.—(१) सदिचार्व, दिदाव्यांग काल्या दिर्वभाग हुे अदिदिनांयमंाच्या कालमं ५३ च्या प्रयोजनांासाठी अपोीलीय प्रादिकारी असताील. नांदाी प्रमंापोत्रा दाेण्यास नांकार दाे दिकांर्वा नांूतानांीकार नांाकारे दिकांर्वा नांदाी प्रमंापोत्रा रद्द कारे अशा समं प्रादिकाऱ्याच्या आदाेशानांे व्यदिर्थता झेालेली काोताीहुी व्यक्ताी आदाेशाच्या दिदानांांकापोासूनां ताीस दिदार्वसांच्या आता अदिपोल प्रादिकाराकाडे अदिपोल दाखाल कारू शाकाेल.

(२) अदिपोल प्रदिक्रया.—अदिपोलीय प्रादिकारासमंोर दाखाल कारार्वयाचाे अदिपोल खालीलप्रमंाे असेल आदि त्यासोबता खालील कागदापोत्राे जोडण्याता येताील,-

(अ) अदिपोल मंेमंो ;

(ब) अदिपोलार्थी संस्र्थेचाे नांांर्व, संपोूग तापोशाील आदि पोत्तेा ;

(का) प्रदितार्वादाी पोकार दिकांर्वा पोकारांचाे नांांर्व, संपोूग तापोशाील आदि पोत्तेा, दिका ज्यामंुळे ताे प्रदितार्वादाी असल्याचाे सुदिनांन्स्टिचाता कारता येईल ;

(ड) अदिपोलाचाे कार, ताे काेव्हुा आदि काुठीे घडले यासहु अदिपोलास कार घडल्याचाी र्वस्ताुन्स्टिस्र्थताी ;

(इ) अदिपोलांता नांमंूदा काेलेल्या आरोपोांच्या पोुष्ठ्यर्थग पोुराव्यांचाे कागदापोत्राे, ज्यामंध्ये समं प्रादिकाऱ्यांच्या आदाेशाचा समंार्वेशा असेल ;

(फ) अदिपोलार्थीचाी मंागी.

(३) अदिपोलकाताग अदिपोल दाखाल कारण्याच्या दिदानांांकापोूर्वी अदिपोलाचाी प्रता, संबंदिता कागदापोत्रांसहु, प्रदितार्वादाी पोांनांा ताीस दिदार्वसांच्या कालार्वीता आगाऊ दाेईल आदि अदिपोल दाखाल कारतानांा त्याचाी पोचापोार्वताी अदिपोलासोबता सादार काेली जाईल.

(४) अदिपोल प्राप्ता झेाल्यानांतार, ताीस दिदार्वसांच्या दिर्वदिहुता कालार्वीता दिकांर्वा अदिपोल दाखाल कारण्यासाठी दिर्वलंब मंाफ कारण्यासाठी योग्य आदाेशा पोारिंरता काेल्यानांतार, अदिपोल प्रादिकारी हुे अदिपोलाचाी नांोटेंीस जारी कारताील आदि प्रदितार्वादाी पोांकाडूनां त्यांचाे लेखाी म्हुे दिकांर्वा दिनांर्वेदानांाचाी मंागी कारताील.

(५) अदिपोलाचाी नांोटेंीस प्राप्ता झेाल्यार्वर, प्रदितार्वादाी, पोंरा दिदार्वसांच्या दिर्वदिहुता कालार्वीता दिकांर्वा नांोटेंीसमंध्ये नांमंूदा काेलेल्या तारखाेच्या आी त्यांचाे लेखाी म्हुे दिकांर्वा दिनांर्वेदानां, त्यास समंर्थगनां दाेाऱ्या कागदापोत्रांसहु, अदिपोल प्रादिकाऱ्यासमंोर सादार कारताील.

(६) अदिपोलीय प्रादिकारी, प्रदितार्वादाी पोांचाे लेखाी म्हुे दिकांर्वा दिनांर्वेदानांादिशार्वाय, प्रकाराताील ताथ्ये आदि पोरिंरन्स्टिस्र्थताीच्या आारे, त्यांनांा योग्य र्वाटेंेल तासे अंतारिंरमं आदाेशा दिकांर्वा दिनांदाेशा दाेऊ शाकाताील.

(७) सुनांार्वीच्या दिदार्वशाी दिकांर्वा सुनांार्वी ताहुकाूब कारण्याता आलेली असल्यास सुनांार्वीच्या इतार काोत्याहुी दिदार्वशाी पोकार दिकांर्वा त्यांचाे अदिकाृता प्रदितादिनांी अदिपोल प्रादिकाऱ्यासमंोर हुजर राहुताील.

(८) अदिपोलार्थी दिकांर्वा त्यांचा प्रदितादिनांी अदिपोल प्रादिकाऱ्यासमंोर सुनांार्वीच्या दिदार्वसांता हुजर राहुण्यास अपोयशाी ठीरल्यास, अदिपोल प्रादिकारी एकातार अदिपोल, कासुरीच्या कारास्तार्व फेटेंाळू शाकाताील दिकांर्वा अदिपोलाच्या गुर्वत्तेनांुसार दिनांगय घेऊ शाकाताील.

(९) प्रदितार्वादाी पोकार दिकांर्वा त्यांचा प्रदितादिनांी सुनांार्वीच्या दिदार्वशाी हुजर राहुण्यास अपोयशाी ठीरल्यास, अदिपोलीय प्रादिकारी प्रदितार्वादाी पोास सुनांार्वीस बोलादिर्वण्यासंदाभागता आदि उपोन्स्टिस्र्थता राहुण्यास भाग पोाडण्यासंदाभागता उदिचाता र्वाटेंेल अशाी आर्वयका कायगर्वाहुी कारू शाकाताील.

(१०) र्वाजर्वी र्वेळ दिदाल्यानांतारसुद्धा, प्रदितार्वादाी पोकार हुजर हुोण्यास आदि/दिकांर्वा दिर्वदिहुता तारखाेला आपोले लेखाी दिनांर्वेदानां सादार कारण्यास असमंर्थग ठीरल्यास दिकांर्वा प्रदिक्रयेस दिर्वलंब कारीता असल्यास दिकांर्वा त्यांच्या दिर्वरुद्ध नांोटेंीस बजार्वल्यानांतारहुी हुजर राहुण्यास टेंाळाटेंाळ कारीता आहुे, याबाबता खात्राी झेाल्यास, अदिपोदिलय प्रादिकारी या संदाभागताील कारदिमंमंांसेसहु दिलदिखाता स्र्वरूपोाता आदाेशा पोारिंरता कारूनां अदिपोलाबाबता एकाताफी दिनांकाल दाेऊ शाकाताील.

(११) अदिपोल प्रादिकारी त्यांस योग्य र्वाटेंेल त्यार्वेळी कायगर्वाहुीच्या काोत्याहुी टेंप्प्यार्वर अदिपोलाचाी सुनांार्वी ताहुकाूब कारू शाकाताील.

(१२) अदिपोल प्रादिकारी, प्रदितार्वादाी पोाचाे लेखाी म्हुे दिकांर्वा दिनांर्वेदानां प्राप्ता झेाल्यापोासूनां, शाक्य दिताताकाे लर्वकार तार्थादिपो नांव्र्वदा दिदार्वसांच्या कालार्वीता अदिपोलार्वर दिनांगय घेईल आदि नांदाीकाृता पोस्टें दिकांर्वा ईमंेल दिकांर्वा फॅक्सद्वारे दिकांर्वा दिर्वीग्राह्या असलेल्या काोत्याहुी मंागानांे आपोला दिनांगय सर्वग संबंदिता पोांनांा काळर्वताील.

पोरंताु असे काी, प्रदितार्वादाी पोास दिकामंानां दाहुा दिदार्वस आगाऊ नांोटेंीस दिदाल्यादिशार्वाय अदिपोलार्वरील काोताीहुी सुनांार्वी घेताली जार नांाहुी.

(१३) अदिपोल प्रादिकारी, अदिदिनांयमंाच्या कालमं-५३ अनांुसार प्राप्ता झेालेल्या अदिपोलाच्या नांदार्वह्या ठीेर्वताील, ज्यामंध्ये अनांुक्रमंांका, अदिपोलाचा नांदाी क्रमंांका आदि अदिपोल नांदाीचा दिदानांांका, अदिपोलकात्यागचाे नांार्व आदि दिर्वशाे शाळा / कायगशाळा/ मंदितामंदांकारीताचाी बालगृहुे इत्यादाी, दिजल्ह्याचाे नांार्व, अदिपोल प्राप्ता हुोण्याचा दिदानांांका, अदिपोलार्वरील दिनांगयाचा दिदानांांका, दिनांगयाचाे स्र्वरूपो इत्यादाी बाबंचा समंार्वेशा असेल.

(१४) नांदाी प्रमंापोत्रा पोरता घेण्याचा / रद्द कारण्याचा पोरिंरामं.— आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या हुे, ज्यांचाी नांदाी रद्द कारण्याता आली आहुे, त्या संस्र्थांद्वारे चालर्वल्या जाऱ्या अनांुदादिनांता शाळा / कायगशाळेताील दिर्वद्यार्थी दिकांर्वा प्रदिशार्थी आदि दिशाका दिकांर्वा प्रदिशाका आदि कामंगचाऱ्यांनांा शाक्यताो जर्वळच्या दिठीकाच्या तार्थादिपो २५ दिकालोमंीटेंरच्या आता आदि ५० दिकालोमंीटेंर दित्राज्येच्या पोलीकाडे नांाहुी, अशा इतार समंानां प्रकारच्या शाळा दिकांर्वा संस्र्थांमंध्ये हुस्तांतारिंरता कारताील. असे कारतानांा आयुक्तांकाडूनां जर्वळच्या शाळेचाी मंता तात्पोुरताी र्वाढर्वली जाईल आदि त्यानांुसार ताे दिर्वद्यार्थी / प्रदिशार्थी आदि दिशाका/ कामंगचारी यांच्या ताशा शाळांर्वर तात्पोुरताी नांेमंूका कारण्याकारीता आदाेशा पोारिंरता कारताील.

प्राकरण -५

किंदव्येांगत्त्वाचे प्रामाणपत्र

८. प्रामाणपत्र देणाऱ्येा प्राकिंधकरणाच्येा किंनणषयेाकिंवरुद्ध अकिंपले.— (१) दिदाव्यांगत्त्र्वाचाे प्रमंापोत्रा जारी काराऱ्या पोदादिनांदाेदिशाता अदिकाऱ्याच्या दिनांगयामंुळे व्यदिर्थता झेालेली काोताीहुी व्यक्ताी, दिनांगयाचाी मंादिहुताी दिमंळाल्यापोासूनां ताीस दिदार्वसांच्या आता, पोदादिनांदाेदिशाता अदिपोल प्रादिकाऱ्याकाडे खालील प्रकारे अदिपोल कारू शाकाेल :

(अ) अदिपोलामंध्ये प्रकाराचाी र्थोडक्याता पोार्वगभाूमंी आदि अदिपोलाचाी कारे समंादिर्वष्टें असार्वीता ;

(ब) प्रमंादिकार काराऱ्या प्रादिकारानांे दिदालेल्या प्रमंापोत्राचाी अर्थर्वा प्रमंापोत्रा नांाकारण्याच्या आदाेशाचाी प्रता अदिपोलासोबता संलग्नां कारे आर्वयका आहुे ;

पोरंताु, दिदाव्यांगत्त्र्व असलेली अदिपोलार्थी व्यक्ताी, अज्ञानां दिकांर्वा अशाप्रकारचाे दिदाव्यांगत्त्र्व असलेली काी, ज्यामंुळे ताी, अजग कारण्यास अपोात्रा दिकांर्वा अमं आहुे, त्या व्यक्ताीच्या र्वताीनांे, त्यांचाे पोालका प्रकारपोरत्त्र्वे अदिपोल कारू शाकाेल.

(२) प्रमंापोत्रा ार काराऱ्या व्यक्ताीचाे दिदाव्यांगत्त्र्व संशायास्पोदा असल्याचाे काोत्याहुी आस्र्थापोनांेचाे मंता झेाल्यास, ताी बाब ज्ञाता झेाल्यापोासूनां, ताी आस्र्थापोनांा अदिपोदिलय प्रादिकाराकाडे ताीस दिदार्वसांच्या आता एकादा अदिपोल सादार कारू शाकाेल.

(३) उपो-दिनांयमं (१) दिकांर्वा (२) अन्र्वये अदिपोल प्राप्ता झेाल्यानांतार, अदिपोदिलय प्रादिकार, अदिपोलार्थीस दिकांर्वा प्रदितार्वादाी असल्यास, त्यांचाे म्हुे सादार कारण्याचाी संी दाेईल आदि त्यानांतार उदिचाता र्वाटेंेल असे तापोशाीलर्वार र्व कारदिमंमंांसात्मंका आदाेशा पोारीता कारताील.

पोरंताु, अदिपोदिलय प्रादिकार हुे स्र्वअदिकाराता दिकांर्वा अन्य प्रकारे समंानांी झेाल्यास, संबंदिता व्यक्ताीचा र्वैद्याकाीय ताज्ञाकाडे संदाभाग कारताील दिकांर्वा संबंदिता दिदाव्यांग व्यक्ताीचाी र्वैद्याकाीय तापोासी कारूनां घेईल, दिदाव्यांगत्र्वाचाे पोुनांदिनांगार कारूनां घेईल आदि / दिकांर्वा प्राप्ता ताज्ञ र्वैद्याकाीय प्रादिकाऱ्यांच्या अदिभाप्रायानांुसार उदिचाता आदाेशा पोारीता कारेल.

पोरंताु, सदारचाे दिदाव्यांगत्र्वाचाे पोुनांदिनांगार हुे अदिदिनांयमंाताील कालमं ५६ अन्र्वये कांद्रे शासनांानांे जारी काेलेल्या मंागगदाशागका तात्त्र्वांनांुसार असेल.

(४) उपो-दिनांयमं (१) दिकांर्वा (२) अन्र्वये सादार काेलेल्या प्रत्येका अदिपोलार्वर शाक्य दिताताक्या लर्वकार, अदिपोल प्राप्ता झेालेल्या दिदानांांकापोासूनां साठी दिदार्वसांच्या आता दिनांगय घेताला जाईल.

(५) या दिनांयमंांच्या प्रारंभाच्या तारखाेला अदिपोल झेाल्यास, अदिपोल प्रादिकारी अपोीलाताील सर्वग संबंदिता पोांनांा नांोटेंीस जारी कारताील आदि या दिनांयमंांनांुसार अदिपोल दिनांकाली काढताील.

प्राकरण – ६

किंदव्येांगत्त्वाबद्दले राज्ये सल्लेागार मंडळ

९. राज्ये सल्लेागार मंडळातीले अशासकीये सदस्येांना देये भत्ते.—

अदिदिनांयमंाच्या कालमं ६६ च्या उपो-कालमं (२) च्या उपो-खांड (i) आदि (ii) च्या खांड (e) अंतागगता दिदाव्यांगांबद्दलच्या राज्य सल्लागार मंडळार्वर नांामंदिनांदाेदिशाता अशासकाीय सदास्यांनांा, मंडळाच्या बैठीकांसाठी मंहुाराष्ट्र शासनांाच्या गटें-अ अदिकाऱ्याला दाेय असलेल्या भात्त्यानांुसार प्र्वास भात्तेा दाेय राहुील.

१०. मंडळाच्येा कामकाजाची कायेषपद्धती.—

(१) बैठीकाीचाी सूचानांा.—(अ) राज्य सल्लागार मंडळाचाी (यापोुढे याप्रकारामंध्ये "मंडळ" असे संबोण्याता येईल.) बैठीका सामंान्यता: अध्य ठीरर्वताील त्या र्वेळी र्व त्या दिठीकाी घेण्याता येईल.

" पोरंताु एका र्वागता मंडळाच्या दाोनां बैठीका आयोदिजता काेल्या जाताील आदि प्रत्येका सहुा मंदिहुन्यांमंध्ये दिकामंानां एकादा बैठीका घेताली जाईल."

(ब) मंडळाचाे अध्य, अपोर्वादात्मंका पोरिंरन्स्टिस्र्थताीता मंडळाताील दिकामंानां एका ताृताीयांशा सदास्यांच्य ा दिलदिखाता स्र्वरूपोाच्या दिर्वनांताीर्वरूनां मंडळाचाी दिर्वशाे बैठीका बोलार्वताील.

(का) मंडळाचाे सदास्य सदिचार्व हुे मंडळाच्या सर्वगसार बैठीकाीसाठी दिकामंानां पोंरा दिदार्वसांचाी आदि दिर्वशाे बैठीकाीसाठी दिकामंानां पोाचा दिदार्वसांचाी सूचानांा (Clear days notice) मंडळाताील सदास्यांच्या नांार्वे जारी कारताील. यामंध्ये बैठीकाीचाे दिठीका, र्वेळ, बैठीकाीता चाचाग काेल्या जाऱ्या दिर्वय अंताभाू गता काेलेले असेल.

(ड) मंडळाच्या बैठीकाीचाी सूचानांा, मंडळाच्या सदास्यांनांा, दिर्वशाे दाूताद्वारे दिकांर्वा रदिजस्टेंर पोस्टेंानांे त्यांचाे शाेर्वटेंच्या ज्ञाता असलेल्या दिनांर्वासस्र्थानां दिकांर्वा व्यर्वसायाच्या पोत्त्यार्वर दिकांर्वा ईमंेल संदाेशाद्वारे दिकांर्वा अपोर्वादात्मंका पोरिंरन्स्टिस्र्थताीता, मंडळाचाे अध्य यांनांा योग्य र्वाटेंेल अशा पोद्धताीनांे दिदाली जाईल.

(इ) ज्या सदास्यांनांा मंडळासमंोर एखादा दिर्वय मंांडार्वयाचा आहुे, ताे सदास्य सदिचार्व यांनांा बैठीकाीपोूर्वी दाहुा दिदार्वस आी सूचानांा (Clear days notice) दाेताील.

पोरंताु, अध्य यांनांा योग्य र्वाटेंल्यास ताे पोूर्वग सूचानांेदिशार्वाय एखादा दिर्वय दिर्वचारार्थग ठीेर्वण्यास मंान्यता दाेऊ शाकाताील.

(२) किंपठेासीन अकिंधकारी.—मंडळाच्या प्रत्येका बैठीकाीमंध्ये मंडळाचाे अध्य हुे दिपोठीासीनां अदिकारी असताील. त्यांच्या अनांुपोन्स्टिस्र्थता उपोाध्य आदि अध्य र्व उपोाध्य या दाोघांच्या अनांुपोन्स्टिस्र्थता, मंडळाच्या उपोन्स्टिस्र्थता सदास्यामंूनां एखादा सदास्य दिपोठीासनां अदिकारी दिनांर्वडण्याता येईल.

(३) गणपूती.—(अ) मंडळाच्या काोत्याहुी बैठीकाीकारीता एकाू सदास्यांच्या दाोनां-ताृताीयांशा सदास्य बैठीकाीस उपोन्स्टिस्र्थता असल्यास गपोूताी हुोईल.

(ब) बैठीकाीमंध्ये गपोूताी नां झेाल्यास अध्य काहुी तासांसाठी बैठीका ताहुकाूब कारताील दिकांर्वा बैठीकाीसाठी पोुढील इतार दिदानांांका दिनांन्स्टिचाता कारताील. ताहुकाूब कारण्याता आलेल्या बैठीकाीसाठी गपोूताीचाी नांेहुमंी आर्वयकाता राहुार नांाहुी.

(का) मंडळाच्या दिनांयदिमंता दिकांर्वा दिर्वशाे बैठीकाीच्या दिर्वय पोदित्राकाेर्वर नांसलेला काोताहुी दिर्वय, ताहुकाूब झेालेल्या बैठीकाीता चादिचागला जार नांाहुी.

(४) इकिंतवृत्ते.—

(अ) सदास्य-सदिचार्व हुे मंडळाच्या बैठीकाीस उपोन्स्टिस्र्थता राहुीलेल्या सदास्यांचाी नांार्वे आदि बैठीकाीच्या कामंकाजाच्या नांदांबाबताचा अदिभालेखा ठीेर्वताील.

(ब) मंागील बैठीकाीचाे इदितार्वृत्ते हुे पोुढील प्रत्येका बैठीकाीच्या सुरुर्वाताीला र्वाचाूनां दाखादिर्वले जाईल र्व सदारील इदितार्वृत्तेास दिपोठीासनां अदिकारी हुे पोुष्टेंी दाेऊनां स्र्वारी कारताील.

(का) मंडळाच्या काोत्याहुी सदास्यास बैठीकांमंध्ये झेालेल्या कामंकाजाचाी मंादिहुताी सदास्य सदिचार्व यांच्या कायागलयाता कायागलयीनां र्वेळेता तापोासीसाठी उपोलब् राहुील.

(५) बैठेकीचे कामकाज.—काोत्याहुी सदास्यांनांी उपो-दिनांयमं (१) खालील खांड (इ) अनांुसार नांोटेंीस दिदाल्याखाेरीज दिकांर्वा दिर्वयसूचाीमंध्ये समंादिर्वष्टें नांसलेल्या मंुद्यार्वर दिपोठीासनां अदिकारी यांनांी पोरर्वानांगी दिदाल्यादिशार्वाय मंडळाताील बैठीकाीचाे कामंकाज काेले जार नांाहुी.

(६) राज्ये सल्लेागार मंडळाच्येा बैठेकीची किंवर्षयेसूची.—मंडळाच्या काोत्याहुी बैठीकाीता, बैठीकाीमंध्ये घेतालेल्या दिनांगयास अनांुसरुनां जर पोीठीासीनां अदिकाऱ्यानांे पोरर्वानांगी दिदाली नांसेल तार दिर्वयसूचाीमंध्ये ज्या क्रमंानांे दिर्वयांचा समंार्वेशा काेला आहुे त्या क्रमंानांे कामंकाज काेले जाईल.

पोरंताु, मंडळाच्या बैठीकाीच्या सुरुर्वाताीला दिकांर्वा बैठीकाीताील प्रस्तार्वार्वरील चाचाेच्या समंाप्ताीनांतार, पोीठीासीनां अदिकारी दिकांर्वा मंडळाचा सदास्य दिर्वयसूचाीमंध्ये नांमंूदा काेल्याप्रमंाे कामंकाजाच्या क्रमंाता बदाल सुचार्वू शाकाताो आदि मंडळाच्या अध्यांनांी सहुमंताी दाशागर्वल्यास, असा बदाल हुोऊ शाकाेल.

११. किंदव्येांगत्त्वावरीले किंजल्हास्तरीये सकिंमतीची रचना.—(१) अदिदिनांयमंाच्या कालमं ७२ अन्र्वये असलेल्या दिदाव्यांगत्त्र्वाकारीता असलेल्या दिजल्हुास्तारीय सदिमंताीमंध्ये खालील सदास्यांचा समंार्वेशा असेल—

(i) दिजल्हुादिकारी

पोदादिसद्ध अध्य;

(ii) मंुख्य कायगकारी अदिकारी, दिजल्हुा पोरिंरदा

सदास्य;

(iii) अदितारिंरक्ता आयुक्ता, मंहुानांगरपोादिलका

सदास्य;

(iv) मंुख्यादिकारी, संबंदिता दिजल्ह्याताील नांगरपोंचायता दिकांर्वा नांगरपोरिंरदा सदास्य;

(v) दिजल्हुा शाल्यदिचादिकात्सका

सदास्य;

(vi) मंुख्य र्वैद्याकाीय अदिकारी

सदास्य;

(vii) दिजल्हुा आरोग्य अदिकारी

सदास्य;

(viii) दिजल्हुा व्यर्वस्र्थापोका, मंहुाराष्ट्र राज्य दिदाव्यांग दिर्वत्ते र्व दिर्वकास मंहुामंडळ सदास्य;

(xi) संबंदिता दिजल्ह्याताील अग्रागण्य बँकाेचाे प्रदितादिनांी सदास्य;

(x) अदिदिनांयमंाताील पोरिंरदिशाष्टेंामंध्ये दिर्वदिनांदिदागष्टें काेलेल्या दिदाव्यांगत्त्र्वाच्या प्रकारांचाे सदास्य;

प्रदितादिनांीत्र्व काराऱ्या नांदाीकाृता स्र्वयंसेर्वी संस्र्थांमंील दिजल्हुादिकारी यांनांी नांामंदिनांदाेदिशाता काेलेले पोाचा प्रदितादिनांी, त्यापोैकाी कामंीता कामंी दाोनां सदास्य हुे नांामंदिनांदाेशानांे दिनांयुक्ता दिदाव्यांग व्यक्ताी असताील त्यापोैकाी दिकामंानां एका सदास्य मंदिहुला असेल.

(xi) दिजल्हुा समंाज काल्या अदिकारी दिजल्हुापोरिंरदा /सहुाय्यका आयुक्ता सदास्य सदिचार्व;

समंाजकाल्या / दिदाव्यांग काल्या दिर्वभागाच्या प्रशासकाीय दिनांयंत्राखालील दिजल्हुा स्तारार्वरील अदिकारी.

अध्य हुे दिनांमंदित्राता सदास्य म्हुूनां काोत्याहुी ताज्ञाला बोलार्वू शाकाताील.

(२) सदिमंताीताील अशासकाीय सदास्यांचा कालार्वी दिनांयुक्ताीपोासूनां ताीनां र्वाचा राहुील.

१२. किंजल्हा स्तरीये सकिंमतीची काये.—

(१) दिदाव्यांगत्त्र्वाकारीता असारी दिजल्हुास्तारीय सदिमंताी खालील काये पोार पोाडेल.-

(अ) दिजल्हुास्तारीय सदिमंताीच्या र्वागताूनां त्राैमंादिसका बैठीका घेण्याता येताील.

(ब) दिदाव्यांग व्यक्तांच्या पोुनांर्वगसनां र्व समंीकाराबाबता दिजल्हुा प्रादिकाऱ्यास सल्ला दाे.

(का) अदिदिनांयमंाताील तारताुदांच्या अंमंलबजार्वीर्वर दाेखारेखा कारे आदि आढार्वा घे.

(ड) दिजल्हुा दिनांयोजनां र्व दिर्वकास पोरिंरदा यांच्या कामंकाज आदि समंुदिचाता प्रादिकारानांे दिदाव्यांगांच्या काल्यासाठी दिनांागरिंरता काेलेल्या ५% दिनांीच्या खाचागर्वर दाेखारेखा ठीेर्वे र्व आढार्वा घे.

(इ) दिदाव्यांग व्यक्तांचाे समंीकार हुोण्याच्या दाृष्टेंीनांे कांद्रे र्व राज्य शासनांाच्या दिदाव्यांगांसाठीच्या योजनांांचाी र्व कायगक्रमंाचाी अंमंलबजार्वी कारतानांा दिजल्हुा प्रादिकाऱ्यांनांा सहुाय्य कारे.

(फ) अदिदिनांयमंाताील तारताुदांचाी दिजल्हुा प्रशासनांाद्वारे अंमंलबजार्वी नां कारण्याबद्दलच्या ताक्रारंचाी सदिमंताी दाखाल घे र्व संबंदिता ताक्रारीच्या अनांुंगानांे सुयोग्य उपोाययोजनांा कारेबाबता संबंदिता प्रादिकारास दिशाफारस कारे.

(ग) अदिदिनांयमंाच्या कालमं २३ मंील उपो-कालमं (४) अंतागगता ताक्रार दिनांर्वार अदिकाऱ्यानांे काेलेल्या कारर्वाईमंुळे व्यदिर्थता झेालेल्या शासकाीय आस्र्थापोनांांर्वरील कामंगचाऱ्यांच्या ताक्रारीचाी दाखाल घे र्व सुयोग्य उपोाययोजनांांचाी दिशाफारस कारे आदि (हु) राज्य शासनांानांे नांेमंूनां दिदालेली अन्य काोत्याहुी प्रकारचाी काये.

(२) दिजल्हुा स्तारीय सदिमंताी, त्राैमंादिसका बैठीकांचा अहुर्वाल इदितार्वृत्तेासहु प्रत्येका बैठीकाीपोासूनां पोंरा दिदार्वसांच्या आता राज्य आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या यांनांा सादार कारेल.

प्राकरण – ७

किंदव्येांगांसाठेी राज्ये आयेुक्त

१३. राज्ये आयेुक्त तसेच त्येांचे अकिंधकारी व कमषचाऱ्येांना देये असलेले वेतन व भत्ते आकिंण सेवा शती.—(१) राज्य

आयुक्ता यांचाे र्वेतानां र्व भात्ते आदि सेर्वा शाताी या मंहुाराष्ट्र शासनांाताील भारताीय प्रशासनां सेर्वेताील संर्वगागप्रमंाे राहुताील.

(२) राज्य आयुक्ता यांचाे अदिकारी र्व कामंगचारी यांचाे र्वेतानां र्व भात्ते आदि सेर्वा शाताी ह्या मंहुाराष्ट्र शासनांाताील अदिकारी र्व कामंगचारी यांचाेप्रमंाे लागू राहुताील.

१४. राज्ये आयेुक्त येांना सहाय्ये करण्येासाठेी सल्लेागार सकिंमती.—(१) राज्य आयुक्ता यांनांा सहुाय्य कारण्यासाठी राज्य शासनांाद्वारे दिनांयुक्ता, सल्लागार सदिमंताीमंध्ये खालील व्यक्तांचा समंार्वेशा असेल.—

(अ) दिदाव्यांग व्यक्तांच्या पोुनांर्वगसनांासाठी कामं काराऱ्या ताीनां ताज्ञांचाे राज्य सरकारकाडूनां नांामंदिनांदाेशानां काेले जाईल.

(ब) राज्य आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या हुे आर्वयकाताेनांुसार दिर्वय दिकांर्वा कायगेत्राताील ताज्ञांनांा आमंदित्राता कारू शाकाताील, जे त्यांनांा बैठीका दिकांर्वा सुनांार्वी आदि अहुर्वाल तायार कारण्याता त्यांनांा सहुाय्य कारताील.

(२) सल्लागार सदिमंताीताील सदास्यांचा कालार्वी हुा ताीनां र्वाचा असेल र्व त्यांनांा पोुनांदिनांगयुक्ताीचा अदिकार राहुार नांाहुी.

(३) मंहुाराष्ट्र शासनांाताील गटें–अ दाजागच्या अदिकाऱ्यांनांा अनांुज्ञेयताेप्रमंाे सल्लागार सदिमंताीच्या सदास्यांनांा प्र्वासभात्तेा दाेय राहुील.

१५. राज्ये आयेुक्तांनी सादर करावयेाचा वाकिंर्षक अहवाले.— (१) राज्य आयुक्ता, आदिर्थगका र्वागच्या समंाप्ताीनांतार शाक्य दिताताक्या लर्वकार पोरंताु पोुढील र्वागच्या सप्टेंबर मंदिहुन्याच्या ३० तारखाेपोूर्वी, संबंदिता आदिर्थगका र्वागताील त्यांच्या कामंांबाबताच्या सदिर्वस्तार मंादिहुताीदिर्वयीचा र्वादिगका अहुर्वाल तायार कारूनां राज्य शासनांास सादार कारताील.

(२) दिर्वशाेताः, उपो-दिनांयमं (१) मंध्ये नांमंूदा काेलेल्या र्वादिगका अहुर्वालामंध्ये स्र्वतांत्रा बाबंचा तापोशाील स्र्वतांत्रा दिशागकाखाली समंादिर्वष्टें कारूनां खालील बाबंचाी सदिर्वस्तार मंादिहुताी अंताभाू गता कारण्याता येईल.—

(अ) राज्य आयुक्ता यांच्या कायागलयाताील कायगरता अदिकारी आदि कामंगचाऱ्यांचाी नांार्वे, कायागलयीनां पोदाचाी रचानांा दाशागदिर्वारा ताक्ता ;

(ब) अदिदिनांयमंांतागगता राज्य आयुक्तांनांा नांेमंूनां दाेण्याता आलेली कामंे आदि यासंदाभागताील कामंदिगरीचाे ठीळका मंुद्दे ;

(का) राज्य आयुक्ता यांनांी काेलेल्या मंुख्य दिशाफारशाी ;

(ड) अदिदिनांयमंाच्या अंमंलबजार्वीबाबता काेलेली प्रगताी ;

(इ) राज्य आयुक्ता यांनांा योग्य र्वाटेंताील त्या बाबी दिकांर्वा शासनांानांे र्वेळोर्वेळी सूदिचाता काेलेल्या सदार अहुर्वालाता समंादिर्वष्टें कारार्वयाच्या बाबी.

प्राकरण – ८

किंवशेर्ष सरकारी अकिंभयेोक्ता

१६. किंवशेर्ष सरकारी अकिंभयेोक्ता येांचे शुल्क व इतर मानधन.— अदिदिनांयमंाच्या कालमं ८५ च्या पोटें-कालमं (१) अंतागगता दिनांदिदागष्टें दिकांर्वा दिनांयुक्ता काेलेल्या दिर्वशाे सरकारी अदिभायोक्ता यांचाे शाुल्का आदि इतार मंानांनां हुे राज्य सरकारनांे र्वेळोर्वेळी ठीरदिर्वल्याप्रमंाे राहुील.

प्राकरण – ९

किंदव्येांगांसाठेी राज्ये किंनधी

१७. अकिंधकिंनयेमाच्येा कलेम ८८ अन्वये राज्ये किंदव्येांग किंनधी स्थापना व त्येाचे व्येवस्थापन.—

(१) दिदाव्यांग व्यक्तांसाठी राज्य दिनांी म्हुूनां संबोल्या जाऱ्या दिनांीचाी स्र्थापोनांा काेली जाईल. (यापोुढे 'राज्य दिनांी' म्हुूनां संबांले जाईल.)

(२) खालील बाबी राज्य दिनांीमंध्ये जमंा काेल्या जाताील आदि त्याचा भाग बनांताील :—

(अ) या उद्देशासाठी राज्य शासनांाकाडूनां प्राप्ता झेालेली रक्कामं ;

(ब) या उद्देशासाठी प्राप्ता अनांुदानां, भाेटेंर्वस्ताू, व्यार्वसादियका सामंादिजका दादियत्त्र्व (CSR) अंतागगता प्राप्ता दिनांी, दाेग्या, लाभा, मंृत्यूपोत्रा दिकांर्वा हुस्तांताराद्वारे प्राप्ता झेालेल्या सर्वग रकामंा ;

(का) राज्य शासनां ठीरर्वेल, अशा इतार स्त्राोतांकाडूनां प्राप्ता झेालेल्या सर्वग रकामंा ;

(३) राज्य दिनांीचाे व्यर्वस्र्थापोनां कारण्यासाठी खालील सदास्यांचा समंार्वेशा असलेले एका दिनांयामंका मंडळ असेल, म्हुजे :—

(अ) सदिचार्व, दिदाव्यांग काल्या दिर्वभाग, मंहुाराष्ट्र शासनां - अध्य ;

(ब) सदिचार्व, दिर्वत्ते दिर्वभाग, मंहुाराष्ट्र शासनां – सदास्य ;

(का) सदिचार्व, दिनांयोजनां दिर्वभाग, मंहुाराष्ट्र शासनां – सदास्य ;

(ड) सहुसदिचार्व / उपो सदिचार्व, दिदाव्यांग काल्या दिर्वभाग – सदास्य ;

(ड) आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या, मंहुाराष्ट्र राज्य– सदास्य सदिचार्व ;

(४) दिनांयामंका मंडळ आर्वयका दिताताक्या र्वेळा पोरंताु प्रत्येका आदिर्थगका र्वागता दिकामंानां एकादा बैठीका घेईल.

(५) सदास्य-सदिचार्व, राज्य दिनांीशाी संबंदिता सर्वग व्यर्वहुार पोार पोाडताील आदि आयुक्तालयाचाे लेखादिकारी त्यासंबंी योग्य दिहुशाोब ठीेर्वताील.

१८. राज्ये किंनधीचा वापर.—(१) राज्य दिनांीचा दिर्वदिनांयोग हुा खालील दिदालेल्या उद्दीष्टेंांकारीता काेला जाईल—

(अ) दिदाव्यांगांचाे पोुनांर्वगसनां आदि काल्यासाठी समंूहु आारिंरता कायगक्रमंांकाचाी अंमंलबजार्वी कारे र्व त्यासाठी कांद्रे शासनां, राज्य शासनां, दिर्वत्तेीय मंहुामंडळे अर्थर्वा स्र्थादिनांका संस्र्थाद्वारा कायागन्स्टिन्र्वता काोत्याहुी योजनांांमंध्ये दिर्वदिर्वदितारिंरत्या समंादिर्वष्टें नांसलेल्या, पोुरेसा दिनांी उपोलब् नांसलेल्या कायगक्रमंांनांा दिर्वदित्तेय सहुाय्य दाे;

गता असलेली दिदाव्यांग व्यक्तांचाी समंग्रा र्वृध्दाी, दिर्वकास आदि काल्यासाठी कारार्वयाचा (ब) अदिदिनांयमं र्व या दिनांयमंांता अंताभाू इतार कायगक्रमंांकारीता दिकांर्वा उपोक्रमंाकारीता सहुाय्य;

(का) उपोरोक्ता उद्देशांसाठी आदि अदिदिनांयमंाच्या तारताुदांच्या अंमंलबजार्वीच्या उद्देशानांे अनांुंदिगका आदि अनांुकाूल असलेल्या इतार सर्वग बाबी कारे;

(ड) दिनांयामंका मंडळानांे ठीरदिर्वलेले इतार काोताेहुी उद्देशा;

(इ) या अदिदिनांयमंांतागगता हुोारा राज्य दिनांीसाठी प्रशासकाीय अर्थर्वा इतार खाचाग.

(२) खाचागचा प्रत्येका प्रस्तार्व दिनांयामंका मंडळापोुढे मंान्यताेसाठी सादार काेला जाईल.

(३) दिनांयामंका मंडळ, योग्य र्वाटेंल्यास, राज्य दिनांीचाे व्यर्वस्र्थापोनां र्व दिर्वदिनांयोगाकारीता आर्वयकाताेनांुसार कामंगचारी र्वगग दिनांयुक्ता कारू शाकाेल.

(४) शासनां र्वेळोर्वेळी दिनांागरिंरता कारेल त्यानांुसार राज्य दिनांीताूनां गु ंतार्वुका काेली जाईल.

१९. किंवकिंनयेोगाची कायेषपध्दती.—

राज्य दिनांीचा दिर्वदिनांयोग खालीलप्रमंाे काेला जाईल :—

(अ) दिदाव्यांगांचा राज्य दिनांी दिनांयामंका मंडळाकाडूनां मंजूर काेला जाईल.

(ब) संबंदिता दिजल्हुास्तारीय सदिमंताी, त्यांच्या दिजल्ह्याचाे प्राप्ता झेालेले प्रस्तार्व, त्यांचाे स्तारार्वर योग्य छानांनांीसहु, मंागीचाे स्र्वरुपो दिर्वचाराता घेऊनां, प्रस्तार्व प्राप्ताीपोासूनां ताीस दिदार्वसांच्या आता राज्य आयुक्ता, दिदाव्यांग काल्या यांच्यामंाफफता संबंदिता प्रशासकाीय दिर्वभागाकाडे नांेमंक्या दिशाफारशांसहु सादार कारेल.

(का) दिजल्हुास्तारीय सदिमंताीकाडूनां संबंदिता प्रस्तार्व प्राप्ता झेाल्यानांतार, संबंदिता प्रशासकाीय दिर्वभाग, ताो प्राप्ता झेाल्यापोासूनां ताीस दिदार्वसांच्या आता, आर्वयका दिनांी मंजूर कारण्यासाठी दिदाव्यांग व्यक्तांसाठीच्या राज्य दिनांीच्या दिनांयामंका मंडळाकाडे, योग्य अदिभाप्राय आदि दिशाफारशांसहु पोाठीदिर्वल;

पोरंताु, संबदिता प्रशासकाीय दिर्वभागानांे त्यांचाे दिर्वभाग स्तारार्वर प्रस्तार्वांचाी छानांनांीचाी प्रदिक्रया, दिशाफारशां इ. बाबता मंागगदाशागका सूचानांा दिनांगगदिमंता कारे आर्वयका राहुील.

(ड) दिनांयामंका मंडळ प्रस्तार्व प्राप्ताीच्या दिदानांांकापोासूनां ताीस दिदार्वसांच्या आता गुर्वत्तेनांुसार दिनांगय घेईल.

पोरंताु, दिनांयामंका मंडळ सदार प्रस्तार्व सकार नांाकारू शाकाेल.

पोरंताु सदारच्या दिनांीच्या दिर्वताराचाी पोद्धता हुी शासनांानांे र्वेळोर्वेळी दिनांागरीता काेलेल्या मंानांकांप्रमंाे असेल.

स्पोष्टेंीकार.– १ : संबंदिता दिनांी, र्वैद्याकाीय मंदाताीच्या स्र्वरूपोाता असल्यास राज्य दिदाव्यांग दिनांीचाे दिनांयामंका मंडळ सदारचा दिनांी सार्वगजदिनांका आरोग्य दिर्वभागाकाडे संबंदिता दिदाव्यांग व्यक्ताीच्या नांार्वानांे दिर्वतारीता कारेल.

स्पोष्टेंीकार.– २ : संबंदिता दिनांी, सुगम्यता या काराकारीता असल्यास राज्य दिदाव्यांग दिनांीचाे दिनांयामंका मंडळ सदारचा दिनांी सार्वगजदिनांका बांकामं दिर्वभागाकाडे संबंदिता पोरिंरसराताील सुगम्य बांकामंाकारीता दिर्वतारीता कारेल.

२०. अथषसंकल्प.—राज्य दिनांीचाे सदास्य सदिचार्व प्रत्येका आदिर्थगका र्वागसाठी प्रत्येका जानांेर्वारी मंदिहुन्याता राज्य दिनांीचा अंदादिजता जमंा र्व खाचागचा उल्लेखा असलेली अर्थगसंकाल्पोीय तारताूदा तायार कारूनां ताी दिनांयामंका मंडळाच्या दिर्वचारार्थग सादार कारताील.

२१. वाकिंर्षक अहवाले.—सदास्य सदिचार्व हुे राज्य दिनांीचा अहुर्वाल तायार कारूनां सदारचा अहुर्वाल दिनांयमं १५ नांुसारच्या र्वादिगका अहुर्वालामंध्ये समंार्वेशा कारताील.

नमुना - १

(पोहुा दिनांयमं ४(२)(अ) आदि (ब))

किंदव्येांग व्येक्ती, पालेक, नातेवाईक किंकंवा नंदणीकृत संस्थेने पदकिंनदेकिंशत प्राकिंधकाऱ्येाकडे करावयेाच्येा मयेाषकिंदत

पालेकत्त्व किंनयेुक्तीकररताच्येा अजाषचा नमुना.

अजगदाराचाे नांांर्व र्व पोत्तेा

दिदानांांका :

प्रदिता,

दिजल्हुादिकारी (पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी)

मंहुोदाय/मंहुोदाया,

(दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे पोूग नांांर्व) हुी दिदाव्यांग व्यक्ताी असूनां आदि या दिदाव्यांग व्यक्ताीस कायदाेशाीर दाृष्टेंया बंनांकारका असारे दिनांगय घेण्यासाठी मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचाी (मंयागदिदाता पोालकात्र्वाचाी मंागी कारण्याचाे कार नांमंूदा कारार्वे.) या कारांसाठी आर्वयकाता आहुे. मंी / आम्हुी याद्वारे दिर्वनांताी कारताो / कारताे काी ______________________ यांचाी संबंदिता दिदाव्यांग व्यक्ताीसाठी --------------------मंदिहुन्याच्या कालार्वीकारिंरता मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां दिनांयुक्ताी कारार्वी.

आम्हुी खालील सदिर्वस्तार तापोशाील सोबता जोडता असूनां त्यानांुसार ताताडीनांे दिनांगय घेण्याबाबता दिर्वनांताी कारताो.

१. किंदव्येांग व्येक्तीचा तपशीले :

(१) दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे नांार्व :

(२) संपोूग टेंपोालाचा पोत्तेा :

(३) र्वय : (र्वे)

(४) पोुरु / स्त्राी / ताृताीय पोंर्थीय :

(५) दिदाव्यांगत्त्र्वाचा प्रकार आदि दिदाव्यांगत्त्र्वाचाी टेंक्काेर्वारी :

(दिदाव्यांगत्त्र्व प्रमंापोत्राचाी स्र्व-सांदिकाता प्रता जोडार्वी.

(६) ओळखापोत्रा क्रमंांका / यूडीआयडी क्रमंांका :

(स्र्व-सांदिकाता प्रता जोडार्वी.)

(७) आार काडड क्रमंांका.

(स्र्व-सांदिकाता प्रता जोडार्वी.)

(८) संपोकाफ क्रमंांका :

(i) दाूरध्र्वनांी क्रमंांका :

(ii) भ्रमंध्र्वनांी क्रमंांका :

(iii) ईमंेल आयडी :

२. अजषदाराचा तपशीले : -

(१) अजगदाराचाे नांार्व :

(२) संपोूग टेंपोालाचा पोत्तेा :

(३) र्वय : (र्वे)

(४) दिलंग : पोुरु / स्त्राी / ताृताीय पोंर्थी.

(५) दिदाव्यांग व्यक्ताीशाी असलेले नांाताेसंबं:

(६) अजगदाराचा आार काडड क्रमंांका:

(स्र्व-सांदिकाता प्रता जोडार्वी.)

(७) संपोकाफ क्रमंांका:

(i ) दाूरध्र्वनांी क्रमंांका :

(ii) भ्रमंध्र्वनांी क्रमंांका:

(iii) ईमंेल आयडी :

३. मयेाषकिंदत पालेक म्हणून किंनयेुक्ती द्यावयेाच्येा प्रास्ताकिंवत व्येक्ती किंकंवा नंदणीकृत संस्थेचा तपशीले :—

(१) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वासाठी प्रस्तादिर्वता व्यक्ताी / संस्र्थेचाे नांार्व :

(२) संपोूग टेंपोालाचा पोत्तेा :

(३) र्वय : (र्वे)

(संस्र्थेच्या बाबताीता स्र्थापोनांेचा दिदानांांका ) :

(४) पोुरु / स्त्राी / ताृताीयपोंर्थी :

(५) दिदाव्यांग व्यक्ताीशाी असलेले नांाताेसंबं:

(६) अजगदाराचाी सदिर्वस्तार मंादिहुताी:

(अजगदार व्यक्ताीच्या आार काडड आदि पोॅनांकाडागचाी स्र्वयं- सांदिकाता प्रता संलग्नां कारार्वी. अजगदार नांदाीकाृता संस्र्था असल्यास नांदाीचा तापोशाील )

(७) संपोकाफ क्रमंांका :

(i) दाूरध्र्वनांी क्रमंांका :

(ii) भ्रमंध्र्वनांी क्रमंांका :

(iii) ईमंेल आयडी :

(८) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व आर्वयका असल्याचाी कारे :

(काृपोया कागदापोत्राे असल्यास संलग्नां कारार्वीता.)

(९) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व आर्वयका असण्याचा कालार्वी :

(१०) मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व दिमंळण्याच्या अनांुंगानांे उद्भार्वलेल्या पोरिंरन्स्टिस्र्थताीचा तापोशाील.

(काृपोया र्थोडक्याता संदिप्ता स्पोष्टेंीकार कारा)१४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६

(अ) मयेाषकिंदत पालेक म्हणून किंनयेुक्ती द्यावयेाच्येा व्येक्तीची संमती :

मंी / आम्हुी याद्वारे _____________इताक्या कालार्वीसाठी __________ __________ ________या दिदाव्यांग व्यक्ताीचा मंयागदिदाता पोालका हुोण्यास संमंताी दाेताो आदि मंाझे/आमंचाे मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचाे दादियत्त्र्व योग्यरिंरत्या पोरिंरश्रमंपोूर्वगका पोार पोाडू अशाी हुमंी दाेता आहुे.

स्र्वारी स्र्वारी

अजगदार / दिदाव्यांग व्यक्ताी. प्रस्तादिर्वता मंयागदिदाता पोालका.

(ब) किंदव्येांग व्येक्तीच्येा पालेकांची / कायेदेशीर पालेकांची संमती

मंी / आम्हुी याद्वारे ------------------------------- या दिदाव्यांग व्यक्ताीसाठी ____________ या मंयागदिदाता पोालकाचाी ------------------- या कालार्वीसाठी मंयागदिदाता पोालकात्त्र्व स्र्वीकारण्यास संमंताी दाेता आहुे / आहुोता.

नांार्व र्व स्र्वारी दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे पोालका / कायदाेशाीर पोालका.

नमुना - २

(पोहुा दिनांयमं ४ उपो-दिनांयमं (२) खांड (फ)

किंनयेुक्त प्राकिंधकाऱ्येाद्वारे मयेाषकिंदत पालेकांच्येा किंनयेुक्तीची खंातरजमा करणेबाबतचा अजष

मंी श्री / श्रीमंताी ---------------------------- (अदिकाऱ्याचाे नांांर्व), दिजल्हुादिकारी ------------(दिजल्ह्याचाे नांांर्व) या दिजल्ह्याताील ---------------------- (दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे / अजगदार / संस्र्था /पोालका/ नांाताेर्वाईका यांचाे नांांर्व) यांनांी काेलेल्या अजागचा दिर्वचार कारूनां याद्वारे श्री/श्रीमंताी ---------------------------------------- (दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे नांांर्व) यांचाेकारिंरता -------- ------------------ या उद्देशासंबंी कायदाेशाीर दाृष्टेंया बंनांकारका दिनांगय घेण्याच्या दाृष्टेंीनांे ------------------------------ ----- यांचाी मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां ----------- मंदिहुनांे इताक्या कालार्वीसाठी ---------------- दिनांयुक्ताी कारीता आहुे. मंयागदिदाता पोालकात्त्र्वाचाी कातागव्ये खालील यादाीनांुसार राहुताील.

कातागव्ये :

(i) . ..........................

(ii) ..........................

(iii) ........................

मंयागदिदाता पोालका आदि दिदाव्यांग व्यक्ताीचाे एकादित्राता छायादिचात्रा दिठीका:-

दिदानांांका : -

पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकाऱ्याचाे नांांर्व / स्र्वारी

मंुद्रेांका/सील.

नमुना - ३

(पोहुा दिनांयमं ४ उपो-दिनांयमं (४)

(मयेाषकिंदत पालेकाकडून घ्येावयेाच्येा अहवालेाचा नमुना.)

मंयागदिदाता पोालकाचाे नांांर्व र्व पोत्तेा :

दिदानांांका :

प्रदिता

दिजल्हुादिकारी (पोदादिनांदाेदिशाता प्रादिकारी)

मंहुोदाय / मंहुोदाया,

मंाझेी ------------------- यांचाे मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां ______________________ या कालार्वीसाठी ------- ------------ या उद्देशासाठी --------------- या आदाेशान्र्वये दिनांयुक्ताी कारण्याता आली आहुे.

मंी याद्वारे मंयागदिदाता पोालका म्हुूनां दिनांन्स्टिचाता काेलेल्या जबाबदाऱ्यांच्या पोूतागताेबाबताचा अहुर्वाल सादार कारता आहुे.

1) दिदाव्यांग व्यक्ताीसाठी खारेदाी काेलेल्या जंगमं/स्र्थार्वर मंालमंत्तेचा तापोशाील आदि गु ंतार्वुकाीचा तापोशाील :

तक्ता - अ

खरेदी के लेल्या मालमत्तेचा तपशील

तक्ता –ब

गु ंतवणुकीचा तपशील

२) दिव्यांग व्यक्तीसाठी करण्यात आलेल्या खर्चाचा सविस्तर तपशील :-------------------------

३) दिव्यांग व्यक्तीच्या वतीने घेण्यात आलेल्या कायदेशीर निर्णयांचा सविस्तर तपशील :-------------------

४) इतर तपशील असल्यास :--------------------------------------------------------

स्वाक्षरी

दिव्यांग व्यक्तीचे मर्यादित पालक दिनांक :

ठिकाण :

नमुना- ४

(पहा नियम ६ उप-नियम (१))

नोंदणी/नूतनीकरण प्रमाणपत्रासाठी अर्ज

दिनांक :

प्रति

सक्षम प्राधिकारी तथा आयुक्त

दिव्यांग कल्याण,

महाराष्ट्र राज्य, पुणे.

द्वाारा

जिल्हा समाजकल्याण अधिकारी,

जिल्हा परिषद, ………………/

सहाय्यक आयुक्त, समाजकल्याण विभाग,

मु ंबई शहर / मु ंबई उपनगर किंवा शासनाद्वाारे प्राधिकृ त इतर जिल्हा स्तरावरीलअधिकारी

(जे लागू नाही ते काढून टाकावे)

विषय - नोंदणी प्रमाणपत्र / नोंदणी प्रमाणपत्राचे नुतनीकरणाचा अर्ज.

(१) संस्थेचे / कं पनीचे/ न्यास (ट्रस्ट) चे नाव आणि पत्ता :

दूरध्वनी / भ्रमणध्वनी क्रमांक आणि कार्यालयीन ईमेल :

(२) कोणत्या स्वयंसेवी संस्थेच्या उपक्रमाकरिता अर्ज के ला आहे त्याची माहिती :

(अ) नाव:

(ब)पत्ता (कार्यालय / प्रकल्प):

(क) दूरध्वनी / फॅ क्स / टेलेक्स / (कार्यालयीन):

(ड) ईमेल आयडी :

(३) प्रकल्प / उपक्रमाचा प्रकार (खालील यादीमधून निवडण्यात यावा):

(i) ६ वर्षांखालील मुलांसाठी पूर्व हस्तक्षेप कें द्र (Early Intervention Centre) / डे के अर सेंटर.

(ii) विशेष शाळा (अनुदानित);

(iii) विशेष शाळा (विनाअनुदानित);

(iv) एकात्मिक शाळा;

(v) व्यवसाय प्रशिक्षण कें द्र,संलग्न कार्यशाळा;

(vi) १८ वर्षाखालील मुलांसाठी निवासी कें द्र

(vii) १८ वर्षे आणि त्याहून अधिक वयाच्या प्रौढांसाठी निवासी कें द्र / समूह गृह

(viii) शासन पुरस्कृ त बाल कल्याण समिती नियंत्रित मतिमंद मुलांचे बालगृह

(ix) दिव्यांग व्यक्तींकरिता समुदाय आधारित पुनर्वसन प्रकल्प

(x) दिव्यांग व्यक्तींच्या विवाहासाठी सहाय्य करणारे उपक्रम, सहाय्यक उपकरणांचे वितरण तसेच शस्त्रक्रिया व उपचार पद्धती (नियमित किंवा शिबिरांद्वाारे ), बौद्धिक दिव्यांग व्यक्तींसाठी जागरुकता विषयक शिबिरे तसेच त्यांना स्वनिर्णय घेण्याच्या दृष्टीने सक्षम करणारे उपक्रम. दिव्यांग व्यक्तींशी संबंधित क्षेत्रात संशोधन आणि तंत्रज्ञान स्विकृ ती करणारे उपक्रम. (लागू असेल तर अधोरेखित करा.);

(xi) सक्षम अधिकारी यांना योग्य वाटतील असे इतर कोणतेही कार्यक्रम.

सविस्तर तपशील : -------------------------------------------- -

(४) (i) यापूर्वी अर्जदार / संस्थेची नोंदणी ज्या अधिनियमांतर्गत करण्यात आलेली आहेत त्यांची नावे :

(अ) ---------------------------------------------------------------

(ब) ---------------------------------------------------------------

(क) ---------------------------------------------------------------

(ii) नोंदणी प्रमाणपत्राचा क्रमांक, नोंदणीचा दिनांक आणि उद्देश :

(अ) ------------------------------------------------------------ ---

(ब) ------------------------------------------------------------ ---

(क) ------------------------------------------------------------ ---

(कृ पया प्रत संलग्न करा)

(५) मेमोरँडम ऑफ असोसिएशन आणि उपविधी (Bye-laws) संलग्न आहे काय?

होय /नाही. (हो असल्यास, कृ पया प्रत संलग्न करा)

(६) दिव्यांग व्यक्तींना द्यावयाच्या सेवांसाठी आवश्यक असलेल्या पायाभूत सुविधांबाबतचे स्वयंघोषणापत्र - याबाबतची सविस्तर माहिती स्वतंत्र पणे प्रतिज्ञापत्राद्वाारे द्यावीत.

(७) नोंदणी शुल्क अथवा नूतनीकरण शुल्काच्या प्रदानाचा तपशील :

(पावतीची प्रत जोडण्यात यावी.)

(८) इतर आवश्यक माहिती आणि संलग्न करावयाच्या कागदपत्रांची यादी,

मा. धर्मादाय आयुक्त यांनी निर्गमित के लेल्या नजिकच्या कालावधीतील अनुसूची-१ अनुसार व्यवस्थापकीय समितीचे सदस्य / विश्वस्त आणि पदाधिकाऱ्यांची नावे, वय, आधार क्रमांक, संस्थेमध्ये कार्यरत असल्याचा कालावधी, दिव्यांग क्षेत्रात काम करण्याचा एकू ण वर्षांचा अनुभव, गतकाळात गुन्हे दाखल अथवा शिक्षा झाली याबाबतची माहिती तसेच सद्यस्थितीतील न्यायालयीन प्रकरणे, असल्यास, यांची यादी .

(अ) के लेल्या कार्याचा उल्लेख असलेल्या नजिकच्या कालावधीतील वार्षिक अहवालाची प्रत. (आर्थिक वर्ष नमूद करण्यात यावे.)

(ब) मागील तीन आर्थिक वर्षांतील सनदी लेखापालाने रीतसर प्रमाणित के लेल्या खात्यांच्या लेखापरीक्षणाचे विवरणपत्र.

(i) जमा आणि खर्चाचे खाते

(मागील तीन वर्षांचे सनदी लेखापालाने प्रमाणित के लेले).

(ii) उत्पन्न आणि खर्चाचे खाते

(मागील तीन वर्षांचे सनदी लेखापालाने प्रमाणित के लेले).

(iii) मागील तीन वर्षांचा ताळेबंद

(मागील तीन वर्षांचे सनदी लेखापालाने प्रमाणित के लेले).

(क) निधीचा अपेक्षित स्रोोत व पुढील ३ वर्षांकरिता निधीच्या विनियोगाचे अंदाज.

(ड) कार्य करण्याचे क्षेत्र (जेथून लाभार्थी मिळणे अपेक्षित आहेत).

(इ) वास्तूची माहिती (मालकीची, भाडेतत्त्वावर, दीर्घ कालावधीसाठी भाडेतत्त्वावर वास्तूचे क्षेत्र/ क्षेत्र वापरण्यासाठी के लेले नियोजन), (स्वयं-साक्षांकित पुरावा सादर करावा.)

(फ) शासनाच्या विरोधात दाखल के लेली तक्रार / अपिल / इतर न्यायालयीन प्रकरण किंवा नागरिकांनी संस्थेच्या विरोधात दाखल के लेले न्यायालयीन प्रकरण.

(ग) नोंदणी / नूतनीकरण प्रमाणपत्राची प्रत.

(९) सर्व नोंदणीकृ त संस्थांनी लार्भाथ्यांर्यांसाठी खालील माहिती प्रमुख ठिकाणी प्रदर्शित करावी.

(अ) विद्यार्थी / रहिवासी / लार्भाथ्यांर्यांकडून आकारल्या जाणाऱ्या फी / शुल्काचा तपशील. (याबाबत स्वतंत्र प्रपत्र जोडण्यात यावे.)

(ब) तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी आयुक्त, दिव्यांग कल्याण यांचे नाव, पत्ता आणि दूरध्वनी क्र.

अर्जदाराची स्वाक्षरी.

नाव :

पदनाम :

पत्ता :

दिनांक :

कार्यालयाचा शिक्का :

नमुना - ५

(नियम ६ (८) पहा)

महाराष्ट्र शासन

दिव्यांग कल्याण आयुक्तालय,

३, चर्च रोड, महाराष्ट्र राज्य,

पुणे ४११ ००१.

नोंदणी / नूतनीकरणाचे प्रमाणपत्र

दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, २०१६ मधील कलम ५१ आणि

महाराष्ट्र राज्य दिव्यांग व्यक्ती हक्क नियम, २०२४ मधील

नियम ६ अन्वये निर्गमित

नोंदणी क्रमांक ………… (वर्ष) ……………… दिनांक: / / प्रमाणित करण्यात की, ______________________________________ (नोंदणीकृ त संस्थेचे नाव) ने दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, २०१६ च्या कलम ५१ च्या पोट-कलम (२) व त्या अंतर्गत तयार करण्यात आलेल्या नियमांनुसार नोंदणी प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी आवश्यक त्या औपचारिकता आणि प्रक्रिया पूर्ण के ल्या आहेत.

नोंदणीकृ त संस्था, संस्थेचे उपक्रम / प्रकल्प, संस्थेचे अधिकृ त प्रतिनिधी याबाबतचा तपशील :-

१. संस्थेचे नाव, नोंदणीकृ त पत्ता, वेबसाईट, ईमेल आयडी :

________________________________________________________

२. संस्थेचे उपक्रम / प्रकल्पांचे स्वरूप व नाव, नोंदणीकृ त पत्ता आणि ईमेल आयडी :

________________________________________________________

३. संस्थेच्या अधिकृ त प्रतिनिधीचे पूर्ण नाव, पत्ता, संपर्क क्रमांक आणि ईमेल आयडी:

_________ ___________ ______________

सदरचे नोंदणी प्रमाणपत्र दिनांक ------ महिना ---- वर्ष ---- रोजी निर्गमित करण्यात आले असून त्याची वैधता दिनांक ---------- पयंत आहे आणि दिव्यांग कल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन यांच्या प्राधिकृ त स्वाक्षरीकर्ता / सक्षम प्राधिकारी यांचेकडून या अंतर्गत निश्चित करण्यात आलेल्या अटी / शतंच्या पूर्तता करण्याच्या अधीन राहून निर्गमित करण्यात येत आहे.

नोंदणीकृ त प्रकल्पाचा तपशील

(नोंदणी / नुतनीकरण प्रमाणपत्र निर्गमित करण्यापूर्वीचा तपशील)

विशेष शाळा, महाविद्यालये, प्रशिक्षण कें द्रे / मतिमंद मुलांचे बालगृहे

यांची मूळ स्थिती

विशेष शाळा / कार्यशाळा / मतिमंद बालगृहां व्यतिरिक्त पुनर्वसन उपक्रम / प्रकल्पांचा मूळ स्थिती

नूतनीकरणाची स्थिती

नुतनीकरणानंतर / नोंदणी प्रमाणपत्र जारी के ल्यानंतरचे प्रकल्पाचे तपशील

सक्षम अधिकाऱ्याची स्वाक्षरी आणि शिक्का.

नोंदणी प्रमाणपत्र/नुतनीकरणासाठीच्या अटी व शर्ती :-

(१) हे नोंदणी प्रमाणपत्र अहस्तांतरणीय आहे.

(२) सदरचे नोंदणी प्रमाणपत्र संस्थेस शासनाकडून कोणतेही अनुदान मिळविण्याचे अधिकार प्रदान करीत नाही.

(३) कार्यालयाकडे आवश्यक ते शुल्क भरल्यानंतर दुय्यम प्रमाणपत्र वितरित के ले जाईल.

(४) नूतनीकरणाच्या वेळी संबंधित संस्थेस मूळ प्रमाणपत्र सादर करणे कायदेशीररित्या बंधनकारक राहील. ते सादर न के ल्यास, संस्थेला नूतनीकरण मिळण्याचा अधिकार राहणार नाही.

(५) या प्रमाणपत्राचा गैरवापर के ल्यास फौजदारी कारवाई के ली जाईल.

(६) नोंदणी प्रमाणपत्र धारकास सदरचे प्रमाणपत्र प्रकल्पाच्या दर्शनीय भागात लावणे कायदेशीरदृष्ट्याा बंधनकारक आहे.

(७) हे प्रमाणपत्र के वळ वर नमूद के लेल्या प्रकल्पासाठी वैध राहील.

(८) नोंदणी प्रमाणपत्राच्या अटींचे आणि दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, २०१६ तसेच कें द्र आणि राज्याचे नियम व त्यानुसार के लेले आदेश मधील तरतुदीचे अनुपालन करणे नोंदणी प्रमाणपत्राचा धारकावर बंधनकारक राहील.

जोडपत्र १

[ ६ (२) नियम पहा ]

कागदपत्रांची यादी

नोंदणी / नुतनीकरणासाठीच्या अर्जासोबत संस्थेमध्ये गुणवत्तेच्या निकषाप्रमाणे पुरविल्या जाणाऱ्या सुविधांसंबंधी जोडावयाची कागदपत्रे.

कृ पया दिव्यांग व्यक्तींना (उपक्रमनिहाय) सेवा देण्यासाठी उपलब्ध करून दिलेल्या पायाभूत सुविधा खालीलनुसार नमूद कराव्यात.

(I) पूर्व हस्तक्षेप कें द्र / डे के अर:

(वय वर्ष ६ पयंतच्या मुलांकरीता असलेले कें द्र )

(अ) कें द्राद्वाारे एकू ण किती मुलांची देखभाल करता येऊ शकते :

(ब) यापूर्वी देखभाल करीत असलेल्या मुलांची संख्या :

(क) प्रशिक्षित व योग्य पात्रता धारक उपचारतज्ञ / निमवैद्यकीय कर्मचाऱ्यांची संख्या:

(नावे, पदे, पात्रता, नियुक्तीचा दिनांक, श्रेणी, भारतीय पुनर्वास परिषदेची मान्यता / संदर्भ क्रमांक (असल्यास) याबाबतची स्वतंत्र यादी संलग्न करावी.)

(ड) प्रशिक्षित आणि पात्र विशेष शिक्षकांची संख्या (भारतीय पुनर्वास परिषदकडे नोंदणीकृ त आणि राज्य / कें द्र सरकार अधिनियमानुसार):

(नावे, पदे, पात्रता, नियुक्तीचा दिनांक, श्रेणी, भारतीय पुनर्वास परिषदेची मान्यता / संदर्भ क्रमांक (असल्यास) याबाबतची स्वतंत्र यादी संलग्न करावी.)

(ई) उपचार कक्ष क्षेत्र (जिल्हा पूर्व हस्तक्षेप कें द्राच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार):

(फ) मुलांसाठी सुगम्य शौचालयांची उपलब्धता: संख्या, क्षेत्र, सुगम्यता तपशील, प्रारंभ प्रमाणपत्र आणि / किंवा सक्षम अधिकाऱ्याने जारी के लेले पूर्णत्व प्रमाणपत्र.

(ग ) उपचारासाठी आवश्यक उपकरणे: उपकरणांची यादी संलग्न करा.

(II) विशेष शाळा / एकात्मिक शाळा:

(अनुदानित किंवा विनाअनुदानित), शिक्षण विभागाकडे नोंदणीकृ त:

(अ) शाळेकडून प्रवेश देऊ शकणाऱ्या मुलांची संख्या (अनुदानित / विना अनुदानित मध्ये) (प्रवेशित क्षमता):

(ब) प्रवेश घेतलेल्या आणि नियमितपणे येणाऱ्या मुलांची संख्या (अनुदानित / विनाअनुदानित मध्ये):

नाव, कायमस्वरूपी राहण्याचे ठिकाण, प्रवेशाचा दिनांक, जन्मदिनांक, आधार कार्ड क्रमांक, वर्ग, श्रेणी यासह वैश्विक ओळखपत्र (युडीआयडी) क्रमांकासह यादी जोडावी.

(क) सर्व विर्द्याथ्यांर्यांसाठी ठेवला जाणारा वैयक्तिक शैक्षणिक आराखडा (IEP) :

प्रकरणनिहाय वैयक्तिक धारिका संलग्न करा.

(ड) विशेष शाळांसाठी असलेली राज्य शाळा संहिता पाळली जात आहे किंवा कसे.

(इ) भारतीय पुनर्वास परिषद द्वाारा पात्र विशेष शिक्षकांची संख्या.

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेच्या नुतनीकरण प्रमाणपत्राचा तपशील जसे की संदर्भ क्रमांक, मुदत संपण्याचा दिनांक इ. यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(फ) सहाय्यकारी / शिक्षके तर कर्मचाऱ्यांची संख्या :

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक असल्यास, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेच्या प्रमाणपत्राच्या नूतनीकरणाचा तपशील जसे की संदर्भ क्रमांक, प्रमाणपत्राची मुदत संपण्याचा दिनांक असल्यास, यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(ग) सुगम्य वर्ग खोल्यांची संख्या आणि एकू ण क्षेत्रः

इमारतीच्या प्रमाणित नकाशाची प्रत, क्रिडांगणाचा नकाशा, वर्गखोल्यांचे तपशील इ. संलग्न करा.

(ह) मुलांसाठी सुगम्य शौचालयांची उपलब्धता: होय/नाही

(ई) बायोमेट्रिक उपस्थिती प्रणाली: होय / नाही

(ज ) महाराष्ट्र राज्य लोकसेवा (अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, विमुक्त जमाती, भटक्या जमाती, विशेष मागास प्रवर्ग आणि इतर मागास प्रवर्ग) अधिनियम, २००१ (२००४ चा महा-०८) तरतुदींनुसार शाळांमधील शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांच्या नियुक्तीचे निकष पूर्ण के ले आहेत का?

(च) कर्मचारी भरतीसाठी तुम्ही वर्तमानपत्रात जाहिरात दिली आहे का?

(ल) संस्थेतील किती कर्मचारी हे कार्यकारिणीतील पदाधिकारी / व्यवस्थापकीय समिती सदस्यांचे नातेवाईक आहेत ?

III. व्यावसायिक प्रशिक्षण कें द्र, सहाय्यक कार्यशाळा (अनुदानित किंवा विनाअनुदानित)

(क) कें द्राकडून प्रवेश देऊ शकणाऱ्या व्यक्तींची संख्या

(प्रवेशित क्षमता) :

(ख) नियमितपणे प्रवेश घेतलेल्या आणि प्रशिक्षण घेतलेल्या व्यक्तींची संख्या :

वैश्विक ओळखपत्र (युडीआयडी) क्रमांक / नावासह दिव्यांगत्त्व प्रमाणपत्र, कायमस्वरूपी राहण्याचे ठिकाण, प्रवेशाचा दिनांक, जन्मदिनांक, आधार कार्ड क्रमांक आणि प्रवर्ग याबाबतची यादी जोडा.

(ग) प्रशिक्षणासाठी प्रस्तावित के लेले व्यावसायिक अभ्यासक्रम (राज्य / राष्ट्रीय कौशल्य विकास परिषद / एनआयइपीआयडी / एनआयइपीएमडी द्वाारे मान्यताप्राप्त).

प्रशिक्षणाथंच्या अभ्यासक्रमनिहाय तपशिलांची प्रत जोडावी.

(घ) प्रशिक्षणासाठी प्रस्तावित के लेले अकु शल अभ्यासक्रम.

प्रशिक्षणाथंच्या अभ्यासक्रमनिहाय तपशिलांची प्रत जोडावी.

(च) भारतीय पुनर्वास परिषद पात्र विशेष शिक्षक आणि कार्यशाळा प्रशिक्षकांची संख्या:

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीची दिनांक, जात, प्रस्तावित सेवानिवृत्तीचा दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेचे नुतनीकरण तपशील यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(छ) सहाय्यक कर्मचारी संख्या:

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, प्रस्तावित सेवानिवृत्तीचा दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वसन परिषदेच्या नुतनीकरणाचे तपशील असल्यास, यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(ज) सुगम्य कार्यशाळेच्या खोल्यांची संख्या आणि एकू ण क्षेत्रः

इमारतीच्या प्रमाणित नकाशाची प्रत, क्रीडांगणाचा नकाशा, कार्यशाळेच्या खोलीचे तपशील इ. संलग्न करावे.

(झ) प्रशिक्षणाथंसाठी सुगम्य शौचालयांची उपलब्धता: होय/नाही.

(ट) बायोमेट्रिक उपस्थिती प्रणाली: होय / नाही.

(ठ ) महाराष्ट्र राज्य लोकसेवा (अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, विमुक्त जमाती, भटक्या जमाती, विशेष मागास प्रवर्ग आणि इतर मागास प्रवर्ग) अधिनियम, २००१ (२००४ चा महा-०८) तरतुदींनुसार शाळांमधील शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांच्या नियुक्तीचे निकष पूर्ण के ले आहेत का ?

(ड) कर्मचारी भरतीसाठी तुम्ही वर्तमान पत्रामध्ये जाहिरात दिली आहे का ?

IV. मुलांसाठी निवासी कें द्र (१८ वर्षाखालील) मतिमंदांकरीताची बालगृहे (एमडीसी होम) :---

(क) वसतिगृहाकडून किती मुलांचा प्रवेश करता येऊ शकतो (प्रवेश क्षमता) :---

(ख) प्रवेश घेतलेल्या आणि नियमितपणे येणाऱ्या मुलांची संख्या: वैश्विक ओळखपत्र

(युडीआयडी) क्रमांक / दिव्यांगत्त्व प्रमाणपत्रासह यादी संलग्न करावी

(ग) महिला आणि बालकल्याण विभागाने जारी के लेली मान्यता:

बाल न्याय अधिनियम, २०१५ अंतर्गत जारी के लेल्या नोंदणी प्रमाणपत्राची प्रत जोडावी.

सदर प्रमाणपत्राच्या नूतनीकरणाची प्रत, असल्यास जोडावी.

मतिमंदांकरीताची बालगृहे (एमडीसी होम) यांची मान्यता तसेच नुतनीकरणाच्या दृष्टीने महिला आणि बाल विकास विभागाने घालून दिलेल्या अटी व शतंची प्रत जोडावी.

(घ) भारतीय पुनर्वास परिषद पात्र विशेष शिक्षक किंवा कार्यशाळा प्रशिक्षकांची संख्या:

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेचे नूतनीकरणाचे तपशील यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(च) उपचार तज्ञांची संख्या (व्यवसाय उपचार तज्ञ, भौतिक उपचार तज्ञ, वाचा उपचार तज्ञ, मानसोपचार तज्ञ):

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेचे नूतनीकरणाचे तपशील यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(छ) सहाय्यक कर्मचारी संख्या:

तपशील, नाव, पदनाम, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, विद्यमान वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक अर्हता, अतिरिक्त अर्हता, भारतीय पुनर्वास परिषदेचे नूतनीकरणाचे तपशील यांचे वेगळे जोडपत्र जोडावे.

(ज) मुलांसाठी सुगम्य शौचालयांची उपलब्धता: होय/नाही

(झ) बायोमेट्रिक उपस्थिती प्रणाली: होय / नाही

(ट) महाराष्ट्र राज्य लोकसेवा (अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, विमुक्त जमाती, भटक्या जमाती, विशेष मागास प्रवर्ग आणि इतर मागास प्रवर्ग) अधिनियम - २००१ (२००४ चा महा-०८) तरतुदींनुसार शाळांमधील शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांच्या नियुक्तीचे निकष पूर्ण के ले आहेत काय?

(ठ ) कर्मचारी भरतीसाठी तुम्ही वर्तमानपत्रात जाहिरात दिली आहे का? वर्तमानपत्राचे नाव नमूद करावे आणि त्याची प्रत जोडावी.

(ड) संस्थेचे किती कर्मचारी हे कार्यकारीणीतील पदाधिकारी / व्यवस्थापकीय समिती सदस्यांचे नातेवाईक आहेत ?

V. पुनर्वसन प्रकल्प (वय: १८ वर्षे आणि त्यावरील)

(क) कें द्र प्रवेश देऊ शकणाऱ्या व्यक्तींची संख्या

(क्षमता):

(ख) प्रवेश घेतलेल्या आणि नियमितपणे येणाऱ्या व्यक्तींची संख्या: : वैश्विक ओळखपत्र (युडीआयडी)क्रमांक / दिव्यांगत्त्व प्रमाणपत्रासह यादी जोडा

(ग) पुरुष आणि महिलांचे निवासी प्रयोजन स्वतंत्रपणे कसे के ले आहे आणि महिला

प्रवेशितांच्या सुरक्षिततेची खात्री करण्यासाठी वैशिष्ट्याे दर्शवावीत.

(घ) भारतीय पुनर्वास परिषद पात्र कर्मचाऱ्यांची संख्या

(च) उपचार तज्ञांची संख्या (व्यावसायिक, भौतिक, वाचा, मानसोपचार तज्ञ)

(छ) सहाय्यक कर्मचाऱ्यांची संख्या

(ज) सुगम्य निवासी खोल्याची / शयनगृहांची संख्या आणि एकू ण क्षेत्रफळ

(झ) मुलांसाठी सुगम्य शौचालयांची उपलब्धता: होय/नाही

(ट) बायोमेट्रिक उपस्थिती प्रणाली: होय/नाहीमहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ २७ VI. दिव्यांग व्यक्तींसाठी समुदाय आधारित पुनर्वसन उपक्रम :

(क) नियोजित उपक्रमांचा तपशील

(ख) मागील ३ वर्षात के लेल्या उपक्रमांचा तपशील. सध्याच्या आणि पूर्वीच्या लार्भाथ्यांर्यांचे वैश्विक ओळखपत्र (युडीआयडी) क्रमांक किंवा दिव्यांगत्त्व प्रमाणपत्र सादर करावे.

(ग) प्रशिक्षित आरोग्य/पुनर्वसन व्यावसायिकांचे तपशील

(घ) कार्यक्षेत्राचे ठिकाण- राज्य / जिल्हा/तालुका किंवा शहर (जीपीएस निर्देशांकांसह लागू) VII. इतर उपक्रम :

दिव्यांग व्यक्तींना विवाहासाठी मदत करण्यासाठी उपक्रम, मदत आणि उपकरणांचे वितरण, शस्त्रक्रिया आणि उपचार पद्धती (नियमित किंवा शिबिरे), जनजागृती शिबिरे, बौद्धिक दिव्यांग व्यक्तींसाठी स्वनिर्णय घेण्याच्या दृष्टीने सक्षम करणे, स्वयंसहाय्यता गट, पुस्तके आणि अध्यापन साहित्य, संशोधन आणि तंत्रज्ञान अनुकू लन, सांस्कृ तिक आणि क्रीडा उपक्रम, दिव्यांग व्यक्तींशी संबंधित क्षेत्रातील पुनर्वसन (लागू असलेले उपक्रम अधोरेखित करा).

(क) गेल्या तीन वर्षांत उपस्थित लार्भाथ्यांर्यांची संख्या.

(ख) लार्भाथ्यांर्यांचे तपशील दर्शवणारी प्रत संलग्न करावी.

(ग) गेल्या तीन वर्षांत के लेल्या उपक्रमांच्या तपशिलांची प्रत जोडावी.

(घ) गेल्या तीन वर्षांत ज्यांच्या सेवा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत, त्या मानव संसाधन व्यक्तींच्या तपशिलांची प्रत संलग्न करावी.

(च) लार्भाथ्यांर्यांच्या प्रकरणाची धारिका (

) प्रत जोडावी.

Case files

(छ) सहाय्यक कर्मचाऱ्यांची यादी, नाव, पद, नियुक्तीचा दिनांक, जात, सेवानिवृत्तीचा प्रस्तावित दिनांक, सध्याची वेतनश्रेणी, मंजुरीचा दिनांक, शैक्षणिक पात्रता, अतिरिक्त पात्रता, भारतीय पुनर्वास परिषदेच्या प्रमाणपत्राचे नूतनीकरण तपशीलांसह संलग्न करा.

(ज) सदर प्रकल्पासाठी संस्थेने उपलब्ध के लेल्या पायाभूत सुविधांची यादी संलग्न करा.

VIII. इतर कागदपत्रे:

येथे सूचीबद्ध के लेली इतर कागदपत्रे विशिष्ट प्रकल्पासाठी मंजूर के लेल्या नोंदणी आणि नूतनीकरणाच्या प्रमाणपत्रासाठी अर्जासोबत अनिवार्यपणे संलग्न करणे आवश्यक आहे.

(क) नोंदणी आणि/किंवा प्रमाणपत्राच्या नुतनीकरणासाठी संस्थेच्या कार्यकारी समितीचा ठराव.

(ख) संस्थेचे मागील तीन वर्षांचे नोंदणीकृ त सनदी लेखापालाने प्रमाणित के लेले, संबंधित धर्मादाय आयुक्त कार्यालयाच्या शिफारशीसह त्या कार्यालयाच्या वेबसाइटवर अपलोड के लेले लेखापरीक्षण अहवाल.

(ग) कायम खाते क्रमांकाची प्रत (PAN) संलग्न करावे.

(घ) कर कपात आणि संकलन खाते क्रमांक (TAN) ची प्रत संलग्न करावे.

(च) विदेशी चलन नियमन कायदा (FCRA) अंतर्गत प्रमाणपत्र संलग्न करावे.

(छ) प्राप्तिकर कायदा १२ एए कलम अंतर्गत प्रमाणपत्राची प्रत संलग्न करावे.

(ज) मागील तीन वर्षांच्या प्राप्तिकर विवरणाची प्रत (ITR) संलग्न करा.

(झ) अन्न व औषध भेसळ प्रतिबंधक अधिनियम (FDA) अंतर्गत जारी के लेल्या प्रमाणपत्राची प्रत जोडावी.

(ट) राष्ट्रीय बाल संरक्षण हक्क आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार सुरक्षा उपायांच्या अनुपालनाची प्रत संलग्न करा.

(ठ) इमारतीच्या अद्ययावत फायर ऑडिट अहवालाची प्रत जोडावी.

(ड) अद्यावत बिंदु नामावलीची रजिस्टरची प्रत जोडावी.

(ढ) जेथे लागू असेल तेथे सरल प्रणाली अंतर्गत संस्था, प्रकल्प, कर्मचारी, विर्द्याथ्यांर्यांच्या नाव नोंदणीची प्रत जोडावी.

(ण) परिसराच्या भिंत-कु ं पणाशी संबंधित कागदपत्रे संलग्न करावी.

(त) ॲक्सेस ऑडिट, रेट्रोफिटिंग बांधकाम कामाची प्रत संलग्न करावी.

(थ) जमिनीच्या ७/१२ गोषवारा/मालमत्ता कार्डची प्रत जोडा, ज्यावर इमारत उभारली आहे.

(द) लगतच्या वीज बीलाची स्वयं-साक्षांकित प्रत.

(ध) संस्थेच्या व्यवस्थापनाविरुद्ध प्रलंबित खटल्यांचा तपशील (जर असेल तर, कोणत्याही न्यायालयाच्या अंतर्गत).

(न) संबंधित धर्मादाय आयुक्त कार्यालयाने प्रमाणित के लेल्या संस्थेच्या नियम व विनियमांची प्रत जोडावी.

(प) सार्वजनिक विश्वस्त नोंदणी (PTR) ची प्रत संलग्न करा

(फ) संस्थांच्या अनुदानासंदर्भात सार्वजनिक बांधकाम विभागाने प्रमाणित के लेल्या भाडे प्रमाणपत्राची प्रत जोडावी.

(ब) पिण्याचे पाण्याच्या शुद्धीकरणाची यंत्रणा बसविल्याबाबतच्या दस्तऐवजाची प्रत जोडा.

(भ) आवारात सीसीटीव्ही कॅ मेरे बसविल्याबाबतच्या दस्तऐवजांची प्रत जोडावी.

(म) विविध उपचारांसाठी पुरविण्यात आलेल्या उपकरणांची यादी संलग्न करा.

(य) मागील वर्षातील स्वच्छता, आरोग्य तपासणीचे तपशील.

(र) निवासी शाळा/कार्यशाळेच्या बाबतीत, प्रत्येक प्रवेशितांसाठी पुरविलेल्या भांड्यांांची तसेच सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या भांड्यांांची यादी जोडा.

(ल) योग, शारीरिक प्रशिक्षण, क्रीडा आणि सांस्कृ तिक इत्यादींबाबत प्रकल्पात गेल्या वर्षभरात के लेल्या उपक्रमांचा तपशील.

(व) संस्थेने गेल्या तीन वर्षांत के लेल्या पुनर्वसनाचा तपशील.

(श) समग्र शिक्षा अभियान किंवा एकात्मिक शिक्षण अंतर्गत उपलब्ध के लेल्या लाभांचा तपशील.

महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,

विजय वाघमारे,

शासनाचे सचिव.

PERSONS WITH DISABILITIES WELFARE DEPARTMENT

Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mumbai 400 032, Dated 2nd September 2024.

NOTIFICATION.

Rights of PeRsons with Disabilities act, 2016.

No. Divyang-2017/C.R.5/D.K.2.—In exercise of the powers conferred by sub-section (1) of section 101 of the Right of Persons with Disabilities Act, 2016 (49 of 2016) and of all other powers enabling it in this behalf, the Government of Maharashtra hereby makes the following rules, the same having been previously published as required by sub-section (1) of section 101 of the said Act, as follows, namely :—

CHAPTER-I

PReliminaRy

1. Short title, extent and Commencement.—

(1) These rules may be called the Maharashtra State Rights of Persons with Disabilities Rules, 2024.

(2) They shall come into force on the date of its publication in the Maharashtra Government Gazette.

2. Definitions.—

(1) In these rules, unless the context otherwise requires,-

(a) "Act" means the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 (49 of 2016);

(b) "Form" means forms appended to these rules;

(c) "MDC Home" means and includes an aided or unaided 'Mentally Deficient Children's residential home meant for persons with intellectual disabilities and / or multiple disabilities including autism, who are orphan or deserted and have nobody to support them;

(d) "Repealed Act of 1995" means the Persons with Disabilities (Equal Opportunities, Protection of Rights and Full Participation) Act, 1995 (1 of 1996);

(e) "Rule" means rule under these rules.

(f) "State Advisory Board" means the Maharashtra State Advisory Board on Disability, constituted by the State Government under section 66 of the Act.

(2) Words and expressions used herein and not defined but defined in the Act shall have the same meanings respectively assigned to them in the Act.

CHAPTER II

STATE COMMITTEE

FOR RESEARCH ON DISABILITY

3. Maharashtra State Committee for Research on Disability constituted as per clause (ii) of sub-section (2) of section 6 of this Rules.- (1) There shall be a Maharashtra State Committee for Research on Disability which shall consist of the following members, namely:-

(a) State Commissioner, for Persons with Disabilities, Maharashtra Ex-officio State; Chairperson;

(b) Director, Ali Yavar Jung National Institute of Speech and Hearing Disa- Ex-officio bilities (Divyangjan) K.C. Marg, Bandra (W), Reclamation, Mumbai 400 050; Member;

(c) Officer Incharge, National Institute for the Empowerment of Persons Ex-officio with Intellectual Disabilities (Divyangjan) NIEPID, CRC, B-102, Vasundhra Member;

CHS, 1st Floor Plot No.13 and 14, Sector – 8, Kharghar, Navi Mumbai – 410 210;

(d) The Head of the Department (Disability Studies),Savitribai Phule Pune Ex-officio University, Ganesh Khind Road, Pune ; Member; (e) Director, Health Services (Mental Health) St. George's Hospital, Near Ex-officio CSMT, Mumbai; Member;

(f) Dean, B.J. Medical College, Sassoon Hospital Premises, Pune 411 001; Ex-officio Member;

(g) Seven persons nominated by the State Government as members from Non-official the persons with disabilities or members representing the registered organi- members;

zations as defined under clause (z) of section 2 of the said Act;

(h) Deputy Commissioner, for Persons with Disabilities, Maharashtra State; Member- Secretary.

(2) Nominated members shall hold office for a period of three years from the date of appointment.

(3) The Chairperson may call any expert in the subject matter of disability in which the research is proposed, as invitee member.

(4) Two-third of the members shall constitute the quorum for the meeting.

(5) The Committee shall hold a meeting twice in a year, however there shall not be interval of more than six months between two meetings:

Provided that, if situation so arise, the Chairperson may call special meeting of the Committee.

(6) The decision of the Committee shall be final.

CHAPTER-III

LIMITED GUARDIANSHIP

4. Limited Guardianship. –(1) Appointment of designated authority and appellate

authority

(a) The District collector shall be the designated authority for the purpose of sub-section (1) of section 14 of the Act.

(b) The District Judge shall be the appellate authority for the purpose of sub-section (3) of section 14 of the Act.

(2) Appointment of limited guardian and manner thereof; -(a) A parent of person with disability or his relative shall make an application in Form-I to the designated authority for appointment of any person of his choice including himself to act as a limited guardian of the person with disability. A person with disability may also directly apply for appointment of limited guardian for himself.

(b) Any registered organization shall also make an application, in Form-I to the designated authority for appointment of a limited guardian for a person with disability:

Provided that, no such application shall be entertained by the designated authority unless the consent of the parent of the person with disability is also obtained. In case of orphan person with disability the consent of their legal parent shall be obtained.

(c) While considering the application for appointment of a limited guardian, the designated authority shall consider, -

(i) whether the person with disability needs a limited guardian;

(ii) the opinion of the person with disability if such person is in a position to give such opinion shall be considered; and

(iii) the purposes for which the limited guardianship is required for person with disability.

(d) while taking a decision for the appointment of limited guardianship, the designated authority shall ensure that the person whose name has been suggested for appointment as limited guardian,- (i) is not of unsound mind;

(ii) does not have a history of criminal conviction;

(iii) is not dependent on others for his own living; and

(iv) has not been declared insolvent or bankrupt.

(e) The designated authority shall take a decision preferably within a period of one month from the date of receipt of an application regarding grant of limited guardianship or from the date of coming to his notice, the need of such limited guardianship.

(f) The confirmation of appointment of a limited guardian shall be made in

Form-II:

Provided that, while making appointment of a limited guardian, the designated authority shall confer obligations which are to be fulfilled by the limited guardian and it shall be ensured that any decision taken by the limited guardian shall follow a system of joint decision making between the person with disability and the limited guardian based on mutual understanding and trust.

(g) The designated authority shall send to the State Commissioner for Persons with Disabilities, the particulars of the applications received by him and orders passed thereon at the interval of once in six months.

(3) Procedure for removal of limited guardian.-

(a) The designated authority, upon receiving an application for removal of a limited guardian from the person with disability or a parent or a relative of a person with disability or a registered organization on the grounds, such as failure to fulfil obligations, abuse of powers, abusing or neglecting a person with disability, misappropriation or neglecting the property or any other genuine reasons, shall appoint a committee consisting not less than three persons to assist in decision making.

(b) The committee shall consist of the District Social Welfare Officer, one representative of any association for the persons with disabilities or a registered organization and any other official or non-official member as may be nominated by the designated authority.

(c) The committee shall submit its report within a period of fifteen days.

(d) Upon receiving the report of the committee, the designated authority shall take the final decision within the period of fifteen days for removal of the limited guardian against whom the complaint has been received after giving the said guardian an opportunity of being heard.

(e) The designated authority shall record in writing its reasons for removal of the limited guardian or rejection of the application.

(f) When the application of person with disability for a revocation of the limited guardianship is pending or if the designated authority is satisfied that grave and irreversible harm will be caused to the persons with disabilities on account of the continuance of the limited guardianship, the designated authority shall have power to suspend the limited guardianship with immediate effect, without notice.

(g) On removal or suspension of limited guardianship, such guardian shall stop working and not entitle to take any decision on the matters related to the person with disability.

(h) The designated authority shall before such a removal / suspension make temporary arrangement for appointing legal guardian for the persons with disabilities under consideration for a period of not more than three months during which the process of appointment of regular limited guardianship shall be completed.

(i) The legal guardian appointed for the temporary period shall not, without consulting competent authority, make important decision regarding property, livelihood and other serious matters related with person with disability.

(4) Report from limited guardian.– Every limited guardian appointed under this rule shall furnish a detailed report in Form -III to the designated authority within the period of two months before the expiry of one year from the date of appointment or expiry of the limited guardianship period, whichever is earlier, as to how the obligation vested on him has been or is being fulfilled.

CHAPTER IV

CERTIFICATE OF REGISTRATION OF INSTITUTION

5. Competent Authority- The State Commissioner for Persons with Disabilities shall be the competent authority for the purposes of Chapter IX of the Act.

6. Application for grant of certificate of registration.– (1) A person or registered organization desiring to establish or maintain an institution for persons with disabilities shall make an application in Form-IV to the State Commissioner for Persons with Disabilities, through concerned District Social Welfare Officer and in case of Mumbai District and Mumbai sub-urban District through Assistant Commissioner, Social Welfare or any other officer disignated by the Government. A separate application shall be made for each activity or as the case may be, each unit, if such applicant, carries on multiple activities or as the case may be.

(2) Every application made under sub-rule (1) shall be accompanied with documents specifying the facilities provided in the institution and the standards maintained by it, as enlisted in Annexure appended herewith.

(3) A certificate of registration shall be granted initially for a period of one year and renewal of certificate may be granted for a period not exceeding four years at a time.

(4) An application for the renewal of the certificate of registration shall be made within the period not less than sixty days before the expiry of the period of validity, in the same manner as per the procedure given for grant of initial certificate under sub-rule(1). No application for renewal shall be entertained after such period.

(5) The application for renewal of certificate of registration shall be accompanied with earlier certificate along with documents specifying the facilities provided in the institution and the standards maintained by it, as enlisted in Annexure I appended herewith.

(6) In case, the institution fails to make application for renewal of a certificate of registration within stipulated period, shall not be entitled for any grant from the State Government. (7) Every application made under sub-rule (4) for renewal of certificate of registration, shall be disposed of by competent authority within a period of sixty days from receipt of application.

(8) Form of issue of Certificate of Registration, refusal and revocation.- Upon making suitable enquiry into the functioning of the organization and being satisfied that the organization, upon fulfilling the requirements as are specified by the Government from time to time in this behalf, can be registered under the provisions of section 51, the competent authority shall issue the certificate of registration or for renewal thereof, to the organization in Form V appended herewith .

(9) The competent authority shall maintain register in the office, including in the form of electronic records, in respect of certificate of registration granted under sub-rule (1) and renewal of certificate of registration granted under sub-rule (4).

7. Appeal against the order of competent authority.– (1) Secretary, Persons with Disabilities Welfare Department shall be the appellate authority for the purpose of section 53 of the Act. Any person, aggrieved by the order of the competent authority, refusing to grant a certificate of registration or renewal or revoking a certificate of registration may, within thirty days from the date of the order, prefer an appeal to the appellate authority.

(2) Procedure for appeal.- An appeal before the appellate authority shall be made in following manner and accompanied by, –

(a) memorandum of appeal,

(b) name, description and the address of the appellant organization;

(c) name, description and the address of the opposite party or parties, as the case may be, so far as they may be ascertained;

(d) facts relating to appeal and cause of action when and where it arose;

(e) documents in support of the allegations contained in the complaint; including order of the competent authority, against which appeal is being filed;

(f) the reliefs, which the appellant claims.

(3) The appellant shall serve the copy of appeal, alongwith relevant documents, in advance to the respondent parties within the period of thirty days and acknowledgement thereof shall be annexed with the appeal at the time of filing of appeal.

(4) On receipt of appeal, within stipulated period of thirty days or after passing an appropriate order for condonation of delay for filing appeal, the appellate authority shall issue a notice of appeal and call say or statement in writing of the respondent parties.

(5) On receipt of notice of appeal, respondents shall submit their say or statement in writing before the appellate authority along-with documents supporting their say, within stipulated period of fifteen days or before the date as mentioned in the notice.

(6) The appellate authority, without say or written statement of respondent parties if satisfied, based on facts and circumstances of the case, may grant interim orders or directions, as it thinks fit.

(7) On the date of hearing or any other date of adjourned hearing the parties or their duly authorized representative shall appear before the appellate authority.

(8) Where the appellant or his representative fails to appear before the appellate authority on such days, the appellate authority may either dismiss the appeal on account of default or decide the same on its own merits.

(9) Where the opposite party or his representative fails to appear on the date of hearing, the appellate authority may take such necessary action as he deems fit for summoning and enforcing the attendance of the opposite party.

(10) The appellate authority, if he has reason to believe that after giving reasonable time, the opposite party fails to appear and / or to submit its written statement on stipulated date or delaying the procedure or avoiding its appearance on due service of notice against them, after passing reasoned order in writing in this regard, may dispose of the appeal ex-parte.

(11) The appellate authority may on such terms as he deems fit and at any stage of the proceedings, adjourn the hearing of the appeal.

(12) The appellate authority shall decide the appeal expeditiously as early as possible within the period of ninety days from the date of receipt of say or statement in writing of the opposite party and communicate its decision to all the concerned parties by registered post or e-mail or fax or through any other mode permissible under law;

Provided that, no hearing in appeal shall be conducted, without due notice to the respondents, at least ten days in advance.

(13) The appellate authority shall maintain register of appeals, received under section 53 of the Act, containing serial number, registration number of appeal and date of registration of appeal, name of the appellant and special school / workshop / MDC Home, etc., district name, date of receipt of appeal, date of decision on appeal, nature of decision, etc.

(14) Effect of revocation/cancellation of registration certificate.-The State Commissioner for Persons with Disabilities shall transfer the students or trainee and teachers or trainers and staff from the aided schools / workshops run by institutions, whose registration has been revoked/cancelled, to other same kind of schools or institutions in the nearby locations preferably within 25 kilometers and not beyond 50 kilometers radius. The Commissioner while doing so shall temporarily enhance the capacity of the said nearby school and pass order accordingly for the said temporary transfer of students / trainees / teachers and staff.

CHAPTER V

CERTIFICATE OF DISABILITY

8. Appeal against the decision of certifying authority.—(1) Any person aggrieved with the decision of the certifying authority issuing the certificate of disability, may within thirty days from the date of knowledge of the decision, prefer an appeal, to the designated Appellate Authority in the following manner :—

(a) the appeal shall contain brief facts and the grounds for preferring the appeal;

(b) the appeal shall be accompanied by a copy of the order of rejection of application or certificate of disability issued by the certifying authority, against which the appeal is being filed:

Provided that, where a person with disability is a minor or having any disability which renders the person with disability unfit to make such an appeal, the appeal on behalf of such person with disability may be made by his guardian, as the case may be.

(2) Any establishment has reason to believe that the person holding a disability certificate is found to be suspicious, once may file appeal before the designated appellate authority within thirty days from the receipt of knowledge of the same.

(3) On receipt of such an appeal under sub-section (1) or (2), the appellate authority shall provide the appellant and respondent if any, an opportunity of being heard and thereafter pass such reasoned and detailed order as it may deem fit:

Provided that, the appellate authority, on its own motion or otherwise satisfied, may refer concerned person to any medical expert or carry out medical examination of said person with disability, for re-assessment of his disability and after receipt of experts' medical opinion, pass an appropriate order:

Provided further that, re-assessment shall be done in accordance with the guidelines framed by the Central Government as per section 56 of the Act.

(4) Every appeal preferred under sub-rules (1) and (2) shall be decided as expeditiously as possible, within the period of sixty days from the date of receipt of the appeal.

(5) In case of the appeal on the date of commencement of these rules, the appellate authority shall issue notices to all the concerned parties of appeal and dispose of the appeal as per these rules.

CHAPTER VI

STATE ADVISORY BOARD ON DISABILITY

9. Allowances payable to the non-official members of the State Advisory Board.-—The non-official members nominated on the State Advisory Board on disability, under sub-clauses (i) and (ii) of clause (e) of sub-section (2) of section 66 of the Act, shall be paid travelling allowance for the meetings of the said Board, as are payable to Group-A officer of the Government of Maharashtra.

10. Procedure for transaction of business of the Board.—(1) Notice of the Meeting.- (a) The meetings of the State Advisory Board on Disability (hereinafter in this chapter referred to as "the Board") shall ordinarily be held at the place and on such dates as may be decided by the Chairperson.

"Provided that, two meetings of the Board shall be held within a year and it shall meet atleast once in every six months."३६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ (b) The Chairperson of the Board may, upon the written request of not less than one-third members of the Board, call a special meeting of the Board, in case of exceptional circumstances.

(c) The Member-Secretary shall give fifteen days' clear notice of an ordinary meeting and five clear days' notice of a special meeting to all the members specifying the time and the venue where such meeting is to be held and the business to be transacted thereat.

(d) Notice of a meeting may be given to the members of the Board by delivering the same to them by messenger or sending it by registered post to their respective last known places of residence or business or by email and in the case of exceptional circumstances, in such other manner as the Chairperson of the Board may thinks fit.

(e) The members desire to bring the subject matter for consideration of the Board shall give ten days' clear notice in writing to the Member-Secretary:

Provided that, the Chairperson may grant permission to bring such subject matter for consideration without the said advanced notice if he may think fit to do so.

(2) Presiding officer.—Every meeting of the Board shall be presided over by the Chairperson of the Board and in his absence by the Vice-Chairperson and if both the Chairperson and the Vice- Chairperson of the Board are absent, the members present shall elect one of them to preside over the meeting.

(3) Quorum.—(a) Two-third of the total members of the Board shall form the quorum for any meeting.

(b) If a meeting of the Board cannot be held for want of quorum, the Chairperson thereof may adjourn the meeting to such hours on the following or on some other future date as may be fixed by the Chairperson. No quorum shall be always necessary for the adjourned meeting of the Board.

(c) No matter which had not been on the agenda of the ordinary or the special meeting of the Board, as the case may be, shall be discussed at its adjourned meeting.

(4) Minutes.—

(a) The Member-Secretary shall maintain the record containing the names of all the members of the Board who attended the meeting of the Board and of the proceedings at the meetings in a book to be maintained for that purpose.

(b) The minutes of the previous meeting of the Board shall be read at the beginning of every succeeding meeting and shall be confirmed and signed by the presiding officer at such meeting.

(c) The proceedings shall be open to inspection by any member of the Board at the office of the Member-Secretary of the Board during office hours.

(5) Business to be transacted at meeting.- Except with the permission of the presiding officer, no business which is not included in the agenda or of which notice has not been given by a member under clause (e) of sub-rule (1) shall be transacted at any meeting of the Board.

(6) Agenda for the meeting of the State Advisory Board.- At any meeting of the Board, business shall be transacted in the order in which it is entered in the agenda, unless otherwise resolved in the meeting with the permission of the presiding officer:

Provided that, either at the beginning of the meeting of the Board or after the conclusion of the debate on a motion during the meeting, the presiding officer or a member of the Board may suggest a change in the order of business as entered in the agenda and if the Chairperson of the Board agrees, such a change shall take place.

11. Composition of District level Committee on Disability.—(1) The District Level Committee on disability referred to in section 72 of the Act, shall consist of,-

(i) District Collector- Ex-officio Chairperson;

(ii) Chief Executive Officer, Zilla Parishad- Member;

(iii)Additional Municipal Commissioner of the Municipal Corporation- Member;

(iv) Chief Officer of the Municipal Council or Nagar Panchayat within the Member;

district-

(v) Civil Surgeon - Member;

(vi) Chief Medical Officer - Member;

(vii) District Health Officer - Member;

(viii) District Manager, Maharashtra State Finance and Development Member;

Corporation for Persons with Disabilities Welfare

(ix) Representative

from Lead Bank within the district -

(x) Five members nominated by the Collector, from registered organizations Members;

in the State, representing each of the five groups of specified disabilitie

mentioned in the Schedule to the Act. Out of the nominated members at

least two members shall be persons with disability and minimum one female

(xi) District Social Welfare Officer, Zilla Parishad or Assistant Commissioner, Member- Social Welfare or District-level officer under administrative control of Persons Secretary.

with Disabilities Welfare Department

The Chairperson may invite any expert as Invitee Member.

(2) Tenure of non-official members of the Committee shall be for a period of three years from the date of appointment.

12. Functions of District- Level Committee.—

(1) The District - Level Committee on disability shall perform the following functions, namely:-

(a) The District - Level Committee on disability shall meet quarterly in a year;

(b) to advise the District authorities on matters relating to rehabilitation and empowerment of persons with disabilities;

(c) to monitor and review the implementation of the provisions of the Act and the rules;

(d) to monitor and review functioning of the District Planning and Development Council as well as expenditure of 5% of funds reserved by appropriate authority for welfare of persons with disabilities;

(e) assist the District authorities in implementation of schemes and programs of the Central and State Government for empowerment of persons with disabilities;

(f) take the cognizance of complaints relating to non- implementation of the provisions of the Act by the District authorities and recommend suitable remedial measures to the concerned authority to redress such complaints;

(g) take the cognizance of complaints made by the employees of Government establishments aggrieved by the action taken by the concerned grievance redressal officer under sub-section (4) of section 23 of the Act and recommend appropriate measures; and

(h) any other functions as may be assigned by the State Government, from time to time.

(2) The District Level Committee shall forward report of minutes of its each quarterly meeting to the office of the State Commissioner for persons with disabilities not later than fifteen days from the day of each and every meeting. State Commissioner shall review the said report.

CHAPTER VII

STATE COMMISSIONER FOR PERSONS WITH DISABILITIES

13. Salary and allowances and conditions of service of State Commissioner and officers and employees thereof.- (1) The salary and allowances payable to and other terms and conditions of service of the State Commissioner shall be as admissible and applicable to the Indian Administrative Service Cadre in the State of Maharashtra.

(2) The salary and allowances payable to and other terms and conditions of service of officers and employees of the office of the State Commissioner shall be as admissible and applicable to the officers and employees of the State Government.

14. Advisory Committee to assist the State Commissioner,—(1) There shall be a Advisory Committee constituted by the State Government to assist the State Commissioner for Persons with Disabilities. The Advisory Committee shall consists of,-

(a) three experts to be nominated by the State Government who are working in the rehabilitation of the persons with disabilities;

(b) the State Commissioner for the persons with disabilities may invite subject or domain expert as per the need who shall assist him in meeting or hearing and in preparation of the report.

(2) The tenure of the members of the Advisory Committee shall be for a period of three years and the members shall not be eligible for re-nomination.

(3) The members of the Advisory Committee shall receive the travelling allowance as payable to the Group-A officer of the Government of Maharashtra.

15. Submission of Annual Report by the State Commissioner.- (1) The State Commissioner for the Persons with Disabilities shall, as soon as may be, after the end of the financial year, but not later than the 30th day of September in the next ensuing year, prepare and submit to the State Government an annual report giving a complete account of his activities during the said financial year.

(2) In particular, the annual report referred to in sub-rule (1) shall include the details of separate matters be provided under separate heads inter-alia containing therein information in respect of each of the following matters, namely:-

(a) names of officers and employees in the office of the State Commissioner and a chart showing the organizational set up;

(b) the functions which the State Commissioner has been empowered under the Act and the highlights of the performance in this regard;

(c) the main recommendations made by the State Commissioner;

(d) progress made in the implementation of the Act; and

(e) any other matter deemed appropriate for inclusion by the State Commissioner or specified by the Government from time to time to be included in the report.

CHAPTER VIII

SPECIAL PUBLIC PROSECUTOR

16. Fee and other remunerations of Special Public Prosecutor.—The fee and other remunerations of the Special Public Prosecutor specified or appointed under sub-section (1) of section 85 of the Act shall be such as may be decided by the State Government, from time to time.

CHAPTER IX

STATE FUND FOR PERSONS WITH DISABILITIES

17. Constitution of State Fund for persons with disabilities and its management under

section 88 of the Act.-

(1) There shall be constituted a fund to be called as State Fund for persons with disabilities (hereinafter referred to as 'the State Fund');

(2) The following shall be paid into and form part of the State Fund :–

(a) sums received from the State Government, for this purpose;

(b) all sums received by way of grant, gifts, Corporate Social Responsibility (CSR) funds, donations, benefactions, bequests or transfers for this purpose;

(c) all sums received from such other sources as may be decided by the State Government. (3) There shall be a governing body consisting of the following members to manage the State Fund, namely:-

(a) Secretary, Persons with Disabilities Welfare Department, Government of Maharashtra - Chairperson;

(b) Secretary, Finance Department, Government of Maharashtra – Member;

(c) Secretary, Planning Department, Government of Maharashtra- Member;

(d) Joint Secretary / Deputy Secretary, Persons with Disabilities Welfare Department – Member;

(e) State Commissioner for Persons with Disabilities- Member-Secretary;

(4) The governing body shall meet as often as necessary, but at least once in every financial year.

(5) The Member-Secretary, shall perform all the transactions connected with the State Fund and the Accounts Officer of Commissionerate shall maintain proper accounts.

18. Utilization of the State Fund.- (1) The State Fund shall be utilized for the following purposes, namely :—

(a) to implement community based programs for the welfare and rehabilitation of persons with disabilities and for such purpose to give financial assistance in the areas which are not specifically covered under any scheme or program of the Government of India, State Government, financial corporations or local bodies or are not adequately funded under such scheme or program;

(b) any other program or activity to support the holistic growth, development and well-being of persons with disabilities covered under the Act and the rules;

(c) to do all other things that are incidental and conducive to the above purposes and for the purpose of implementation of the provisions of the Act;

(d) such other purposes as may be decided by the governing body;

(e) administrative and other expenses of the State Fund, as may be required to be incurred by or under the Act;

(2) Every proposal of expenditure shall be placed before the governing body for its approval.

(3) The governing body may appoint such staff as it may think appropriate to look after the management and utilization of the State Fund based on requirements.

(4) The State Fund shall be invested in such manner as may be decided by the Government, from time to time.

19. Procedure for Expenditure.—

State Fund shall be utilized in the following manner :—

(a) The State Fund for the persons with disabilities shall be sanctioned by the governing body.

(b) The concerned District Level Committee, shall forward the proposals of their district, received by them, to the administrative department through the State Commissioner for Persons with Disabilities, within thirty days from receipt of the proposal with specific recommendations alongwith appropriate scrutiny at its level, taking into consideration the aspects of demand and the reliefs sought therein.

(c) On receipt of said proposal from the District Level Committee, the concerned administrative Department shall forward the same with its appropriate remarks and recommendations for grant of required funds, to the governing body of the State Fund for Persons with Disabilities, within thirty days of receipt of the proposal:

Provided that, the concerned administrative Department shall issue guidelines at its level for making scrutiny of proposal, recommendations, etc.

(d) The governing body shall decide the said proposal on its own merits within thirty days of receipt of the proposal :

Provided that, the governing body may refuse said proposal, with reasoned order :

Provided further that, said disbursement method shall be in accordance with the norms laid down by the Government in this regard, from time to time.

Explanation-I : In case of medical aid, said disbursement shall be made available to the Public Health Department by the governing body of State Fund, in the name of said beneficiary person with disabilities.

Explanation -II : In case of accessibility, said funds shall be made available to the Public Works Department, who is carrying out accessibility construction in the particular area.

20. Budget.— The Member-Secretary of the State Fund shall prepare the budget for incurring expenditure under the State Fund in each financial year showing the estimated receipt and expenditure of the Fund, in the month of January every year and shall place the same for consideration of the governing body.

21. Annual Report.— The Member-Secretary of the State Fund shall prepare the annual report of the State Fund and include a Chapter on the State Fund in the said Annual Report. [As mention in rule 15]महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ ४१

Form – I

[See rule 4 (2) (a) and (b)]

Form of application for appointment of limited guardian to the designated authority by

a person with disability, parent, relative or a registered organisation.

Application (Name/Organisation Name) Date:

To

The District Collector (Designated authority)

Sir/Madam,

(Name of the disabled person)__ is a person with disability and require a limited guardian to take legally binding decisions regarding ____(specify the reason for limited guardianship)________.

I / We hereby request that ______________________ be appointed as limited guardian of the said disabled person for a period of______________________(in months).

We furnish hereunder further details and request early decision.

1. Particulars of the person with disability: -

(1) Name of the person with disability:

(2) Complete postal address:

(3) Age: (Years)

(4) Male/female/transgender :

(5) Type of disability and percentage of disability:

(Self-attested copy of the Disability Certificate to be enclosed)

(6) ID card No./UDID No.:

(Self-attested copy to be enclosed)

(7) Aadhar card No:

(Self-attested copy to be enclosed)

(8) Contact No:

(i) Landline :

(ii) Mobile :

(iii) Email Address, if any:

2. Particulars of the Applicant: -

(1) Name of the applicant:

(2) Complete postal address:

(3) Age: (Years)

(4) Gender: Male / Female / Transgender.

(5) Relationship with person with disability:

(6) Aadhar card No. of the Applicant:

(Self-attested copy to be enclosed)

(7) Contact No:

(i) Landline :

(ii) Mobile :

(iii) Email Address, if any:

3. Particulars of the persons or registered organization proposed to be appointed as

limited guardian: -

(1) Name of proposed person / organisation for limited guardianship :

(2) Complete postal address:

(3) Age

(In case of an organisation date of incorporation):

(4) Male/female/transgender :

(5) Relationship with person with disability:

(6) Details of applicant :

( If applicant is an individual; Aadhar card and PAN card of the applicant and in case registered Organization details of registration,) (Self-attested copy to be enclosed)

(7) Contact No.:

(i) Landline :

(ii) Mobile :

(iii) Email :

(8) Purpose for which limited guardianship is required:

(Please attach documents if any)

(9) Period for which the support of limited guardianship is required:

(10) Details of situation if any which warrants limited guardianship:

(Please describe in brief)

(A) Consent of the person to be appointed as limited guardian.

I / We hereby agree to be the limited guardian of ____________________________ for a period of____________and shall discharge my / our obligation with due diligence.

Name and signature of the Name and signature of the

Applicant / Person with disability. proposed limited guardian/s.

(B) Consent of the parent / legal parent of person with disability

I / We hereby agree for --------------------- to be the limited guardian of ____________________________ for a period of____________.

Name and signature of the parent / legal parent of person with disability.

Form – II

[See rule 4 sub-rule (2) clause (f)]

Form of confirmation of appointment of limited guardian by the Designated Authority

I Shri / Smt ___(Name of the Officer)____, District Collector, __(Name of the district)__ District having considered the application made by ___ (name of person with disability / a registered organisation or / parent or relative) hereby appoint ________________________ as limited guardian for Shri / Smt___(name of the person with disability) for a period of ___________________ for the purpose of taking legally binding decisions regarding _______________________. The obligations of limited guardian shall be as listed below:

Obligations :

(i)……………………..

(ii) ………………………..

(iii) ………………………

Joint photo of limited guardian and person with disability

Place: -

Date: -

Signature of Designated authority Stamp/seal.

Form – III

[See rule 4 sub-rule (4)]

(Form for the report from Limited Guardian.)

Name and address of limited guardian Date:

To

The District Collector (Designated authority)

Sir/Madam,

I am appointed as limited guardian of ------------------- for______________________ purpose for a period of______________________ vide order No.-------------- dated---------. I hereby furnish following report regarding fulfillment of obligations vested as limited guardian.

1) Details of movable / immovable properties purchased and investments made for person with disability :

TABLE-A

(Details of purchases of Assets)

TABLE-B (Specify purchases of Investments)

1) Details of major expenses made for person with disability :----------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------

2) Details of legal decisions made on behalf of person with disability :-----------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------

3) Other details if any :-----------------------------------------------------------------------

Signature of the Limited Guardian of person with disability Date :

Place :

FORM – IV

[See rule 6 sub-rule(1)]

Application for a Certificate of Registration/Renewal

Date: / / .

To

The Competent Authority and the Commissioner for Persons with Disabilities, Maharashtra State, Pune

Through

The District Social Welfare Officer,

Zilla Parishad, ……………./ or

Assistant Commissioner, Social Welfare, Mumbai City / Mumbai Suburban / District level officer designated by the Government.

(Strike out whichever is not applicable)

Subject - Application for a Certificate of Registration/Renewal.

(1) Name of institute/ company/ trust and address:

Phone/Mobile No. and official email:

(2) Institution in respect of which application is made:

(a) Name:

(b) Address (Office / Project):

(c) Phone / Fax / Telex / (Office) :

(d) Email ID:

(3) Types of Project / Activity (Choose from following list) :

(i) Early Intervention center / Day care center for children below 6 years.

(ii) Special School (aided);

(iii) Special School (unaided);

(iv) Integrated School;

(v) Vocational training center, Assisted workshop;

(vi) Residential center for children (below 18 years);

(vii) Residential center / Group home (Age: 18 years and above);

(viii) Mentally Deficient Children Home under Child Welfare Committee (Government sponsored);

(ix) Community based rehabilitation activities for persons with disability ;

(x) Activities to assist persons with disability for marriage, Distribution of aids appliances, Surgery and Therapy (regular or camps). Awareness camps and Self advocacy for persons with intellectual disability. Books and Teaching aids, Research and Technology adaptation in the field related to persons with disability (underline applicable activities);

(xi) In case of any other activity considered fit by appropriate authority

State details: -----------------------------------------------------------------.

(4) (i) Name of the Acts under which the applicant / institution is already registered:

(a) --------------------------------------------------

(b) --------------------------------------------------

(c) --------------------------------------------------

(ii) Registration No., Date of registration and purpose :

(a) --------------------------------------------------

(b) --------------------------------------------------

(c) --------------------------------------------------

(Please attach copy)

(5) Whether Memorandum of Association and Bye-laws of the institution are enclosed:

Yes\No. (If yes, please attach copy)

(6) Self declaration regarding infrastructure facilities for the services offered to persons with disability- Provide details in an affidavit in separate sheet.

(7) Payment details of Registration fee or renewal fee :

(Attach Copy of receipt)

(8) Other information required and list of documents to be attached:

List of Managing Committee members / Trustees and office bearers as per latest Schedule 1 issued by concerned Hon'ble Charity Commissioner indicating name, age, Aadhar no. years with institute, no. of years' experience in disability sector, any past police FIR/ conviction, exiting court case, if any.

(a) A copy of the latest annual report which indicates work carried out. (Mention financial year) (b) Audited Statement of accounts duly certified by Chartered Accountant of last three financial years.

(i) Receipt and Payment Account

(by Chartered Accountant for the last three years).

(ii) Income and Expenditure Account

(by Chartered Accountant for the last three years).

(iii) Balance sheet for the last three years

(by Chartered Accountant for the last three years).

(c) Expected sources of funds and projection for next 3 years.

(d) Places of operation (from where the beneficiaries are expected).

(e) Information of premises (owned, leased, long leased / its Area/ Area planned to used), provide self-attested proof.

(f) Grievances/appeal/any other court case filed against Government or filed by

public, against the institution.

(g) Copy of registration/ renewal certificate.

(9) All registered institutions should display the following information for the beneficiaries at a conspicuous place.

(a) Details of all fees/charges those are chargeable from students/residents/ beneficiaries.(Attach separate sheet of particulars).

(b) Name, address and telephone no. of the State Commissioner for disabilities for grievance redressal.

Signature of the Applicant.

Name :

Designation :

Address :

Date :

Office Stamp :

Form-V

[See Rule 6 (8)]

Government of Maharashtra

Office of the Commissioner, Person with Disabilities, Maharashtra State

3, Church Road, Pune – 411001

Certificate of Registration / Renewal

Issued under the provisions of section 51 of

the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and

rule 6 of Maharashtra State Rights of Persons

with Disabilities Rules, 2024]

Registration No. …………/……………(Year) Date : / /

This it to certify that ___________________________________(Name of the Registered Organisation) has completed the formalities and procedures for issuance of registration certificate under sub-section (2) of section 51 of the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and rules made thereunder.

Details of Registered Organisation, Undertakings / project of the organisation, authorised representative of organisation :-

1. Name, Registered address, website, Email Id of the organisation : _______________________ _____________________________________________

2. Nature, Name, registered address and Email Id of the Undertakings / Projects of the organisation: __________________________________________________________________ 3. Full Name, Address, Contact number and Email Id of the Authorised representative of the Organisation: _________ ___________ ______________

This registration certificate is issued on this___day of_________(Month)____________ is valid till _____________(date), and is issued by the below authorised signatory / competent authority of the Persons with Disabilities Welfare Department, Government of Maharashtra subject to compliance of the Terms and Conditions laid down herein, by the authorised representative of the organisation.

DETAILS OF REGISTERED PROJECT

(Prior to Renewal / issue of Registration Certificate)

For Special Schools, Colleges, Training Centres / Mentally Deficient Children's Homes

Original Status

For Rehabilitation Undertakings / Projects other than Special Schools / Workshops / MDC Homes

Original Status

Renewal Status

DETAILS OF PROJECT AFTER RENEWAL / ISSUE OF REGISTRATION CERTIFICATE

Signature and Seal of Competent Authority.

Terms and Conditions of Registration Certificate/Renewal

(1) This certificate is non-transferable.

(2) This Certificate of Registration shall not confer rights to the institution for availing grant-in-aid from the Government.

(3) Duplicate Certificate will be issued on payment of requisite fees with this office.

(4) The concerned institution is legally bound to produce this original certificate at the time of renewal. Non-production thereof, the institute will not be entitled to get renewal.

(5) Misuse of this certificate will be criminally prosecuted.

(6) The holder of the certificate is legally bound to display this certificate at conspicuous place of project.

(7) This certificate is valid for abovementioned project only.

(8) The holder of this Certificate of Registration shall abide by the conditions of this Certificate of Registration and the provisions of the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and the Central and State rules/regulations and orders made there under.

(See rule 6 (2))

List of Documents

To be attached along with application for registration / renewal regarding facilities provided

in institution and standards maintained therein.

Please state infrastructural facilities available to provide services to the persons with disability (Undertaking-wise), in the following manner, for—

(I) Early Intervention Center / Day care :

Centre for children upto 6 years.

(a) Number of children the center can provide care:

(b) Number of children already availing care:

(c) Number of trained and qualified therapists / Para-medical staff :

(Attach separate sheet, containing names, posts, qualifications, date of appointments, category, Recognition / reference number of Rehabilitation Council of India if any, etc.) (d) Number of trained and qualified special educators (Rehabilitation Council of India registered and as per State / Central Government act):

(Attach separate sheet, containing names, posts, qualifications, date of appointments, category, recognition / reference number of Rehabilitation Council of India if any, etc.) (e) Therapy room area (As per District Early Intervention Centre guidelines):

(f) Availability of accessible Toilets for children: Numbers, Area, Accessibility Details, Certificate of Commencement and / or Completion issued by Competent Authority.

(g) Equipment for required therapy: Enclose list of equipments.

(II) Special school / Integrated school:

(Aided or Unaided), registered with Education Department:

(a) Number of children the school can admit (in aided / unaided)

(Intake Capacity) :

(b) Number of children admitted and coming regularly (in aided / unaided) :

Attach list with Unique Disability ID (UDID) number with Name, Permanent Place of Residence, Date of Admission, Date of Birth, Aadhar Card No., Class, Category.

(c) Individual education plan (IEP) maintained for all students:

Attach individual's case files.

(d) Whether State school code for Special schools followed: Yes / No.

(e) Number of Rehabilitation Council of India qualified special teachers.

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, caste, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate like reference number, date of expiry of certificate etc.

(f) Number of support / Non-teaching staff :

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, caste, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval if any, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate if any.

(g) Number of accessible class rooms and total area :

Attach copy of certified plan of Building, Map of Play Ground, classroom's details etc. (h) Availability of accessible toilets for children: Yes/ No

(i) Biometric attendance system: Yes / No

(j) Have fulfils the norms for appointment of teachers and employees of schools as per provisions of the Maharashtra State Public Service (Reservation for Scheduled Caste, Scheduled Tribe, De-notified Tribes (Vimukta Jatis), Nomadic Tribes, Special Backward Category and Other Backward Class) Act, 2001 (Mah. VIII of 2004).

(k) Have you given advertisement in newspaper for recruitment of employees?

(l) How many employees are relatives of Office bearers/managing committee members of society?

III. Vocational training center, Assisted workshop (Aided or Unaided)

(a) Number of persons the centre can admit

(Capacity):

(b) Number of persons admitted and training regularly :

Attach list with Unique Disability Identity (UDID) number / Disability Certificate with Name, Permanent Place of Residence, Date of Admission, Date of Birth, Aadhar Card No., and Category.

(c) Vocational Courses (recognised by State / National skill Development Council / NIEPID / NIEPMD) offered for training.

Attach copy of course-wise details of trainees.

(d) Unskilled Courses offered for training.

Attach copy of course-wise details of trainees.

(e) Number of Rehabilitation Council of India qualified special teachers and workshop instructors:

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, category, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of RCI certificate.

(f) Number of support staff :

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, category, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval if any, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of RCI certificate if any.

(g) Number of accessible workshop rooms and total area :

Attach copy of certified plan of Building, Map of Play Ground, Workshop-room's details etc. (h) Availability of accessible toilets for trainees : Yes/ No

(i) Biometric attendance system: Yes / No

(j) Have fulfills the norms for appointment of teachers and employees of school as per provisions of the Maharashtra State Public Service (Reservation for Schedule Caste, Scheduled Tribes, De-notified Tribes, (Vimukta Jatis), Nomadic Tribes, Special Backward Category and other Backward Classes) Act, 2001 (Mah. VIII of 2004)?

(k) Have you given advertisement in news paper for recruitment of employees?

IV. Residential center for children (below 18 years) MDC Homes :

(a) Number of children the hostel can admit (Intake Capacity):

(b) Number of children admitted and coming regularly: Attach list with Unique Disability Identity (UDID) number / Disability Certificate

(c) Recognition issued by Women and Child Welfare department :

Attach copy of certificate of registration issued under Juvenile Justice Act, 2015.

Attach copy of renewal of said certificate, if any.

Attach copy of terms and conditions laid down by the Women and Child Development Department, in view of recognition, renewal of MDC Homes.

(d) Number of Rehabilitation Council of India qualified special teachers or workshop instructors:

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, category, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate.

(e) Number of therapists (Occupational, Physio, Speech, Psychiatrist):

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, category, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate.

(f) Number of support staff :

Attach separate sheet of details, name, designation, date of appointment, category, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate.

(g) Availability of accessible toilets for children: Yes/ No

(h) Biometric attendance system: Yes / No

(i) Has fulfills the norms for appointment teachers and employees of school as per provisions of the Maharashtra State Public Service ( Reservation for Schedule Caste, Schedule Tribes, De-notified Tribes, (Vimukta Jatis), Nomadic Tribes, Special Backward Category and other Backward Classes) Act, 2001 (Mah. VIII of 2004).

(j) Have you given advertisement in newspaper for recruitment of staff? Specify the name of Newspaper and attach copy thereof.

(k) How many employees are relatives of Office bearers/managing committee members of society?

V. Rehabilitation Project (Age: 18 years and above)

(a) Number of persons the center can admit (Capacity) :

(b) Number of persons admitted and coming regularly: Attach list with UDID number / Disability certificate

(c) How are residential living of male and female segregated and indicate features for ensuring security of female residents.

(d) Number of Rehabilitation Council of India qualified staff

(e) Number of therapists (Occupational, physio, speech, Psychiatrist)

(f) No of support staff

(g) Number of accessible living rooms/ dormitories and total area

(h) Availability of accessible toilets for children: Yes / No५४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, सप्टेंबर ५, २०२४/भाद्रपद १४, शके १९४६ (i) Biometric attendance system: Yes/ No

VI. Community based rehabilitation activities for Persons with disability :

(a) Details of planned activities

(b) Details of activities carried out in the past 3 years. Provide UDID number or disability certificate of present and past beneficiaries

(c) Details of trained health/rehabilitation professionals

(d) Location of operation- State /district/taluka or city (as applicable with GPS Coordinates) VII. Other Activities :

Activities to assist persons with disability for marriage, distribution of aids and appliances, surgery and Therapy (regular or camps), Awareness camps, Self-advocacy for persons with intellectual disability, Self-help group, Books and Teaching aids, Research and Technology adaptation, Cultural and Sports Activities, Rehabilitation in the field related to persons with disability (underline applicable activities).

(a) Number of beneficiaries attended in last three years.

(b) Attach copy showing details of beneficiaries.

(c) Attach copy of details of activities done in last three years.

(d) Attach copy of details of resource persons, whose services have been made available in last three years.

(e) Attach copy of case files of beneficiaries.

(f) Attach list of supporting staff with details, name, designation, date of appointment, caste, date of proposed retirement, present pay scale, date of approval, Educational Qualification, Additional Qualification, Renewal details of Rehabilitation Council of India certificate.

(g) Attach list of infrastructure made available by the institution for the said project.

VIII. Other Documents :

Other documents enlisted hereunder are mandatorily to be attached with the application for certificate of registration and renewal thereof, granted for particular project.

(a) Resolution of executive committee of the organisation for registration and / or renewal of certificate.

(b) Last three years Audit Reports of institution, certified by Registered Chartered Accountant, with endorsement of the concerned Charity Commissioner Office regarding uploaded it on the website of said office.

(c) Attach copy of Permanent Account Number (PAN)

(d) Attach copy of Tax Deduction and Collection Account Number (TAN)

(e) Attach certificate under Foreign Currency Regulation Act (FCRA)

(f) Attach copy of certificate under Sec. 12 AA of Income Tax Act.

(g) Attach copy of Income Tax Returns for last three years (ITR).

(h) Attach copy of certificate issued under Prevention of Food and Drugs Adulteration Act (FDA)

(i) Attach copy of Safety measures compliance as per Guidelines of National Commission for Child Protection Rights.

(j) Attach copy of updated Fire Audit Report of building.

(k) Attach copy of updated Roaster Point Register.

(l) Attach copy of enrollment of institution, project, staff, students under SARAL where applicable.

(m) Attach documents regarding wall-compound of premises.

(n) Attach copy of Access Audit, Retrofitting Construction Work.

(o) Attach copy of 7/12 Abstract/Property Card of land, on which said building is erected.

(p) Self-attested copy of latest electricity bill.

(q) Details of pending cases against the management of Institution (If any, under any court of law).

(r) Attach copy of Rules and Regulations of the institution, certified by concerned Charity Commissioner Office.

(s) Attach copy of Public Trust Register (PTR)

(t) Attach copy of Rent Certificate certified by Public Works Department, In terms of grants-in aid institutes.

(u) Attach copy of drinking Water Filter/Purifier Installation document.

(v) Attach copy of Installation CCTV cameras in premises.

(w) Attach list of equipment provided in various therapies.

(x) Details of cleanliness, sanitization, health checkup in the last year.

(y) In case of Residential Schools/Workshops, attach list of utensils provided per inmate as well as commonly used utensils.

(z) Details of activities performed during last year in the project regarding to Yoga, Physical Training, Sports, and Cultural etc.

(aa) Details of Rehabilitation done by the institute during last three years.

(bb) Details of benefits made available under Samagra Shiksha Abhiyan or Integrated Education.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

VIJAY WAGHMARE, Secretary to Government, ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.