भाग चार, असा. क्रमांक ४५, पर्यटन व सांस्कृतिक कार्य विभाग, सन २०२४ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमांक १०. महाराष्ट प्राचीन स्मारके व पुराणवस्तुशास्त्रविषयक स्थळे व अवशेष अधिनियम, १९६० यात सुधारणा करण्यासाठी अध्यादेश. सोमवार, १४ ऑक्टोबर २०२४.

RNI No. MAHBIL /2009/35530

महाराष्ट्रा श्रा रा

अ ाधारण्भाग्चार

्षय् २४्अ ् २] टम्ार४्ऑक्टोर् १४् २ १४/आश्श् ४्र श् १९ [रृषठीे्४४्ति ंम्:्रुरर्ये् ३.२२

अ ाधारण्क्रमा ्१५

प्रातिध ृ्प्रा ारश

महाराष्ति्धाशमडळेाचे्अतिधतिशर्यम्राज्र्यरालांाशी्प्राख्र्यातिर् शलांेलांे्अध्र्यादेर् शलांेलांे्ति्तिशर्यम.्

अशुक्रमतिण ा

रृषठीे

श् २ १्चा्महाराष्अध्र्यादेर्क्रमा ् २.— मंहुाराष्ट्र प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणास्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष अदिधादिनांयमं, १९६० याता सुधाराणा काराण्यासाठी अध्यादाेश . . . . . .

-४ रर्य्श् ास् ृति ् ार्य्ति्भाग्

मंत्रालय, मंादामं कामंा मंार्ग, हुतात्मंा राजर्गुरु चौका, मंु

ंबई ४०० ०३२,

दिदानांांका १४ ऑक्टोबरा २०२४.

MAHARASHTRA ORDINANCE No. X OF 2024.

AN ORDINANCE

TO AMEND THE MAHARASHTRA ANCIENT MONUMENTS AND

ARCHAEOLOGICAL SITES AND REMAINS ACT, 1960.

श् २ १्चा्महाराष्अध्र्यादेर्क्रमा ् २.

महाराष्प्राचीश्स्मार श्रुराण्स्ुरास्ाति्षर्य ्स्थळे्अ्रेष्अतिधतिशर्यम४् ९२्र्या्

ुधारणा् रण्र्या ाठी्अध्र्यादेर.्

ज्र्याअथी४्राज्य दिधानांमंडळाच्या दाोन्हुी सभार्गृहुांचौे अदिधाेशनां चौालू नांाहुी ;

)१(

भार्ग चौारा-४५–१२ महाराष्ट्रा श्रा रा अ ाधारण्भाग्चार, ऑक्टोर् १४् २ १४/आश्श् ४्र श् १९ १९६१ चौा मंहुा. १२.

/तिण्ज्र्याअथी४ याता यापुढे दिदालेल्या प्रायोजनांांकारिराता, मंहुाराष्ट्र प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष अदिधादिनांयमं, १९६० याता सुधाराणा काराण्यासाठी मंहुाराष्ट्राच्या राज्यपुालांनांी तात्काळा कायगाहुी काराणे जीमंुळाे आश्यका व्हुाे अशी पुरिरास्थिस्थताी अस्थिस्तात्ाता असल्याबद्दल त्यांचौी खात्राी पुटोली आहुे ;

त्र्याअथी४्/ा४ भाराताच्या संदिधानांाच्या अनांुच्छेदा २१३ च्या खांड (१) द्वाराे प्रादानां काेलेल्या अदिधाकारांचौा ापुरा कारूनां, मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल, याद्वाराे, पुढेील अध्यादाेश प्राख्यादिपुता काराीता आहुेता :– . (१) या अध्यादाेशास, मंहुाराष्ट्र प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष संदिक्षाप्ता नांा प्रारांभा. (सुधाराणा) अध्यादाेश, २०२४, असे म्हुणाे.

(२) ताो, तात्काळा अंमंलाता येईल.

१९६१ चौा मंहुा. १२.

. मंहु ाराष्ट्र प्राचौीनां स्मं ाराकाे पुराणस्ता ुशास्त्रादिषयका स्थळा े अश ेष अदिधादिनांयमं, १९६० (याता यापुढे ज्याचौा दिनांदाेश, "मंुख्य अदिधादिनांयमं" असा काेला आहुे) याच्या कालमं ३३ मंध्ये,- सनां १९६१ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका १२ याच्या कालमं ३३ चौी सुधाराणा.

(१) पुोटो-कालमं (१) मंधाील, "पुराकाष्ठीा ताीनां मंदिहुनांे मंुदाताीच्या काैदाेचौी दिशक्षा दिकांा पुराकाष्ठीा पुाचौ हुजारा रुपुये दाण्डाचौी दिशक्षा हुोईल" या मंजकाुराऐजी, "जी दाोनां षापुयता ाढेदिता येईल इताक्या मंुदाताीच्या कारासाचौी, दिकांा जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(२) पुोटो-कालमं (१) नांतारा, पुढेील पुोटो-कालमं समंादिष्टो काराण्याता येईल:-

" (१अ) जो काोणी,-

(एका) संरादिक्षाता स्मंाराकांच्या पुरिरासरांमंध्ये मंद्य दिकांा काोणताेहुी मंादाका पुदाथग सेनां काराील दिकांा ताे बाळार्गील; दिकांा

( दाोनां ) संरादिक्षाता स्मंाराकांच्या पुरिरासरांमंध्ये काोणताेहुी अश्लील काृत्य काराील; दिकांा

(ताीनां) संरादिक्षाता स्मंाराकांच्या पुरिरासरांमंध्ये जुर्गारा खाेळाेल,

त्याला, दाोषदिसद्ध झाल्यारा, जी सहुा मंदिहुन्यांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या मंुदाताीच्या कारासाचौी दिकांा जी एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल, दिकांा दाोन्हुी दिशक्षा हुोताील.";

(३) पुोटो-कालमं (२) मंधाील,–

(अ) "पुराकाष्ठीा दाोनां हुजारा रुपुये दाण्डाचौी दिशक्षा हुोईल" या मंजकाुराऐजी, "जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(ब) "पुंचौीस रुपुये" या मंजकाुराऐजी, "पुाचौशे रुपुये" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(४) पुोटो-कालमं (३) मंधाील, "पुराकाष्ठीा पुाचौ हुजारा रुपुये दाण्डाचौी दिशक्षा हुोईल ;" या मंजकाुराऐजी, "जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल;" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल.

३. मंुख्य अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ३५ मंध्ये,–

(१) "दाण्ड प्रादिक्रया संदिहुता, १८९८ " या मंजकाुराऐजी, "भाराताीय नांार्गरिराका सुराक्षा संदिहुता, २०२३" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(२) "संदिहुताेच्या" या मंजकाुराऐजी, "संदिहुताेच्या" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल.

१८९८ चौा ५. २०२३ चौा ४६.

सनां १९६१ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका १२ याच्या कालमं ३५ चौी सुधाराणा.

१. मंुख्य अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ३६ मंध्ये,–

(१) " दाण्ड प्रादिक्रया संदिहुता, १८९८ दिहुचौे कालमं ३२" या मंजकाुराऐजी, "भाराताीय नांार्गरिराका सुराक्षा संदिहुता, २०२३ दिहुच्या कालमं २३" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(२) "दाोनां हुजारा रुपुयांपुेक्षा" हुा मंजकाूरा, ज्या ज्या दिठीकाणी आला आहुे त्या दाोन्हुी दिठीकाणी, त्या १८९८ चौा ५. २०२३ चौा ४६.

सनां १९६१ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका १२ याच्या कालमं ३६ चौी सुधाराणा.

मंजकाुराऐजी, "पुन्नांास हुजारा रुपुयांपुेक्षा" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल.

५. मंुख्य अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ४१ मंधाील, पुोटो-कालमं (३) मंध्ये,–

(१) खांड (एका) मंधाील, "पुराकाष्ठीा पुाचौ हुजारा रुपुये दांडाचौी दिशक्षा हुोईल" या मंजकाुराऐजी, "जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

सनां १९६१ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका १२ याच्या कालमं ४१ चौी सुधाराणा.

(२) खांड (दाोनां) मंधाील, "पुाचौ हुजारा रुपुये दांडाचौी दिशक्षा हुोईल" या मंजकाुराऐजी, "जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल;

(३) खांड (ताीनां) मंधाील, "पुाचौशे रुपुये दांडाचौी दिशक्षा हुोईल" या मंजकाुराऐजी, "जी दाहुा हुजारा रुपुयांपुेक्षा कामंी नांसेल पुरांताु, एका लाखा रुपुयांपुयता ाढेदिता येईल इताक्या द्रव्यदांडाचौी दिशक्षा हुोईल" हुा मंजकाूरा दाखाल काराण्याता येईल.

तिश्ेदेश्

मंहुाराष्ट्र प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष अदिधादिनांयमं, १९६० (१९६१ चौा मंहुा. १२) यामंध्ये, मंहुाराष्ट्र राज्याताील (राष्ट्रीय मंहुत्त्ाचौी म्हुणूनां जाहुीरा काेलेल्या व्यदितारिराक्ता इतारा) प्राचौीनां ऐदिताहुादिसका स्मंाराकाे आदिण अदिभालेखा पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे आदिण अशेष जतानां काराण्यासाठी आदिण तात्संबंदिधाता बाबंसाठी अदिधाका चौांर्गल्या ताराताुदाी काराण्याकारिराता ताराताूदा काेली आहुे.

मंराठीा साम्राज्याचौे संस्थापुका छेत्रापुताी दिशाजी मंहुाराज यांनांी दिदिधा दिकाल्ले बांधालेले आहुेता. हुे दिकाल्ले मंहुाराष्ट्राच्या सुणग इदिताहुासाचौे साक्षाीदारा आहुेता. मंहुाराष्ट्र शासनांानांे, उक्ता अदिधादिनांयमंान्ये, दिदिधा ऐदिताहुादिसका दिकाल्ले संरादिक्षाता स्मंाराकाे म्हुणूनां घोदिषता काेलेली आहुेता. उक्ता अदिधादिनांयमंान्ये संरादिक्षाता स्मंाराकाे म्हुणूनां घोदिषता काेलेल्या चौारा दिकाल्ल्यांसहु, "मंराठीा दिमंदिलटोराी लँडस्काेपु" ला जार्गदिताका ारासा म्हुणूनां नांामंांदिकाता काराण्याचौा प्रास्ता भाराता सराकारानांे अलीकाडेचौ संयुक्ता राष्ट्रांच्या शैक्षादिणका, ैज्ञादिनांका सांस्काृदिताका संघोटोनांेला (युनांेस्काोला) सादारा काेला आहुे.

. उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ३३ मंध्ये, या अदिधादिनांयमंाच्या ताराताुदांचौे उल्लंघोनां काेल्याबद्दल पुराकाष्ठीा ताीनां मंदिहुनांे मंुदाताीच्या काैदाेचौी दिशक्षा दिकांा पुराकाष्ठीा पुाचौ हुजारा रुपुये दाण्डाचौी दिशक्षा, अथा या दाोन्हुी दिशक्षा काराण्याचौी ताराताूदा काेली आहुे. उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ४१ मंध्ये, दिनांयमंांच्या ताराताुदांचौे उल्लंघोनां काेल्याबद्दल दिशक्षाेचौी ताराताूदा काेली आहुे. सनां १९६० पुासूनां या दिशक्षाेमंध्ये ाढे काराण्याता आलेली नांाहुी. भाराता सराकारानांे, २०१० या षी, प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष अदिधादिनांयमं, १९५८ (१९५८ चौा २४) या खालील तात्समं अपुराधांच्या दिशक्षाेता ाढे काेली आहुे. उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या ताराताुदांच्या उल्लंघोनांाबद्दल काडका दिशक्षा काराण्यासाठी, कारासाचौी दिशक्षा, दाोनां षापुयता दिकांा दांड, एका लाखा रुपुयांपुयता, ाढेदिण्याचौे प्रास्तादिता काेले आहुे. दिनांयमंाच्या ताराताुदांच्या उल्लंघोनांाबद्दल दांडाता दाेखाील ाढे काराण्याचौे प्रास्तादिता काेले आहुे.

३. दिकाल्ले प्राचौीनां स्मंाराकाे यांचौे पुादित्र्य राखाण्यासाठी, दिकाल्ल्यांच्या प्राचौीनां स्मंाराकांच्या पुरिरासरांमंध्ये काोणताेहुी अश्लील काृत्य काेल्याबद्दल दिकांा जुर्गारा खाेळाल्याबद्दल, अथा मंद्य दिकांा अन्य काोणताेहुी मंादाका पुदाथग सेनां काेल्याबद्दल दिकांा बाळार्गल्याबद्दल दांडात्मंका ताराताूदा काराण्याचौे दाेखाील प्रास्तादिता काेले आहुे. म्हुणूनां, उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ३३ ४१ यांमंध्ये सुयोग्य सुधाराणा काराण्याचौे प्रास्तादिता काेले आहुे.

१. राज्य दिधानांमंडळाच्या दाोन्हुी सभार्गृहुांचौे अदिधाेशनां चौालू नांाहुी आदिण उपुराोक्ता प्रायोजनांांसाठी मंहुाराष्ट्र प्राचौीनां स्मंाराकाे पुराणस्ताुशास्त्रादिषयका स्थळाे अशेष अदिधादिनांयमं, १९६० याता सुधाराणा काराण्याकारिराता, मंहुाराष्ट्राच्या राज्यपुालांनांी तात्काळा कायगाहुी काराणे जीमंुळाे आश्यका व्हुाे अशी पुरिरास्थिस्थताी अस्थिस्तात्ाता असल्याबद्दल त्यांचौी खात्राी पुटोली आहुे, म्हुणूनां, हुा अध्यादाेश प्राख्यादिपुता काराण्याता येता आहुे.

मंु ंबई,

ी.्री.्राधा ृषणश४

दिदानांांका १४ ऑक्टोबरा २०२४. मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल.

मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल यांच्या आदाेशानांुसारा नांानांे,

ति् ा ्खारगे४

शासनांाचौे अपुरा मंुख्य सदिचौ.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.