भाग चार-ब, असा. क्रमांक ८५, महसूल व वन विभाग, अधिसूचना, महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६. क्रमांक जमीन-२०२५/प्र.क्र. २९/ज-१. मंगळवार, ४ मार्च २०२५.

RNI No. MAHBIL /2009/37831

महाराष्ट्र¨ शासन राजपत्र

असाधाराण भाग चारा-ब

वर्ष ११, अंक ३१(२)] मंगळवारा, माचाष ४, २०२५/फाल्गुन १३, शाके १९४६ [पृष्ठे ९, किंकंमत : रुपये ९.००

असाधाराण क्रमांक ८५

प्राकिंधाकृत प्राकाशान

महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र अकिंधाकिंनयेमांन्वये तयेारा केलेले

(भाग एक, एक-अ आकिंण एक-ले येांमध्ये प्राकिंसद्ध केलेले किंनयेम व आदेशा येांव्येकिंतरिराक्त) किंनयेम व आदेशा.

महासूले व वन किंवभाग

पहिला मजला, मादाम कामा मागग, ुतात्मा राजगुरु चाौका,

मंत्रालाय, मु ंबई ४०० ०३२, हिदानांांका ४ माचाग , २०२५.

अकिंधासूचाना

महाराष्ट्र जमीन महासूले संकिंहाता, १९६६.

क्रमांका जमीनां-२०२५/प्र.क्र.२९/ज-१.– ज्याअर्थी, माराष्ट्र जमीनां मसूला सूंहिता, १९६६ (१९६६ मा.४१) च्या कालाम ३२८, आहि कालाम २९अ अन्वये प्रदानां कारण्याता आलाेल्या अहिकारांचा व त्याबाबता सूमर्थीग काराऱ्या इतार सूवग अहिकारांचा वापर कारूनां तासूेचा, यापूवीचाे यासूंबंीचाे सूवग हिनांयम अहिक्रहिमता कारूनां उक्ता सूंहिताेच्या कालाम ३२९ च्या पोट-कालाम (१) द्वारे आवश्यका असूल्याप्रमाे, त्याद्वारे बा पोचाण्याचा सूंभाव असूलाेल्या सूवग व्यक्तांच्या माहिताीसूाठी यापूवी हिदानांांका २० फेब्रुवारी, २०२५ रोजी अहिसूचानांा प्रहिसूध्दा कारूनां हिदानांांका २ माचाग, २०२५ पयंता रकाताी व सूचानांा मागहिवण्याता आल्या ोत्या ;

ज्याअर्थी, उक्ता अहिसूचानांेच्या अनांुषंगानांे प्राप्ता झालाेल्या रकाताी व सूचानांा शासूनांानांे हिवचाराता घेऊनां, प्रारूप हिनांयमांमध्ये सूुारा कारण्याचाे शासूनांासू उहिचाता वाटलाे आे.

आता, त्याअर्थी, उक्ता सूंहिताेच्या कालाम ३२८, आहि कालाम २९अ अन्वये प्रदानां कारण्याता आलाेल्या अहिकारांचा व त्याबाबता सूमर्थीग काराऱ्या इतार सूवग अहिकारांचा वापर कारूनां उक्ता सूंहिताेच्या कालाम ३२९, पोट-कालाम (१) नांुसूार यापूवी प्रहिसूध्दा काेलाेल्या हिनांयमांचा मसूदा हिवचाराता घेऊनां, खालाीला हिनांयम तायार कारण्याता येता आेता :-

(१)

भाग चार-ब-८५–१२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, ¨ ¨माचाष ४, २०२५/फाल्गुन १३, शाके १९४६

किंनयेम

१. सूंहिप्ता नांाव आहि व्याप्ताी.–(१) या हिनांयमांनांा, "माराष्ट्र जमीनां मसूला (भाोगवटादार वगग-२ आहि भाडेपट्ट्यानांे ार काेलाेल्या जहिमनांी भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतारिरता कारे) हिनांयम, २०२५" असूे म्ावे.

(२) सूदार हिनांयम े सूावगजहिनांका प्राहिकारांनांी सूावगजहिनांका प्रयोजनांासूाठी ार काेलाेल्या जहिमनांी वगळूनां काृहिषंका, हिनांवासूी, वाहिज्यिज्यका हिकांवा औद्योहिगका प्रयोजनांासूाठी भाोगवटादार वगग-२ अर्थीवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या हिकांवा प्रदानांानांतार सूम प्राहिकाऱ्याकाडेूनां असूा वापर अनांुज्ञेय कारण्याता आलाेल्या जहिमनांनांा लागू राताीला.

२. व्याख्या.– (१) सूंदाभागनांुसूार दाुसूरा अर्थीग अपेहिता नांसूेला तार, या हिनांयमांता,-

(i) "वाहिषंगका दार हिववरपत्रा" याचा अर्थीग माराष्ट्र मुद्रांांका अहिहिनांयम, आहि त्या अन्वये तायार काेलाेलाे हिनांयम मु ंबई मुद्रांांका (सूंपत्तीचाे वास्ताहिवका बाजारमूल्य ठीरवे) हिनांयम, १९९५ यामीला तारताुदाीनांुसूार प्रहिसूध्दा कालाेलाे "वाहिषंगका दार हिववरपत्रा" असूा असूनां, तासूेचा, ज्या हिठीकाच्या जहिमनांीसूाठी वाहिषंगका दार हिववरपत्रा उपलाब् नांाी हिकांवा तायार कारण्याता आलाेलाे नांाी त्या हिठीकाी जहिमनांीचाे प्रचाहिलाता बाजारमूल्य े सूंबंहिता हिजल्ह्याताीला सूाय्यका सूंचालाका, नांगररचानांा हिवभाग यांनांी हिनांज्यिश्चाता काेलाेलाे सूंबंहिता वषंागचाे बाजारमूल्य असूा राीला ;

(ii) "अहिहिनांयम" याचा अर्थीग माराष्ट्र जमीनां मसूला सूंहिता, १९६६ (१९६६ मा.४१) असूा आे;

(iii) "हिवकासू आराखाडेा" याचा अर्थीग माराष्ट्र प्रादाेहिशाका व नांगररचानांा अहिहिनांयम, १९६६ (१९६६ मा.३७) यामीला तारताुदाीनांुसूार तायार काेलाेला हिवकासू आराखाडेा ;

(iv) "प्रादाेहिशाका योजनांा" याचा अर्थीग माराष्ट्र प्रादाेहिशाका व नांगररचानांा अहिहिनांयम, १९६६ (१९६६ मा.३७) यामीला तारताुदाीनांुसूार तायार काेलाेलाी प्रादाेहिशाका योजनांा ;

(v) "कालाम" याचा अर्थीग अहिहिनांयमाताीला कालाम असूा आे.

(२) या हिनांयमाता वापरलाेलाे, परंताु व्याख्या नां काेलाेलाे शाब्दा व शाब्दाप्रयोग यांनांा अहिहिनांयमांमध्ये अनांुक्रमे नांेमूनां हिदाल्याप्रमाेचा अर्थीग असूेला.

३. (१) या हिनांयमांताीला तारताुदांप्रमाे भाोगवटादार वगग-२ ाराहिकारावर हिकांवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या शासूकाीय जहिमनांीच्या प्रदानांानांतार, त्या जहिमनांचा मूळू मंजूर प्रयोजनांार्थीग प्रत्य वापर सूरू ोऊनां, ५ वषंांचा कालावी पूग झाल्यानांतारचा त्या भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतार कारण्यासूाठी अशा भाोगवटादार वगग-२ च्या जहिमनांीचा ारका हिकांवा भाडेपट्टारका सूंबंहिता हिजल्ाहिकाऱ्याकाडे अजग कारू शाकाेला.

(२) वरीला उप-हिनांयम (१) मे नांमूदा काेल्याप्रमाे अजग प्राप्ता झाल्यानांतार, हिजल्ाहिकारी अशा जहिमनांीचा तापशाीला व अशा जमीनां प्रदानांाच्या अटी व शातांचाे उल्लांघेनां अर्थीवा भांग झाला आे का े तापासूनां घेईला.

(३) अशा तापासूीमध्ये जमीनां प्रदानांाच्या अटी व शाताीचा भांग झाल्याचाे व अशा अटी व शाताीचा भांग सूम प्राहिकाऱ्यानांे हिनांयमानांुकाूला काेलाेला नांसूल्याचाे हिनांदाशागनांासू आल्यासू, हिजल्ाहिकारी असूा अजग त्या बाबताचाी कारे नांमूदा कारूनां नांाकारीला.

(४) अशा तापासूीमे जमीनां प्रदानांाच्या अटी व शाताीचा भांग झाला नांसूल्याचाे हिनांदाशागनांासू आल्यासू अर्थीवा अटी व शाताीचा झालाेला भांग ताो हिनांयमानांुकाूला कारण्यासू सूम असूलाेल्या प्राहिकाऱ्यानांे हिनांयमानांुकाूला काेला असूल्यासू, हिजल्ाहिकारी, खालाीला ताक्त्यामध्ये नांमूदा काेलाेलाे अहिमूल्य तासूेचा, अटंच्या अीनां राूनां भाोगवटादार वगग-२ च्या हिकांवा भाडेपट्ट्याच्या जहिमनांीचाे भाोगवटादार वगग-१ जहिमनांीमध्ये रुपांतार कारण्याबाबताचाे आदाेशा दाेईला.

तक्ता

(अ) काृहिषंका प्रयोजनांासूाठी भाोगवटादार वगग-२ ाराहिकारावर हिकांवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या जहिमनांीचाे भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतार कारण्याकारिरता दाेय रुपांतार अहिमूल्य :–

भाग चार-ब-८५–२४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, ¨ ¨माचाष ४, २०२५/फाल्गुन १३, शाके १९४६ (ब) हिनांवासूी, वाहिज्यिज्यका अर्थीवा औद्योहिगका प्रयोजनांासूाठी भाोगवटादार वगग-२ ाराहिकारावर हिकांवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या हिकांवा प्रदानांानांतार असूा वापर अनांुज्ञेय कारण्याता आलाेल्या जहिमनांीचाे भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतार कारण्याकारिरता दाेय रुपांतार अहिमूल्य : –

अटी :-

(१) स्वयंपुनांहिवगकासू काराऱ्या सूकारी गृहिनांमाग सूंस्र्थीांनांा उपलाब् ोाऱ्या वाढीव चाटईेत्रा हिनांदाेशांकापैकाी (FSI) २५% चाटईेत्रा (FSI) प्रानांमंत्राी आवासू योजनांेताीला लाभार्थ्यांयांनांा द्योावे लागेला. जर अहितारिरक्ता/वाढीव चाटईेत्रा (FSI) उपलाब् ोता नांसूेला तार, सूकारी गृहिनांमाग सूंस्र्थीा ५% अहिमूल्य आकारीच्या सूवलाताीसू पात्रा रार नांाी.

तासूेचा, स्वयंपुनांहिवगकासू काराऱ्या सूंस्र्थीेनांे वाढीव चाटईेत्राच्या २५% ेत्रा प्रानांमंत्राी आवासू योजनांेसूाठी (PMAY) उपलाब् कारूनां नां हिदाल्यासू या प्रयोजनांाकारिरता भारण्याता आलाेलाी अहिमूल्याचाी रक्काम शासूनां जमा कारण्याता येईला व असूे भाूखांडे पुन्ा वगग-२ सूमजण्याता येताीला.

(२) स्वयंपुनांहिवगकासू काराऱ्या गृहिनांमाग सूंस्र्थीेनांे सूदार योजनांेचा लाभा घेताल्याच्या हिदानांांकापासूनां दाोनां वषंागच्या आता स्वयंपुनांहिवगकासूाचाी प्रहिक्रया सूुरू कारे आवश्यका राीला. सूदार तारताुदाीनांुसूार स्वयंपुनांहिवगकासूाचाी प्रहिक्रया दाोनां वषंागता सूुरू नां झाल्यासू त्या हिदानांांकापासूनां त्यापुढीला दाोनां वषंागचाी मुदातावाढी दाेण्यासू शासूनां सूम प्राहिकारी असूेला. तार्थीाहिप, मुदातावाढीच्या हिवहिता कालावीमध्ये स्वयंपुनांहिवगकासूाचाी प्रहिक्रया सूुरू नां झाल्यासू या प्रयोजनांाकारिरता भारण्याता आलाेलाी अहिमूल्याचाी रक्काम शासूनां जमा कारण्याता येईला व असूे भाूखांडे पुन्ा वगग-२ सूमजण्याता येताीला.

(३) भाोगवटादार वगग-२ अर्थीवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या शासूकाीय जहिमनांचाे रुपांतार कारण्यासूाठीच्या अहिमूल्याचाी रक्काम रू.१ काोटीपेा अहिका येता असूेला, अशा प्रकारी राज्य शासूनांाचाी पूवग मान्यता घेताल्याखाेरीज, हिजल्ाहिकारी अशा जहिमनांचाे भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांताराचाे काोताेी आदाेशा पारिरता कारू शाकार नांाीता. तासूेचा, अहिमूल्याचाी रक्काम रू.१ काोटीपेा अहिका असूलाेलाी प्रकारे प्राप्ता झाल्यापासूनां ताीनां महिन्याता छानांनांी कारूनां हिजल्ाहिकारी असूे प्रस्ताव शासूनां पूवग मान्यताेस्ताव सूादार कारताीला.

(४) भाोगवटादार वगग-२ अर्थीवा भाडेपट्ट्यानांे प्रदानां काेलाेल्या शासूकाीय जहिमनांच्या मूळू मंजूर प्रयोजनांासूाठीचा प्रत्य वापर सूुरू काेल्याच्या हिदानांांकापासूनां ५ वषंांचा कालावी पूग झाल्याखाेरीज, अशा जहिमनांचाे भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतार कारता येार नांाी.

(५) भाोगवटादार वगग-२ चाे भाोगवटादार वगग-१ मध्ये रुपांतार कारण्याचाे अंहिताम आदाेशा हिनांगगहिमता कारण्यापूवी, अहिमूल्याचाी रक्काम भारूनां घेण्याबाबता बजावण्याता आलाेल्या नांोटीसूीच्या हिदानांांकापासूनां ताीनां महिन्याता अहिमूल्याचाी रक्काम भारे आवश्यका राीला.

माराष्ट्राचाे राज्यपाला यांच्या आदाेशानांुसूार व नांावानांे,

संजये धारुराकरा, शासूनांाचाे उप सूहिचाव.

भाग चार-ब-८५–२अ६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, ¨ ¨माचाष ४, २०२५/फाल्गुन १३, शाके १९४६ REVENUE AND FOREST DEPARTMENT Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mumbai 400 032, Dated the 4 March, 2025.

NOTIFICATION

Maharashtra Land revenue Code, 1966.

No.Jamin 2025/C.R.29/J1.- Whereas, by the Government Notification, Revenue and Forest Department, No. Jamin 2025/C.R.29/J1, dated the 20th February, 2025, The Government of Maharashtra had published the draft of rules for Conversion of Occupancy Class-II and Leasehold lands into Occupancy Class-I lands, which were proposed to be made, in exercise of the powers conferred by sections 29A and 328 of the Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Mah. XLI of 1966) (hereinafter referred to as "the said code") and of all other powers enabling it in that behalf and in supersession of all earlier rules made in this behalf, for information of all the persons likely to be affected thereby, and notice was thereby given that the said draft would be taken into consideration by the Government of Maharashtra on or after 2nd March, 2025;

And Whereas, various objections and suggestions received pursuant to the said notification have been considered by the Government;

And Whereas, after considering the objections and suggestions received, the Government considered it expedient to modify certain provisions of draft rules.

Now, therefore, in exercise of the powers conferred by sections 29A and 328 of the said Code, and of all other powers enabling it in that behalf, the Government of Maharashtra, hereby makes the following rules, the same having been previously published as required by sub-section (1) of section 329 of the said Code, namely :-

RULES

1. Short title and application. - (1) These rules may be called the Maharashtra Land Revenue (Conversion of Occupancy Class-II and Leasehold lands into Occupancy Class-I lands) Rules, 2025.

(2) These rules shall apply to the lands granted or subsequently allowed by the competent authority to be used for agricultural, residential, commercial or industrial purpose on Occupancy Class-II or leasehold rights except such lands held by the public authorities for public purposes.

2. Definitions.– (1) In these Rules, unless the context otherwise requires, -

(i) "Annual Statement of Rates" means the Annual Statement of Rates published under the provisions of the Maharashtra Stamp (Determination of True Market Value of Property) Rules, 1995 framed under the Maharashtra Stamp Act (LX of 1958) and where such Annual Statement of Rates is not prepared or available, it means the rate of such land as determined by the Assistant Director of the Town Planning Department of the concerned District ;

(ii) "Code" means the Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Mah. XLI of 1966);

(iii) "Development plan" means the Development plan prepared under the Maharashtra Regional and Town Planning Act, 1966 (Mah. XXXVII of 1966);

(iv) "Regional plan" means the Regional plan prepared under the Maharashtra Regional and Town Planning Act, 1966 (Mah. XXXVII of 1966);

(v) "section" means the section of the Code.

(2) Words and expressions used but not defined hereinabove shall have the same meanings as are assigned to them respectively in the Code.

3. (1) Any holder of land granted on Occupancy Class-II or leasehold land basis after lapse of the period of five years from the date of commencement of actual use of land for which the land was granted originally, may make an application to the concerned District Collector for conversion of Occupancy Class-II land or leasehold land into Occupancy Class-I land as per the provisions of these Rules.

¨माचाष ४, २०२५/फाल्गुन १३, शाके १९४६ ७ (2) Upon receipt of any application under sub-rule (1), the Collector shall verify the particulars of the concerned land and whether there is any violation or breach of any of the terms or conditions of grant of such land.

(3) Upon such verification, if it is noticed that there is violation of any of the terms or conditions of grant of such land which has not been regularised, then the Collector may reject the application, by an Order, after recording the reasons therefor.

(4) Upon such verification, if it is noticed that there is no violation of any of the terms or conditions of grant of such land, or such violation, if any, have been regularized by the authority competent to do so, then the Collector shall by an order, convert the Occupancy Class-II lands or leasehold lands into Occupancy Class-I lands on payment of conversion premium and subject to the conditions as specified in the Table below : –

TABLE

(A) Conversion premium payable for conversion of Occupancy Class-II or leasehold lands granted for agricultural purpose only : –

(B) Conversion premium payable for conversion of Occupancy Class-II or leasehold lands held or subsequently allowed by the Competent Authority to be used for residential or commercial or industrial purposes only :-

Conditions : -

(1) In case of self-redevelopment of land provided on lease / occupancy rights to Co-operative Housing Societies, if additional FSI area is available excluding the original FSI area of the building, 25 per cent. of available additional FSI area, shall be made available by the housing society for the beneficiaries under Pradhan Mantri Awas Yojana at the government rates. If additional FSI is not available then the society shall not be eligible to get the benefit of 5 per cent. premium:

Provided that, if the Co-operative Housing Society fails to comply with the condition of making available additional FSI area for beneficiary under Pradhan Mantri Awas Yojana, the premium amount paid by the society shall be forfeited and the land shall be restored back to class-II tenure.

(2) The Co-operative Housing Society opting for self-redevelopment will have to initiate the process of self-redevelopment within a period of two years from the date of order of converting to Class-I. In case the Co-operative Housing Society fails to initiate self-redevelopment process as stated above, the State Government may grant a further extension of two years. In case Co-operative Housing Society fails to initiate redevelopment process or in case there is breach of any other conditions stated herein, the premium amount paid by the society shall be forfeited and the subject land of Co-operative Housing Society shall be restored to Class-II tenure.

(3) The Collector shall not pass any order to convert the Occupancy Class-II land or leasehold land into Occupancy Class-I land in cases, where the premium for such conversion exceeds rupees One Crore, unless prior approval of the State Government is obtained. The Collector shall scrutinize the application where the premium of such conversion exceeds rupees One Crore within three months and forward the same to prior approval of the State Government.

(4) The Occupancy Class-II land or leasehold land shall not be converted into Occupancy Class-I land if the period of five years has not lapsed from the date of commencement of actual use of land for which land was granted.

(5) Before the final order of conversion of Class-II lands or leasehold lands into occupancy Class-I, the applicant shall pay the amount of premium as mentioned in the notice for payment within three months from the date of such notice.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

SANJAY DHARURKAR, Deputy Secretary to Government. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.