भाग चार, असाधारण क्रमांक ५५, , महसूल व वन विभाग, सन २०२५ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमांक १०. महाराष्ट्र धारण जमिनींचे तुकडे पाडण्यास प्रतिबंध करण्याबाबत व त्यांचे एकत्रीकरण करण्याबाबत अधिनियम यात आणखी सुधारणा करण्यासाठी अध्यादेश, दिनांक ३ नोव्हेंबर २०२५.

RNI No. MAHBIL /2009/35530

महाराष्ट्रट शासून राजपात्री

असूाधाराण भाग चारा

वर्ष ११, अक २४] सूोमवारा, नोव्हंबंरा ३, २०२५/कावितुषक १२, शके १९४७ [पाृष्ठीे ४, विकंमतु : रुपायाे २३.००

असूाधाराण क्रमाक ५५

प्राविधाकृतु प्रकाशन

महाराष्ट्र विवधानमडेळाचाे अविधाविनयाम व राज्यापालानी प्रख्याविपातु केलेले अध्यादेश व केलेले विवविनयाम.

अनुक्रमविणका

पाृष्ठीे

सून २०२५ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमाक १०.—मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे एकात्राीकाराण काराण्याबाबता अदिधादिनांयमं याता आणखी सुधाराणा काराण्यासाठी अध्यादाेश .. . . . .

१-४

महसूल व वन विवभाग

मंत्रालय, मंादामं कामंा मंार्ग, हुतात्मंा राजर्गुरू चौका, मंु ंबई ४०० ०३२, दिदानांांका ३ नांोव्हुंबरा २०२५.

MAHARASHTRA ORDINANCE No. X OF 2025.

AN ORDINANCE

FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA PREVENTION OF FRAGMENTATION AND CONSOLIDATION OF HOLDINGS ACT.

सून २०२५ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमाक १० .

महाराष्ट्र धाराण जविमनंचाे तुकडे पाडेण्यासू प्रवितुबंधा कराण्याबंाबंतु व त्याचाे एकत्रीकराण

कराण्याबंाबंतु अविधाविनयाम यातु आणखी सूुधाराणा कराण्यासूाठी अध्यादेश.

ज्याअर्थी, राज्य दिधानांमंडळाच्या दाोन्हुी सभार्गृहुांचौे अदिधाेशनां चौालू नांाहुी ;

१९४७ चौा ६२.

आविण ज्याअर्थी, याता यापुढे दिदालेल्या प्रयोजनांांकारिराता, मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे एकात्राीकाराण काराण्याबाबता अदिधादिनांयमं याता आणखी सुधाराणा काराण्यासाठी मंहुाराष्ट्राच्या राज्यपुालांनांी तात्काळा कायगाहुी काराणे जीमंुळाे आश्यका व्हुाे, अशी पुरिरास्थिताी अस्थितात्ाता असल्याबद्दल त्यांचौी खीात्राी पुटली आहुे;

(१)

भार्ग चौारा-५५–१२ महाराष्ट्रट शासून राजपात्री असूाधाराण भाग चारा, नोव्हंबंरा ३, २०२५/कावितुषक १२, शके १९४७ त्याअर्थी, आतुा, भाराताच्या संदिधानांाच्या अनांुच्छेदा २१३ च्या खींड (१) द्वाराे प्रदानां काेलेल्या अदिधाकारांचौा ापुरा कारूनां, मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल, याद्वाराे, पुढेील अध्यादाेश प्रख्यादिपुता काराीता आहुेता:-

१. (१) या अध्यादाेशास, मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे संदिक्षेप्ता नांा प्रारांभा.

एकात्राीकाराण काराण्याबाबता (सुधाराणा) अध्यादाेश, २०२५, असे म्हुणाे.

(२) ताो, तात्काळा अंमंलाता येईल.

१९४७ चौा ६२.

२. मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे एकात्राीकाराण काराण्याबाबता अदिधादिनांयमं (याता यापुढे ज्याचौा दिनांदाेश, "मंुख्य अदिधादिनांयमं" असा काेला आहुे) याच्या कालमं ८ब मंधाील पुरांताुका र्गळाण्याता येईल.

सनां १९४७ चौा अदिधादिनांयमं क्रमंांका ६२ याच्या कालमं ८ब चौी सुधाराणा.

३. मंुख्य अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ९ मंध्ये,–

(का) पुोट-कालमं (३) मंधाील, पुरांताुकाे आदिण पुष्टीकाराण र्गळाण्याता येईल ;

सनां १९४७ चौा अदिधादिनांयमं क्रमंांका ६२ याच्या कालमं ९ चौी सुधाराणा.

(खी) पुोट-कालमं (३) नांतारा, पुढेील पुोट-कालमं जादा दाखील काराण्याता येईल :–

"(४) या अदिधादिनांयमंाता काहुीहुी अंताभाू गता असले ताराी, १५ नांोव्हुंबरा १९६५ राोजी दिकांा त्यानांतारा आदिण १५ ऑक्टोबरा २०२४ राोजी दिकांा त्यापुूी या अदिधादिनांयमंाच्या ताराताुदांच्या दिरुद्ध काेलेले जदिमंनांीचौे हुतांताराण दिकांा दिभाजनां हुे, जरा अशी जमंीनां, काोणत्याहुी खीऱ्याखीुऱ्या अकाृदिका ापुराकारिराता ापुराली जाता असेल दिकांा ापुराण्याचौे उद्देदिशता असेल आदिण ताी, –

(अ) मंहुानांर्गरापुादिलकांच्या, नांर्गरापुरिरादांच्या नांर्गरा पुंचौायतांच्या हुद्दीताील क्षेत्राताील असेल; दिकांा

(ब) मंु

१९७५ चौा मंहुा. ४. २०१७ चौा मंहुा. ३. १९६६ चौा मंहुा. ३७.

ंबई मंहुानांर्गरा प्रदाेश दिकास प्रादिधाकाराण अदिधादिनांयमं, १९७४ अन्ये िापुनां काेलेल्या मंु ंबई मंहुानांर्गरा प्रदाेश दिकास प्रादिधाकाराणाच्या, मंहुाराष्ट्र मंहुानांर्गरा प्रदाेश दिकास प्रादिधाकाराण अदिधादिनांयमं, २०१६ अन्ये िापुनां काेलेल्या मंहुानांर्गरा प्रदाेश दिकास प्रादिधाकाराणांच्या, मंहुाराष्ट्र प्रादाेदिशका दिनांयोजनां नांर्गराराचौनांा अदिधादिनांयमं, १९६६ अन्ये अदिधासूदिचौता काेलेल्या दिशे दिनांयोजनां प्रादिधाकाराणांच्या अदिधाकाराक्षेत्रांतार्ग ता दिनांासी, ादिणस्थिज्यका, औद्योदिर्गका दिकांा इतारा काोणत्याहुी अकाृदिका ापुराकारिराता नांेमंूनां दिदालेल्या क्षेत्रांताील असेल; दिकांा

(का) छेाणी अदिधादिनांयमं, २००६ अन्ये छेाणी घदिटता काेलेली आहुे त्या क्षेत्राताील २००६ चौा ४१.

असेल; दिकांा

१९६६ चौा मंहुा. ३७.

(ड) मंहुाराष्ट्र प्रादाेदिशका दिनांयोजनां नांर्गराराचौनांा अदिधादिनांयमं, १९६६ अन्ये, दिकांा त्या त्या ेळाी अंमंलाता असलेल्या अन्य काोणत्याहुी कायद्योान्ये तायारा काेलेल्या प्रारूपु दिकांा अंदितामं प्रादाेदिशका योजनांेमंध्ये दिदिनांदिदागष्ट काेलेल्या दिनांासी, ादिणस्थिज्यका, औद्योदिर्गका दिकांा इतारा काोणत्याहुी अकाृदिका ापुराकारिराता नांेमंूनां दिदालेल्या क्षेत्रांताील आदिण ृद्धी कांद्रांांमंध्ये समंादिष्ट असलेल्या क्षेत्रांताील असेल; दिकांा

(इ) प्रारूपु दिकांा अंदितामं प्रादाेदिशका योजनांेता दिनांासी, ादिणस्थिज्यका, औद्योदिर्गका दिकांा इतारा काोणत्याहुी अकाृदिका ापुराकारिराता नांेमंूनां दिदालेल्या आदिण ज्यास एकाीकाृता दिकास दिनांयंत्राण प्रचौालनां दिदिनांयमं लार्गू हुोताता अशा काोणत्याहुी र्गाच्या, शहुराच्या दिकांा नांर्गराच्या सीमंांच्या 'पुरिराघीय क्षेत्राताील' असेल,

तारा, जदिमंनांीचौे असे हुतांताराण दिकांा दिभाजनां हुे, त्यासाठी काोणताेहुी अदिधामंूल्य नां आकाराता दिनांयमंाधाीनां काराण्याता आले असल्याचौे मंानांण्याता येईल.".

विनवेदेन

मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे एकात्राीकाराण काराण्याबाबता अदिधादिनांयमं (१९४७ चौा ६२) हुा, राज्याताील शेताजदिमंनांचौे ताुकाडे पुाडण्यास प्रदिताबंधा काराण्यासाठी आदिण अशा शेताजदिमंनांरा अदिधाका चौांर्गली लार्गड काराण्याच्या प्रयोजनांासाठी शेताजदिमंनांचौे एकात्राीकाराण काराण्यासाठी ताराताूदा काराण्याकारिराता अदिधादिनांयदिमंता काराण्याता आला आहुे. शासनांानांे, उक्ता अदिधादिनांयमंान्ये, प्रमंादिणता क्षेत्रा म्हुणूनां ओळाखील्या जाणाऱ्या अशा िादिनांका क्षेत्रांमंधाील प्रत्येका र्गागच्या जदिमंनांीसाठी एका तांत्रा ताुकाडा म्हुणूनां फायदा ेशीरापुणे लार्गड काराता येऊ शकाेल असे दिकामंानां क्षेत्रा अदिधास ूदिचौता काेले आहुे. उक्ता अदिधादिनांयमंामंध्ये, ताुकाड्यांांचौे म्हुणजेचौ, प्रमंादिणता क्षेत्रापुेक्षेा कामंी जदिमंनांीच्या ताुकाड्यांाच्या हुतांताराणारा, दिभाजनांारा दिकांा भाडेपुट्ट्यारा दिनांबंधा घालण्याचौी दाेखील ताराताूदा आहुे.

२. काळाच्या ओघाता, शहुराे इतारा दिकादिसता नांर्गरापुादिलका क्षेत्रांनांा लार्गूनां असलेल्या शेताजदिमंनांी, काोणत्याहुी प्रारूपु दिकांा अंदितामं प्रादाेदिशका योजनांेता दिदिनांदिदागष्ट काेलेल्या दिनांासी, ादिणस्थिज्यका दिकांा औद्योदिर्गका प्रक्षेत्रांता आल्या असूनां, ताेिे अशा जदिमंनांचौा अकाृदिका ापुरा काराण्याचौी पुरानांर्गी प्राप्ता हुोताे. या क्षेत्रांमंध्ये अशा जदिमंनांचौी उक्ता अदिधादिनांयमंादिरुद्ध दिदिधा हुतांताराणे दिकांा दिभाजनांे काराण्याता आलेली असूनां त्यामंुळाे जदिमंनांीचौे ताुकाडे झाले आहुेता. तािादिपु, उक्ता अदिधादिनांयमंाखीालील दिनांबंधांमंुळाे, अशा जदिमंनांीच्या व्यहुारांचौी भाूदिमं अदिभालेखीामंध्ये नांदा काराता येऊ शकाली नांाहुी. म्हुणूनां, अशा ताुकाड्यांांचौे भाोर्गटादारा, दिनांदाो मंालकाी हुक्काच्या अभाी, अशा ताुकाड्यांांचौा उद्देदिशता अकाृदिका ापुरा सुरू कारू शकाले नांाहुीता आदिण प्रादिधाकाराणांकाडूनां त्यासाठी आश्यका पुरानांग्या दिमंळाू शकाले नांाहुीता.

३. उक्ता समंया सोडदिण्याच्या दाृष्टीनांे, मंहुानांर्गरापुादिलकांच्या दिकांा नांर्गरापुरिरादांच्या दिकांा दिशे दिनांयोजनां प्रादिधाकाराणाच्या दिकांा नांीनां नांर्गरा दिकास प्रादिधाकाराणाच्या हुद्दंमंध्ये स्थिता असलेल्या जदिमंनांीस आदिण मंहुाराष्ट्र प्रादाेदिशका दिनांयोजनां नांर्गराराचौनांा अदिधादिनांयमं, १९६६ (१९६६ चौा मंहुा. ३७) अन्ये दिकांा त्या त्या ेळाी अंमंलाता असलेल्या इतारा काोणत्याहुी कायद्योान्ये तायारा काेलेल्या प्रारूपु दिकांा अंदितामं प्रादाेदिशका योजनांेमंध्ये दिनांासी, ादिणस्थिज्यका, औद्योदिर्गका दिकांा इतारा काोणत्याहुी अकाृदिका ापुरासाठी नांेमंूनां दिदालेल्या काोणत्याहुी जदिमंनांीस दाेखील कालमंे ७, ८ ८अअ च्या ताराताुदाी लार्गू हुोणारा नांाहुीता, अशी ताराताूदा काराण्यासाठी २०१६ या ी, उक्ता अदिधादिनांयमंामंध्ये कालमं ८ब समंादिष्ट काेले हुोताे. कालमं ८ब च्या पुरांताुकामंध्ये अशी ताराताूदा काेली आहुे काी, काोणताीहुी व्यक्ताी, जदिमंनांीच्या काोणत्याहुी खींडाचौे, असा खींड, मंहुाराष्ट्र प्रादाेदिशका दिनांयोजनां नांर्गराराचौनांा अदिधादिनांयमं, १९६६ या अन्ये दिकांा त्या त्या ेळाी अंमंलाता असलेल्या इतारा काोणत्याहुी कायद्योाच्या, दिनांयोजनां प्रादिधाकाराणानांे दिकांा, यिास्थिदिता, दिजल्हुादिधाकाऱ्यानांे मंजूरा काेलेला पुोट-दिभार्ग दिकांा राेखीांकानां यामंुळाे पुरिराणामंी दिनांमंागण झाला असल्याखीेराीज, हुतांताराण काराणारा नांाहुी. तािादिपु, मंजूरा काेलेल्या राेखीांकानांाच्या दिकांा पुोट-दिभार्गाच्या शतांमंुळाे, अशा अनांेका ताुकाड्यांांचौा उक्ता कालमं ८ब खीाली समंाेश काराता येऊ शकाता नांाहुी.

४. हुी ताुस्थिताी दिचौाराता घेता, अशा जदिमंनांच्या चौालू बाजारामंूल्याच्या २५ टक्क्यांपुयंता दिनांयमंाधाीनांकाराण अदिधामंूल्य प्रदानां काेल्यारा, २०१७ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका ५८ याच्या प्रारांभाच्या दिदानांांकापुयंताचौे असे व्यहुारा दिनांयमंाधाीनां काराण्यासाठी शासनांानांे, उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ९ मंध्ये सुधाराणा काेली आहुे. शासनांानांे, २०२५ चौा मंहुाराष्ट्र अदिधादिनांयमं क्रमंांका ५ द्वाराे उक्ता अदिधादिनांयमंाता सुधाराणा कारूनां, हुे दिनांयमंाधाीनांकाराण अदिधामंूल्य, अशा जदिमंनांीच्या चौालू बाजारामंूल्याच्या आणखी ५ टक्क्यांपुयंता कामंी काेले आहुे. तािादिपु, असे दिनांदाशगनांास आले आहुे काी, अदिधामंूल्य कामंी कारूनां दाेखील अशा ताुकाड्यांांचौे बहुसंख्य भाोर्गटादारा, दिनांयमंाधाीनांकाराण काराण्यासाठी पुढे येता नांाहुीता.

म्हुणूनां, अदिधाकारा अदिभालेखी अद्योयाता काराण्याच्या दाृष्टीनांे, काोणताेहुी अदिधामंूल्य नां आकाराता, अशा ताुकाड्यांांचौे मंानांी दिनांयमंाधाीनांकाराण काराण्यासाठी ताराताूदा काराण्याकारिराता, उक्ता अदिधादिनांयमंाता सुयोग्य सुधाराणा काराणे इष्ट आहुे असे शासनांास ाटताे.

५. राज्य दिधानांमंडळाच्या दाोन्हुी सभार्गृहुांचौे अदिधाेशनां चौालू नांाहुी आदिण उपुराोक्ता प्रयोजनांांसाठी, मंहुाराष्ट्र धाराण जदिमंनांचौे ताुकाडे पुडण्यास प्रदिताबंधा काराण्याबाबता त्यांचौे एकात्राीकाराण काराण्याबाबता अदिधादिनांयमं याता आणखी सुधाराणा काराण्याकारिराता, मंहुाराष्ट्राच्या राज्यपुालांनांी तात्काळा कायगाहुी काराणे जीमंुळाे आश्यका व्हुाे अशी पुरिरास्थिताी अस्थितात्ाता असल्याबद्दल त्यांचौी खीात्राी पुटली आहुे, म्हुणूनां, हुा अध्यादाेश प्रख्यादिपुता काराण्याता येता आहुे.

मंु ंबई, आचायाष देवव्रतु, दिदानांांका २ नांोव्हुंबरा २०२५. मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल.

मंहुाराष्ट्राचौे राज्यपुाल यांच्या आदाेशानांुसारा नांानांे,

विवकासू खीारागे, शासनांाचौे अपुरा मंुख्य सदिचौ.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.