नोंदणी क्रमांक डी-२२१
1
1
१
सं. १] नई दिल्ली, जनवरी २२-२८, २०२६/माघ २-८ (शक) १९४७ [ खंड २३
No. 1] NEW DELHI, JANUARY 22-28, 2026/MAGHA 2-8 (SAKA) 1947 [Vol. 23
अंं. १] नवीी दिल्लीी, जाानेवीारीी २२-२८, २०२६/मााघ २-८ (शकेे ) १९४७ [ खंंड २३
स्वीतंंत्र संंकेलीन म्हणूून फााईली केरीण्याासंाठीी याा भाागाालीा वीेगाळेे पृृष्ठी क्रमाांके दिलीे आहेतं.
विविधा और न्याया मंत्रालया
(विधायी विभाग)
नई विल्ली,
(1) वि विल्डिंल्ंग अँं अँर कंस्ट्रक्शन कंकर्स (रेग्यीुलीेशन ऑफ एम्प्लीॉयीमेंट अँं कंविंशन्स् ऑफ र्सविसर्स) ॲक्ट, 1996 ; (2) वि ट्रार्सजेंर पर्सन्स् (प्रोटेक्शन ऑफ राईटस्) ॲक्ट, 2019 कंे मेंराठी अँनुा राष्ट्रपती कंे प्रोाविधाकंार र्से प्रोकंाविशती विकंयीे जेंातीे है और यीे प्रोाविधाकंृती पाठी (कंद्रीयी विविधा) अँविधाविनयीमें, 1973 (1973 कंा 50) कंी धारा 2 कंे खण्ड़ (कं) कंे अँधाीन उनकंे मेंराठी प्रोाविधाकंृती पाठी र्समेंझे जेंायींगे।
भाग ारा-(२३)—१२ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII
MINISTRY OF LAW AND JUSTICE
(LEGISLATIVE DEPARTMENT)
New Delhi,
The Translation in Marathi of (1) The Building and other Construction Workers (Regulation of Employment and Conditions of Service) Act, 1996 ; (2) The Transgender Persons (Protection of Rights) Act, 2019 are hereby published under the authority of the President and shall be deemed to be the authoritative texts thereof in Marathi under clause (a) of section 2 of the Authoritative Texts (Central Laws) Act, 1973 (50 of 1973).
विविधा न्याया मंत्रालया
(विधायी विभाग)
नी विल्ली,
(१) वि विल्डिंल्ंग अँं अँर कंस्ट्रक्शन कंकर्स (रेग्यीुलीेशन ऑफ एम्प्लीॉयीमेंट अँं कंविंशन्स् ऑफ र्सविसर्स) ॲक्ट, १९९६ ; (२) वि ट्रार्सजेंर पर्सन्स् (प्रोटेक्शन ऑफ राईट्स) ॲक्ट, २०१९ यीाचा मेंराठी अँनुा यीाद्वारे, राष्ट्रपतींच्यीा प्रोाविधाकंारान्यीे प्रोविर्सद्ध कंरण्यीाती यीेती आहैे आवि तीो, प्रोाविधाकंृती पाठी (कंद्रीयी विविधा) अँविधाविनयीमें, १९७३ (१९७३ चा ५०) यीाच्यीा कंलीमें २ च्यीा खं (कं) अँन्यीे मेंराठीतीली त्यीाचा प्रोाविधाकंृती पाठी अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली.
३ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInaryविनुर्देशसाूचेी
INDEX
अँनुक्रमेंाकं अँविधाविनयीमेंाचाे ना
पृष्ठी क्रमेंाकं Serial No. Name of the Act
Page No. (१) (२)
(३) १ इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार (रोजेंगाराचाे र्सेाशतींचाे विविनयीमेंन) अँविधाविनयीमें, १९९६. ५ The Building and Other Construction Workers (Regulation of Employment and Conditions of Service) Act, 1996.
२ तीृतीयीपथी व्यीक्ती (हैक्कंाचाे र्सरक्ष) अँविधाविनयीमें, २०१९. ३१ The Transgender Persons (Protection of Rights) Act, 2019.
भाग ारा-(२३)—१अँअनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण ५ SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary
इमंारता इतार बांांधाकामं कामंगार (रोजगाराचे साेाशतांचे विविनुयामंनु) अविधाविनुयामं, १९९६
(१९९६ चेा अविधाविनुयामं क्रमंांका २७)
[ २६ र्सप्टंर, २०२५ रोजेंी यीथीाविद्यमेंान ]
[१९ ऑगस्ट, १९९६.] इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार यीाच्यीा रोजेंगाराचाे र्सेाशतींचाे विविनयीमेंन कंरण्यीार्साठी आवि त्यीाचाी र्सुरविक्षतीतीा, आरोग्यी कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना आवि त्यीाच्यीाशी र्सविधाती तीानुषंविगकं इतीर ांर्साठी तीरतीू कंरण्यीाकंरिरतीा अँविधाविनयीमें.
तीो, भारतीयी गराज्यीाच्यीा र्सत्तेचाळीर्साव्यीा षंी, र्सर्सेकंून पुढीलीप्रोमेंाे अँविधाविनयीविमेंती हैो :-
प्रकारण एका
प्रारंविभाका
१. (१) यीा अँविधाविनयीमेंार्स, इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार (रोजेंगाराचाे र्सेाशतींचाे विविनयीमेंन) अँविधाविनयीमें, १९९६, अँर्से म्हैाे.
सांविप्ता नुा,
विस्तार, प्रारंभा
प्रयाुक्ताी.
(२) तीो, र्सपूस भारतीभार लीागू अँर्सेली.
(३) तीो, १ मेंाचास, १९९६ रोजेंी अँमेंलीाती आलीा अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली.
(४) तीो, ज्यीा आस्थीापनेने कंोतीहैी इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंामेंध्यीे हैा विकंा त्यीापेक्षा अँविधाकं इमेंारती कंामेंगाराना पूसती ारा मेंविहैन्यीापैकंी कंोत्यीाहैी विशी नोकंरीर ठीेलीे आहैे विकंा नोकंरीर ठीेलीेलीे हैोतीे अँशा प्रोत्यीेकं आस्थीापनेलीा लीागू आहैे.
स्पष्टीकारण.— यीा पोटकंलीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, एकंतीर विनयीोक्त्यीाने विकंा कंत्राटाराने एखाद्या विशी ेगेगळ्यीा पाळ्यीामेंध्यीे नोकंरीर ठीेलीेलीे इमेंारती कंामेंगार, आस्थीापनेती नोकंरीर ठीेलीेल्यीा इमेंारती कंामेंगाराचाी गना कंरतीाना, विचाराती घेण्यीाती यीेतीली.
व्याख्या.
२. (१) यीा अँविधाविनयीमेंाती, र्सभासनुर्सार ुर्सरा अँथीस अँपेविक्षती नर्सेली तीर,—
(कं) "र्समेंुविचाती शार्सन" यीाचा,—
१९४७ चा १४.
(एकं) विजेंच्यीा ातीती र्समेंुविचाती शार्सन हैे, औद्योविगकं विा अँविधाविनयीमें, १९४७ अँन्यीे कंद्री र्सरकंार आहैे त्यीा आस्थीापनेच्यीा (जेंी इमेंारती कंामेंगाराना एकंतीर थीेट विकंा कंत्राटारामेंाफकती नोकंरीर ठीेतीे अँशा) र्सधातीली अँथीस, कंद्री र्सरकंार, अँर्सा आहैे;
(ोन) जेंी, इमेंारती कंामेंगाराना एकंतीर थीेट विकंा कंत्राटारामेंाफकती नोकंरीर ठीेतीे अँशा, कंद्री र्सरकंार, अँविधार्सूचानेद्वारे विविनविसष्ट कंरीली अँशा र्सासजेंविनकं क्षेत्रातीली उपक्रमें अँर्साऱ्यीा कंोत्यीाहैी आस्थीापनेच्यीा र्सधातीली अँथीस, कंद्री र्सरकंार, अँर्सा आहैे;
१९५६ चा १.
स्पष्टीकारण.— उपखं (ोन) च्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, "र्सासजेंविनकं क्षेत्रातीली उपक्रमें" यीाचा अँथीस, कंोत्यीाहैी कंद्रीयी, राज्यी विकंा प्रोावितीकं अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीान्यीे स्थीापन कंेलीेलीे कंोतीेहैी मेंहैामेंळी विकंा कंद्री र्सरकंारचाी मेंालीकंी अँर्सलीेली, त्यीाचाे विनयीत्रा अँर्सलीेली विकंा त्यीाच्यीाकंून व्यीस्थीापन कंेलीे जेंाती अँर्सलीेली, कंपनी अँविधाविनयीमें, १९५६ यीाच्यीा कंलीमें ६१७ मेंध्यीे व्यीाख्यीा कंेल्यीाप्रोमेंाे, शार्सकंीयी कंपनी, अँर्सा आहैे;
६ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(तीन) जेंी, इमेंारती कंामेंगाराना एकंतीर थीेट विकंा कंत्राटारामेंाफकती नोकंरीर ठीेतीे अँशा इतीर कंोत्यीाहैी आस्थीापनेच्यीा र्सधातीली अँथीस, ज्यीा राज्यीाती अँशी इतीर आस्थीापना ल्डिंस्थीती आहैे तीे राज्यी शार्सन, अँर्सा आहैे;
(ख) "लीाभाथी" यीाचा अँथीस, कंलीमें १२ अँन्यीे नंी कंेलीेलीा इमेंारती कंामेंगार, अँर्सा आहैे;
(ग) "मेंळी" यीाचा अँथीस, कंलीमें १८ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे घेविटती कंेलीेलीे, इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार कंल्यीा मेंळी, अँर्सा आहैे;
(घे) "इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें" यीाचा अँथीस, इमेंारती, रस्तीे, मेंागस, रेल्ेमेंागस, ट्रामेंमेंागस, हैाई क्षेत्राे, पाटधारे, जेंलीविन:र्सार, धारे नौकंानयीन कंामेंे, पूर विनयीत्रा कंामेंे (पजेंसन्यीजेंली विनःर्सार कंामेंार्सहै), ीजें विनविमेंसती, पारेषं वितीर, जेंलीविषंयीकं कंामेंे (जेंली वितीर कंालीव्यीार्सविहैती), तीेली ायीू र्सचामेंांी, विद्युती तीार मेंागस, विनतीारी यीत्रा, रेविंओ, ूरशसन, ूरध्नी, तीारयीत्रा विेश र्सपकंक यीत्रा, धारे, कंालीे, जेंलीाशयीे, जेंलीप्रोाहै, ोगे, पूली, पार र्सेतीू, जेंलीर्सेतीू, जेंलीाविहैन्यीा, मेंनोरे (टॉर्स), शीतीन मेंनोरे (कंुविलीग टॉर्स), पारेषं मेंनोरे आवि र्समेंुविचाती शार्सनाकंून यीातीती अँविधार्सूचानेद्वारे विविनविसष्ट कंरण्यीाती यीेईली अँर्से इतीर कंामें यीाचाे विकंा त्यीार्सधातीली ाधाकंामें, फेरली, ुरुस्ती, परिररक्ष विकंा, तीे पांून टाकंे, अँर्सा आहैे परतीु, त्यीामेंध्यीे, कंारखाने अँविधाविनयीमें, १९४८ विकंा खा अँविधाविनयीमें, १९५२ यीाच्यीा तीरतीुी ज्यीाना लीागू हैोतीाती अँर्से कंोतीेहैी इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें यीाचा र्समेंाेश हैोती नाहैी;
१९४८ चा ६३. १९५२ चा ३५.
(ङ) "इमेंारती कंामेंगार" यीाचा अँथीस, विजेंलीा कंोत्यीाहैी इमेंारतीशी विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाशी र्सविधाती अँर्सलीेलीे कंोतीेहैी कंुशली, अँधासकंुशली विकंा अँकंुशली, श्रमेंाचाे, पयीसेक्षकंीयी, तीावित्राकं विकंा विलीविपकंीयी कंामें कंरण्यीार्साठी मेंजेंुरीने विकंा मेंोलीा ेऊन,– मेंग रोजेंगाराच्यीा अँटी व्यीक्ती अँर्सो विकंा ध्विनती अँर्सो- नोकंरीर ठीेलीे आहैे अँशी व्यीक्ती, अँर्सा आहैे परतीु त्यीामेंध्यीे,—
(एकं) विजेंलीा मेंुख्यीत्ेकंरून व्यीस्थीापकंीयी विकंा प्रोशार्सकंीयी क्षमेंतीेर नोकंरीर ठीेलीे आहैे; विकंा
(ोन) जेंी, पयीसेक्षकंीयी क्षमेंतीेर नोकंरीर अँर्सतीाना, रमेंहैा एकं हैजेंार र्सहैाशे रुपयीापेक्षा अँविधाकं ेतीन घेतीे विकंा एकंतीर वितीच्यीा पाशी र्सलीग्न अँर्सलीेल्यीा कंतीसव्यीाच्यीा स्रुपामेंुळीे विकंा वितीच्यीाकंे विनविहैती अँर्सलीेल्यीा अँविधाकंाराच्यीा कंाराने, मेंुख्यीत्ेकंरून व्यीस्थीापकंीयी स्रुपाचाी कंायीे पार पांतीे,
अँशा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीचा र्समेंाेश हैोती नाहैी;
(चा) "मेंुख्यी विनरीक्षकं" यीाचा अँथीस, कंलीमें ४२ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे विनयीुक्ती कंेलीेलीा मेंुख्यी विनरीक्षकं, इमेंारती ाधाकंामें विनरीक्ष, अँर्सा आहैे;
(छ) "कंत्राटार" यीाचा अँथीस, जेंी, इमेंारती कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेून त्यीाद्वारे कंेळी विनविमेंसती मेंालीाच्यीा विकंा स्तीू च्यीा पुरठ्याव्यीवितीरिरक्ती, कंोत्यीाहैी आस्थीापनेर्साठी विनल्डिंचाती परिरामें र्साध्यी कंरण्यीाचाी हैमेंी ेतीे विकंा जेंी, आस्थीापनेचाे कंोतीेहैी कंामें कंरण्यीार्साठी इमेंारती कंामेंगाराचा पुरठीा कंरतीे ती व्यीक्ती, अँर्सा आहैे; आवि त्यीामेंध्यीे उप-कंत्राटाराचा र्समेंाेश हैोतीो;
(जें) "मेंहैार्सचालीकं" यीाचा अँथीस, कंलीमें ४२ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे विनयीुक्ती कंेलीेलीा विनरीक्ष मेंहैार्सचालीकं, अँर्सा आहैे;
अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण ७ SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(झे) एखाद्या आस्थीापनेच्यीा र्सधातीली "विनयीोक्तीा" यीाचा अँथीस, त्यीा आस्थीापनेचा मेंालीकं, अँर्सा आहैे, आवि त्यीामेंध्यीे,—
(एकं) कंोत्यीाहैी कंत्राटाराविशायी थीेट शार्सनाच्यीा कंोत्यीाहैी विभागाच्यीा प्रोाविधाकंाराद्वारे विकंा त्यीाअँन्यीे कंेलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा र्सधाती, यीातीती विविनविसष्ट कंेलीेलीा प्रोाविधाकंारी, विकंा जेंेव्हैा अँर्सा कंोतीाहैी प्रोाविधाकंारी विविनविसष्ट कंेलीा नर्सेली तीेव्हैा, विभाग प्रोमेंुख;
(ोन) कंोत्यीाहैी कंत्राटाराविशायी थीेट स्थीाविनकं प्रोाविधाकंराच्यीा विकंा इतीर आस्थीापनेच्यीाद्वारे विकंा त्यीाच्यीा तीने कंेलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंाच्यीा र्सधाती, त्यीा प्रोाविधाकंराचा विकंा आस्थीापनेचा मेंुख्यी कंायीसकंारी अँविधाकंारी;
(तीन) एखाद्या कंत्राटाराद्वारे विकंा त्यीाच्यीामेंाफकती अँथीा एखाद्या कंत्राटाराने पुरलीेल्यीा इमेंारती कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेून त्यीाद्वारे कंेलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा र्सधाती, कंत्राटार,
यीाचा र्समेंाेश हैोतीो;
(ञ) "आस्थीापना" यीाचा अँथीस, जेंी विकंा जेंो, कंोत्यीाहैी इमेंारतीच्यीा विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंामेंध्यीे इमेंारती कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेतीो अँशी शार्सनाचाी, कंोत्यीाहैी विनगमें विनकंायीाचाी विकंा भागीारी र्स्थीेचाी, एखाद्या व्यीक्तीचाी, विकंा व्यीक्तींच्यीा र्सघेाचाी विकंा व्यीक्तींच्यीा इतीर विनकंायीाचाी मेंालीकंी अँर्सारी विकंा त्यीाच्यीा विनयीत्राखालीली कंोतीहैी आस्थीापना, अँर्सा आहैे; आवि त्यीामेंध्यीे कंत्राटाराचाी मेंालीकंी अँर्साऱ्यीा आस्थीापनेचा र्समेंाेश हैोतीो, परतीु, जेंी वितीच्यीा स्तीःच्यीा विनार्स्थीानाच्यीा र्सधाती, अँशा ाधाकंामेंाचा एकंू खचास हैा लीाख रुपयीापेक्षा अँविधाकं नर्सेली अँशा कंोत्यीाहैी इमेंारतीमेंध्यीे विकंा इतीर ाधाकंामें कंामेंामेंध्यीे अँशा कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेतीे, त्यीा व्यीक्तीचा र्समेंाेश हैोती नाहैी;
(ट) "विनधाी" यीाचा अँथीस, कंलीमें २४ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे घेविटती कंेलीेलीा इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार कंल्यीा मेंळीाचा विनधाी, अँर्सा आहैे;
(ठी) "अँविधार्सूचाना" यीाचा अँथीस, राजपत्राता प्रोविर्सद्ध कंेलीेली अँविधार्सूचाना, अँर्सा आहैे;
(ं) "विविहैती" यीाचा अँथीस, कंद्री र्सरकंारने, विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, राज्यी शार्सनाने यीा अँविधाविनयीमेंाखाली कंेलीेल्यीा विनयीमेंाद्वारे विविहैती कंेलीेलीे, अँर्सा आहैे;
(ढी) "ेतीन" यीार्स, ेतीन प्रोान अँविधाविनयीमें, १९३६ यीाच्यीा कंलीमें २ च्यीा खं (र्सहैा) मेंध्यीे १९३६ चा ४. त्यीालीा जेंो अँथीस नेमेंून विलीेलीा अँर्सेली तीोचा अँथीस अँर्सेली.
(२) कंोत्यीाहैी क्षेत्राती अँमेंलीाती नर्सलीेल्यीा एखाद्या कंायीद्याचा यीा अँविधाविनयीमेंातीली कंोत्यीाहैी विनेशाचा, त्यीा क्षेत्राच्यीा र्सधातीली, त्यीा क्षेत्राती अँमेंलीाती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी तीत्र्समें कंायीद्याचा विनेश म्हैून अँन्यीाथीस लीाण्यीाती यीेईली.
प्रकारण र्देोनु
साल्लागार साविमंत्या ताज्ज्ञ साविमंत्या
कांद्रीया साल्लागार
साविमंताी.
३. (१) कंद्री र्सरकंार, त्यीाच्यीाकंे विनसयीाथीस विनेविशती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा अँमेंलीजेंाीतीून उद्भाऱ्यीा ांर कंद्री र्सरकंारलीा र्सल्लीा ेण्यीार्साठी, कंद्रीयी इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार र्सल्लीागार र्सविमेंती (यीाती यीापुढीे विजेंचा विनेश, "कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंती" अँर्सा कंेलीा आहैे) म्हैून र्सोधाली जेंारी एकं र्सविमेंती, शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर घेविटती कंरीली.
८ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(२) कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंती,—
(कं) कंद्री र्सरकंारकंून विनयीुक्ती कंरायीाचा एकं अँध्यीक्ष ;
(ख) र्सर्सेचाे तीन र्स्यी, त्यीापैकंी ोन लीोकंर्सभाेद्वारे एकं राज्यीर्सभाेद्वारे विनंण्यीाती यीेतीली- र्स्यी;
(ग) मेंहैार्सचालीकं - र्स्यी, पविर्सद्ध ;
(घे) विनयीोक्तीे, इमेंारती कंामेंगार, ास्तीुविशाराचाे र्सघे, अँविभायीतीे, अँपघेाती विमेंा र्स्थीा आवि कंद्री र्सरकंारच्यीा मेंतीे, ज्यीानी कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंतीर प्रोवितीविनविधात् कंेलीे पाविहैजेंे अँशा इतीर कंोत्यीाहैी विहैतीर्सविधाती व्यीक्ती, यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी कंद्री र्सरकंार नामेंविनेविशती कंरीली अँर्से, तीेरापेक्षा अँविधाकं नर्सतीली परतीु, नऊपेक्षा कंमेंी नर्सतीली अँशा र्सख्यीेतीली इतीर र्स्यी,
यीाचाी विमेंळीून नलीेली अँर्सेली.
(३) पोट-कंलीमें (२) च्यीा खं (घे) मेंध्यीे विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा प्रोत्यीेकं प्रोगासतीून र्स्यी म्हैून विनयीुक्ती कंरायीाच्यीा व्यीक्तींचाी र्सख्यीा, कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंतीच्यीा र्स्यीाचा पाधाी त्यीाच्यीा र्सेच्यीा इतीर शती, त्यीानी आपली कंायीे पार पांतीाना अँनुर्सरायीाचाी कंायीसपद्धती, आवि त्यीाच्यीामेंधाून रिरक्ती हैोाऱ्यीा जेंागा भारण्यीाचाी रीती, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली त्यीाप्रोमेंाे अँर्सेली:
परतीु, इमेंारती कंामेंगाराचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी नामेंविनेविशती कंेलीेलीे र्स्यी हैे, विनयीोक्त्यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी नामेंविनेविशती कंेलीेल्यीा र्स्यीाच्यीा र्सख्यीेपेक्षा कंमेंी अँर्सार नाहैीती.
(४) यीाद्वारे अँर्से घेोविषंती कंरण्यीाती यीेतीे कंी, कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंतीच्यीा र्स्यीाच्यीा पामेंुळीे वितीचा धारकं, र्सर्सेच्यीा कंोत्यीाहैी र्सभागृहैाचा र्स्यी म्हैून विनंलीा जेंाण्यीार्साठी, विकंा अँर्सण्यीार्साठी, अँनहैस ठीरार नाहैी.
राज्या साल्लागार
साविमंताी.
४. (१) राज्यी शार्सन, त्यीाच्यीाकंे विनसयीाथीस विनेविशती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा अँमेंलीजेंाीतीून उद्भाऱ्यीा ांर राज्यी शार्सनालीा र्सल्लीा ेण्यीार्साठी, राज्यी इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार र्सल्लीागार र्सविमेंती (यीाती यीापुढीे विजेंचा विनेश, "राज्यी र्सल्लीागार र्सविमेंती" अँर्सा कंेलीा आहैे) यीा नाने र्सोधाली जेंारी एकं र्सविमेंती घेविटती कंरीली.
(२) राज्यी र्सल्लीागार र्सविमेंती,—
(कं) राज्यी शार्सनाकंून विनयीुक्ती कंरायीाचा एकं अँध्यीक्ष;
(ख) राज्यी विधानमेंळीातीून विनंून द्यायीाचाे राज्यी विधानमेंळीाचाे ोन र्स्यी- र्स्यी;
(ग) कंद्री र्सरकंारकंून नामेंविनेविशती कंरायीाचा एकं र्स्यी;
(घे) मेंुख्यी विनरीक्षकं - र्स्यी, पविर्सद्ध;
(ङ) विनयीोक्तीे, इमेंारती कंामेंगार, ास्तीुविशाराचाे र्सघे, अँविभायीतीे, अँपघेाती विमेंा र्स्थीा आवि राज्यी शार्सनाच्यीा मेंतीे, ज्यीानी राज्यी र्सल्लीागार र्सविमेंतीर प्रोवितीविनविधात् कंेलीे पाविहैजेंे अँशा इतीर कंोत्यीाहैी विहैतीर्सविधाती व्यीक्ती, यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी राज्यी शार्सन नामेंविनेविशती कंरीली अँर्से अँकंरापेक्षा अँविधाकं नर्सतीली परतीु, र्साती पेक्षा कंमेंी नर्सतीली अँशा र्सख्यीेतीली इतीर र्स्यी,
यीाचाी विमेंळीून नलीेली अँर्सेली.
(३) पोट-कंलीमें (२) च्यीा खं (ङ) मेंध्यीे विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा प्रोत्यीेकं प्रोगासतीून र्स्यी म्हैून विनयीुक्ती कंरायीाच्यीा व्यीक्तींचाी र्सख्यीा, राज्यी र्सल्लीागार र्सविमेंतीच्यीा र्स्यीाचा पाधाी त्यीाच्यीा र्सेच्यीा इतीर शती, त्यीानी आपली कंायीे पार पांतीाना अँनुर्सरायीाचाी कंायीसपद्धती, आवि त्यीाच्यीामेंधाून रिरक्ती हैोाऱ्यीा जेंागा भारण्यीाचाी रीती, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली त्यीाप्रोमेंाे अँर्सेली :
परतीु, इमेंारती कंामेंगाराचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी नामेंविनेविशती कंेलीेलीे र्स्यी हैे, विनयीोक्त्यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरण्यीार्साठी नामेंविनेविशती कंेलीेल्यीा र्स्यीाच्यीा र्सख्यीेपेक्षा कंमेंी अँर्सार नाहैीती.
९ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInaryराज्या साुधारणा
मंहाराष्ट्र
कालमं ४ चेी साुधारणा :
अँनाथीालीयीे अँन्यी धामेंासायी (ेखरेख विनयीत्रा), विकंलीाग व्यीक्तींर्साठी (र्समेंान र्सधाी, हैक्कंाचाे र्सरक्ष पूस र्सहैभाग) आवि इमेंारती इतीर ाधाकंामें मेंजेंूर (रोजेंगार विविनयीमेंन र्सेाशती) (मेंहैाराष्ट्र र्सुधारा) अँविधाविनयीमें, २०१६ (२०१६ चा मेंहैा. ४) यीाच्यीा कंलीमें ५ द्वारे, उपरोक्ती कंलीमें ४ च्यीा पोट- कंलीमें (२) मेंध्यीे खं (ख ) ऐजेंी, पुढीली खं ाखली कंरण्यीाती आलीा :—
" (ख) राज्यी विधानमेंळीाचाे ोन र्स्यी, त्यीापैकंी एकं र्स्यी, राज्यी विधानर्सभाेचा अँध्यीक्ष राज्यी विधानर्सभा र्स्यीामेंधाून आवि एकं र्स्यी राज्यी विधानपरिरषंेचा र्सभापती राज्यी विधानपरिरषं र्स्यीामेंधाून नामेंविनेविशती कंरीली ... र्स्यी ;".
ताज्ज्ञ साविमंत्या.
५. (१) र्समेंुविचाती शार्सनार्स, यीा अँविधाविनयीमेंाखाली विनयीमें कंरण्यीार्साठी त्यीा शार्सनालीा र्सल्लीा ेण्यीाकंरिरतीा, इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंातीली विशेषं अँहैसतीाप्रोाप्ती व्यीक्तींचा र्समेंाेश अँर्सलीेली एकं विकंा त्यीापेक्षा अँविधाकं तीज्ज्ञ र्सविमेंत्यीा घेविटती कंरतीा यीेतीली.
(२) तीज्ज्ञ र्सविमेंतीच्यीा र्स्यीाना, र्सविमेंतीच्यीा ैठीकंीर्साठी उपल्डिंस्थीती राहैण्यीाकंरिरतीा, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँर्से ेतीन भात्ते प्रोान कंरण्यीाती यीेतीली:
परतीु, जेंो शार्सनाचा विकंा त्यीा त्यीा ेळी अँमेंलीाती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी कंायीद्याद्वारे विकंा त्यीान्यीे स्थीापन कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनगमें विनकंायीाचा अँविधाकंारी आहैे अँशा र्स्यीालीा कंोतीेहैी ेतीन विकंा भात्ते प्रोेयी अँर्सार नाहैीती.
प्रकारण ताीनु
आस्थापनुांचेी नुंर्देणी
६. र्समेंुविचाती शार्सनार्स, राजपत्राता अँविधार्सूविचाती कंेलीेल्यीा आेशाद्वारे,—
(कं) यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, शार्सनालीा यीोग्यी ाटतीली अँशा, शार्सनाच्यीा राजेंपवित्राती
नुंर्देणी
अविधाकाऱ्यांचेी
नुेमंणूका.
अँविधाकंारी अँर्साऱ्यीा व्यीक्तींचाी नंी अँविधाकंारी म्हैून विनयीुक्ती कंरतीा यीेईली; आवि
(ख) ज्यीा र्सीमेंेच्यीा आतीमेंध्यीे एखा नंी अँविधाकंारी यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीान्यीे त्यीालीा प्रोान कंेलीेल्यीा अँविधाकंाराचा ापर कंरीली त्यीा र्सीमेंा विनल्डिंचाती कंरतीा यीेतीली.
७. (१) प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा,—
आस्थापनुांचेी
नुंर्देणी.
(कं) यीा अँविधाविनयीमेंाचा प्रोारभा झेाल्यीार ज्यीा आस्थीापनेलीा तीो लीागू हैोतीो त्यीा आस्थीापनेच्यीा र्सधाती, अँशा प्रोारभापार्सून र्साठी विर्साच्यीा कंालीाधाीच्यीा आती; आवि
(ख) अँशा प्रोारभानतीर कंोत्यीाहैी ेळी हैा अँविधाविनयीमें विजेंलीा लीागू हैोईली, अँशा इतीर कंोत्यीाहैी आस्थीापनेच्यीा र्सधाती, हैा अँविधाविनयीमें, ज्यीा विनाकंार्स अँशा आस्थीापनेलीा लीागू हैोतीो, त्यीा विनाकंापार्सून र्साठी विर्साच्यीा कंालीाधाीच्यीा आती, अँशा आस्थीापनेचाी नंी कंरण्यीार्साठी, नंी अँविधाकंाऱ्यीाकंे अँजेंस कंरीली :
परतीु, जेंर अँशा कंालीाधाीच्यीा आती पुरेशा कंारामेंुळीे अँजेंस कंरण्यीापार्सून अँजेंसारार्स प्रोवितीधा झेालीा हैोतीा यीाती नंी अँविधाकंाऱ्यीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, त्यीालीा, उपरोक्ती कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर अँर्सा कंोतीाहैी अँजेंस ाखली कंरून घेतीा यीेईली.
भाग ारा-(२३)—२१० भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII (२) पोट-कंलीमें (१) खालीली प्रोत्यीेकं अँजेंस, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली, अँशा नमेंुन्यीाती कंरण्यीाती यीेईली आवि अँशा तीपविशलीाचा त्यीाती अँतीभास अँर्सेली अँर्से शुल्कं त्यीार्सोती अँर्सेली.
(३) पोट-कंलीमें (१) खाली अँजेंस प्रोाप्ती झेाल्यीानतीर, नंी अँविधाकंारी, आस्थीापनेचाी नंी कंरीली आवि विविहैती कंरण्यीाती यीेईली, अँशा नमेंुन्यीाती अँशा ेळीेती आवि अँशा शतींना अँधाीन राहैून वितीच्यीा विनयीोक्त्यीालीा नंी प्रोमेंापत्रा ेईली.
(४) जेंेव्हैा, यीा कंलीमेंाखाली एखाद्या आस्थीापनेचाी नंी झेाल्यीानतीर, अँशा आस्थीापनेच्यीा ातीतीली मेंालीकंी विकंा व्यीस्थीापन विकंा अँन्यी विविहैती तीपशीली यीामेंध्यीे कंोतीाहैी ली घेंून आलीा अँर्सेली त्यीा ातीती, विनयीोक्त्यीाकंून, अँशा लीाच्यीा र्सधातीली तीपशीली, अँर्सा ली झेाल्यीापार्सून तीर्स विर्साच्यीा आती, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती, नंी अँविधाकंाऱ्यीालीा कंळीविण्यीाती यीेतीली.
विविता प्रकारणी
नुंर्देणी रद्द कारणे.
८. नंी अँविधाकंाऱ्यीाचाी, एकंतीर यीातीती त्यीाच्यीाकंे कंेलीेल्यीा विनेशारून विकंा अँन्यीथीा, कंोत्यीाहैी आस्थीापनेचाी नंी, विपयीासर्स कंरून विकंा कंोतीहैी मेंहैत्त्ाचाी स्तीुल्डिंस्थीती ंून विमेंळीली आहैे अँथीा अँशा आस्थीापनेने कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी कंामेंाच्यीा र्सधाती यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाे पालीन कंेलीे नाहैी, विकंा इतीर कंोत्यीाहैी कंारामेंुळीे नंी विनरुपयीोगी विकंा विनष्फळी ठीरली आहैे यीाती खात्राी पटली अँर्सेली आवि म्हैून, ती रद्द कंरण्यीाचाी आयीकंतीा ाटती अँर्सेली तीर, त्यीार्स, आस्थीापनेच्यीा विनयीोक्त्यीालीा आपलीे म्हैे मेंांण्यीाचाी र्सधाी विल्यीानतीर, ती नंी रद्द कंरतीा यीेईली.
अपील.
९. (१) कंलीमें ८ अँन्यीे विलीेल्यीा आेशामेंुळीे व्यीविथीती झेालीेल्यीा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स, वितीलीा ज्यीा विनाकंार्स आेश कंळीविण्यीाती आलीा अँर्सेली त्यीा विनाकंापार्सून तीर्स विर्साच्यीा आती, अँपीली अँविधाकंाऱ्यीाकंे अँपीली ाखली कंरतीा यीेईली, जेंी र्समेंुविचाती शार्सनाने यीातीती नामेंविनेविशती कंेलीेली व्यीक्ती अँर्सेली :
परतीु, पुरेशा कंारामेंुळीे अँपीली ाखली कंरण्यीापार्सून अँपीलीकंत्यीासर्स प्रोवितीधा झेालीा हैोतीा यीाती अँपीली अँविधाकंाऱ्यीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, त्यीार्स, उक्ती तीर्स विर्साचा कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर अँपीली ाखली कंरून घेतीा यीेईली.
(२) पोट-कंलीमें (१) खालीली अँपीली प्रोाप्ती झेाल्यीार, अँपीली अँविधाकंारी, अँपीलीकंत्यीासलीा आपलीे म्हैे मेंांण्यीाचाी र्सधाी विल्यीानतीर, शक्यी वितीतीक्यीा शीघ्रतीेने, रद्द कंरण्यीाचा आेश कंायीमें कंरीली, त्यीाती फेरली कंरीली विकंा तीो विफरीली.
१०. विजेंलीा हैा अँविधाविनयीमें लीागू हैोतीो अँशा आस्थीापनेचा कंोतीाहैी विनयीोक्तीा,—
(कं) कंलीमें ७ अँन्यीे नंी कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सलीेल्यीा, परतीु त्यीा कंलीमेंान्यीे नुंर्देणी नु कारण्याचेा परिरणामं.
नंी कंरण्यीाती न आलीेल्यीा आस्थीापनेच्यीा ातीती;
(ख) विजेंच्यीा ातीती कंलीमें ८ अँन्यीे नंी रद्द कंरण्यीाती आली अँर्सेली आवि अँशा रद्द कंेल्यीाच्यीा आेशाविरुद्ध, अँर्से अँपीली ाखली कंरण्यीार्साठी विविहैती कंेलीेल्यीा कंालीाधाीती कंलीमें ९ अँन्यीे कंोतीेहैी अँपीली ाखली कंरण्यीाती आलीेलीे नर्सेली विकंा जेंेव्हैा अँशा प्रोकंारे अँपीली ाखली कंरण्यीाती आलीे अँर्सेली तीेव्हैा अँर्से अँपीली खारीजें कंरण्यीाती आलीे अँर्सेली, अँशा आस्थीापनेच्यीा ातीती,
कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (१) च्यीा खं (कं) विकंा खं (ख) मेंध्यीे विनविसष्ट कंेलीेलीा कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर, विकंा कंलीमें ८ अँन्यीे नंी रद्द कंेल्यीानतीर विकंा कंलीमें ९ अँन्यीे अँपीली ाखली कंरण्यीाचा कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, अँपीली खारीजें कंेल्यीानतीर, आस्थीापनेती इमेंारती कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेार नाहैी.
११ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInaryप्रकारण चेार
इमंारता कामंगारांचेी लाभाथाी म्हाणूनु नुंर्देणी.
विनुधाीचे लाभाथाी.
११. यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंना अँधाीन राहैून, यीा अँविधाविनयीमेंाखाली लीाभाथी म्हैून नंी कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं इमेंारती कंामेंगार, मेंळीाने यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाच्यीा विनधाीमेंधाून तीरतीू कंेलीेलीे लीाभा विमेंळीण्यीार्स हैक्कंार अँर्सेली.
इमंारता
कामंगारांचेी
लाभाथाी म्हाणूनु
नुंर्देणी.
१२. (१) ज्यीाने यीाचाी अँठीरा षंे पूस कंेलीेली आहैेती परतीु यीाचाी र्साठी षंे पूस कंेलीेली नाहैीती, आवि जेंो पूसती ारा मेंविहैन्यीामेंध्यीे नव् विर्सापेक्षा कंमेंी नर्सेली इतीकंे विर्स कंोत्यीाहैी इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंामेंध्यीे कंामें कंरीती अँर्सेली अँर्सा प्रोत्यीेकं इमेंारती कंामेंगार, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली लीाभाथी म्हैून नंी कंरण्यीार्साठी पात्रा अँर्सेली.
(२) नंीचा अँजेंस, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती, यीाती मेंळीाने प्रोाविधाकंृती कंेलीेल्यीा अँविधाकंाऱ्यीाकंे कंरण्यीाती यीेईली.
(३) पोट-कंलीमें (२) खालीली प्रोत्यीेकं अँजेंासर्सोती, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली त्यीाप्रोमेंाे पन्नार्स रुपयीापेक्षा अँविधाकं नर्सेली अँशा शुल्कंार्सहै, अँर्से स्तीऐजें जेंोंण्यीाती यीेतीली.
(४) अँजेंसाराने यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाे त्यीाखाली कंेलीेल्यीा विनयीमेंाचाे अँनुपालीन कंेलीे आहैे यीाती पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे मेंळीाने प्रोाविधाकंृती कंेलीेल्यीा अँविधाकंाऱ्यीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, तीो, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली लीाभाथी म्हैून इमेंारती कंामेंगाराचाे ना नंीली:
परतीु, अँजेंसारालीा आपलीे म्हैे मेंांण्यीाचाी र्सधाी विल्यीाविशायी, नंी अँजेंस फेटाळीलीा जेंार नाहैी.
(५) पोट-कंलीमें (४) खालीली विनसयीामेंुळीे व्यीविथीती झेालीेल्यीा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स, अँशा विनसयीाच्यीा विनाकंापार्सून तीर्स विर्साच्यीा आती, मेंळीाच्यीा र्सविचाकंे विकंा यीातीती मेंळीाने विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा इतीर कंोत्यीाहैी अँविधाकंाऱ्यीाकंे अँपीली ाखली कंरतीा यीेईली आवि अँशा अँविपलीारीली, र्सविचाचा विकंा अँशा अँन्यी अँविधाकंाऱ्यीाचा विनसयी अँवितीमें अँर्सेली :
परतीु, इमेंारती कंामेंगारालीा पुरेशा कंारामेंुळीे ेळीेती अँपीली ाखली कंरण्यीापार्सून प्रोवितीधा झेालीा हैोतीा यीाती र्सविचाचाी विकंा त्यीातीती मेंळीाने विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा इतीर कंोत्यीाहैी अँविधाकंाऱ्यीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, त्यीार्स, उक्ती तीर्स विर्साचा कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर अँपीली ाखली कंरून घेतीा यीेईली.
(६) मेंळीाचा र्सविचा, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा नंह्या ठीेण्यीाचाी व्यीस्थीा कंरीली.
ओळखपत्रे.
१३. (१) मेंळी, प्रोत्यीेकं लीाभार्थ्यायीासलीा, त्यीाचाे यीथीोविचातीरीत्यीा छायीाविचात्रा विचाकंटलीेलीे आवि त्यीाने कंेलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा तीपविशलीाचाी नं कंरण्यीार्साठी पुरेशी जेंागा अँर्सलीेलीे एकं ओळीखपत्रा ेईली.
(२) प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा, लीाभार्थ्यायीासने कंेलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा तीपविशलीाचाी ओळीखपत्राती नं कंरीली तीे अँविधाप्रोमेंाविती कंरीली आवि तीे ओळीखपत्रा लीाभार्थ्यायीासलीा परती ेईली.
(३) ज्यीालीा यीा अँविधाविनयीमेंाखाली ओळीखपत्रा ेण्यीाती आलीे आहैे अँर्सा लीाभाथी, शार्सनाच्यीा विकंा मेंळीाच्यीा कंोत्यीाहैी अँविधाकंाऱ्यीाकंून, कंोत्यीाहैी विनरीक्षकंाकंून विकंा इतीर कंोत्यीाहैी प्रोाविधाकंाऱ्यीाकंून तीपार्सीर्साठी जेंेव्हैा जेंेव्हैा मेंागी कंरण्यीाती यीेईली तीेव्हैा तीे र्सार कंरीली.
लाभाथाी
असाण्याचे बांर्दे
हाोणे.
१४. (१) ज्यीाचाी यीा अँविधाविनयीमेंाखाली लीाभाथी म्हैून नंी झेालीेली आहैे अँर्सा इमेंारती कंामेंगार, जेंेव्हैा तीो यीाचाी र्साठी षंे पूस कंरीली तीेव्हैा विकंा जेंेव्हैा त्यीाने एखाद्या षंासती नव् विर्सापेक्षा कंमेंी नर्सेली इतीकंे विर्स इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें कंेलीे नर्सेली तीेव्हैा, अँर्सा लीाभाथी अँर्सण्यीाचाे हैोईली :
भाग ारा-(२३)—२अँ१२ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII परतीु, यीा पोट-कंलीमेंाखालीली नव् विर्साच्यीा कंालीाधाीचाी गना कंरतीाना, इमेंारती कंामेंगारार्स, त्यीाच्यीा रोजेंगारातीून आवि रोजेंगाराच्यीा ओघेाती उद्भाऱ्यीा अँपघेातीामेंुळीे त्यीालीा झेालीेल्यीा कंोत्यीाहैी ैयील्डिंक्तीकं इजेंेमेंुळीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंातीली अँनुपल्डिंस्थीतीचा कंोतीाहैी कंालीाधाी गळीण्यीाती यीेईली.
(२) पोट-कंलीमें (१) मेंध्यीे कंाहैीहैी अँतीभाू सती अँर्सलीे तीरी, जेंर एखाी व्यीक्ती, यीाचाी र्साठी षंे पूस हैोण्यीाच्यीा लीगतीपूी विकंमेंान र्सलीग तीन षंे लीाभाथी राविहैलीेली अँर्सेली तीर, ती विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँर्से लीाभा विमेंळीण्यीार्स पात्रा अँर्सेली.
स्पष्टीकारण.— यीा पोट-कंलीमेंान्यीे एखाद्या मेंळीाचा लीाभाथी म्हैून तीन षंाच्यीा कंालीाधाीचाी गना कंरतीाना, एखाी व्यीक्ती, वितीच्यीा नंीच्यीा लीगतीपूी ज्यीा कंालीाधाीर्साठी इतीर कंोत्यीाहैी मेंळीाचाी लीाभाथी राविहैलीेली हैोती अँशा कंोत्यीाहैी कंालीाधाीचाी त्यीाती भार घेालीण्यीाती यीेईली.
लाभार्थ्यांयाचेी
नुंर्देहाी.
१५. प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा, त्यीाने हैाती घेतीलीेल्यीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंार नोकंरीर ठीेलीेल्यीा लीाभार्थ्यायीाच्यीा रोजेंगाराचाे तीपशीली शसविारी नंहैी, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती ठीेीली आवि मेंळीाच्यीा र्सविचार्स विकंा यीातीती मेंळीाने यीथीोविचातीरीत्यीा प्रोाविधाकंृती कंेलीेल्यीा इतीर कंोत्यीाहैी अँविधाकंाऱ्यीार्स कंोतीहैी पूस र्सूचाना न ेतीा, वितीचाी तीपार्सी कंरतीा यीेईली.
इमंारता कामंगारांचे
अंशर्देानु.
१६. (१) यीा अँविधाविनयीमेंाखाली लीाभाथी म्हैून ज्यीाचाी नंी झेालीेली आहैे अँर्सा इमेंारती कंामेंगार, यीाचाी र्साठी षंे पूस हैोईपयीती, राज्यी शार्सनाकंून, राजपत्राताील अँविधार्सूचानेद्वारे विविनविसष्ट कंरण्यीाती यीेईली अँशा राने, रमेंहैा विनधाीती अँशान ेईली आवि इमेंारती कंामेंगाराच्यीा ेगेगळ्यीा गार्साठी अँशानाचाे ेगेगळीे र विविनविसष्ट कंरतीा यीेतीली :
परतीु, एखा लीाभाथी, कंोत्यीाहैी आविथीसकं अँंचाीमेंुळीे त्यीाचाे अँशान प्रोान कंरण्यीार्स अँर्समेंथीस आहैे यीाती मेंळीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, त्यीार्स, एकंा ेळी, तीन मेंविहैन्यीापेक्षा अँविधाकं नर्सेली अँशा कंालीाधाीर्साठी अँशानाच्यीा प्रोानातीून र्सूट ेतीा यीेईली.
(२) लीाभार्थ्यायीासर्स, त्यीाच्यीा मेंाविर्सकं ेतीनातीून त्यीाच्यीा अँशानाचाी कंपाती कंरण्यीार्साठी आवि अँशी कंपाती कंेल्यीापार्सून पधारा विर्साच्यीा आती, त्यीाचा मेंळीाकंे भारा कंरण्यीार्साठी त्यीाच्यीा विनयीोक्त्यीालीा प्रोाविधाकंृती कंरतीा यीेईली.
१७. जेंेव्हैा लीाभार्थ्यायीासने, एकंा षंासपेक्षा कंमेंी नर्सेली इतीक्यीा र्सलीग कंालीाधाीर्साठी कंलीमें १६ च्यीा पोट-कंलीमें (१) खालीली त्यीाचाे अँशान प्रोान कंेलीे नर्सेली तीेव्हैा, तीो लीाभाथी अँर्सण्यीाचाे हैोईली :
अंशर्देानुाचेा
भारणा नु काेल्याचेा
परिरणामं.
परतीु, अँशान प्रोान न कंरण्यीार्स ाजेंी कंार हैोतीे आवि इमेंारती कंामेंगाराचाी थीकंाकंी जेंमेंा कंरण्यीाचाी इच्छा आहैे यीाती मेंळीाच्यीा र्सविचाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, तीो, इमेंारती कंामेंगारालीा थीकंीती अँशान जेंमेंा कंरण्यीाचाी मेंुभा ेऊ शकंेली आवि अँर्से अँशान जेंमेंा कंेल्यीार, इमेंारती कंामेंगाराचाी नंी पुनस्थीासविपती हैोईली.
प्रकारण पाचे
इमंारता इतार बांांधाकामं कामंगार काल्याण मंडळे
राज्या काल्याण
मंडळे घविटीता
कारणे.
१८. (१) प्रोत्यीेकं राज्यी शार्सन, यीा अँविधाविनयीमेंाखाली प्रोान कंेलीेल्यीा अँविधाकंाराचा ापर कंरण्यीार्साठी आवि नेमेंून विलीेली कंायीे पार पांण्यीार्साठी, अँविधार्सूचानेद्वारे, विनयीती कंरीली अँशा विनाकंापार्सून ........ ( राज्यीाचाे ना) इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार कंल्यीा मेंळी म्हैून ओळीखलीे जेंारे एकं मेंळी घेविटती कंरीली.
(२) मेंळी, शाती उत्तेराविधाकंार र्सामेंावियीकं मेंोहैोर अँर्सलीेलीा उपरोक्ती नाचा एकं विनगमें विनकंायी अँर्सेली आवि उक्ती नाने त्यीालीा ा ाखली कंरतीा यीेईली विकंा त्यीाच्यीा विरुध् ा ाखली कंरतीा यीेईली.
१३ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(३) मेंळी, एकं अँध्यीक्ष, कंद्री र्सरकंारने नामेंविनेविशती कंरायीाचाी एकं व्यीक्ती आवि राज्यी शार्सनाकंून त्यीार विनयीुक्ती कंरतीा यीेतीली अँर्से पधारापेक्षा अँविधाकं नर्सतीली अँशा र्सख्यीेतीली इतीर र्स्यी यीाचाे विमेंळीून नलीेलीे अँर्सेली :
परतीु, मेंळीामेंध्यीे, राज्यी शार्सन, विनयीोक्तीे इमेंारती कंामेंगार यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंराऱ्यीा र्समेंर्समेंान र्सख्यीेतीली र्स्यीाचा र्समेंाेश अँर्सेली आवि मेंळीाचाी विकंमेंान एकं र्स्यी हैी, मेंविहैलीा अँर्सेली.
(४) मेंळीाचा अँध्यीक्ष अँन्यी र्स्यी यीाच्यीा विनयीुक्तीच्यीा अँटी शती आवि त्यीाना प्रोेयी अँर्सलीेलीे ेतीन अँन्यी भात्ते, आवि मेंळीाच्यीा र्स्यीाच्यीा नैविमेंवित्तेकं रिरक्ती जेंागा भारण्यीाचाी रीती, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली त्यीाप्रोमेंाे अँर्सेली.
१९. (१) मेंळी, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाचाी कंायीे कंायीसक्षमें रीतीने पार पांण्यीार्साठी त्यीार्स इष्ट मंडळाचे साविचे अन्या अविधाकारी.
ाटती अँर्सेली, अँर्सा एकं र्सविचा अँर्से अँन्यी अँविधाकंारी आवि कंमेंसचारी यीाचाी विनयीुक्ती कंरीली.
(२) मेंळीाचा र्सविचा हैा, त्यीाचा मेंुख्यी कंायीसकंारी अँविधाकंारी अँर्सेली.
(३) मेंळीाचा र्सविचा आवि अँन्यी अँविधाकंारी कंमेंसचारी यीाच्यीा विनयीुक्तीच्यीा अँटी शती आवि त्यीाना प्रोेयी अँर्सलीेलीे ेतीन भात्ते, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली त्यीाप्रोमेंाे अँर्सतीली.
मंडळाच्या बांैठकाी.
२०. (१) मेंळी, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा ेळी अँशा विठीकंाी ैठीकं घेईली आवि त्यीाच्यीा ैठीकंतीली कंामेंकंाजें चालीण्यीाच्यीा र्सधातीली कंायीसपध्तीच्यीा अँशा विनयीमेंाचाे (अँशा ैठीकंीच्यीा गपूतीर्सहै) पालीन कंरीली.
(२) अँध्यीक्ष विकंा, जेंर तीो कंोत्यीाहैी कंारास्ती मेंळीाच्यीा ैठीकंीलीा उपल्डिंस्थीती राहैण्यीार्स अँर्समेंथीस अँर्सेली तीर, यीातीती अँध्यीक्षाने नामेंविनेविशती कंेलीेलीा कंोतीाहैी र्स्यी आवि अँशा नामेंविनेशनाच्यीा अँभाी, ैठीकंीती उपल्डिंस्थीती अँर्सलीेल्यीा र्स्यीानी त्यीाच्यीामेंधाून विनंलीेलीा अँन्यी कंोतीाहैी र्स्यी, ैठीकंीचाे अँध्यीक्षप स्ीकंारीली.
(३) मेंळीाच्यीा कंोत्यीाहैी ैठीकंीर्समेंोर यीेतीली अँशा र्स प्रोनार, उपल्डिंस्थीती अँर्साऱ्यीा मेंतीान कंराऱ्यीा र्स्यीाच्यीा हैुमेंतीाने विनसयी कंरण्यीाती यीेईली आवि र्समेंर्समेंान मेंतीे पंल्यीार्स, अँध्यीक्षालीा विकंा त्यीाच्यीा अँनुपल्डिंस्थीतीती, अँध्यीक्षस्थीानी अँर्साऱ्यीा व्यीक्तीलीा, ुर्सरे विकंा विनासयीकं मेंती अँर्सेली.
२१. मेंळीाचाी कंोतीहैी कंृती विकंा कंायीसाहैी हैी,—
(कं) मेंळीाती कंोतीेहैी प रिरक्ती अँर्से, विकंा त्यीाच्यीा रचानेती कंोतीाहैी ोषं अँर्से; विकंा (ख) मेंळीाचा र्स्यी म्हैून कंायीसरती अँर्साऱ्यीा व्यीक्तीच्यीा विनयीुक्तीमेंध्यीे कंोतीाहैी ोषं अँर्से; विकंा
रिरक्तापर्दे,
इत्यार्देीमंुळे
मंडळाचेी
कायायाहाी
विविधाअग्राह्य
नुसाणे.
(ग) प्रोकंराच्यीा गुागुार्स ाधाकं न ठीरारी मेंळीाच्यीा कंायीसाहैीती कंोतीहैी अँविनयीविमेंतीतीा अँर्से,
कंेळी यीा कंारामेंुळीे विविधाअँग्राहैयी ठीरार नाहैी.
मंडळांचेी कायाे.
२२. (१) मेंळीार्स,—
(कं) अँपघेाती झेाल्यीार्स लीाभार्थ्यायीासलीा तीात्कंाळी र्सहैाय्यी कंरतीा यीेईली;
(ख) ज्यीानी यीाचाी र्साठी षंे पूस कंेलीेली आहैेती अँशा लीाभार्थ्यायीाना विनृवित्तेतीन प्रोान कंरतीा यीेईली ;
(ग) लीाभार्थ्यायीासर्स घेर ाधाण्यीार्साठी, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा रकंमेंेपेक्षा जेंास्ती अँर्सार नाहैी अँशी आवि अँशा अँटंर शतींर कंजेंे विकंा अँविग्रामेंे मेंजेंूर कंरतीा यीेतीली;
१४ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(घे) लीाभार्थ्यायीाच्यीा गट विमेंा यीोजेंनेच्यीा हैफ्त्यीाच्यीा र्सधाती, त्यीार्स यीोग्यी ाटेली अँशी रक्कंमें प्रोान कंरतीा यीेईली ;
(ङ) लीाभार्थ्यायीाच्यीा ालीकंाच्यीा विशक्षार्साठी, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँर्से वित्तेीयी र्सहैाय्यी ेतीा यीेईली;
(चा) लीाभार्थ्यायीासच्यीा विकंा, अँशा अँलीवितीाच्यीा मेंोठ्या आजेंारारीली उपचाराकंरिरतीा विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा ैद्यकंीयी खचासचाी पूतीसतीा कंरतीा यीेईली ;
(छ) मेंविहैलीा लीाभार्थ्यायीाना प्रोर्सूतीविषंयीकं लीाभाचाे प्रोान कंरतीा यीेईली ; आवि
(जें) विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा अँन्यी कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना र्सुविधा यीाचाी तीरतीू कंरतीा यीेईली आवि त्यीाती र्सुधारा कंरतीा यीेईली.
(२) मेंळीार्स, कंोत्यीाहैी आस्थीापनेतीली इमेंारती कंामेंगाराच्यीा कंल्यीाशी र्सविधाती अँर्सलीेल्यीा प्रोयीोजेंनार्साठी, राज्यी शार्सनाने मेंान्यीतीा विलीेल्यीा कंोत्यीाहैी यीोजेंनेच्यीा मेंतीने स्थीाविनकं प्रोाविधाकंरालीा विकंा विनयीोक्त्यीालीा कंजेंस विकंा अँथीसर्सहैाय्यी ेतीा यीेईली.
(३) मेंळीार्स, जेंे स्थीाविनकं प्रोाविधाकंर विकंा जेंो विनयीोक्तीा, इमेंारती कंामेंगार आवि त्यीाच्यीा कंुटं ातीली र्स्यीाच्यीा लीाभार्साठी, मेंळीाने विविनसविष्ट कंेलीेल्यीा जेंासच्यीा कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना र्सुविधा, मेंळीाचाे र्समेंाधान हैोईली वितीतीपती पुरवितीाती त्यीा स्थीाविनकं प्रोाविधाकंरालीा विकंा विनयीोक्त्यीालीा रषंी र्सहैायीकं अँनुान प्रोान कंरतीा यीेईली, तीथीाविप, अँर्से कंी, कंोत्यीाहैी स्थीाविनकं प्रोाविधाकंरालीा विकंा विनयीोक्त्यीालीा र्सहैायीकं अँनुान म्हैून प्रोेयी अँर्सलीेली रक्कंमें,—
(कं) राज्यी शार्सनाने विकंा यीातीती त्यीाने विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीने विनधासरिरती कंेलीेल्यीा अँशा कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना र्सुविधा पुरण्यीार्साठी खचास कंेलीेली रक्कंमें, विकंा (ख) विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशी रक्कंमें,
यीापैकंी जेंी कंमेंी अँर्सेली, त्यीा रकंमेंेपेक्षा अँविधाकं अँर्सार नाहैी :
परतीु, जेंेव्हैा, कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना र्सुविधा यीार उपरोक्तीप्रोमेंाे विनधासरिरती कंेलीेली, खचास कंेलीेली रक्कंमें, यीातीती विविहैती कंेलीेल्यीा रकंमेंेपेक्षा कंमेंी अँर्सेली त्यीातीती, अँशा कंोत्यीाहैी कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना र्सुविधा यीाच्यीा ातीती कंोतीेहैी र्सहैायीकं अँनुान प्रोेयी अँर्सार नाहैी.
२३. कंद्री र्सरकंारलीा, यीातीती कंायीद्याद्वारे र्सर्सेने कंेलीेल्यीा यीथीोविचाती विविनयीोजेंनानतीर, कांद्री सारकारकाडूनु अनुर्देानुे काजे. र्सरकंारलीा आयीकं ाटेली अँशा पैशाच्यीा स्रूपातीली रकंमेंाचाी अँनुाने कंजेंे मेंळीार्स ेतीा यीेतीली.
२४. (१) इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार कंल्यीा विनधाी यीा नाने र्सोधालीा जेंारा एकं विनधाी मेंळीाकंून घेविटती कंरण्यीाती यीेईली आवि त्यीामेंध्यीे,—
(कं) कंलीमें २३ अँन्यीे कंद्री र्सरकंारने, मेंळीालीा विलीेली कंोतीहैी अँनुाने कंजेंे ;
इमंारता इतार
बांांधाकामं कामंगार
काल्याण विनुधाी
आविण त्याचे
उपयाोजनु.
(ख) लीाभार्थ्यायीानी विलीेली र्स अँशाने;
(ग) कंद्री र्सरकंारकंून ठीरविण्यीाती यीेईली अँशा इतीर स्त्राोतीामेंधाून मेंळीालीा विमेंळीालीेल्यीा र्स रकंमेंा,
जेंमेंा कंरण्यीाती यीेतीली.
(२) विनधाीचाे उपयीोजेंन,—
(कं) कंलीमें २२ खालीली मेंळीाचाी कंायीे पार पांतीाना त्यीाचा हैोारा खचास; आवि
(ख) मेंळीाचाे र्स्यी, अँविधाकंारी अँन्यी कंमेंसचारी यीाचाे ेतीन, भात्ते अँन्यी पारिरश्रविमेंकं;
(ग) यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे प्रोाविधाकंृती कंेलीेल्यीा उविद्दष्टार आवि त्यीा प्रोयीोजेंनाथीस हैोारा खचास, भागविण्यीार्साठी कंरण्यीाती यीेईली.
१५ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(३) कंोतीेहैी मेंळी, कंोत्यीाहैी आविथीसकं षंासमेंध्यीे, त्यीाचाे र्स्यी, अँविधाकंारी अँन्यी कंमेंसचारी यीाचाे ेतीन, भात्ते अँन्यी पारिरश्रविमेंकं यीार्साठी आवि अँन्यी प्रोशार्सकंीयी खचास भागण्यीार्साठी, त्यीा आविथीसकं षंासतीली त्यीाच्यीा एकंू खचासच्यीा पाचा टक्यीापेक्षा अँविधाकं खचास कंरार नाहैी.
अथायसांकाल्प.
२५. मेंळी, मेंळीाच्यीा अँाविजेंती जेंमेंा रकंमेंा खचास शसारा, पुढीली आविथीसकं षंासचा त्यीाचा अँथीसर्सकंल्प, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती प्रोत्यीेकं आविथीसकं षंासती अँशा ेळी, तीयीार कंरीली आवि तीो राज्यी शार्सनालीा कंद्री र्सरकंारलीा पाठीली.
ावियका अहाल.
२६. मेंळी, मेंागीली आविथीसकं षंासमेंधाीली त्यीाचा कंायीासचा र्सपूस लीेखाजेंोखा ेारा, त्यीाचा ाविषंसकं अँहैाली, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती प्रोत्यीेकं आविथीसकं षंासती अँशा ेळी तीयीार कंरीली आवि त्यीाचाी एकं प्रोती, राज्यी शार्सनालीा कंद्री र्सरकंारलीा पाठीली.
लेखे
लेखापरीा.
२७. (१) मेंळी, भारतीाचा विनयीत्राकं मेंहैालीेखापरीक्षकं यीाच्यीाशी विचारविविनमेंयी कंरून विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती, यीथीोविचाती लीेखे इतीर र्सद्ध अँविभालीेख ठीेीली आवि ाविषंसकं लीेखा विरपत्रा तीयीार कंरीली.
(२) भारतीाच्यीा विनयीत्राकं मेंहैालीेखापरीक्षकंार्स विकंा यीा अँविधाविनयीमेंाखाली मेंळीाच्यीा लीेख्यीाचाी लीेखापरीक्षा कंरण्यीाच्यीा र्सधाती त्यीाने विनयीुक्ती कंेलीेल्यीा अँन्यी कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स, भारतीाच्यीा विनयीत्राकं मेंहैालीेखापरीक्षकंालीा शार्सकंीयी लीेख्यीाचाी लीेखापरीक्षा कंरण्यीाच्यीा र्सधाती जेंे हैक्कं विशेषंाविधाकंार आवि प्रोाविधाकंार अँर्सतीाती तीेचा हैक्कं विशेषंाविधाकंार आवि प्रोाविधाकंार, अँशी लीेखापरीक्षा कंरण्यीाच्यीा र्सधाती अँर्सतीली आवि विशेषंतीः, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली मेंळीाचाी पुस्तीकंे, लीेखे, र्सविधाती प्रोमेंाकंे इतीर स्तीऐजें आवि कंागपत्राे र्सार कंरण्यीाचाी मेंागी कंरण्यीाचा आवि कंोत्यीाहैी कंायीासलीयीाचाी तीपार्सी कंरण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली.
(३) मेंळीाच्यीा लीेख्यीाचाी, भारतीाच्यीा विनयीत्राकं मेंहैालीेखापरीक्षकंाकंून रषंी लीेखापरीक्षा कंरण्यीाती यीेईली आवि अँशा लीेखापरीक्षेच्यीा र्सधाती कंेलीेलीा कंोतीाहैी खचास, मेंळीाकंून भारतीाच्यीा विनयीत्राकं मेंहैालीेखापरीक्षकंालीा प्रोेयी अँर्सेली.
(४) मेंळी, लीेखापरीक्षा कंेलीेल्यीा लीेख्यीाचाी एकं प्रोती लीेखापरीक्षकंाच्यीा अँहैालीार्सहै, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा विनाकंापूी राज्यी शार्सनालीा र्सार कंरीली.
(५) राज्यी शार्सन, ाविषंसकं अँहैाली लीेखापरीक्षकंाचा अँहैाली विमेंळीाल्यीानतीर, शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर, तीो, राज्यी विधानमेंळीार्समेंोर मेंांण्यीाचाी व्यीस्थीा कंरीली.
प्रकारण साहा
इमंारता कामंगारांचे कामंाचे तासा, काल्याणकारी उपायायाोजनुा आविण इतार साेाशताी
२८. (१) र्समेंुविचाती शार्सनार्स, विनयीमेंाद्वारे,—
सामंान्या कामंाच्या
विर्देसाचे तासा
विनुश्चिचेता कारणे,
इत्यार्देी.
(कं) ज्यीायीोगे एकं विकंा अँविधाकं विविनविसष्ट मेंध्यीतीर र्समेंाविष्ट कंरून एखाद्या इमेंारती कंामेंगारार्साठी र्सामेंान्यी कंामेंाचा विर्स घेविटती हैोईली अँशी कंामेंाच्यीा तीार्साचाी र्सख्यीा विनल्डिंचाती कंरतीा यीेईली.
(ख) प्रोत्यीेकं र्साती विर्साच्यीा कंालीाधाीमेंध्यीे एकंा विश्रातीच्यीा विर्साचाी तीरतीू कंरतीा यीेईली, जेंो र्स इमेंारती कंामेंगारार्साठी आवि अँशा विश्रातीच्यीा विर्साच्यीा ातीती पारिरश्रविमेंकं प्रोान कंरण्यीार्साठी अँनुज्ञेयी अँर्सेली;
(ग) कंलीमें २९ मेंध्यीे विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा अँवितीकंाविलीकं रापेक्षा कंमेंी नर्सलीेल्यीा राने विश्रातीच्यीा विशी कंेलीेल्यीा कंामेंाचाे ेतीन प्रोान कंरण्यीाचाी तीरतीू कंरतीा यीेईली.
१६ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(२) पोट-कंलीमें (१) च्यीा तीरतीुी, इमेंारती कंामेंगाराच्यीा पुढीली गाच्यीा र्सधाती कंेळी, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा मेंयीासेपयीती अँशा शतींना अँधाीन राहैून, लीागू हैोतीली :—
(कं) तीातींीच्यीा कंामेंार, विकंा विजेंचा पूसअँाजें कंरतीा यीेऊ शकंती नाहैी विकंा विजेंलीा प्रोवितीधा कंरतीा यीेऊ शकंती नाहैी अँशा कंोत्यीाहैी आपत्कंालीन परिरल्डिंस्थीतीमेंध्यीे कंामेंार लीालीेल्यीा व्यीक्ती ;
(ख) जेंे कंामें विनयीमेंामेंध्यीे विनधासरिरती कंेलीेल्यीा कंामेंाच्यीा र्सामेंान्यी ेळीेपेक्षा अँविधाकं ेळीेती पार पांे आयीकं आहैे अँशा पूसतीयीारीच्यीा विकंा पूरकं स्रूपाच्यीा कंामेंार लीालीेल्यीा व्यीक्ती;
(ग) जेंे कंामें तीावित्राकं कंारामेंुळीे विर्स र्सपण्यीापूी पूस कंरायीाचाे आहैे अँशा कंोत्यीाहैी कंामेंार लीालीेल्यीा व्यीक्ती;
(घे) जेंे कंामें, नैर्सविगसकं आपत्तेीच्यीा अँविनयीविमेंती घेटनार अँलीून अँर्सलीेली परिरल्डिंस्थीती खेरीजें कंरून पार पांलीे जेंाऊ शकंार नाहैी अँशा एखाद्या कंामेंार लीालीेल्यीा व्यीक्ती;
अविताकाविलका
कामंाचे ेतानु.
२९. (१) जेंेव्हैा कंोत्यीाहैी इमेंारती कंामेंगारालीा, र्सामेंान्यी कंामेंाचा विर्स घेविटती हैोाऱ्यीा तीार्साच्यीा र्सख्यीेपेक्षा अँविधाकं तीार्स कंामें कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सेली त्यीातीती, तीो त्यीाच्यीा ेतीनाच्यीा र्सर्साधार रापेक्षा ुप्पट राने ेतीन विमेंळीण्यीार्स हैक्कंार अँर्सेली.
(२) यीा कंलीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, "ेतीनाचाे र्सर्साधार र" यीाचा अँथीस, कंामेंगार त्यीा त्यीा ेळी विमेंळीण्यीार्स हैक्कंार अँर्सेली अँर्से मेंूळी ेतीन, अँविधाकं भात्ते, अँर्सा आहैे, परतीु, त्यीामेंध्यीे कंोत्यीाहैी ोनर्सचा र्समेंाेश हैोती नाहैी.
नुंर्देह्या
अविभालेख ठेणे.
३०. (१) प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा, त्यीाने कंामेंार ठीेलीेल्यीा इमेंारती कंामेंगाराच्यीा ातीती, त्यीानी कंेलीेलीे कंामें, ज्यीायीोगे त्यीाचा र्सामेंान्यी कंामेंाचा विर्स घेविटती हैोईली त्यीा कंामेंाच्यीा तीार्साचाी र्सख्यीा, ज्यीा विशी त्यीाना विश्राती घेण्यीाचाी मेंुभा ेण्यीाती यीेईली तीो र्साती विर्साच्यीा प्रोत्यीेकं कंालीाधाीतीली विश्रातीचा एकं विर्स, त्यीाना प्रोान कंेलीेलीे ेतीन, त्यीानी विलीेल्यीा पात्यीा आवि अँर्सा इतीर तीपशीली शसविाऱ्यीा नंह्या अँविभालीेख, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती ठीेीली.
(२) प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा, विविहैती कंेलीेल्यीा तीपविशलीाचा अँतीभास अँर्साऱ्यीा विविहैती नमेंुन्यीातीली नोविटर्सा, जेंेथीे अँशा कंामेंगाराना नोकंरीर ठीेतीा यीेईली त्यीा विठीकंाी, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा रीतीने, प्रोविशसती कंरीली.
(३) र्समेंुविचाती शार्सनार्स, एखाद्या आस्थीापनेती नोकंरीर ठीेलीेल्यीा इमेंारती कंामेंगाराना ेतीन पुस्तीकंे विकंा ेतीन विचाठ्ठ्या ेण्यीार्साठी, आवि अँशा ेतीन पुस्तीकंामेंध्यीे विकंा ेतीन विचाठ्ठ्यामेंध्यीे विनयीोक्त्यीाकंून विकंा त्यीाच्यीा अँविभाकंत्यीासकंून ज्यीा रीतीने नंी कंरण्यीाती यीेतीली अँविधाप्रोमेंाविती कंरण्यीाती यीेतीली ती रीती विविहैती कंरण्यीार्साठी विनयीमेंाद्वारे तीरतीू कंरतीा यीेईली.
३१. विनयीोक्त्यीालीा ज्यीा व्यीक्तीविषंयी, ती कंस विधार आहैे विकंा वितीचाी र्सोषं ृष्टी आहैे विकंा वितीलीा भाोळी यीेण्यीाचाी प्रोृत्तेी आहैे, अँशी मेंाविहैती अँर्सेली विकंा तीर्सा विार्स ठीेण्यीार्स कंार अँर्सेली तीर, अँशा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स, ज्यीा कंामेंामेंुळीे एकंतीर स्तीः त्यीा इमेंारती कंामेंगारालीा विकंा इतीर कंोत्यीाहैी व्यीक्तीलीा कंोत्यीाहैी अँपघेातीाचाी जेंोखीमें हैोण्यीाचा र्सभा आहैे अँशा कंोत्यीाहैी इमेंारतीच्यीा विनमेंास कंायीासमेंध्यीे विकंा इतीर ाधाकंामें कंामेंामेंध्यीे कंामें कंरण्यीार्स भाग पांलीे जेंार नाहैी विकंा मेंुभा विली जेंार नाहैी.
विविता
इमंारता इतार
बांांधाकामंवियाका
कामंार विविता
व्याक्तांनुा
नुोकारीर
ठेण्यासा मंनुाई
असाणे.
विपण्याचे पाणी.
३२. (१) विनयीोक्तीा, जेंेथीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें र्सुरू अँर्सेली अँशा प्रोत्यीेकं विठीकंाी, नोकंरीर ठीेलीेल्यीा र्स व्यीक्तींर्साठी र्सोयीस्कंर अँर्सलीेल्यीा यीोग्यी जेंागी, आरोग्यीप्रो विपण्यीाच्यीा पाण्यीाचा पुरेर्सा पुरठीा कंरण्यीाचाी तीरतीू कंरण्यीाकंरिरतीा आवि तीो र्सुल्डिंस्थीतीती ठीेण्यीाकंरिरतीा प्रोभाी व्यीस्थीा कंरीली.
१७ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(२) अँशा र्स जेंागी, अँशा विठीकंाी नोकंरीर्स अँर्सलीेल्यीा हैुर्सख्यी व्यीक्तींना र्समेंजेंेली अँशा भाषंेती "विपण्यीाचाे पाी" अँर्सा मेंजेंकंूर र्सुाच्यीपे विलीविहैण्यीाती यीेईली आवि अँशी कंोतीहैी जेंागा हैी, कंोतीेहैी धाुलीाईचाे विठीकंा, मेंुतीारी विकंा शौचालीयी यीापार्सून र्सहैा मेंीटरच्यीा आती ल्डिंस्थीती अँर्सार नाहैी.
शौचेालयाे
मंुताऱ्या.
३३. जेंेथीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें चालीू आहैे अँशा प्रोत्यीेकं विठीकंाी, विनयीोक्तीा, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा प्रोकंाराच्यीा शौचालीयीाचाी मेंुतीारीचाी पुरेशी व्यीस्थीा कंरीली आवि जेंेव्हैा इमेंारती कंामेंगार अँशा विठीकंाी अँर्सतीली अँशा र्स ेळी, त्यीाना र्सहैजेंपे यीे-जेंा कंरतीा यीेईली अँशा र्सोयीस्कंर विठीकंाी त्यीा अँर्सतीली :
परतीु, जेंेथीे पन्नार्सपेक्षा कंमेंी व्यीक्ती नोकंरीर ठीेलीेल्यीा अँर्सतीली विकंा जेंेथीे शौचालीयीे जेंलीाविहैती मेंलीप्रोालीशी जेंोंलीेली अँर्सतीली, अँशा कंोत्यीाहैी विठीकंाी, स्तीत्रा मेंुतीाऱ्यीाचाी तीरतीू कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सार नाहैी.
विनुासाव्यास्था.
३४. (१) विनयीोक्तीा, इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें चालीू अँर्सेली अँशा कंालीाधाीती त्यीाने नोकंरीर ठीेलीेल्यीा र्स इमेंारती कंामेंगारार्साठी मेंोफती आवि कंायीसस्थीळी विकंा शक्यी अँर्सेली तीेथीर, त्यीा कंायीसस्थीळीाच्यीा जेंळी तीात्पुरत्यीा राहैण्यीाच्यीा विनार्सव्यीस्थीेचाी तीरतीू कंरीली.
(२) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे तीरतीू कंेलीेल्यीा तीात्पुरत्यीा विनार्स्थीानी, स्तीत्रा स्यीपाकंाचाी जेंागा, अँघेोळीच्यीा, धाुण्यीाच्यीा शौचालीयीाच्यीा र्सुविधा अँर्सतीली.
(३) इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें पूस झेाल्यीानतीर, शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर, विनयीोक्तीा, त्यीाच्यीा स्खचासने, पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे आयीकं अँर्सल्यीाप्रोमेंाे, इमेंारती कंामेंगाराना, राहैण्यीार्साठी विनार्सव्यीस्थीा, स्यीपाकंाचाी जेंागा विकंा इतीर र्सुविधा पुरविण्यीाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस त्यीाने उभारलीेल्यीा तीात्पुरत्यीा र्सरचाना कंाढीून टाकंण्यीाचाी विकंा त्यीा पांून टाकंण्यीाचाी व्यीस्थीा कंरीली आवि ती जेंागा पूसती र्सपाट स्च्छ ल्डिंस्थीतीती कंरीली.
(४) यीा कंलीमेंान्यीे, इमेंारती कंामेंगाराना तीात्पुरती विनार्सव्यीस्थीा पुरण्यीाच्यीा प्रोयीोजेंनार्साठी, नगरपाविलीकंा मेंळीाने विकंा इतीर कंोत्यीाहैी स्थीाविनकं प्रोाविधाकंराने कंोतीहैी जेंमेंीन विनयीोक्त्यीालीा विली अँर्सेली त्यीातीती, तीो, ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें पूस झेाल्यीानतीर शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर, त्यीालीा अँशी जेंमेंीन ज्यीा ल्डिंस्थीतीती विमेंळीाली हैोती त्यीाचा ल्डिंस्थीतीती त्यीा जेंविमेंनीचा तीा परती कंरीली.
पाळणाघरे.
३५. (१) जेंेथीे र्सर्साधारपे पन्नार्सपेक्षा अँविधाकं मेंविहैलीा इमेंारती कंामेंगार नोकंरीर अँर्सतीली त्यीा प्रोत्यीेकं विठीकंाी, अँशा मेंविहैलीा कंामेंगाराच्यीा र्सहैा षंाच्यीा आतीली ालीकंाच्यीा ापराकंरिरतीा र्सुयीोग्यी खोली विकंा खोल्यीा पुरण्यीाती यीेतीली त्यीाचाी ेखभाली कंरण्यीाती यीेईली.
(२) अँशा खोल्यीामेंध्यीे, -
(कं) पुरेशा विनार्सव्यीस्थीेचाी तीरतीू अँर्सेली;
(ख) पुरेर्सा प्रोकंाश ायीुीजेंन कंरण्यीाती यीेईली;
(ग) त्यीा स्च्छ आरोग्यीायी ल्डिंस्थीतीती ठीेण्यीाती यीेतीली;
(घे) ालीकंाचाी तीान्ह्या मेंुलीाचाी कंाळीजेंी घेण्यीार्साठी प्रोविशविक्षती मेंविहैलीा अँर्सतीली.
प्रथामंोपचेार.
३६. प्रोत्यीेकं विनयीोक्तीा, जेंेथीे इमेंारती ाधाकंामें विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें चालीू अँर्सेली अँशा र्स विठीकंाी, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा प्रोथीमेंोपचाराच्यीा र्सुविधाचाी तीरतीू कंरीली.
३७. र्समेंुविचाती शार्सनार्स, विनयीमेंाद्वारे, विनयीोक्त्यीालीा,—
आहारगृहा,
इत्यार्देी.
(कं) जेंेथीे र्सर्साधारपे ोनशे पन्नार्सपेक्षा कंमेंी नर्सतीली इतीकंे इमेंारती कंामेंगार नोकंरीर ठीेलीेलीे अँर्सतीली तीेथीे, त्यीा कंामेंगाराच्यीा ापरार्साठी एकं आहैारगृहै पुरविण्यीार्स तीे चालीविण्यीार्स ;
भाग ारा-(२३)—३१८ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII (ख) इमेंारती कंामेंगाराच्यीा लीाभार्साठी विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा इतीर कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंनाचाी तीरतीू कंरण्यीार्स,
भाग पांतीा यीेईली.
प्रकारण साता
साुरा आरोग्यावियाका उपायायाोजनुा
साुरा साविमंताी
साुरा अविधाकारी.
३८. (१) जेंेथीे र्साधारपे पाचाशे विकंा त्यीापेक्षा अँविधाकं इमेंारती कंामेंगार नोकंरीर ठीेलीे अँर्सतीली अँशा प्रोत्यीेकं आस्थीापनेती, विनयीोक्तीा राज्यी शार्सनाकंून विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा र्सख्यीेतीली, विनयीोक्त्यीाच्यीा इमेंारती कंामेंगाराच्यीा प्रोवितीविनधांचा र्समेंाेश अँर्सलीेली एकं र्सुरक्षा र्सविमेंती घेविटती कंरीली :
परतीु, कंामेंगाराचाे प्रोवितीविनविधात् कंराऱ्यीा व्यीक्तींचाी र्सख्यीा, कंोत्यीाहैी परिरल्डिंस्थीतीती, विनयीोक्त्यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंराऱ्यीा व्यीक्तींपेक्षा कंमेंी अँर्सार नाहैी.
(२) पोट-कंलीमें (१) मेंध्यीे विनविसष्ट कंेलीेल्यीा प्रोत्यीेकं आस्थीापनेती, विनयीोक्तीा, र्सुरक्षा अँविधाकंाऱ्यीाचाी ेखीली विनयीुक्ती कंरीली, जेंो, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा अँहैसतीा धार कंरीली अँशी कंतीसव्यीे पार पांीली.
विविता
अपघातांचेी
नुोटीसा.
३९. (१) जेंेव्हैा अँशा कंोत्यीाहैी आस्थीापनेती अँपघेाती घेंतीो, त्यीा अँपघेातीामेंुळीे मेंृत्यीू झेालीा अँर्सेली विकंा त्यीामेंुळीे कंोत्यीाहैी व्यीक्तीलीा कंोतीहैी शारीरिरकं इजेंा झेाली अँर्सेली त्यीा कंारामेंुळीे, इजेंा झेालीेल्यीा व्यीक्तीलीा अँपघेातीानतीर तीात्कंाळी अँठ्ठेचाळीर्स तीार्साच्यीा विकंा त्यीापेक्षा अँविधाकं तीार्साच्यीा कंालीाधाीर्साठी कंामें कंरण्यीापार्सून प्रोवितीधा झेालीा अँर्सेली विकंा तीो, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा स्रुपाचा अँर्सेली त्यीाचाी त्यीा ातीती, विनयीोक्तीा, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती अँशा ेळीेती अँशा प्रोाविधाकंरालीा त्यीाचाी लीेखी नोटीर्स ेईली.
(२) पोट-कंलीमें (१) खालीली नोटीर्स विमेंळीाल्यीार, त्यीा पोट-कंलीमेंामेंध्यीे विनविसष्ट कंेलीेल्यीा प्रोाविधाकंरार्स, त्यीालीा यीोग्यी ाटेली, अँर्से अँन्ेषं अँशी चाौकंशी कंरतीा यीेईली.
(३) जेंेव्हैा पोट-कंलीमें (१) खाली विलीेली नोटीर्स हैी, पाचा विकंा त्यीापेक्षा अँविधाकं व्यीक्तींचा मेंृत्यीू झेालीेल्यीा अँपघेातीाशी र्सविधाती अँर्सेली त्यीा ातीती, प्रोाविधाकंर, नोटीर्स विमेंळीाल्यीापार्सून एकंा मेंविहैन्यीाच्यीा आती, अँशा अँपघेातीाचाी चाौकंशी कंरीली.
४०. (१) र्समेंुविचाती शार्सनार्स इमेंारती कंामेंगाराच्यीा नोकंरीच्यीा ओघेाती, त्यीाचाी र्सुरक्षा आरोग्यी यीार्साठी हैाती घ्यीायीाच्यीा उपायीयीोजेंना आवि अँशा नोकंरीच्यीा कंालीाधाीती त्यीाचाी र्सुरक्षा, आरोग्यी र्सरक्ष यीाचाी र्सुविनल्डिंचाती कंरण्यीार्साठी त्यीाना पुरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सलीेली र्साधान र्सामेंग्राी उपकंरे यीाच्यीा र्सधाती अँविधार्सूचानेद्वारे, विनयीमें कंरतीा यीेतीली.
(२) विशेषंती: आवि पूसगामेंी अँविधाकंाराच्यीा र्सर्साधारतीेलीा ाधा न यीेतीा, अँशा विनयीमेंाती पुढीली र्स विकंा त्यीापैकंी कंोत्यीाहैी ांर्साठी तीरतीू कंरतीा यीेईली, जेंर्से कंी,—
इमंारता
कामंगारांचेी
साुरा आरोग्या
यांसाठी विनुयामं
कारण्याचेा
सामंुविचेता
शासानुाचेा
अविधाकार.
(कं) जेंेव्हैा जेंविमेंनीरून विकंा इमेंारतीच्यीा कंोत्यीाहैी भागारून विकंा विशंीरून विकंा आधाराच्यीा अँशा इतीर र्साधानारून र्सुरविक्षतीपे कंामें कंेलीे जेंाऊ शकंती नर्सेली तीेव्हैा अँशा ेगेगळ्यीा टप्प्यीार यीोग्यी पुरेशा पराचाी उभारण्यीाचाी तीरतीू कंरण्यीार्सहै कंामेंाच्यीा कंोत्यीाहैी विठीकंाी यीे-जेंा कंरण्यीाचाी र्सुरविक्षती र्साधाने आवि त्यीा विठीकंाचाी र्सुरविक्षतीतीा;
(ख) र्सक्षमें व्यीक्तीच्यीा पयीसेक्षाखाली एखाद्या इमेंारतीचा विकंा इतीर र्सरचानेचा र्सपूस विकंा कंोतीाहैी मेंहैत्त्ाचा भाग पांून टाकंण्यीाच्यीा आवि र्सागांा अँर्सलीेल्यीा इमेंारतीचा विकंा इतीर र्सरचानेचा कंोतीाहैी भाग कंाढीून टाकंतीे ेळी, कंोत्यीाहैी इमेंारतीलीा विकंा इतीर र्सरचानेलीा टेकंू ेऊन विकंा अँन्यीथीा ती कंोर्सळीण्यीापार्सूनचा धाोकंा टाळीण्यीाच्यीा र्सधाती घ्यीायीाचाी खरारी;
१९ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(ग) र्सक्षमें व्यीक्तींच्यीा विनयीत्राखाली स्फोटकंाचाी हैातीाळी कंरे विकंा त्यीाचा ापर कंरे, जेंेकंरून स्फोटापार्सून विकंा उंाऱ्यीा र्साधानापार्सून इजेंा हैोण्यीाचा धाोकंा हैोार नाहैी;
(घे) रेल्े इविजेंन, मेंालीमेंोटारी, मेंालींे इतीर ाहैने आवि अँनुयीाने यीार्सारख्यीा ाहैतीूकं यीत्राचाी उभारी, त्यीाचाी मेंांी, त्यीाचा ापर परिररक्ष आवि अँशी र्साधानर्सामेंग्राी चालीण्यीार्साठी विकंा कंायीासल्डिंन्ती कंरण्यीार्साठी र्सक्षमें व्यीक्तींचाी विनयीुक्ती;
(ङ) जेंेथीे आयीकं अँर्सेली तीेथीे, विनयीतीकंाविलीकं चाचाी तीपार्सी आवि औल्डिंष्मेंकं उपचार यीार्सहै, उच्चालीन यीत्राे, उद्वाहैी उपकंरे आवि उद्वाहैी विगअँर यीाचाी उभारी, मेंांी, त्यीाचा ापर त्यीाचाे परिररक्ष, भार र नेतीाना विकंा खाली आतीाना घ्यीायीाचाी खरारी, त्यीातीून व्यीक्तींचाी ने-आ कंरण्यीारीली विनधा आवि उच्चालीन यीत्राे विकंा इतीर उद्वाहैी उपकंरे यीारीली र्सक्षमें व्यीक्तींचाी विनयीुक्ती.
(चा) जेंेथीे उच्चालीन यीत्राे, उद्वाहैी उपकंरे विकंा उद्वाहैी विगअँर यीाचा ापर कंरून र नेण्यीाचाी विकंा खाली आण्यीाचाी कंामेंे कंेली जेंातीाती अँशा प्रोत्यीेकं कंामेंाच्यीा विठीकंाी, आवि प्रोत्यीेकं कंामेंाच्यीा विठीकंाच्यीा पोचा मेंागार आवि कंामेंार अँर्सलीेल्यीा इमेंारती कंामेंगाराना धाोकंायीकं अँर्सलीेल्यीा अँशा र्स खुल्यीा जेंागी, पुरेशी यीथीोविचाती प्रोकंाशयीोजेंना;
(छ) कंोत्यीाहैी र्साविहैत्यीाचाी भारंी, चाळी, फारी विकंा प्रोविक्रयीा, यीारम्यीान धाूळी, धाूर, ायीू विकंा ाफ ार्साटे शरीराती जेंाण्यीार्स प्रोवितीधा कंरण्यीार्साठी घ्यीायीाचाी खरारी, आवि प्रोत्यीेकं कंामेंाच्यीा विठीकंाी विकंा विस्ती जेंागेती पुरेर्से ायीुीजेंन कंरण्यीार्साठी ठीेण्यीार्साठी कंरायीाच्यीा उपायीयीोजेंना;
(जें) र्साविहैत्यी विकंा मेंाली एकंा जेंागी, रचातीाना विकंा कंाढीतीाना, र्साठीून ठीेतीाना विकंा हैलीतीाना, हैातीाळी कंरतीाना कंरायीाच्यीा उपायीयीोजेंना;
ंपन घेातीलीेलीे नाहैी अँर्से र्समेंजेंून, त्यीार्स कंु (झे) प्रोत्यीेकं जेंचाक्र विकंा मेंूळी गवितीत्राचा प्रोत्यीेकं चाली भाग आवि पारेषंाचा विकंा अँन्यी यीत्रार्सामेंग्राीचा प्रोत्यीेकं भाग, जेंर कंोत्यीाहैी परिरकंमेंासर (ऑपरेशनर) कंामें कंरारा प्रोत्यीेकं कंामेंगार र्सुरविक्षती राहैीली अँशा ल्डिंस्थीतीती विकंा ंपन घेालीण्यीार्सहै अँशा ाधाीचा नर्सेली तीर, आवि जेंू कंाहैी तीेथीे र्सुरविक्षती कंु यीत्रार्सामेंग्राीर्स र्सरक्षकं उपायीयीोजेंना कंरे;
(ञ) र्सपीविंती ायीुर चालीारी हैत्यीारे र्साधानर्सामेंग्राी यीार्सहै र्सयीत्राचाी र्सुरविक्षती हैातीाळी ापर;
(ट) आग लीागल्यीार्स, घ्यीायीाचाी खरारी;
(ठी) कंामेंगाराकंून उचालील्यीा जेंाऱ्यीा विकंा हैलील्यीा जेंाऱ्यीा जेंनाचाी मेंयीासा;
(ं) कंोत्यीाहैी कंामेंाच्यीा विठीकंापयीती विठीकंापार्सून जेंलीमेंागासने कंामेंगाराचाी र्सुरविक्षती ाहैतीूकं आवि ुंण्यीापार्सून चा कंराऱ्यीा र्साधानाचाी तीरतीू;
(ढी) विद्युती यीत्रार्सामेंग्राी र्साधाने यीाच्यीार्सहै विद्युती प्रोाहै र्सुरू अँर्सलीेलीे तीारमेंागस विकंा उपकंर र्सचा यीाच्यीापार्सून आवि उपरिरतीारमेंागापार्सून कंामेंगाराना हैोारा धाोकंा टाळीण्यीार्साठी कंरायीाच्यीा उपायीयीोजेंना;
() जेंेथीे कंामेंाच्यीा विशेषं स्रुपामेंुळीे विकंा परिरल्डिंस्थीतीमेंुळीे कंामेंगाराच्यीा र्सुरविक्षतीतीेर्साठी त्यीाना पुरे आयीकं अँर्सेली तीेथीे र्सुरक्षा जेंाळ्यीा, र्सुरक्षा पत्राे र्सुरक्षा पट्टे लीाे.
(ती) पराचाी, विशड्या विजेंने, उद्वाहैी उपकंरे, ोरखं, र्साखळ्यीा उपर्साधाने, मेंाती उचालीारी यीत्राे आवि जेंलीतीर विक्रयीात्मेंकं र्साधानर्सामेंग्राी यीाच्यीा र्सधाती अँनुपालीन कंरायीाचाी मेंानकंे;
(थी) ढीग उपर्सारे ाहैन चालीे, क्राँविक्रट कंामें, उष् ॲस्फाल्ट, ंार विकंा इतीर तीत्र्समें स्तीू र्सधातीली कंामें, विर्सहैन कंायीस, पांकंामें कंायीे, उत्खनन, भाुयीारी ाधाकंामें हैातीाळी र्साविहैत्यी यीाच्यीा र्सधाती घ्यीायीाचाी खरारी;
भाग ारा-(२३)—३अँ२० भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII () इमेंारती इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंामेंध्यीे कंरायीाच्यीा कंायीार्साठी विनयीोक्तीे कंत्राटार यीानी तीयीार कंरायीाचाे र्सुरक्षा धाोर, म्हैजेंेचा, इमेंारती कंामेंगाराचाी र्सुरक्षा आरोग्यी यीाचाी र्सुविनल्डिंचाती कंरण्यीार्साठी हैाती घ्यीायीाच्यीा उपायीयीोजेंना, त्यीाच्यीार्साठी प्रोशार्सकंीयी व्यीस्थीा आवि त्यीाच्यीाशी र्सविधाती ां;
१९८६ चा ६३.
(धा) इमेंारती इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंार्सधाी, भारतीयी मेंानकं ब्यीूरो अँविधाविनयीमें, १९८६ अँन्यीे स्थीापन कंेलीेल्यीा भारतीयी मेंानकं ब्यीूरोलीा त्यीा अँविधाविनयीमेंाखाली र्समेंाविष्ट अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी स्तीूच्यीा ापरार्सधाी विकंा प्रोविक्रयीेर्सधाी र्सार कंरायीाचाी मेंाविहैती;
(न) इमेंारती कंामेंगारार्साठी ैद्यकंीयी र्सुविधाचाी तीरतीू परिररक्ष;
(प) इमेंारतीती इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंार कंरीती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी परिरकंमेंासमेंध्यीे, कंामें कंराऱ्यीा कंामेंगाराचाी र्सुरक्षा आवि त्यीाचाे आरोग्यी यीार्सधातीली इतीर कंोतीहैी ा.
साुरा
उपायायाोजनुांसाठी
आर्देशय विनुयामं
तायार कारणे.
४१. कंद्री र्सरकंारलीा, कंलीमें ५ अँन्यीे घेविटती कंेलीेल्यीा तीज्ज्ञ र्सविमेंतीच्यीा विशफारशी विचाराती घेतील्यीानतीर, कंलीमें ४० मेंध्यीे विविनविसष्ट कंेलीेल्यीा र्स विकंा त्यीापैकंी कंोत्यीाहैी ांच्यीा र्सधाती, आशस विनयीमें कंरतीा यीेतीली, आवि जेंेव्हैा अँशा कंोत्यीाहैी ांच्यीा र्सधाती अँर्से कंोतीेहैी आशस विनयीमें कंरण्यीाती आलीे अँर्सतीली तीेव्हैा, र्समेंुविचाती शार्सन, कंलीमें ४० अँन्यीे त्यीा ाीच्यीा र्सधाती कंोतीेहैी विनयीमें कंरतीेळी, व्यीहैायीस अँर्सेली तीेथीर, अँशा आशस विनयीमेंाना पुष्टी ेईली.
प्रकारण आठ
विनुरीण कामंयचेारीगय
मंहासांचेालका,
मंुख्या विनुरीका
विनुरीका यांचेी
विनुयाुक्ताी.
४२. (१) कंद्री र्सरकंारलीा, अँविधार्सूचानेद्वारे, त्यीा र्सरकंारच्यीा एखाद्या राजेंपवित्राती अँविधाकंाऱ्यीाचाी विनरीक्ष मेंहैार्सचालीकं म्हैून विनयीुक्ती कंरतीा यीेईली, जेंो, विनरीक्षाचाी मेंानकंे विनधासरिरती कंरण्यीार्साठी जेंार अँर्सेली आवि ज्यीा आस्थीापनार्साठी कंद्री र्सरकंार र्समेंुविचाती शार्सन अँर्सेली त्यीा र्स आस्थीापनाच्यीा र्सधाती, तीो, र्सपूस भारतीभार विनरीक्षकंाच्यीा अँविधाकंाराचाेखीली ापर कंरीली.
(२) राज्यी शार्सनार्स, अँविधार्सूचानेद्वारे, त्यीा शार्सनाच्यीा एखाद्या राजेंपवित्राती अँविधाकंाऱ्यीाचाी मेंुख्यी विनरीक्षकं, इमेंारती ाधाकंामें विनरीक्ष म्हैून विनयीुक्ती कंरतीा यीेईली, जेंो, त्यीा राज्यीाती यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाी प्रोभाीपे अँमेंलीजेंाी कंरण्यीार्साठी जेंार अँर्सेली आवि ज्यीा आस्थीापनार्साठी राज्यी शार्सन र्समेंुविचाती शार्सन अँर्सेली त्यीा आस्थीापनाच्यीा र्सधाती तीो, र्सपूस राज्यीभार यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली विनरीक्षकंाच्यीा अँविधाकंाराचाेखीली ापर कंरीली.
(३) र्समेंुविचाती शार्सनार्स, अँविधार्सूचानेद्वारे, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनार्साठी, विनरीक्षकं म्हैून, त्यीालीा यीोग्यी ाटेली अँशा र्सख्यीेतीली त्यीाच्यीा अँविधाकंाऱ्यीाचाी विनयीुक्ती कंरतीा यीेईली आवि त्यीालीा यीोग्यी ाटेली, अँशा स्थीाविनकं र्सीमेंा त्यीाना नेमेंून ेतीा यीेतीली.
(४) यीा कंलीमेंाअँन्यीे विनयीुक्ती कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं विनरीक्षकं हैा, मेंहैार्सचालीकं विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुख्यी विनरीक्षकं यीाच्यीा विनयीत्राच्यीा अँधाीन अँर्सेली, आवि मेंहैार्सचालीकंाच्यीा विकंा मेंुख्यी विनरीक्षकंाच्यीा र्सर्साधार विनयीत्रार्स आवि पयीसेक्षार्स अँधाीन राहैून, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाच्यीा अँविधाकंाराचा ापर कंरीली आवि त्यीाचाी कंायीे पार पांीली.
(५) मेंहैार्सचालीकं, मेंुख्यी विनरीक्षकं प्रोत्यीेकं विनरीक्षकं हैे, भारतीयी ं र्सविहैतीा यीाच्यीा कंलीमें २१ च्यीा १८६० चा ४५.
अँथीातीगसती लीोकंर्सेकं अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेतीली.
४३. (१) यीातीती कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंार्स अँधाीन राहैून, विनरीक्षकंार्स, ज्यीा स्थीाविनकं विनुरीकांचे अविधाकार. र्सीमेंाच्यीा ातीती त्यीाचाी विनयीुक्ती कंेली अँर्सेली त्यीा स्थीाविनकं र्सीमेंामेंध्यीे,—
(कं) यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीान्यीे ठीेण्यीाचाी विकंा प्रोविशसती कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी नंहैीचाी विकंा अँविभालीेखाचाी विकंा नोविटशंचाी तीपार्सी कंरण्यीाच्यीा२१ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary प्रोयीोजेंनाथीस, जेंेथीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें कंेलीे जेंाती आहैे अँशा कंोत्यीाहैी परिरास्तीू मेंध्यीे विकंा विठीकंाी, त्यीालीा यीोग्यी ाटेली त्यीाप्रोमेंाे शार्सनाच्यीा विकंा कंोत्यीाहैी स्थीाविनकं विकंा इतीर र्सासजेंविनकं प्रोाविधाकंराच्यीा र्सेतीली व्यीक्ती अँर्सलीेल्यीा अँशा र्सहैायीकंार्सहै (कंोतीेहैी अँर्सल्यीार्स), र्स ाजेंी ेळीेती प्रोेश कंरतीा यीेईली आवि तीपार्सीर्साठी तीे र्सार कंरण्यीार्स भाग पांतीा यीेईली;
(ख) त्यीालीा, जेंी व्यीक्ती अँशा कंोत्यीाहैी परिरास्तीू मेंध्यीे विकंा विठीकंाी आढीळीेली आवि जेंी व्यीक्ती त्यीामेंध्यीे नोकंरीर ठीेलीेली इमेंारती कंामेंगार आहैे, अँर्सा विार्स ठीेण्यीार्स त्यीालीा ाजेंी कंार अँर्सेली अँशा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीचाी तीपार्सी कंरतीा यीेईली;
(ग) कंोत्यीाहैी इमेंारती कंामेंगारालीा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें ेाऱ्यीा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीलीा, ज्यीाच्यीार्साठी ज्यीाना इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें विलीे आहैे विकंा प्रोाप्ती झेालीे आहैे त्यीा व्यीक्तींचाी नाे पत्ते यीातीती, आवि इमेंारती इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाद्दली द्यायीाच्यीा प्रोानाच्यीा ातीती जेंी मेंाविहैती े वितीच्यीा अँविधाकंाराती आहैे अँशी कंोतीहैी मेंाविहैती ेण्यीार्साठी भाग पांतीा यीेईली;
(घे) विनयीोक्त्यीाने जेंो अँपराधा कंेलीा आहैे अँर्सा विार्स ठीेण्यीार्स त्यीालीा कंार अँर्सेली अँशा यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली कंोत्यीाहैी अँपराधाच्यीा ातीती त्यीालीा र्सद्ध ाटेली, अँशा नंहैीच्यीा ेतीनाच्यीा अँविभालीेखाच्यीा विकंा नोविटशंच्यीा विकंा वितीच्यीा भागाच्यीा प्रोती जेंप्ती कंरतीा यीेतीली विकंा घेतीा यीेतीली;
(ङ) विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा अँन्यी अँविधाकंाराचा ापर कंरतीा यीेईली.
(२) यीा कंलीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, मेंहैार्सचालीकंार्स विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुख्यी विनरीक्षकंार्स, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशी अँहैसतीा अँनुभा अँर्सलीेल्यीा तीज्ज्ञाचाी विकंा अँविभाकंराचाी आवि अँशा अँटी शतींर नेमेंूकं कंरतीा यीेईली.
१९६० चा ४५.
(३) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, विनरीक्षकंाने मेंाविगतीलीेलीा कंोतीाहैी स्तीऐजें र्सार कंरण्यीार्स विकंा कंोतीहैी मेंाविहैती ेण्यीार्स भाग पांलीेली कंोतीहैी व्यीक्ती, भारतीयी ं र्सविहैतीा यीाच्यीा कंलीमें १७५ १७६ च्यीा अँथीातीगसती तीर्से कंरण्यीार्स कंायीद्याने ाधाीली अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली.
१९७४ चा २.
(४) फौजेंारी प्रोविक्रयीा र्सविहैतीा, १९७३ यीाच्यीा तीरतीुी, शक्यी अँर्सेली तीेथीर, उक्ती र्सविहैतीेच्यीा कंलीमें ९४ अँन्यीे कंाढीलीेल्यीा ॉरटच्यीा प्रोाविधाकंाराखाली कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी झेंतीलीा विकंा जेंप्तीलीा जेंशा लीागू हैोतीाती तीशाचा त्यीा पोट-कंलीमें (१) खालीली अँशा झेंतीलीा विकंा जेंप्तीलीा लीागू अँर्सतीली.
प्रकारण नुऊ
विशे तारताुर्देी
विनुयाोक्त्यांचेी
जबांाबांर्देारी.
४४. विनयीोक्तीा, र्सुरक्षेच्यीा र्सधाती यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाे पालीन कंरण्यीाचाी र्सुविनल्डिंचाती कंरण्यीाकंरिरतीा, त्यीाच्यीा आस्थीापनेतीली कंोत्यीाहैी इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाचाे विनरतीर पुरेर्से पयीसेक्ष कंरण्यीार्साठी आवि अँपघेातीाना प्रोवितीधा कंरण्यीार्साठी आयीकं त्यीा र्स व्यीहैायीस उपायीयीोजेंना हैाती घेण्यीार्साठी जेंार अँर्सेली.
४५. (१) विनयीोक्तीा, त्यीाने नोकंरीर ठीेलीेल्यीा प्रोत्यीेकं इमेंारती कंामेंगारालीा ेतीनाचाे प्रोान कंरण्यीार्साठी जेंार अँर्सेली आवि अँर्से ेतीन, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा विनाकंार्स विकंा त्यीापूी प्रोान कंरण्यीाती यीेईली.
ेतानु नुकासानु
भारपाई यांच्या
प्र्देानुाचेी
जबांाबांर्देारी.
(२) कंत्राटार, त्यीाने नोकंरीर ठीेलीेल्यीा एखाद्या इमेंारती कंामेंगाराच्यीा ातीती, भारपाईचाी रक्कंमें जेंेव्हैा ेयी हैोईली तीेव्हैा ती प्रोान कंरण्यीार्स तीो जेंेव्हैा ायी अँर्सेली तीेव्हैा, ती प्रोान कंरण्यीाती कंर्सूर कंरीली विकंा वितीचाे कंमेंी प्रोान कंरीती अँर्सेली अँशा प्रोकंरी, कंामेंगाराचा मेंृत्यीू झेालीा अँर्सेली विकंा तीो विकंलीाग२२ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII १९२३ चा ८.
झेालीा अँर्सेली त्यीातीती, विनयीोक्तीा, श्रविमेंकं भारपाई अँविधाविनयीमें, १९२३ यीाच्यीा तीरतीुंनुर्सार ेयी अँर्सलीेल्यीा नुकंर्सान भारपाईचाे र्सपूस प्रोान कंरण्यीार्स विकंा प्रोान न कंेलीेल्यीा विशल्लीकं रकंमेंेचाे प्रोान कंरण्यीार्स ायी अँर्सेली आवि तीो, अँशा प्रोकंारे प्रोान कंेलीेली रक्कंमें, एकंतीर त्यीा कंत्राटारालीा कंोत्यीाहैी कंत्राटाखाली प्रोेयी अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी रकंमेंेतीून जेंाती कंरून विकंा कंत्राटाराकंून यीे अँर्सलीेलीे कंजेंस म्हैून कंत्राटाराकंून र्सूली कंरीली.
इमंारता विकांा इतार
बांांधाकामंवियाका
कामं साुरू
कारण्याचेी नुोटीसा.
४६. (१) विनयीोक्तीा, कंोत्यीाहैी इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाचाी र्सुरूाती कंरण्यीापूी, विकंमेंान तीर्स विर्स अँगोर, जेंेथीे प्रोस्तीाविती इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें कंरायीाचाे आहैे त्यीा क्षेत्रातीली अँविधाकंारिरतीा अँर्सलीेल्यीा विनरीक्षकंालीा पुढीली ाी अँतीभाू सती अँर्सलीेली एकं लीेखी नोटीर्स पाठीली विकंा पाठीण्यीाचाी व्यीस्थीा कंरीली.
(कं) जेंेथीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें कंरण्यीाचाे प्रोस्तीाविती आहैे, त्यीा विठीकंाचाे ना परिरल्डिंस्थीती;
(ख) विजेंने इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें हैाती घेतीलीे आहैे, त्यीा व्यीक्तीचाे ना पत्तेा;
(ग) इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाशी र्सविधाती अँर्सारा पत्राव्यीहैार ज्यीा पत्त्यीार पाठीतीा यीेईली तीो पत्तेा;
(घे) अँतीभाू सती अँर्सलीेल्यीा कंामेंाचाे स्रुप आवि पुरविलीेलीे कंोतीेहैी र्सयीत्रा यीत्रार्सामेंग्राी यीार्सहै र्सुविधा;
(ङ) इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाती ापरायीाच्यीा स्फोटकंाचा, कंोतीाहैी अँर्सल्यीार्स, र्साठीा कंरून ठीेण्यीाचाी व्यीस्थीा;
(चा) इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा विविधा टप्प्यीामेंध्यीे, नोकंरीर ठीेण्यीाचाी शक्यीतीा अँर्सलीेल्यीा कंामेंगाराचाी र्सख्यीा;
(छ) ज्यीा व्यीक्तीकंे स्थीळीारीली इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाचा र्सपूस प्रोभार अँर्सेली त्यीा व्यीक्तीचाे ना पनामें;
(जें) कंामेंाचा अँाजेंे कंालीाधाी;
(झे) विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा इतीर ाी.
(२) जेंेव्हैा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे र्सार कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी तीपविशलीामेंध्यीे कंोतीाहैी ली घेंून आलीा अँर्सेली त्यीातीती, विनयीोक्तीा, अँर्सा ली झेाल्यीापार्सून ोन विर्साच्यीा आती, विनरीक्षकंालीा, अँर्सा ली कंळीली.
(३) पोट-कंलीमें (१) मेंध्यीे अँतीभाू सती अँर्सलीेली कंोतीहैी गोष्ट, र्समेंुविचाती शार्सनार्स, अँविधार्सूचानेद्वारे आपत्कंालीन कंामेंे म्हैून विविनविसष्ट कंरतीा यीेतीली अँशा इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामेंाच्यीा गासच्यीा ातीती, लीागू अँर्सार नाहैी.
प्रकारण र्देहा
शास्ताी कायायपद्धताी
साुरा
उपायायाोजनुांशी
सांबांविधाता
असाणाऱ्या
तारताुर्देंचे उल्लंघनु
काेल्याबांद्दल
शास्ताी.
४७. (१) जेंो कंोी, कंलीमें ४० अँन्यीे कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाे उल्लीघेन कंरीली, तीो, तीन मेंविहैन्यीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा विकंा ोन हैजेंार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स विकंा त्यीा ोन्हैी विशक्षार्स पात्रा अँर्सेली, आवि अँर्से उल्लीघेन कंरे र्सतीती र्सुरू राविहैल्यीार्स, अँशा पविहैल्यीा उल्लीघेनाच्यीा ोषंविर्सध्ीनतीर, ज्यीा कंालीाधाीती अँर्से उल्लीघेन कंरे चालीू राविहैलीे अँर्सेली त्यीा कंालीाधाीतीली प्रोत्यीेकं विर्साकंरिरतीा, शभार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा अँवितीरिरक्ती द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स पात्रा अँर्सेली.
२३ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(२) ज्यीा व्यीक्तीर्स, पोट-कंलीमें (१) खालीली विशक्षापात्रा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी अँपराधाद्दली ोषंविर्सद्ध ठीरविण्यीाती आलीे अँर्सेली अँशी कंोतीहैी व्यीक्ती, उल्लीघेनाचा अँतीभास अँर्सलीेल्यीा अँपराधाद्दली पुन्हैा ोषंी ठीरली अँर्सेली विकंा वितीने त्यीाचा तीरतीुीचाे अँनुपालीन कंरण्यीाती कंर्सूर कंेली अँर्सेली तीर, ती, नतीरच्यीा ोषंविर्सद्धीद्दली र्सहैा मेंविहैन्यीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा विकंा पाचाशे रुपयीापेक्षा कंमेंी नर्सेली परतीु ोन हैजेंार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स विकंा त्यीा ोन्हैी विशक्षार्स पात्रा अँर्सेली :
परतीु, यीा पोट-कंलीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस, नतीरच्यीा ज्यीा अँपराधाद्दली त्यीा व्यीक्तीलीा ोषंी ठीरलीे जेंाती अँर्सेली, तीो अँपराधा कंेल्यीाच्यीा ोन षंापेक्षा अँविधाकं कंाळीापूी घेंलीेल्यीा कंोत्यीाहैी ोषंविर्सध्ीचाी खली घेतीली जेंार नाहैी :
परतीु आखी अँर्से कंी, शास्ती लीाऱ्यीा प्रोाविधाकंाऱ्यीार्स, जेंर अँशा कंायीसाहैीचाे र्समेंथीसन कंराऱ्यीा अँपात्मेंकं परिरल्डिंस्थीती आहैेती यीाद्दली त्यीाचाी खात्राी पटली अँर्सेली तीर, त्यीाद्दलीचाी कंारे लीेखी नमेंू कंेल्यीानतीर, पाचाशे रुपयीापेक्षा कंमेंी अँर्सेली इतीकंा द्रीव्यीं लीातीा यीेईली.
४८. जेंेव्हैा विनयीोक्त्यीाने, कंलीमें ४६ अँन्यीे इमेंारती विकंा इतीर ाधाकंामेंविषंयीकं कंामें र्सुरू कंरण्यीातीचाी नोटीर्स ेण्यीाती कंर्सूर कंेली अँर्सेली त्यीातीती, तीो तीन मेंविहैन्यीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा विकंा ोन हैजेंार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स विकंा त्यीा ोन्हैी विशक्षार्स पात्रा अँर्सेली.
इमंारता विकांा
इतार बांांधाकामं
साुरू कारण्याचेी
नुोटीसा र्देण्याता
कासाूर काेल्याबांद्दल
शास्ताी.
अडथाळे
आणल्याबांद्दल
शास्ताी.
४९. (१) जेंो कंोी, विनरीक्षकंालीा, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाचाी कंतीसव्यीे पार पांतीाना अँंथीळीा आीली विकंा एखाद्या आस्थीापनेच्यीा र्सधाती, यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीाअँन्यीे प्रोाविधाकंृती कंेलीेलीे कंोतीेहैी विनरीक्ष, तीपार्सी, चाौकंशी विकंा अँन्ेषं कंरण्यीार्साठी त्यीा विनरीक्षकंालीा कंोतीहैी ाजेंी र्सुविधा ेण्यीार्स नकंार ेईली विकंा ुविद्धपुरस्र्सर ुलीसक्ष कंरीली, तीो, तीन मेंविहैन्यीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा विकंा एकं हैजेंार रुपयीापयीती अँर्सू शकंेली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स विकंा त्यीा ोन्हैी विशक्षार्स पात्रा अँर्सेली.
(२) जेंो कंोी, यीा अँविधाविनयीमेंानुर्सार ठीेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी नंहैीचाी विकंा इतीर स्तीऐजेंाचाी, विनरीक्षकंाने मेंागी कंेल्यीार, तीे र्सार कंरण्यीार्स ुविद्धपुरस्र्सर नकंार ेईली विकंा यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाच्यीा कंतीसव्यीाच्यीा अँनुषंगाने कंायीस कंराऱ्यीा विनरीक्षकंार्समेंोर हैजेंर हैोण्यीापार्सून विकंा त्यीाच्यीाकंून तीपार्सी कंेली जेंाण्यीार्स कंोत्यीाहैी व्यीक्तीलीा प्रोवितीधा कंरीली, विकंा प्रोवितीधा कंरण्यीाचा प्रोयीत्न कंरीली, विकंा प्रोवितीधा कंरण्यीाचा र्सभा अँर्सेली, अँर्सा विार्स ठीेण्यीार्स त्यीालीा कंार अँर्सेली अँशी कंोतीहैी गोष्ट कंरीली, तीो, तीन मेंविहैन्यीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा विशक्षेर्स विकंा एकं हैजेंार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स, विकंा त्यीा ोन्हैी विशक्षार्स पात्रा अँर्सेली.
इतार अपराधांबांद्दल
शास्ताी.
५०. (१) जेंो कंोी, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा इतीर कंोत्यीाहैी तीरतीुीचाे विकंा त्यीाखाली कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंाचाे उल्लीघेन कंरीली विकंा जेंो यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा कंोत्यीाहैी तीरतीुीचाे विकंा त्यीाखाली कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंाचाे अँनुपालीन कंरण्यीाती कंर्सूर कंरीली तीो, जेंेव्हैा अँशा उल्लीघेनाद्दली विकंा कंर्सुरीद्दली कंोत्यीाहैी शास्तीचाी अँन्यीत्रा स्पष्ट तीरतीू कंेली नर्सेली त्यीातीती, अँशा प्रोत्यीेकं उल्लीघेनाद्दली विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, कंर्सुरीद्दली एकं हैजेंार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स पात्रा अँर्सेली, आवि अँर्से उल्लीघेन विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, कंर्सूर कंरण्यीाचाे र्सतीती चालीू राविहैलीे अँर्सेली त्यीातीती, अँशा पविहैल्यीा उल्लीघेनाच्यीा विकंा कंर्सुरीच्यीा ोषंविर्सद्धीनतीर, ज्यीा कंालीाधाीती अँर्से उल्लीघेन विकंा कंर्सूर कंरे चालीू राविहैलीे अँर्सेली अँशा कंालीाधाीतीली प्रोत्यीेकं विर्सार्साठी शभार रुपयीापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा अँवितीरिरक्ती द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स पात्रा अँर्सेली.
२४ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(२) पोट-कंलीमें (१) खालीली शास्ती,—
(कं) ज्यीा ांच्यीा र्सधाती र्समेंुविचाती शार्सन हैे कंद्री र्सरकंार अँर्सेली, अँशा ांशी र्सविधाती अँर्सलीेल्यीा उल्लीघेनाच्यीा विकंा कंर्सुरीच्यीा ातीती, मेंहैार्सचालीकंाकंून; आवि
(ख) ज्यीा ांच्यीा र्सधाती र्समेंुविचाती शार्सन हैे राज्यी शार्सन अँर्सेली अँशा ांशी र्सविधाती अँर्सलीेल्यीा उल्लीघेनाच्यीा विकंा कंर्सुरीच्यीा ातीती, मेंुख्यी विनरीक्षकंाकंून,
लीातीा यीेईली.
(३) र्सविधाती व्यीक्तीलीा,—
(कं) ज्यीा कंारारुन शास्ती लीाण्यीाचाे प्रोस्तीाविती कंेलीे आहैे ती कंारे कंळीविारी ; आवि (ख) नोविटशीती नमेंू कंेलीेली शास्ती लीाण्यीाविरुद्ध, तीमेंध्यीे विविनविसष्ट कंरण्यीाती यीेईली अँशा ाजेंी मेंुतीती लीेखी अँविभाेन र्सार कंरण्यीाचाी, आवि वितीचाी तीशी इच्छा अँर्सल्यीार्स, त्यीा प्रोकंरी म्हैे मेंांण्यीाचाी ाजेंी र्सधाी वितीलीा ेारी,
लीेखी नोटीर्स विल्यीाविशायी, अँशी कंोतीहैी शास्ती लीाण्यीाती यीेार नाहैी.
(४) यीा अँविधाविनयीमेंाती अँतीभाू सती अँर्सलीेल्यीा इतीर कंोत्यीाहैी तीरतीुीलीा ाधा न यीेतीा, मेंहैार्सचालीकंार्स मेंुख्यी विनरीक्षकंार्स, यीा कंलीमेंाखालीली कंोत्यीाहैी अँविधाकंाराचा ापर कंरतीाना, पुढीली ांच्यीा र्सधाती, विाी प्रोविक्रयीा र्सविहैतीा, १९०८ अँन्यीे एखाद्या विाी न्यीायीालीयीाचाे र्स अँविधाकंार अँर्सतीली, जेंर्से कंी,— १९०८ चा ५.
(कं) र्साक्षीाराना र्समेंन्र्स पाठीविे उपल्डिंस्थीती राहैण्यीार्स भाग पांे;
(ख) कंोत्यीाहैी स्तीऐजेंाचा शोधा घेण्यीार्स तीो र्सार कंरण्यीार्स फमेंासविे;
(ग) कंोत्यीाहैी न्यीायीालीयीाकंून विकंा कंायीासलीयीाकंून कंोत्यीाहैी र्सासजेंविनकं अँविभालीेखाचाी विकंा त्यीाच्यीा प्रोतीचाी मेंागी कंरे;
(घे) प्रोवितीज्ञापत्रार पुरा स्ीकंारे; आवि
(ङ) र्साक्षीाराचाी स्तीऐजेंाचाी तीपार्सी कंरण्यीार्साठी आयीोगपत्राे कंाढीे.
(५) यीा कंलीमेंाती अँतीभाू सती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीमेंुळीे, यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, इतीर कंोत्यीाहैी कंायीद्याद्वारे विशक्षापात्रा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी अँपराधाद्दली यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा इतीर कंोत्यीाहैी तीरतीुीअँन्यीे विकंा इतीर कंोत्यीाहैी कंायीद्यान्यीे खटलीा भारण्यीापार्सून, अँथीा यीा कंलीमेंाद्वारे अँशा अँपराधार्साठी तीरतीू कंेल्यीापेक्षा अँन्यी कंोत्यीाहैी, विकंा उच्चातीर शास्तीर्स विकंा विशक्षेर्स यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे विकंा अँशा कंोत्यीाहैी कंायीद्यान्यीे पात्रा ठीरविली जेंाण्यीार्स, र्सविधाती व्यीक्तीलीा प्रोवितीधा हैोतीो, अँर्सा अँन्यीाथीस लीालीा जेंार नाहैी :
परतीु, कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स एकंाचा अँपराधाद्दली ोन ेळीा विशक्षा कंेली जेंार नाहैी.
अपील.
५१. (१) कंलीमें ५० खालीली कंोतीहैी शास्ती लीाल्यीामेंुळीे व्यीविथीती झेालीेल्यीा कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर्स, अँशी शास्ती लीाल्यीाचाे अँशा व्यीक्तीलीा कंळीविण्यीाती आल्यीाच्यीा विनाकंापार्सून तीन मेंविहैन्यीाच्यीा कंालीाधाीती,—
(कं) जेंेव्हैा शास्ती, मेंहैार्सचालीकंाकंून लीाण्यीाती आली अँर्सेली त्यीातीती, कंद्री र्सरकंारकंे, (ख) जेंेव्हैा शास्ती मेंुख्यी विनरीक्षकंाकंून लीाण्यीाती आली अँर्सेली त्यीातीती, राज्यी शार्सनाकंे,
अँपीली कंरतीा यीेईली :
परतीु, कंद्री र्सरकंारलीा, विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, राज्यी शार्सनालीा, उपरोक्ती तीन मेंविहैन्यीाच्यीा कंालीाधाीती अँपीली कंरण्यीापार्सून अँपीलीकंत्यीासलीा पुरेशा कंारामेंुळीे प्रोवितीधा झेालीा हैोतीा यीाती खात्राी पटली अँर्सेली तीर, आखी तीन मेंविहैन्यीाच्यीा कंालीाधाीती अँर्से अँपीली ाखली कंरून घेण्यीार्स मेंुभा ेतीा यीेईली.
२५ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(२) अँपीली प्रोाविधाकंाऱ्यीार्स, जेंर अँपीलीकंत्यीासचाी, आपलीे म्हैे मेंांण्यीाचाी इच्छा अँर्सेली तीर, त्यीालीा आपलीे म्हैे मेंांण्यीाचाी र्सधाी विल्यीानतीर, आवि त्यीालीा आयीकं ाटेली अँशी आखी चाौकंशी, कंोतीहैी अँर्सल्यीार्स, कंेल्यीानतीर, त्यीालीा यीोग्यी ाटेली त्यीाप्रोमेंाे, ज्यीा विरूद्ध अँपीली कंेलीे अँर्सेली तीो आेश कंायीमें कंरारा, त्यीाती र्सुधारा कंरारा विकंा तीो विफरारा आेश ेतीा यीेईली विकंा नव्यीाने विनसयी कंरण्यीार्साठी त्यीालीा यीोग्यी ाटतीली अँशा विनेशार्सहै, तीे प्रोकंर परती पाठीतीा यीेईली.
शास्ताीचेी साुली.
५२. जेंेव्हैा कंलीमें ५० अँन्यीे कंोत्यीाहैी व्यीक्तीर लीालीेली कंोतीहैी शास्ती प्रोान कंेली नर्सेली त्यीातीती,—
(एकं) मेंहैार्सचालीकंार्स, विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुख्यी विनरीक्षकंार्स, अँशा व्यीक्तीर्स े अँर्सलीेल्यीा त्यीाच्यीा विनयीत्राखाली अँर्सतीली अँशा कंोत्यीाहैी पैशातीून, अँशा प्रोकंारे प्रोेयी अँर्सलीेली रक्कंमें जेंा कंरतीा यीेईली; विकंा
(ोन) मेंहैार्सचालीकंार्स, विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुख्यी विनरीक्षकंार्स, अँशा व्यीक्तीच्यीा मेंालीकंीचा जेंो मेंाली त्यीाच्यीा विनयीत्राखाली अँर्सेली तीो मेंाली अँंकंाून ठीेून विकंा त्यीाचाी विक्री कंरून, अँशा प्रोकंारे प्रोेयी अँर्सलीेल्यीा रकंमेंेचाी र्सुली कंरतीा यीेईली; विकंा
(तीन) जेंर खं (एकं) विकंा खं (ोन) मेंध्यीे तीरतीू कंेलीेल्यीा रीतीने, अँशा व्यीक्तीकंून रक्कंमें र्सूली कंरे शक्यी झेालीे नर्सेली तीर, मेंहैार्सचालीकंार्स विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुख्यी विनरीक्षकंार्स, अँशा व्यीक्तीकंून यीे अँर्सलीेली रक्कंमें विविनविसष्ट कंरून, आपल्यीा स्ाक्षरीविनशी एकं प्रोमेंापत्रा तीयीार कंरतीा यीेईली आवि ज्यीा विजेंल्ह्यामेंध्यीे अँशा व्यीक्तीच्यीा मेंालीकंीचाी कंोतीहैी मेंालीमेंत्तेा आहैे विकंा ती राहैतीे विकंा व्यीर्सायी कंरतीे, त्यीा विजेंल्ह्याच्यीा विजेंल्हैाविधाकंाऱ्यीालीा तीे प्रोमेंापत्रा पाठीवितीा यीेईली आवि उक्ती विजेंल्हैाविधाकंारी अँर्से प्रोमेंापत्रा प्रोाप्ती झेाल्यीार, जेंू कंाहैी ती रक्कंमें जेंमेंीन मेंहैर्सुलीाचाी थीकंाकंी हैोती अँर्से र्समेंजेंून त्यीामेंध्यीे विविनविसष्ट कंेलीेली रक्कंमें, अँशा व्यीक्तीकंून र्सूली कंरण्यीाचाी कंायीसाहैी कंरीली.
कांपन्यांनुी काेलेले
अपराधा.
५३. (१) जेंेव्हैा यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली अँपराधा एखाद्या कंपनीने कंेलीा अँर्सेली तीेव्हैा, अँपराधा घेंलीा त्यीाेळी जेंी व्यीक्ती कंपनीचाी प्रोभारी हैोती आवि त्यीा कंपनीचाे कंामेंकंाजें चालीविण्यीार्साठी कंपनीर्स जेंार हैोती, अँशी प्रोत्यीेकं व्यीक्ती तीर्सेचा ती कंपनी, त्यीा अँपराधाद्दली ोषंी अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली आवि त्यीाच्यीाविरुद्ध कंायीसाहैी कंेली जेंाण्यीार्स त्यीानुर्सार विशक्षा हैोण्यीार्स पात्रा अँर्सतीली :
परतीु, तीो अँपराधा आपल्यीा नकंळीती घेंलीा हैोतीा विकंा अँर्सा अँपराधा घेंण्यीार्स प्रोवितीधा कंरण्यीार्साठी आप र्स प्रोकंारे यीोग्यी तीत्परतीा ाखली हैोती, अँर्से कंोत्यीाहैी व्यीक्तीने शाीती कंेलीे तीर, यीा पोट-कंलीमेंाती अँतीभाू सती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीमेंुळीे, अँशी कंोतीहैी व्यीक्ती, कंोत्यीाहैी विशक्षेर्स पात्रा अँर्सार नाहैी.
(२) पोट-कंलीमें (१) मेंध्यीे कंाहैीहैी अँतीभाू सती अँर्सलीे तीरी, जेंेव्हैा यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली कंोतीाहैी अँपराधा एखाद्या कंपनीने कंेलीा अँर्सेली आवि अँर्सा अँपराधा हैा त्यीा कंपनीचा कंोतीाहैी र्सचालीकं, व्यीस्थीापकं, र्सविचा विकंा अँन्यी अँविधाकंारी यीाच्यीा र्समेंतीने विकंा मेंूकंानुमेंतीने कंरण्यीाती आलीा अँर्सेली विकंा त्यीा अँपराधाचा त्यीाने कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी प्रोकंारच्यीा हैलीगजेंीपाशी र्सधा जेंोंतीा यीेण्यीार्सारखा आहैे अँर्से शाीती झेालीे तीर, अँर्सा र्सचालीकं, व्यीस्थीापकं, र्सविचा विकंा अँन्यी अँविधाकंारी त्यीा अँपराधाद्दली ोषंी अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली आवि त्यीाच्यीाविरुद्ध कंायीसाहैी कंेली जेंाण्यीार्स तीद्नुर्सार विशक्षा हैोण्यीार्स पात्रा अँर्सेली.
स्पष्टीकारण.— यीा कंलीमेंाच्यीा प्रोयीोजेंनाथीस,—
(कं) "कंपनी" यीाचा अँथीस, कंोतीाहैी विनगमें विनकंायी, अँर्सा आहैे, आवि त्यीामेंध्यीे, एखाी भागीारी र्स्थीा विकंा इतीर व्यीक्तींचा र्सघे, यीाचा र्समेंाेश हैोतीो; आवि
(ख) भागीारी र्स्थीेच्यीा र्सधातीली "र्सचालीकं" यीाचा अँथीस, त्यीा भागीारी र्स्थीेमेंधाीली भागीार, अँर्सा आहैे.
भाग ारा-(२३)—४२६ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII ५४. (१) कंोतीेहैी न्यीायीालीयी,—
अपराधांचेी
र्देखल.
(कं) मेंहैार्सचालीकंाने विकंा मेंुख्यी विनरीक्षकंाने कंेलीेल्यीा विकंा त्यीाच्यीा लीेखी पूसमेंजेंुरीने कंेलीेल्यीा; विकंा
(ख) र्सोर्सायीटी नंी अँविधाविनयीमें, १८६० खाली नंी कंेलीेल्यीा स्यीर्सेी र्सघेटनेच्यीा १८६० चा २१.
पाविधाकंाऱ्यीाने कंेलीेल्यीा; विकंा
(ग) व्यीर्सायी र्सघे अँविधाविनयीमें, १९२६ खाली नंी कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी र्सविधाती व्यीर्सायी १९२६ चा १६.
र्सघेाच्यीा पाविधाकंाऱ्यीाने कंेलीेल्यीा,
तीक्रारीखेरीजें, यीा अँविधाविनयीमेंाखाली विशक्षापात्रा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी अँपराधाचाी खली घेार नाहैी.
(२) मेंहैानगर ंाविधाकंारी विकंा प्रोथीमें गस न्यीायींाविधाकंारी यीाच्यीा न्यीायीालीयीार्स ुय्यीमें अँर्सलीेलीे कंोतीेहैी न्यीायीालीयी यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे विशक्षापात्रा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी अँपराधाचाी न्यीायीचाौकंशी कंरार नाहैी.
खटील्यांचेी मंुर्देता.
५५. कंोतीेहैी न्यीायीालीयी, ज्यीा विनाकंार्स अँविभाकंविथीती अँपराधा घेंल्यीाचाे मेंहैार्सचालीकं, मेंुख्यी विनरीक्षकं, स्यीर्सेी र्सघेटनेचा पाविधाकंारी, विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, कंोत्यीाहैी र्सविधाती व्यीर्सायी र्सघेाचा पाविधाकंारी यीाच्यीा विनशसनार्स आल्यीाच्यीा विनाकंापार्सून तीन मेंविहैन्यीाच्यीा आती, त्यीा अँपराधाचाी तीक्रार कंेल्यीाखेरीजें, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली विशक्षापात्रा अँर्सलीेल्यीा अँपराधाचाी खली घेार नाहैी.
प्रकारण अकारा
सांकाीणय
अविधाकारांचे
प्रत्यायाोजनु.
५६. मेंळीार्स र्सर्साधार विकंा विशेषं आेशाद्वारे, त्यीालीा आयीकं ाटतीली अँर्से, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली त्यीाचाे अँविधाकंार अँशी कंतीसव्यीे, त्यीा आेशाती विविनविसष्ट कंरण्यीाती यीेतीली अँशा शती मेंयीासाना, कंोत्यीाहैी अँर्सल्यीार्स, अँधाीन राहैून, मेंळीाचा अँध्यीक्ष विकंा इतीर कंोतीाहैी र्स्यी अँथीा र्सविचा विकंा इतीर कंोतीाहैी अँविधाकंारी विकंा कंमेंसचारी यीाना प्रोत्यीायीोविजेंती कंरतीा यीेतीली.
विरणे.
५७. प्रोत्यीेकं मेंळी, कंद्री र्सरकंार राज्यी शार्सन मेंागी कंरतीली अँशी विरे, ेळीोेळी त्यीाना र्सार कंरीली.
५८. कंामेंगार भारपाई अँविधाविनयीमें, १९२३ यीाच्यीा तीरतीुी, शक्यी अँर्सेली तीेथीर, जेंू कंाहैी हैा अँविधाविनयीमें ज्यीा रोजेंगारालीा लीागू हैोतीो, त्यीा रोजेंगाराचा त्यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा ुर्सऱ्यीा अँनुर्सूचाीमेंध्यीे र्समेंाेश कंेलीा हैोतीा अँर्से र्समेंजेंून, इमेंारती कंामेंगाराना लीागू हैोतीली.
इमंारता
कामंगारांनुा
१९२३ चेा
अविधाविनुयामं क्रमंांका
८ लागू असाणे.
साद्भापूयका
काेलेल्या काृताीसा
सांरण.
५९. (१) यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा विकंा त्यीाखाली कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंाच्यीा विकंा कंाढीलीेल्यीा आेशाच्यीा अँनुर्सार र्सद्भापूसकं कंेलीेल्यीा विकंा कंरण्यीाचाे अँविभाप्रोेती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीद्दली, कंोत्यीाहैी व्यीक्तींविरुद्ध कंोतीाहैी ा, खटलीा विकंा इतीर कंायीेशीर कंायीसाहैी कंेली जेंार नाहैी.
(२) यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा विकंा त्यीाखाली कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी विनयीमेंाच्यीा विकंा कंाढीलीेल्यीा आेशाच्यीा अँनुर्सार, र्सद्भापूसकं कंेलीेल्यीा विकंा कंरण्यीाचाे अँविभाप्रोेती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीमेंुळीे घेंून आलीेल्यीा विकंा घेंण्यीाचा र्सभा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी नुकंर्सानीद्दली, शार्सन, यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे घेविटती कंेलीेलीे कंोतीेहैी मेंळी विकंा र्सविमेंत्यीा विकंा अँशा मेंळीाचा कंोतीाहैी र्स्यी विकंा शार्सनाचा कंोतीाहैी अँविधाकंारी विकंा कंमेंसचारी विकंा शार्सनाने विकंा कंोत्यीाहैी मेंळीाने विकंा र्सविमेंतीने प्रोाविधाकंृती कंेलीेली इतीर कंोतीहैी व्यीक्ती यीाच्यीाविरुद्ध, कंोतीाहैी खटलीा विकंा इतीर कंायीेशीर कंायीसाहैी कंेली जेंार नाहैी.
२७ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary६०. कंद्री र्सरकंारलीा, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा कंोत्यीाहैी तीरतीुंचाी त्यीा राज्यीाती अँमेंलीजेंाी कंरण्यीाती, कंोत्यीाहैी राज्यी शार्सनालीा विकंा मेंळीालीा विनेश ेतीा यीेतीली.
विनुर्देश र्देण्याचेा
कांद्री सारकारचेा
अविधाकार.
अडचेणी र्देूर
कारण्याचेा
अविधाकार.
६१. (१) यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाी अँमेंलीजेंाी कंरतीाना, जेंर कंोतीहैी अँंचा उद्भाली तीर, कंद्री र्सरकंारलीा, राजपत्राता प्रोविर्सद्ध कंेलीेल्यीा आेशाद्वारे, ती अँंचा ूर कंरण्यीार्साठी, त्यीार्स आयीकं विकंा इष्ट ाटतीली अँशा, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंशी विर्सगती नर्सलीेल्यीा तीरतीुी कंरतीा यीेतीली :
परतीु, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा प्रोारभाच्यीा विनाकंापार्सून ोन षंे र्समेंाप्ती झेाल्यीानतीर, अँर्सा कंोतीाहैी आेश कंाढीतीा यीेार नाहैी.
(२) यीा कंलीमेंान्यीे कंाढीलीेलीा प्रोत्यीेकं आेश, तीो कंाढील्यीानतीर, शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर, र्सर्सेच्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर ठीेण्यीाती यीेईली.
६२. (१) र्समेंुविचाती शार्सनार्स तीज्ज्ञ र्सविमेंतीशी विचारविविनमेंयी कंेल्यीानतीर, अँविधार्सूचानेद्वारे, यीा विनुयामं कारण्याचेा अविधाकार.
अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाी अँमेंलीजेंाी कंरण्यीार्साठी विनयीमें कंरतीा यीेतीली.
(२) विशेषंती: पूसगामेंी अँविधाकंाराच्यीा र्सर्साधारतीेलीा ाधा न यीेतीा, अँशा विनयीमेंाती, पुढीली र्स विकंा त्यीापैकंी कंोत्यीाहैी ांर्साठी तीरतीू कंरतीा यीेईली :—
(कं) कंलीमें ३ च्यीा पोट-कंलीमें (३) विकंा, यीथीाल्डिंस्थीविती, कंलीमें ४ च्यीा पोट-कंलीमें (३) अँन्यीे, कंद्रीयी र्सल्लीागार र्सविमेंतीर राज्यी र्सल्लीागार र्सविमेंत्यीार ेगेगळ्यीा विहैतीर्सधाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरारे र्स्यी म्हैून विनयीुक्ती कंरायीाच्यीा व्यीक्तींचाी र्सख्यीा, त्यीाचा पाधाी र्सेच्यीा इतीर शती, त्यीाचाी कंायीे पार पांतीाना अँनुर्सरायीाचाी कंायीसपद्धती आवि रिरक्ती जेंागा भारण्यीाचाी रीती;
(ख) कंलीमें ५ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, तीज्ज्ञ र्सविमेंतीच्यीा ैठीकंना उपल्डिंस्थीती राहैण्यीार्साठी त्यीा र्सविमेंतीच्यीा र्स्यीाना प्रोान कंरण्यीाती यीेतीली अँर्से शुल्कं भात्ते;
(ग) कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (२) खालीली, आस्थीापनेचाी नंी कंरण्यीाच्यीा अँजेंासचा नमेंुना, त्यीार्साठी फी आकंारे आवि त्यीाती अँतीभाू सती कंरतीा यीेतीली अँर्से तीपशीली;
(घे) कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (३) खालीली, नंी प्रोमेंापत्राचा नमेंुना, ज्यीा मेंुतीती ज्यीा शतींच्यीा अँधाीन राहैून अँर्से प्रोमेंापत्रा ेण्यीाती यीेईली ती मेंुती शती;
(ङ) कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (४) अँन्यीे, ज्यीा नमेंुन्यीाती मेंालीकंी विकंा व्यीस्थीापन विकंा इतीर तीपशीली यीामेंधाीली ली, नंी अँविधाकंाऱ्यीालीा कंळीविण्यीाती यीेतीली तीो नमेंुना;
(चा) कंलीमें १२ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, लीाभाथी म्हैून नंीर्साठी ज्यीा नमेंुन्यीाती अँजेंस कंरण्यीाती यीेईली तीो नमेंुना;
(छ) कंलीमें १२ च्यीा पोट-कंलीमें (३) अँन्यीे, अँजेंासर्सोती जेंोंण्यीाती यीेईली तीो स्तीऐजें शुल्कं;
(जें) कंलीमें १२ च्यीा पोट-कंलीमें (६) अँन्यीे, मेंळीाचा र्सविचा, ज्यीा ठीेण्यीाचाी व्यीस्थीा कंरीली त्यीा नंह्या;
(झे) कंलीमें १४ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे ेण्यीाती यीेतीली अँर्से लीाभा;
(ञ) कंलीमें १५ अँन्यीे ज्यीा नमेंुन्यीाती लीाभाथी नंहैी ठीेण्यीाती यीेईली तीो नमेंुना;
भाग ारा-(२३)—४अँ२८ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII (ट) कंलीमें १८ च्यीा पोट-कंलीमें (४) अँन्यीे, मेंळीाचा अँध्यीक्ष इतीर र्स्यी यीाच्यीा विनयीुक्तीच्यीा अँटी शती, त्यीाना प्रोेयी अँर्सलीेलीे ेतीन भात्ते आवि त्यीाचाी नैविमेंवित्तेकं रिरक्ती पे भारण्यीाचाी रीती;
(ठी) कंलीमें १९ च्यीा पोट-कंलीमें (३) अँन्यीे, मेंळीाचा र्सविचा इतीर अँविधाकंारी आवि कंमेंसचारी यीाच्यीा र्सेच्यीा अँटी शती आवि त्यीाना प्रोेयी अँर्सलीेलीे ेतीन भात्ते;
(ं) कंलीमें २० च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, मेंळीाच्यीा ैठीकंीचाी ेळी विठीकंा आवि अँशा ैठीकंीचाे कंामेंकंाजें चालीण्यीार्साठी आयीकं अँर्सलीेल्यीा गपूतीर्सहै ैठीकंीती अँनुर्सरायीाचाे कंायीसपद्धतीविषंयीकं विनयीमें;
(ढी) कंलीमें २२ च्यीा पोट-कंलीमें (१) च्यीा खं (ग) अँन्यीे, घेर ाधाी कंजेंे विकंा अँविग्रामेंे म्हैून प्रोेयी अँर्सलीेली रक्कंमें, अँशा प्रोानाच्यीा अँटी शती, खं (ङ) अँन्यीे शैक्षविकं र्सहैाय्यी, खं (चा) अँन्यीे, प्रोेयी अँर्सलीेलीा ैद्यकंीयी खचास आवि लीाभाथीर अँलीून अँर्सतीली अँशा व्यीक्ती, आवि खं (जें) अँन्यीे, ज्यीार्साठी तीरतीू कंरण्यीाती यीेईली अँशा इतीर कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना;
() कंलीमें २२ च्यीा पोट-कंलीमें (३) च्यीा खं (ख) अँन्यीे, स्थीाविनकं प्रोाविधाकंराना आवि विनयीोक्त्यीाना प्रोेयी अँर्सलीेल्यीा र्सहैाय्यीकं अँनुानाचाी मेंयीासा;
(ती) कंलीमें २५ अँन्यीे, ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा कंालीाधाीती मेंळीाचा अँथीसर्सकंल्प तीयीार कंरण्यीाती यीेईली र्सरकंारलीा पाठीविण्यीाती यीेईली, तीो नमेंुना तीो कंालीाधाी;
(थी) कंलीमें २६ अँन्यीे, ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा कंालीाधाीती, मेंळीाचा ाविषंसकं अँहैाली राज्यी शार्सनालीा कंद्री र्सरकंारलीा र्सार कंरण्यीाती यीेईली, तीो नमेंुना तीो कंालीाधाी;
() कंलीमें २७ च्यीा पोट-कंलीमें (१) खालीली ाविषंसकं लीेखा विरपत्राचा नमेंुना, आवि पोट-कंलीमें (४) अँन्यीे, ज्यीा विनाकंापूी लीेखापरीक्षकंाच्यीा अँहैालीार्सहै लीेख्यीाचाी लीेखापरीक्षा कंेलीेली प्रोती र्सार कंरण्यीाती यीेईली तीो विनाकं;
(धा) कंलीमें २८ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, तीरतीू कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सलीेल्यीा ाी, आवि त्यीा कंलीमेंाच्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, इमेंारती कंामेंगाराना ज्यीा मेंयीासेपयीती ज्यीा शतींना अँधाीन राहैून, त्यीा पोट-कंलीमेंाच्यीा तीरतीुी लीागू हैोतीली ती मेंयीासा त्यीा शती;
(न) कंलीमें ३० च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, विनयीोक्त्यीाकंून ठीेण्यीाती यीेतीली त्यीा नंह्या अँविभालीेख आवि अँशा नंह्या अँविभालीेख ज्यीा नमेंुन्यीाती ठीेण्यीाती यीेतीली तीो नमेंुना आवि त्यीामेंध्यीे अँतीभाू सती कंरायीाचाे तीपशीली;
(प) कंलीमें ३० च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा रीतीने नोटीर्स प्रोविशसती कंरण्यीाती यीेईली तीो नमेंुना ती रीती आवि तीमेंध्यीे अँतीभाू सती अँर्सलीेलीे तीपशीली;
(फ) कंलीमें ३० च्यीा पोट-कंलीमें (३) अँन्यीे, इमेंारती कंामेंगाराना ेतीन पुल्डिंस्तीकंा आवि ेतीन विचाठ्ठेी े आवि ेतीन पुल्डिंस्तीकंा विकंा ेतीन विचाठ्ठ्या यीामेंध्यीे ज्यीा रीतीने नंी कंरण्यीाती यीेतीली त्यीा अँविधाप्रोमेंाविती कंरण्यीाती यीेतीली ती रीती;
२९ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary() कंलीमें ३३ अँन्यीे, तीरतीू कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सलीेल्यीा शौचालीयीाचाे मेंुतीाऱ्यीाचाे प्रोकंार;
(भा) कंलीमें ३६ अँन्यीे, ज्यीाचाी तीरतीू कंरायीाचाी आहैे अँशा प्रोथीमेंोपचार र्सुविधा;
(में) कंलीमें ३७ च्यीा खं (कं) अँन्यीे, ज्यीाचाी तीरतीू कंरायीाचाी आहैे त्यीा उपाहैारगृहै र्सुविधा;
(यी) कंलीमें ३७ च्यीा खं (ख) अँन्यीे, ज्यीाचाी तीरतीू कंरायीाचाी आहैे अँशा कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना;
(यीकं) कंलीमें ३८ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, विनयीोक्तीा इमेंारती कंामेंगार यीाच्यीा प्रोवितीविनधांचाी र्सख्यीा आवि त्यीा कंलीमेंाच्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, र्सुरक्षा अँविधाकंाऱ्यीाच्यीा अँहैसतीा त्यीानी पार पांायीाचाी कंतीसव्यीे;
(यीख) कंलीमें ३९ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे, ेण्यीाती यीेईली अँशा अँपघेातीाच्यीा नोविटशीचा नमेंुना, यीातीती तीरतीू कंरायीाच्यीा इतीर ाी आवि ज्यीा ेळीेती अँशी नोटीर्स ेण्यीाती यीेईली ती ेळी;
(यीग) कंलीमें ४० अँन्यीे, इमेंारती कंामेंगाराचाी र्सुरक्षा आवि आरोग्यी यीातीती कंेलीे जेंारे विनयीमें;
(यीघे) कंलीमें ४३ च्यीा पोट-कंलीमें (१) च्यीा खं (ङ) अँन्यीे, विनरीक्षकंालीा ापर कंरतीा यीेतीली अँर्से अँविधाकंार आवि त्यीा कंलीमेंाच्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे, विनयीुक्ती कंेलीेल्यीा तीज्ज्ञ व्यीक्ती विकंा अँविभाकंरे ज्यीा अँहैसतीा अँनुभा धार कंरतीली त्यीा अँहैसतीा अँनुभा आवि अँशा तीज्ज्ञ व्यीक्ती विकंा अँविभाकंरे यीाचाी ज्यीा अँटं शतींर विनयीुक्ती कंरण्यीाती यीेईली, त्यीा अँटी शती;
(यीङ) कंलीमें ४५ अँन्यीे, ज्यीा विनाकंार्स विकंा विनाकंापूी इमेंारती कंामेंगाराना मेंजेंुरी प्रोान कंरण्यीाती यीेईली तीो विनाकं;
(यीचा) कंलीमें ४६ च्यीा पोट-कंलीमें (१) च्यीा खं (झे) अँन्यीे, ज्यीा विविहैती कंरण्यीाचाी आयीकंतीा आहैे, अँशा ाी;
(यीछ) विविहैती कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सेली विकंा विविहैती कंरतीा यीेईली, अँशी अँन्यी कंोतीहैी ा.
(३) कंद्री र्सरकंारने यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं विनयीमें, तीो कंेल्यीानतीर हैोईली वितीतीक्यीा लीकंर, र्सर्सेच्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर, एकंाचा र्सत्राती, अँथीा ोन विकंा अँविधाकं क्रमेंती र्सत्राती विमेंळीून एकंू तीर्स विर्साचा हैोईली इतीक्यीा कंालीाधाीकंरिरतीा तीे र्सत्रार्सीन अँर्सतीाना, ठीेण्यीाती यीेईली, आवि जेंर, पूोक्ती र्सत्राच्यीा विकंा क्रमेंती र्सत्राच्यीा लीागोपाठीचाे र्सत्रा र्समेंाप्ती हैोण्यीापूी, त्यीा विनयीमेंाती कंोतीाहैी फेरली कंरण्यीाती ोन्हैी र्सभागृहैाचाे मेंतीैक्यी झेालीे, विकंा तीो विनयीमें कंरण्यीाती यीेऊ नयीे यीाती ोन्हैी र्सभागृहैाचाे मेंतीैक्यी झेालीे तीर, त्यीानतीर तीो विनयीमें, कंेळी अँशा फेरली कंेलीेल्यीा स्रुपाती अँमेंलीाती यीेईली, विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुळीचा अँमेंलीाती यीेार नाहैी, तीथीाविप, अँशा कंोत्यीाहैी फेरलीामेंुळीे विकंा विलीोपनामेंुळीे त्यीा विनयीमेंान्यीे पूी कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीच्यीा विविधाग्राह्यातीेर्स ाधा यीेार नाहैी.
३० भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(४) यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे राज्यी शार्सनाने कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं विनयीमें, तीो कंेल्यीानतीर, हैोईली वितीतीक्यीा लीकंर, जेंेथीे राज्यी विधानमेंळी ोन र्सभागृहैानी विमेंळीून नलीेलीे अँर्सेली तीेथीे त्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर, विकंा जेंेथीे राज्यी विधानमेंळी एकंा र्सभागृहैाने विमेंळीून नलीेलीे अँर्सेली, तीेथीे त्यीा र्सभागृहैार्समेंोर मेंांण्यीाती यीेईली.
६३. यीा अँविधाविनयीमेंाती अँतीभाू
विविता
कायाद्यांांचेी
व्याृत्ती.
सती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीमेंुळीे, यीा अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीाअँन्यीे कंेलीेल्यीा तीरतीुंपेक्षा ज्यीा इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगारार्साठी अँविधाकं लीाभाकंारकं आहैेती अँशा कंल्यीाकंारी यीोजेंनाचाी तीरतीू कंराऱ्यीा राज्यीातीली कंोत्यीाहैी तीत्र्समें कंायीद्याच्यीा अँमेंलीजेंाीर कंोतीाहैी परिरामें हैोार नाहैी.
६४. (१) इमेंारती इतीर ाधाकंामें कंामेंगार (रोजेंगार र्सेा शतीचाे विविनयीमेंन) तीृतीयी अँध्यीाेश, विनुरसानु व्याृत्ती.
१९९६ यीाद्वारे विनरविर्सती कंेलीा आहैे.
१९९६ चा अँध्यीाेश २५.
(२) अँर्से विनरर्सन झेालीे अँर्सलीे तीरी, उक्ती अँध्यीाेशान्यीे कंेलीेली कंोतीहैी गोष्ट विकंा हैाती घेतीलीेली कंोतीहैी कंायीसाहैी हैी, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीत्र्समें तीरतीुंअँन्यीे कंेलीेली अँर्सल्यीाचाे विकंा हैाती घेण्यीाती आलीेली अँर्सल्यीाचाे मेंानण्यीाती यीेईली.
३१ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInaryताृताीयापंथाी व्याक्ताी (हाक्कांचे सांरण) अविधाविनुयामं, २०१९
(२०१९ चेा अविधाविनुयामं क्रमंांका ४०)
(२६ र्सप्टंर, २०२५ रोजेंी यीथीाविद्यमेंान)
(५ विंर्संर, २०१९.) तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा हैक्कंाचाे र्सरक्ष कंरण्यीार्साठी त्यीाच्यीा कंल्यीार्साठी आवि तीत्र्सविधाती तीानुषंविगकं ांर्साठी तीरतीू कंरण्यीाकंरिरतीा अँविधाविनयीमें.
तीो, भारतीयी गराज्यीाच्यीा र्सत्तेराव्यीा षंी र्सर्सेकंून, पुढीलीप्रोमेंाे अँविधाविनयीविमेंती हैो :—
प्रकारण एका
प्रारंविभाका
१. (१) यीा अँविधाविनयीमेंार्स, तीृतीयीपथी व्यीक्ती (हैक्कंाचाे र्सरक्ष) अँविधाविनयीमें, २०१९, अँर्से सांविप्ता नुा, व्याप्ताी प्रारंभा.
म्हैाे.
(२) त्यीाचा विस्तीार र्सपूस भारतीभार अँर्सेली.
(३) तीो, कंद्री र्सरकंार, राजपत्राताील अँविधार्सूचानेद्वारे विनयीती कंरीली अँशा विनाकंार्स१ अँमेंलीाती यीेईली.
व्याख्या.
२. यीा अँविधाविनयीमेंाती, र्सभासनुर्सार ुर्सरा अँथीस आयीकं नर्सेली तीर,—
(कं) "र्समेंुविचाती शार्सन" यीाचा अँथीस,—
(एकं) कंद्री र्सरकंारच्यीा विकंा त्यीा र्सरकंारने र्सपूसतीः विकंा भारी प्रोमेंाती वित्ते पुरठीा कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी आस्थीापनेच्यीा र्सधाती, कंद्री र्सरकंार;
(ोन) राज्यी शार्सनाच्यीा विकंा त्यीा शार्सनाने र्सपूसतीः विकंा भारी प्रोमेंाती वित्ते पुरठीा कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी आस्थीापनेच्यीा, विकंा कंोत्यीाहैी स्थीाविनकं प्रोाविधाकंराच्यीा र्सधाती, राज्यी शार्सन,
अँर्सा आहैे;
(ख) "आस्थीापना" यीाचा अँथीस,—
२०१३ चा १८.
(एकं) एखाद्या कंद्रीयी अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा राज्यी अँविधाविनयीमेंाद्वारे विकंा त्यीाअँन्यीे स्थीापन कंेलीेलीा कंोतीाहैी विनकंायी विकंा प्रोाविधाकंर अँथीा शार्सनाचाी मेंालीकंी विकंा विनयीत्रा अँर्सलीेलीे विकंा त्यीाचाे र्सहैाय्यी विमेंळीालीेलीे प्रोाविधाकंर विकंा विनकंायी विकंा स्थीाविनकं प्रोाविधाकंर, विकंा कंपनी अँविधाविनयीमें २०१३ यीाच्यीा कंलीमें २ मेंध्यीे व्यीाख्यीा कंेल्यीाप्रोमेंाे शार्सकंीयी कंपनी, अँर्सा आहैे आवि त्यीाती शार्सनाच्यीा विभागाचा र्समेंाेश हैोतीो; विकंा
(ोन) कंोतीहैी कंपनी विकंा विनगमें विनकंायी विकंा व्यीक्तींचा अँविधार्सघे विकंा विनकंायी, भागीारी र्स्थीा, र्सहैकंारी विकंा अँन्यी र्सोर्सायीटी, अँविधार्सघे, न्यीार्स, अँविभाकंर र्स्थीा, अँर्सा आहैे;
(ग) "कंुटं " यीाचा अँथीस, रक्तीाचाे विकंा ैाविहैकं विकंा कंायीद्यानुर्सार कंेलीेल्यीा त्तेकं ग्राहैाने नातीेर्सधा अँर्सलीेल्यीा व्यीक्तींचा गट, अँर्सा आहैे;
१. १० जेंानेारी, २०२० पहैा. अँविधार्सूचाना क्रमेंाकं एर्सओ १३५ (ई), वि. १० जेंानेारी, २०२०, पहैा. भारताचे राजपत्र, अँर्साधार भाग ोन, अँनुभाग (२) (ोन).
३२ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII(घे) "र्समेंाेशकं विशक्ष" यीाचा अँथीस, ज्यीामेंध्यीे तीृतीयीपथी विद्याथी हैे, भाेभा, उपेक्षा, र्सतीाूकं विकंा धाकंपटशा यीाचाी भाीती न ाळीगतीा इतीर विद्यार्थ्यायीारोर एकंत्रा विशकंतीाती आवि अँशा विद्यार्थ्यायीाच्यीा अँध्यीयीनाच्यीा गरजेंा भागविण्यीार्साठी अँध्यीयीन आवि अँध्यीापन पद्धतीती र्सुयीोग्यी ली कंेलीे आहैेती अँशी विशक्ष पद्धती, अँर्सा आहैे;
(ङ) "र्स्थीा" यीाचा अँथीस, तीृतीयीपथी व्यीक्तींचा स्ीकंार, र्सगोपन, र्सरक्ष, विशक्ष, प्रोविशक्ष विकंा अँन्यी कंोत्यीाहैी र्सेा यीार्साठी अँर्सलीेली एखाी र्स्थीा- मेंग ती र्सासजेंविनकं विकंा खाजेंगी अँर्सो, अँर्सा आहैे;
(चा) "स्थीाविनकं प्रोाविधाकंर" यीाचा अँथीस, त्यीाच्यीा अँविधाकंारिरतीेखालीली क्षेत्राच्यीा र्सधाती नगरपाविलीकंा र्सेा विकंा, यीथीाल्डिंस्थीती, मेंूलीभाूती र्सेा पुरण्यीार्साठी, त्यीा त्यीा ेळी अँमेंलीाती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी कंायीद्यान्यीे घेविटती कंेलीेली मेंहैानगरपाविलीकंा विकंा नगरपाविलीकंा विकंा पचायीती विकंा इतीर कंोतीाहैी स्थीाविनकं विनकंायी, अँर्सा आहैे;
(छ) "राष्ट्रीयी परिरषं" यीाचा अँथीस, कंलीमें १६ अँन्यीे स्थीापन कंेलीेली तीृतीयीपथी व्यीक्तींचाी राष्ट्रीयी परिरषं अँर्सा आहैे;
(जें) "अँविधार्सूचाना" यीाचा अँथीस, राजपत्राता प्रोविर्सद्ध कंेलीेली अँविधार्सूचाना, अँर्सा आहैे;
(झे) "मेंध्यीविलीगी विभान्नतीा अँर्सलीेली व्यीक्ती" यीाचा अँथीस, जेंी, पुरुषंाच्यीा विकंा स्त्राीच्यीा शारीरिरकं प्रोमेंास्थीापकं मेंानकंापार्सून, त्यीाचाी विकंा वितीचाी प्रोाथीविमेंकं लींविगकं अँविभालीक्षे, ाह्या जेंननंविद्रीयीे, गुर्सूत्राे विकंा र्सप्रोेरकंे यीामेंध्यीे, जेंन्मेंतीः विभान्नतीा शसवितीे, अँशी कंोतीहैी व्यीक्ती, अँर्सा आहैे;
(ञ) "विविहैती" यीाचा अँथीस, यीा अँविधाविनयीमेंाखाली र्समेंुविचाती शार्सनाने कंेलीेल्यीा विनयीमेंाद्वारे विविहैती कंेलीेलीे, अँर्सा आहैे;
(ट) "तीृतीयीपथी व्यीक्ती" यीाचा अँथीस, विजेंचा विलीगभा, त्यीा व्यीक्तीलीा जेंन्मेंतीः प्रोाप्ती झेालीेल्यीा विलीगभाशी अँनुरूप नर्सतीो, अँशी कंोतीहैी व्यीक्ती, अँर्सा आहैे आवि त्यीामेंध्यीे, तीृतीयीपथी पुरुषं विकंा तीृतीयीपथी स्त्राी ( मेंग अँशा व्यीक्तीने विलीग प्रोवितीरोप शस्त्राविक्रयीा विकंा र्सप्रोेरकं उपचार विकंा लीेर्सर उपचार विकंा यीार्सारखा अँन्यी उपचार कंेलीेलीा अँर्सो विकंा नर्सो), मेंध्यीविलीगी विभान्नतीा, विमेंश्रविलीगभा अँर्सलीेली व्यीक्ती आवि विकंन्नर, विहैजेंा, अँरी जेंोगतीा अँशी र्सामेंाविजेंकं-र्सास्कंृवितीकं ओळीख अँर्सलीेली व्यीक्ती, यीाचा र्समेंाेश हैोतीो.
प्रकारण र्देोनु
भाेर्देभा कारण्यासा मंनुाई
३. कंोतीहैी व्यीक्ती विकंा आस्थीापना, कंोत्यीाहैी तीृतीयीपथी व्यीक्तीशी पुढीलीपैकंी कंोत्यीाहैी भाेर्देभा कारण्यासा मंनुाई असाणे.
कंारारून भाेभा कंरार नाहैी :—
(कं) शैक्षविकं आस्थीापना त्यीाच्यीा र्सेा नाकंारे, विकंा खविंती कंरे, अँथीा त्यीामेंध्यीे अँनुविचाती ागूकं े;
(ख) रोजेंगारामेंध्यीे विकंा व्यीर्सायीामेंध्यीे, अँथीा त्यीातीती अँनुविचाती ागूकं े;
(ग) रोजेंगार विकंा व्यीर्सायी नाकंारे, विकंा तीो रोजेंगार विकंा व्यीर्सायी र्समेंाप्ती कंरे;
(घे) आरोग्यी ेखभाली र्सेा नाकंारे, विकंा खविंती कंरे विकंा त्यीामेंध्यीे अँनुविचाती ागूकं े;
३३ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(ङ) र्सर्सामेंान्यी जेंनतीेच्यीा ापरार्साठी र्समेंविपसती कंेलीेल्यीा विकंा रुढीगतीपे जेंनतीेर्साठी उपलीब्धा अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी स्तीू, जेंागा, र्सेा, र्सुविधा, लीाभा, विशेषंाविधाकंार विकंा र्सधाी नाकंारे विकंा खविंती कंरे, विकंा त्यीा विमेंळीण्यीाच्यीा विकंा पुरविण्यीाच्यीा विकंा त्यीाचा उपभाोग घेण्यीाच्यीा र्सधाती, विकंा त्यीाचा ापर कंरण्यीाच्यीा र्सधाती अँनुविचाती ागूकं े;
(चा) र्सचार कंरण्यीाचा हैक्कं नाकंारे, विकंा खविंती कंरे विकंा त्यीार्सधाती अँनुविचाती ागूकं े;
(छ) कंोत्यीाहैी मेंालीमेंत्तेती राहैण्यीाचा, ती खरेी कंरण्यीाचा, भाड्याने घेण्यीाचा, विकंा अँन्यीथीा वितीचा भाोगटा कंरण्यीाचा हैक्कं नाकंारे, विकंा खविंती कंरे विकंा त्यीार्सधाती अँनुविचाती ागूकं े;
(जें) र्सासजेंविनकं विकंा खाजेंगी पाकंरिरतीा उभाे राहैण्यीाचाी विकंा तीे प धार कंरण्यीाचाी र्सधाी नाकंारे विकंा खविंती कंरे विकंा त्यीार्सधाती अँनुविचाती ागूकं े; आवि
(झे) विजेंच्यीा विनगराीती विकंा अँविभारक्षेती तीृतीयीपथी व्यीक्तीर्स ठीेतीा यीेईली त्यीा अँशा शार्सकंीयी विकंा खाजेंगी आस्थीापनामेंध्यीे प्रोेश नाकंारे विकंा त्यीातीून कंाढीून टाकंे विकंा त्यीामेंध्यीे अँनुविचाती ागूकं े.
प्रकारण ताीनु
ताृताीयापंथाी व्याक्तांच्या ओळखीसा मंान्याता
४. (१) तीृतीयीपथी व्यीक्तीर्स यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंना अँनुर्सरून, अँशी तीृतीयीपथी व्यीक्ती म्हैून मेंान्यीतीा प्रोाप्ती कंरण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली.
ताृताीयापंथाी
व्याक्ताीच्या
ओळखीसा
मंान्याता.
(२) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे तीृतीयीपथी म्हैून मेंान्यीतीा विलीेल्यीा प्रोत्यीेकं व्यीक्तीर्स स्-र्सेविती विलीगभा ओळीख प्रोाप्ती कंरण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली.
ओळख
प्रमंाणपत्रासाठी
अजय.
५. तीृतीयीपथी व्यीक्तीर्स, तीृतीयीपथी व्यीक्तीचाे ओळीख प्रोमेंापत्रा ेण्यीाकंरिरतीा विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती अँशा रीतीने आवि र्सोती जेंोंलीेल्यीा अँशा कंागपत्रार्सहै विजेंल्हैा ंाविधाकंाऱ्यीाकंे अँजेंस कंरतीा यीेईली :
परतीु, अँज्ञान ालीकंाच्यीा ातीती, अँशा ालीकंाच्यीा मेंातीाविपत्यीाद्वारे विकंा पालीकंाद्वारे अँर्सा अँजेंस, कंरण्यीाती यीेईली.
ओळख प्रमंाणपत्र
र्देणे.
६. (१) विजेंल्हैा ंाविधाकंारी, कंलीमें ५ अँन्यीे अँजेंसारालीा, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा कंायीसपद्धतीचाे अँनुर्सर कंरून आवि अँशा नमेंुन्यीाती रीतीने अँशा मेंुतीती तीृतीयीपथी म्हैून अँशा व्यीक्तीचा विलीगभा शसविारे, तीृतीयीपथी व्यीक्ती अँर्सल्यीाचाे ओळीख प्रोमेंापत्रा ेईली.
(२) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे विलीेल्यीा प्रोमेंापत्रार्स अँनुर्सरून र्स शार्सकंीयी स्तीऐजेंामेंध्यीे तीृतीयीपथी व्यीक्तीच्यीा विलीगभाचाी नं कंरण्यीाती यीेईली.
(३) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे एखाद्या व्यीक्तीलीा विलीेल्यीा प्रोमेंापत्रामेंुळीे तीृतीयीपथी व्यीक्तीचाे हैक्कं प्रोान हैोतीली आवि तीृतीयीपथी व्यीक्ती म्हैून वितीच्यीा ओळीखीच्यीा मेंान्यीतीेचा तीे एकं पुरा अँर्सेली.
विलंगभाता बांर्देल
कारणे.
७. (१) कंलीमें ६ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे प्रोमेंापत्रा विल्यीानतीर, जेंर एखाद्या तीृतीयीपथी व्यीक्तीने, एकंतीर पुरुषं विकंा स्त्राी म्हैून विलीगभाती ली कंरण्यीार्साठी शस्त्राविक्रयीा कंरून घेतीली अँर्सेली तीर, अँशा व्यीक्तीर्स, ज्यीा ैद्यकंीयी र्स्थीेतीून त्यीा व्यीक्तीने अँशी शस्त्राविक्रयीा कंरून घेतीली अँर्सेली त्यीा ैद्यकंीयी र्स्थीेच्यीा ैद्यकंीयी अँधाीक्षकंाने विकंा मेंुख्यी ैद्यकंीयी अँविधाकंाऱ्यीाने तीशा आशयीाच्यीा विलीेल्यीा प्रोमेंापत्रार्सहै, र्सुधारिरती प्रोमेंापत्राकंरिरतीा विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती अँशा रीतीने, विजेंल्हैा ंाविधाकंाऱ्यीाकंे अँजेंस कंरतीा यीेईली.
भाग ारा-(२३)—५३४ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII (२) विजेंल्हैा ंाविधाकंारी, ैद्यकंीयी अँधाीक्षकंाने विकंा मेंुख्यी ैद्यकंीयी अँविधाकंाऱ्यीाने विलीेल्यीा प्रोमेंापत्रार्सहै अँजेंस प्रोाप्ती झेाल्यीार, आवि अँशा प्रोमेंापत्राच्यीा अँचाूकंतीेविषंयी खात्राी पटल्यीार, विविहैती कंरण्यीाती यीेईली अँशा नमेंुन्यीाती अँशा रीतीने आवि अँशा मेंुतीती विलीगभाती ली शसविारे प्रोमेंापत्रा ेईली.
(३) विजेंलीा कंलीमें ६ अँन्यीे ओळीख प्रोमेंापत्रा विकंा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे र्सुधारिरती प्रोमेंापत्रा ेण्यीाती आलीे आहैे ती व्यीक्ती, जेंन्में ाखल्यीातीली आवि अँशा व्यीक्तीच्यीा ओळीखीच्यीा र्सधातीली इतीर र्स शार्सकंीयी स्तीऐजेंामेंधाीली पविहैलीे ना लीून घेण्यीार्स हैक्कंार अँर्सेली:
परतीु, विलीगभातीली अँशा लीामेंुळीे आवि पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे र्सुधारिरती प्रोमेंापत्रा विल्यीामेंुळीे, यीा अँविधाविनयीमेंाखालीली अँशा व्यीक्तीच्यीा हैक्कंार हैक्कंारंर कंोतीाहैी परिरामें हैोार नाहैी.
प्रकारण चेार
शासानुाकाडूनु काल्याणकारी उपायायाोजनुा
८. (१) र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथी व्यीक्तींचा र्समेंाजेंातीली पूस प्रोभाी र्सहैभाग आवि सामंुविचेता शासानुाचे आबांधानु. र्समेंाजेंातीली त्यीाचा र्समेंाेश र्सुविनल्डिंचाती कंरण्यीार्साठी उपायीयीोजेंना कंरीली.
(२) र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा हैक्कंाचाे आवि विहैतीर्सधाचाे रक्ष कंरण्यीार्साठी, विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना कंरीली, आवि त्यीा शार्सनाने तीयीार कंेलीेल्यीा कंल्यीाकंारी यीोजेंनाच्यीा र्सलीती विमेंळीण्यीाचा त्यीाचा मेंागस र्सुकंर कंरीली.
(३) र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथीप्रोती र्सेनशीली, अँलीाछनकंारी भाेभारविहैती अँर्सलीेल्यीा कंल्यीाकंारी यीोजेंना कंायीसक्रमें तीयीार कंरीली.
(४) र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा गरजेंा भागविण्यीार्साठी, अँशा व्यीक्तींचाी र्सुटकंा, र्सरक्ष पुनसर्सन कंरण्यीार्साठी उपायीयीोजेंना हैाती घेईली.
(५) र्समेंुविचाती शार्सन, र्सास्कंृवितीकं मेंनोरजेंनपर उपक्रमेंामेंध्यीे र्सहैभाग घेण्यीाच्यीा तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा हैक्कंाना चालीना ेण्यीार्साठी आवि त्यीाचाे र्सरक्ष कंरण्यीार्साठी यीथीोविचाती उपायीयीोजेंना कंरीली.
प्रकारण पाचे
आस्थापनुा अन्या व्याक्ताी यांचे आबांधानु
रोजगाराता
भाेर्देभा नु कारणे.
९. कंोतीहैी आस्थीापना, र्सेाभारती, पोन्नती इतीर र्सविधाती विषंयीार्सहै परतीु त्यीापुरतीेचा मेंयीासविती न राहैतीा, रोजेंगाराशी र्सविधाती अँर्साऱ्यीा कंोत्यीाहैी ांमेंध्यीे कंोत्यीाहैी तीृतीयीपथी व्यीक्तीशी भाेभा कंरार नाहैी.
१०. प्रोत्यीेकं आस्थीापना, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंच्यीा अँनुपालीनाचाी र्सुविनल्डिंचाती कंरीली आवि आस्थापनुांचेी आबांधानुे. विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशा र्सुविधा तीृतीयीपथी व्यीक्तींना पुरीली.
११. प्रोत्यीेकं आस्थीापना, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंच्यीा उल्लीघेनाशी र्सविधाती अँर्साऱ्यीा तीक्रारंर ताक्रार विनुारण यांत्रणा. कंायीसाहैी कंरण्यीाकंरिरतीा एकंा व्यीक्तीर्स, तीक्रार अँविधाकंारी म्हैून पविनेविशती कंरीली.
विनुासाचेा हाक्का.
१२. (१) कंोत्यीाहैी ालीकंार्स, अँशा ालीकंाच्यीा विहैतीाथीस एखाद्या र्सक्षमें न्यीायीालीयीाच्यीा आेशारून अँर्सेली त्यीाखेरीजें, तीृतीयीपथी अँर्सण्यीाच्यीा कंारारून मेंातीाविपत्यीापार्सून विकंा विनकंटती कंुटं ापार्सून विभाक्ती कंेलीे जेंार नाहैी.
३५ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(२) प्रोत्यीेकं तीृतीयीपथी व्यीक्तीर्स,—
(कं) जेंेथीे मेंातीाविपतीा विकंा विनकंटती कंुटं ातीली र्स्यी राहैतीाती त्यीा घेराती राहैण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली;
(ख) अँशा घेरातीून विकंा त्यीाच्यीा कंोत्यीाहैी भागापार्सून कंाढीून टाकंली न जेंाण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली; आवि
(ग) अँशा घेरातीली र्सुविधाचा भाेभारविहैती रीतीने उपभाोग घेण्यीाचा ापर कंरण्यीाचा हैक्कं अँर्सेली.
(३) जेंेव्हैा तीृतीयीपथी व्यीक्तीचाे मेंातीाविपतीा विकंा वितीच्यीा विनकंटती कंुटं ातीली र्स्यी, यीापैकंी कंोीहैी वितीचाे र्सगोपन कंरण्यीार्स अँर्समेंथीस अँर्सेली त्यीातीती, र्सक्षमें न्यीायीालीयी, आेशाद्वारे, अँशा व्यीक्तीलीा पुनसर्सन कंद्रीाती ठीेलीे जेंाण्यीाचा विनेश ेईली.
प्रकारण साहा
ताृताीयापंथाी व्याक्तांचे विशण, सामंाविजका साुरा आरोग्या
१३. र्समेंुविचाती शार्सनाकंून विनधाी पुरठीा कंेलीेली विकंा मेंान्यीतीा विलीेली प्रोत्यीेकं विशक्षर्स्थीा, भाेभा न कंरतीा, इतीरारोर र्समेंान तीत्त्ार तीृतीयीपथी व्यीक्तींना र्समेंाेशकं विशक्ष आवि क्रींा, मेंनोरजेंन छपोक्रमें यीाच्यीा र्सधाी पुरीली.
ताृताीयापंथाी
व्याक्तांनुा
सामंाेशका
विशण र्देण्याचे
शैविणका सांस्थांचे
आबांधानु.
१४. र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथी व्यीक्तींचाी, उपजेंीविकंा र्सुकंर हैोण्यीार्साठी त्यीाना र्सहैाय्यी हैोण्यीार्साठी, त्यीाचाे व्यीर्सायी प्रोविशक्ष स्यी-रोजेंगार यीार्सहै कंल्यीाकंारी यीोजेंना कंायीसक्रमें तीयीार कंरीली.
व्यासाया
प्रविशण
स्यां-रोजगार.
१५. र्समेंुविचाती शार्सन, तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा र्सधाती पुढीली उपायीयीोजेंना कंरीली :—
आरोग्या र्देखभाल
साुविधा.
(कं) राष्ट्रीयी एड्स विनयीत्रा र्स्थीेने यीातीती जेंारी कंेलीेल्यीा मेंागसशसकं तीत्त्ाना अँनुर्सरून अँशा व्यीक्तींचाे र्सीरमें र्सविनरीक्ष कंरण्यीाकंरिरतीा स्तीत्रा मेंानी प्रोवितीक्षमेंहैीनतीा विषंाू र्सीरमें र्सविनरीक्ष कंद्रीे उभारे;
(ख) विलीग प्रोवितीरोप शस्त्राविक्रयीा र्सप्रोेरकं उपचार यीार्सहै ैद्यकंीयी ेखभाली र्सुविधाेचाी तीरतीू कंरे;
(ग) विलीग प्रोवितीरोप शस्त्राविक्रयीा र्सप्रोेरकं उपचार घेण्यीापूी त्यीानतीर र्समेंुपेशन कंरे;
(घे) तीृतीयीपथीच्यीा जेंागवितीकं व्यीार्सावियीकं अँविधार्सघेाच्यीा आरोग्यीविषंयीकं मेंागसशसकं तीत्त्ानुर्सार, विलीग प्रोवितीरोप शस्त्राविक्रयीेशी र्सविधाती अँर्सलीेली एकं आरोग्यीविषंयीकं विनयीमेंपुल्डिंस्तीकंा प्रोविर्सद्ध कंरे;
(ङ) त्यीाच्यीा विविशष्ट आरोग्यीविषंयीकं र्समेंस्यीाचाे विनार कंरण्यीाकंरिरतीा ैद्यकंीयी अँभ्यीार्सक्रमेंाचाे ंॉक्टराच्यीा र्सशोधानाचाे पुनविसलीोकंन कंरे;
(चा) रुग्ालीयीे इतीर आरोग्यी ेखभाली र्स्थीा आवि कंद्री यीामेंधाीली तीृतीयीपथी व्यीक्तींचा प्रोेश र्सुकंर कंरे;
(छ) तीृतीयीपथी व्यीक्तींचाी विलीग प्रोवितीरोप शस्त्राविक्रयीा, र्सप्रोेरकं उपचार, लीेर्सर उपचार विकंा अँन्यी कंोत्यीाहैी आरोग्यीविषंयीकं र्समेंस्यीा यीाकंरिरतीा र्समेंाेशकं विमेंा यीोजेंनेद्वारे ैद्यकंीयी खचासच्यीा प्रोवितीपूतीचाी तीरतीू कंरे.
भाग ारा-(२३)—५अँ३६ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII
प्रकारण साता
ताृताीयापंथाी व्याक्तांचेी राष्ट्रीया परिरर्दे
ताृताीयापंथाी
व्याक्तांचेी राष्ट्रीया
परिरर्दे.
१६. (१) कंद्री र्सरकंार, अँविधार्सूचानेद्वारे, यीा अँविधाविनयीमेंान्यीे प्रोान कंेलीेल्यीा अँविधाकंाराचा ापर कंरण्यीार्साठी आवि नेमेंून विलीेली कंायीे पार पांण्यीार्साठी, तीृतीयीपथी व्यीक्तींचाी एकं राष्ट्रीयी परिरषं घेविटती कंरीली.
(२) राष्ट्रीयी परिरषंेती—
(कं) र्सामेंाविजेंकं न्यीायी र्सक्षमेंीकंर मेंत्रालीयीाचा प्रोभारी कंद्रीयी मेंत्राी, पविर्सद्ध अँध्यीक्ष;
(ख) शार्सनाच्यीा र्सामेंाविजेंकं न्यीायी र्सक्षमेंीकंर मेंत्रालीयीाचा प्रोभारी राज्यीमेंत्राी, पविर्सद्ध उपाध्यीक्ष;
(ग) र्सामेंाविजेंकं न्यीायी र्सक्षमेंीकंर मेंत्रालीयीाचा प्रोभारी अँर्सलीेलीा भारती र्सरकंारचा र्सविचा, पविर्सद्ध र्स्यी;
(घे) आरोग्यी कंुटं कंल्यीा, गृहै कंायीस, गृहैविनमेंास नगर कंायीस, अँल्पर्सख्यीाकं कंायीस, मेंान र्सर्साधान विकंार्स, ग्रामेंी विकंार्स, श्रमें रोजेंगार मेंत्रालीयीे आवि विविधा कंायीे, विनृवित्तेतीन विनृवित्तेतीनधारकं कंल्यीा विभाग आवि राष्ट्रीयी भारती परिरतीसन आयीोग र्स्थीा यीामेंधाीली भारती र्सरकंारच्यीा र्सहैर्सविचाच्यीा जेंासपेक्षा कंमेंी जेंास नर्सलीेलीा प्रोत्यीेकंी एकं प्रोवितीविनधाी, पविर्सद्ध र्स्यी;
(ङ) राष्ट्रीयी मेंान अँविधाकंार आयीोग राष्ट्रीयी मेंविहैलीा आयीोग यीाचा, भारती र्सरकंारच्यीा र्सहैर्सविचाच्यीा जेंासपेक्षा कंमेंी जेंास नर्सलीेलीा प्रोत्यीेकंी एकं प्रोवितीविनधाी, पविर्सद्ध र्स्यी;
(चा) राज्यी शार्सनाचा कंद्री शाविर्सती प्रोेशाचा, कंद्री र्सरकंारकंून, आळीपाळीने, नामेंविनेविशती कंरायीाचा उत्तेर, विक्ष, पूस, पल्डिंचामें ईशान्यी प्रोेशातीली प्रोत्यीेकंी एकं प्रोवितीविनधाी पविर्सद्ध र्स्यी;
(छ) राज्यी शार्सनातीून र्सघे राज्यीक्षेत्रातीून कंद्री र्सरकंारकंून, आळीपाळीने नामेंविनेविशती कंरायीाचाे, उत्तेर, विक्ष, पूस, पल्डिंचामें ईशान्यी प्रोेशातीली प्रोत्यीेकंी एकं यीाप्रोमेंाे तीृतीयीपथी र्समेंुायीाचाे पाचा प्रोवितीविनधाी, र्स्यी;
(जें) कंद्री र्सरकंारकंून नामेंविनेविशती कंरायीाचाे, तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा कंल्यीाथीस कंामें कंराऱ्यीा अँशार्सकंीयी र्सघेटना विकंा अँविधार्सघे यीाचाे प्रोवितीविनविधात् कंरारे पाचा तीज्ज्ञ र्स्यी;
(झे) तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा कंल्यीाशी र्सविधाती अँर्सलीेल्यीा र्सामेंाविजेंकं न्यीायी र्सक्षमेंीकंर मेंत्रालीयीातीली भारती र्सरकंारचा र्सहैर्सविचा, पविर्सद्ध र्स्यी-र्सविचा,
यीाचा र्समेंाेश अँर्सेली.
(३) पविर्सद्ध र्स्यीाव्यीवितीरिरक्ती, राष्ट्रीयी परिरषंेचा कंोतीाहैी र्स्यी, त्यीाच्यीा नामेंविनेशनाच्यीा विनाकंापार्सून तीन षंाच्यीा मेंुतीर्साठी प धार कंरीली.
परिरर्देचेी कायाे.
१७. राष्ट्रीयी परिरषं पुढीली कंायीे पार पांीली, ती अँशी :—
(कं) तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा ातीतीली धाोरे, कंायीसक्रमें, विविधाविधान प्रोकंल्प तीयीार कंरण्यीाती कंद्री र्सरकंारलीा र्सल्लीा े;
(ख) र्समेंानतीा तीृतीयीपथी व्यीक्तींचा र्सपूस र्सहैभाग र्साध्यी कंरण्यीाकंरिरतीा तीयीार कंेलीेल्यीा धाोराचाे कंायीसक्रमेंाचाे र्सविनयीत्रा कंरे त्यीाच्यीा परिरामेंाचाे मेंूल्यीमेंापन कंरे;
३७ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInary(ग) जेंे तीृतीयीपथी व्यीक्तींशी र्सविधाती अँर्साऱ्यीा ांर कंायीसाहैी कंरतीाती अँर्से शार्सनाचाे र्स विभाग आवि अँन्यी शार्सकंीयी अँशार्सकंीयी र्सघेटना, यीाच्यीा उपक्रमेंाचा आढीा घे त्यीाती र्समेंन्यी र्साधाे;
(घे) तीृतीयीपथी व्यीक्तींच्यीा तीक्रारंचाे विनार कंरे; आवि
(ङ) कंद्री र्सरकंारकंून विविहैती कंरण्यीाती यीेतीली अँशी, अँन्यी कंायीे पार पांे.
प्रकारण आठ
अपराधा शास्ताी
अपराधा शास्ताी.
१८. जेंो कंोी,—
(कं) र्सरकंारद्वारे र्सासजेंविनकं प्रोयीोजेंनाथीस लीालीेल्यीा कंोत्यीाहैी अँविनायीस र्सेाव्यीवितीरिरक्ती ेठीविगार विकंा धाविगार म्हैून कंामें कंरण्यीार्साठी तीृतीयीपथी व्यीक्तीर्स, भाग पांीली विकंा भाुरळी पांीली;
(ख) तीृतीयीपथी व्यीक्तीचा र्सासजेंविनकं विठीकंाी जेंाण्यीाचा हैक्कं नाकंारीली विकंा ज्यीा र्सासजेंविनकं विठीकंाी इतीर व्यीक्तींना प्रोेश आहैे विकंा त्यीाचा ापर कंरण्यीाचा हैक्कं आहैे, अँशा र्सासजेंविनकं विठीकंाचा ापर कंरण्यीापार्सून विकंा तीेथीे प्रोेश कंरण्यीापार्सून अँशा व्यीक्तींना अँंथीळीा कंरीली;
(ग) तीृतीयीपथी व्यीक्तींर्स घेर, गा विकंा विनार्साचाे अँन्यी विठीकंा र्सोंण्यीार्स भाग पांीली विकंा तीर्से कंरण्यीार्स कंारीभाूती ठीरीली;
(घे) तीृतीयीपथी व्यीक्तीचाे जेंीविती, र्सुरक्षा, आरोग्यी कंल्यीा यीार्स हैानी विकंा क्षती विकंा धाोकंा पोहैोचाीली- मेंग तीो मेंानविर्सकं विकंा शारीरिरकं अँर्सो, विकंा वितीच्यीा शारीरिरकं ुरुपयीोगार्स, लींविगकं ुरुपयीोगार्स, शाल्डिंब्कं भाविनकं ुरुपयीोगार्स आवि आविथीसकं ुरुपयीोगार्स कंारीभाूती ठीरण्यीाचा र्समेंाेश अँर्सारी कंृत्यीे कंरण्यीाकंे कंली अँर्सेली,
तीो, र्सहैा मेंविहैन्यीापेक्षा कंमेंी नर्सेली परतीु ोन षंापयीती ाढीवितीा यीेईली इतीक्यीा मेंुतीच्यीा कंारार्साच्यीा आवि द्रीव्यींाच्यीा विशक्षेर्स पात्रा अँर्सेली.
प्रकारण नुऊ
सांकाीणय
१९. कंद्री र्सरकंार, यीातीती कंायीद्याद्वारे र्सर्सेने ेळीोेळी कंेलीेल्यीा विनयीती विविनयीोजेंनानतीर, यीा अँविधाविनयीमेंाचाी प्रोयीोजेंने पार पांण्यीार्साठी आयीकं अँर्सतीली अँशा रकंमेंा, राष्ट्रीयी परिरषंेकंे जेंमेंा कंरीली.
कांद्री
सारकारकाडूनु
अनुर्देानुे.
२०. यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुी, त्यीा त्यीा ेळी अँमेंलीाती अँर्सलीेल्यीा इतीर कंोत्यीाहैी कंायीद्याविशायी अँर्सतीली आवि त्यीाचाे न्यीूनकंर कंरार नाहैीती.
अविधाविनुयामं
इतार काोणत्याहाी
कायाद्यांाला
न्याूनुकारी नुसाणे.
साद्भापूयका
काेलेल्या काृताीसा
सांरण.
२१. यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंनुर्सार विकंा त्यीाखाली कंेलीेल्यीा विनयीमेंानुर्सार र्सद्भापूसकं कंेलीेल्यीा विकंा कंरण्यीाचाे उद्देविशती अँर्सलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीच्यीा ातीती र्समेंुविचाती शार्सन विकंा कंोतीेहैी स्थीाविनकं प्रोाविधाकंर विकंा शार्सनाचा कंोतीाहैी अँविधाकंारी यीाच्यीा विरुद्ध कंोतीाहैी ा, खटलीा विकंा अँन्यी कंायीेशीर कंायीसाहैी ाखली कंरण्यीाती यीेार नाहैी.
३८ भारताचे राजपत्र, असाधारण [ भाग बारा Gazette of IndIa, extraordInary [ Part XII२२. (१) र्समेंुविचाती शार्सनार्स, पूस प्रोविर्सद्धीच्यीा शतीर्स अँधाीन राहैून, अँविधार्सूचानेद्वारे, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुी अँमेंलीाती आण्यीाकंरिरतीा विनयीमें कंरतीा यीेतीली.
विनुयामं कारण्याचेा
सामंुविचेता
शासानुाचेा
अविधाकार.
(२) विशेषंतीः आवि पूसगामेंी अँविधाकंाराच्यीा र्सर्साधारतीेर्स ाधा न यीेतीा, अँशा विनयीमेंाती पुढीली र्स विकंा त्यीापैकंी कंोत्यीाहैी ांर्साठी तीरतीू कंरतीा यीेईली :—
(कं) कंलीमें ५ अँन्यीे ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा रीतीने अँजेंस कंरण्यीाती यीेईली तीो नमेंुना ती रीती;
(ख) कंलीमें ६ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे ज्यीा कंायीसपद्धतीनुर्सार, ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा रीतीने आवि ज्यीा कंालीाधाीती ओळीख प्रोमेंापत्रा ेण्यीाती यीेईली ती कंायीसपद्धती, तीो नमेंुना ती रीती आवि तीो कंालीाधाी;
(ग) कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे ज्यीा नमेंुन्यीाती ज्यीा रीतीने एखा अँजेंस कंरण्यीाती यीेईली तीो नमेंुना ती रीती;
(घे) कंलीमें ७ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे र्सुधारिरती प्रोमेंापत्रा ेण्यीाच्यीा अँजेंासचा नमेंुना, कंालीाधाी रीती;
(ङ) कंलीमें ८ च्यीा पोट-कंलीमें (२) अँन्यीे तीरतीू कंरायीाच्यीा कंल्यीाकंारी उपायीयीोजेंना;
(चा) कंलीमें १० अँन्यीे तीरतीू कंरायीाच्यीा र्सुविधा;
(छ) कंलीमें १७ च्यीा खं (ङ) खालीली राष्ट्रीयी परिरषंेचाी इतीर कंायीे; आवि
(जें) विविहैती कंरण्यीाचाी आयीकंतीा अँर्सेली विकंा विविहैती कंरतीा यीेईली, अँशी अँन्यी कंोतीहैी ा.
(३) कंद्री र्सरकंारने पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं विनयीमें, तीो कंेल्यीानतीर हैोईली वितीतीक्यीा लीकंर, र्सर्सेच्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर, एकंाचा र्सत्राती अँथीा ोन विकंा अँविधाकं क्रमेंती र्सत्राती विमेंळीून एकंू तीर्स विर्साचा हैोईली इतीक्यीा कंालीाधाीकंरिरतीा, तीे र्सत्रार्सीन अँर्सतीाना ठीेण्यीाती यीेईली; आवि जेंर, पूोक्ती र्सत्राच्यीा विकंा क्रमेंती र्सत्राच्यीा लीागोपाठीचाे र्सत्रा र्समेंाप्ती हैोण्यीापूी, त्यीा विनयीमेंाती कंोतीाहैी फेरली कंरण्यीाती ोन्हैी र्सभागृहैाचाे मेंतीैक्यी झेालीे विकंा तीो विनयीमें कंरण्यीाती यीेऊ नयीे यीाती ोन्हैी र्सभागृहैाचाे मेंतीैक्यी झेालीे तीर, त्यीानतीर तीो विनयीमें कंेळी अँशा फेरली कंेलीेल्यीा स्रुपाती अँमेंलीाती यीेईली, विकंा यीथीाल्डिंस्थीविती, मेंुळीचा अँमेंलीाती यीेार नाहैी; तीथीाविप, अँशा कंोत्यीाहैी फेरलीामेंुळीे विकंा विलीोपनामेंुळीे त्यीा विनयीमेंान्यीे पूी कंेलीेल्यीा कंोत्यीाहैी गोष्टीच्यीा विविधाग्राह्यातीेर्स ाधा यीेार नाहैी.
(४) पोट-कंलीमें (१) अँन्यीे राज्यी शार्सनाने कंेलीेलीा प्रोत्यीेकं विनयीमें, तीो कंेल्यीानतीर हैोईली वितीतीक्यीा लीकंर, जेंेथीे राज्यी विविधामेंळी ोन र्सभागृहैाचाे विमेंळीून नलीेलीे अँर्सेली तीेथीे त्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर विकंा जेंेथीे राज्यी विविधामेंळी एकंा र्सभागृहैाने नलीेलीे अँर्सेली तीेथीे, त्यीा र्सभागृहैार्समेंोर मेंांण्यीाती यीेईली.
अडचेणी र्देूर
कारण्याचेा
अविधाकार.
२३. (१) जेंर यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंचाी अँमेंलीजेंाी कंरतीाना, कंोतीहैी अँंचा उद्भाली तीर, कंद्री र्सरकंारलीा, राजपत्राता प्रोविर्सद्ध कंेलीेल्यीा आेशाद्वारे, त्यीा अँंचाी ूर कंरण्यीाकंरिरतीा, त्यीार्स आयीकं विकंा इष्ट ाटतीली अँशा, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा तीरतीुंशी विर्सगती नर्सलीेल्यीा तीरतीुी कंरतीा यीेतीली :
३९ अनुभाग १ ] भारताचे राजपत्र, असाधारण SECTION 1 ] Gazette of IndIa, extraordInaryपरतीु, यीा अँविधाविनयीमेंाच्यीा प्रोारभाच्यीा विनाकंापार्सून ोन षंाचा कंालीाधाी र्सपल्यीानतीर, अँर्सा कंोतीाहैी आेश कंाढीतीा यीेार नाहैी.
(२) यीा कंलीमेंान्यीे कंाढीलीेलीा प्रोत्यीेकं आेश, तीो कंाढील्यीानतीर, शक्यी वितीतीक्यीा लीकंर, र्सर्सेच्यीा प्रोत्यीेकं र्सभागृहैार्समेंोर ठीेण्यीाती यीेईली.
डॉ. राजी मंविण,
र्सविचा,
भारती र्सरकंार.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.