भाग पाच, असा. क्रमांक २, सन २०२६ चे विधानसभा विधेयक क्रमांक २. महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समित्या अधिनियम, १९६६१ यात सुधारणा करण्यासाठी विधयक. मंगळवार. २४ फेब्रुवारी २०२६.

RNI No. MAHBIL /2009/40124

मांहाराष्ट्रट शासन रापत्र

असाधाराण भाग पाचे

षष ११, अक १(२)] मांगळारा, फेब्रुाराी २४, २०२६/फेाल्गुन ५, शाके १९४७ [पृष्ठीे ३, विकंमांत : रुपये २६.००

असाधाराण क्रमांाक २

प्राविधाकृत प्राकाशान

मांहाराष्ट्र विधानसभाेत मांहाराष्ट्र विधानपरिराषदेत सादरा केलेलेी विधाेयके.

मांहाराष्ट्र विधानमांडळ सविचेालेय

मंहीाराष्ट्र विधानसभाेते विदोनांक २४ फेब्रुाराी २०२६ राोजी पुरा:िाविपुते कराण्याते आलूेलूे खीालूीलू विधाेयक मंहीाराष्ट्र विधानसभाेते विनयमं ११६ अन्ये प्रविसद्ध कराण्याते येते आहीे :—

L. A. BILL No. II OF 2026.

A BILL

FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA ZILLA PARISHADS AND PANCHAYAT SAMITIS ACT, 1961.

सन २०२६ चे विधानसभा विधाेयक क्रमांाक २.

मांहाराष्ट्र विल्हा परिराषद पचेायत सविमांत्या अविधाविनयमां, १९६१ यात आणखी सुधाराणा

कराण्यासाठी विधाेयक.

ज्याअर्थी, राज्य विधानमंडळाच्या दोन्ही सभागृहीांचे अविधाेशन चेालू नव्हीते ;

१९६२ चेा मंहीा. ५.

आविण ज्याअर्थी, याते यापुढे विदोलूेल्या प्रयोजनांकरिरातेा, मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ याते आणखी सुधाराणा कराण्यासाठी मंहीाराष्ट्राच्या राज्यपुालूांनी तेात्काळा काययाही कराणे जीमंुळाे आश्यक व्हीाे अशी पुरिरास्थितेी अस्थितेत्ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्री पुटलूी हीोतेी ; आविण, म्हीणून, त्यांनी विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी, मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या (सुधाराणा) अध्यादोेश, २०२५, हीा प्रख्याविपुते केलूा हीोतेा ;

२०२५ चेा मंहीा. अध्या. १४.

आविण ज्याअर्थी, उक्ते अध्यादोेशाचे राज्य विधानमंडळाच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा कराणे इष्ट आहीे ;

त्याअर्थी, भारातेीय गृणराज्याच्या सत्त्याहीत्तराव्या षी, याद्वाराे, पुढेीलू अविधाविनयमं कराण्याते येते आहीे :– (१)

भागृ पुाचे—२-१२ मांहाराष्ट्रट शासन रापत्र असाधाराण भाग पाचे, फेब्रुाराी २४, २०२६/फेाल्गुन ५, शाके १९४७ १. (१) या अविधाविनयमंास, मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या (सुधाराणा) अविधाविनयमं, संविप्ते ना प्रारांभा.

२०२६, असे म्हीणाे.

(२) तेो, विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी अंमंलूाते आलूा असल्याचे मंानण्याते येईलू.

१९६२ चेा मंहीा. ५.

२. मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ (याते यापुढे ज्याचेा विनदोेश "मंुख्य अविधाविनयमं" असा कराण्याते आलूा आहीे),याच्या कलूमं १४ मंध्ये, पुोट-कलूमं (२) ऐजी, पुढेीलू पुोट-कलूमंे दोाखीलू कराण्याते येतेीलू :-

"(२) राज्य शासन, अशा विनडणुका घेण्याकरिरातेा विनयमं कराीलू आविण अशा विनडणुका, सन १९६२ चेा मंहीाराष्ट्र अविधाविनयमं क्रमंांक ५ याच्या कलूमं १४ चेी सुधाराणा.

त्या विनयमंांनुसारा घेण्याते येतेीलू.

(३) नामंविनदोेशन पुत्रीे ीकाराणाऱ्या विकंा ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विनडणूक विनणयय अविधाकाऱ्याचेा विनणयय अंवितेमं असेलू आविण त्यास कोणत्याही न्यायालूयाते आव्हीान दोेण्याते येणारा नाही.".

३. (१) मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या (सुधाराणा) अध्यादोेश, २०२५ हीा, याद्वाराे, २०२५ चेा मंहीा. अध्या १४.

विनराविसते कराण्याते येते आहीे.

सन २०२५ चेा मंहीाराष्ट्र अध्यादोेश क्रमंांक १४ याचे विनरासन व्याृत्ती.

(२) असे विनरासन झालूे असलूे तेराी, उक्ते अध्यादोेशाद्वाराे सुधाराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य अविधाविनयमं ाच्या संबंविधाते तेरातेुदोीन्ये कराण्य ाते आलू ेलूी कोणतेीही कृतेी विकंा कोणतेीही कार्य़याही (काढेण्याते आलूेलूी कोणतेीही अविधासूचेना, विनयमं विकंा विदोलूेलूा आदोेश यांसही) ही, या अविधाविनयमंान्ये सुधाराणा कराण्याते आलूेल्या मंुख्य अविधाविनयमंाच्या संबंविधाते तेरातेुदोंन्ये कराण्याते आलूेलूी कोणतेीही कृतेी, काययाही विकंा, यिास्थितेी, काढेण्याते आलूेलूी अविधासूचेना विकंा विदोलूेलूा आदोेश असल्याचे मंानण्याते येईलू.

उद्देशा काराणे याचे विनेदन

भारातेाचे संविधान याच्या अनुच्छेदो २४३ट आविण मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या अविधाविनयमं, १९६१ (१९६२ चेा मंहीा. ५) याच्या कलूमं ९अ मंध्ये अशी तेरातेूदो केलूी आहीे की, विजल्हीा पुरिराषदोा पुंचेायते सविमंत्या यांच्या सय विनडणुकांसाठी मंतेदोारा याद्या तेयारा कराण्याचे आविण विनडणुका घेण्याचे अधाीण, संचेालून विनयंत्रीण राज्य विनडणूक आयोगृाकडे विनविहीते असेलू.

२. उक्ते अविधाविनयमं ाच्या कलूमं १४(२) मंध्ये अशी तेरातेूदो केलूी आहीे की, राज्य शासन, नामंविनदोेशन पुत्रीे ीकाराणाऱ्या विकंा ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विनडणूक अविधाकाऱ्याच्या विनणययाविरुद्ध विजल्हीा न्यायालूयाकडे अपुीलू कराण्यासही अशा विनडणुका घेण्याकरिरातेा विनयमं कराीलू. त्यानुसारा, मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदोा (विनायचेक गृट विनडणूक घेण्याबाबते) विनयमं, १९६२ याच्या विनयमं २० आविण मंहीाराष्ट्र पुंचेायते सविमंत्या (विनायचेक गृण विनडणूक घेण्याबाबते) विनयमं, १९६२ याच्या विनयमं १९अ यांमंध्ये, नामंविनदोेशन पुत्रीे ीकाराणाऱ्या विकंा ीकाराण्यास नकारा दोेणाऱ्या विनडणूक अविधाकाऱ्याच्या विनणययाविरुद्ध विजल्हीा न्यायालूयासमंोरा अपुीलू दोाखीलू कराण्याबाबते आविण विजल्हीा न्यायालूयाने, अशा अविपुलूांचेी सुनाणी दोराराोज घेणे आविण शक्य असेलू वितेतेक्या शीघ्रगृतेीने ते विनकालूाते काढेणे आश्यक असल्याबाबते तेरातेूदो केलूेलूी हीोतेी.

३. राज्य विनडणूक आयोगृाने, राज्य शासनालूा असे कळाविलू े हीोते की, विविधा विजल्हीा न्यायालूयांमंध्ये ेगृेगृळ्या कालूाधाीसाठी अशी अविपुलूे प्रलूंविबते आहीेते आविण अश ी अविपुलूे केव्हीा विनकालूाते काढेण्य ाते येतेीलू हीे दोेखीलू विनस्थिश्चेते नाही. आयोगृाने असे दोेखीलू कळाविलू े हीोते की, विनडणुकीसंबंधाीच्या बाबंमंध्ये न्यायालूयांनी हीतेपु कराण्यास राोधा असल्याचेी तेरातेूदो भारातेाचे संविधान याच्या अनुच्छेदो २४३ण मंध्ये केलूी आहीे. म्हीणून, आयोगृाने, कालूबद्ध राीतेीने विनडणुका घेण्याच्या दोृष्टीने, अशा अविपुलूांशी संबंविधाते असणाऱ्या तेरातेुदोी गृळाण्याकरिरातेा रा विनविदोयष्ट केलूेल्या विनयमंांमंध्ये सुयोग्य सुधाराणा कराण्याचेा प्रतेा राज्य शासनाकडे पुाठीविलूेलूा हीोतेा. म्हीणून, उक्ते अविधाविनयमंाच्या कलूमं १४ मंध्ये सुयोग्य सुधाराणा कराणे इष्ट ाटलूे.

४. राज्य विधानमंडळाच्या दोन्ही सभागृहीांचे अविधाेशन चेालू नव्हीते आविण उपुराोक्ते प्रयोजनांसाठी, मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्य ा अविधाविनयमं, १९६१ याते आणखी सुधाराणा कराण्यासाठी मंहीाराष्ट्राच्या राज्यपुालूांनी तेात्काळा काययाही कराणे जीमंुळाे आश्यक व्हीाे अशी पुरिरास्थितेी अस्थितेत्ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्री पुटलूी हीोतेी, आविण, म्हीणून, मंहीाराष्ट्राच्या राज्यपुालूांनी विदोनांक २६ विडसंबरा २०२५ राोजी मंहीाराष्ट्र विजल्हीा पुरिराषदो पुंचेायते सविमंत्या (सुधाराणा) अध्यादोेश, २०२५ (२०२५ चेा मंहीा. अध्या. १४) हीा प्रख्याविपुते केलूा हीोतेा.

५. उक्ते आध्यादोेशाचे राज्य विधानमंडळाच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा कराणे हीा या विधाेयकाचेा हीेतेू आहीे.

ंबई, यकुमांारा गाेराे,

मंु विदोनांक १७ फेब्रुाराी, २०२६. ग्रामंविकास मंत्री.

विधान भान, वितंद्र भाोळे, मंु ंबई, सविचे-१, विदोनांक २४ फेब्रुाराी, २०२६. मंहीाराष्ट्र विधानसभा.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.