RNI No. MAHBIL /2009/40124
मांहाराष्ट्रट शासन राजपत्रा
असाधाराणा भार्गा पाचे
र्ष १२, अक ११] मांर्गाळारा, मांाचे १७, २०२६/फाल्र्गाुन २६, शाके १९४७ [पृष्ठीे ३, विकंमांत : रुपये २६.००
असाधाराणा क्रमांाक २६
प्राविधाकृत प्रकाशान
मांहाराष्ट्र विधानसभाेत मांहाराष्ट्र विधानपरिरार्षदेत सादेरा केलेली विधाेयके.
मांहाराष्ट्र विधानमांडळ सविचेालय
महाष्ट्र दिवर्धानासभाेत दिनांक १७ मांाचे, २०२६ ोजी पाु:स्थादिपात कण्यात आलेले खीालेीले दिवर्धाेयाक महाष्ट्र दिवर्धानासभा दिनायाम, ११६ अन्वयाे प्रदिसद्ध कण्यात याेत आहाे :—
L. A. BILL No. XXIV OF 2026.
A BILL
FURTHER TO AMEND THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972, IN ITS APPLICATION TO THE STATE OF MAHARASHTRA.
सन २०२६ चे विधानसभा विधाेयक क्रमांाक २४.
न्य जी (सराक्षाणा) अविधाविनयमां, १९७२, मांहाराष्ट्र राज्यास लार्गाू असताना, त्यात आणाखी
सुधाराणा कराण्यासाठी विधाेयक.
१९७२ चा
५३.
ज्याअर्थी, यात यापाुढे दिलेल्या प्रयाोजनांसाठी, वन्या जीव (संक्षाण) अदिर्धादिनायाम, १९७२, महाष्ट्र ाज्यास लेागू असताना, त्यात आणखी सुर्धाणा कणे इष्ट आहाे; त्याअर्थी, भातीया गणाज्याच्या सत्त्याहात्ताव्या वर्षी, याद्वाे, पाुढेीले अदिर्धादिनायाम कण्यात याेत आहाे :—
१. (१) या अदिर्धादिनायामास, वन्या जीव (संक्षाण) (महाष्ट्र सुर्धाणा) अदिर्धादिनायाम, २०२६, असे म्हाणावे.
संंक्षिप्त नााव व प्राारंंभ.
(१)
भाग पाच-२६-१२ मांहाराष्ट्रट शासन राजपत्रा असाधाराणा भार्गा पाचे, मांाचे १७, २०२६/फाल्र्गाुन २६, शाके १९४७ (२) तो, ाज्या शासना, शासकीय राजपत्रातील अदिर्धासूचनाेद्वाे दिनायात कीले, अशा दिनांकास अंमलेात याेईले.
२. वन्या जीव (संक्षाण) अदिर्धादिनायाम,१९७२, महाष्ट्र ाज्यास लेागू असताना, त्याच्या १९७२ चा ५३.
कलेम १२ च्या पांतुकामध्याे,-
सना १९७२ चा अदिर्धादिनायाम क्रमांक ५३ याच्या कलेम १२ ची सुर्धाणा.
(एक) खींड (क) मर्धाीले, "अनाुसूची एक मध्याे" या मजकुानांत, "अनाुसूची एक मर्धाीले, भाग क: सस्तना प्राणी यांमर्धाीले अनाुक्रमांक ४३ याेथाीले नांीमध्याे दिवदिनादिष्ट केलेल्या दिबंबंट्या पान्थाेा पाडडस वगळता," हा मजकू समादिवष्ट कण्यात याेईले;
(ोना) खींड (खी) मर्धाीले, "अन्या कोणत्याहाी वन्या प्राण्याच्या" या मजकुानांत, "अनाुसूची एक मर्धाीले, भाग क: सस्तना प्राणी यांमर्धाीले अनाुक्रमांक ४३ याेथाीले नांीमध्याे दिवदिनादिष्ट केलेल्या दिबंबंट्या पान्थाेा पाडडस, यासहा, " हा मजकू समादिवष्ट कण्यात याेईले.
मांहाराष्ट्रट शासन राजपत्रा असाधाराणा भार्गा पाचे, मांाचे १७, २०२६/फाल्र्गाुन २६, शाके १९४७ ३उद्देशा काराणाे याचे विनेदेन
वन्या जीव (संक्षाण) अदिर्धादिनायाम, १९७२ (१९७२ चा ५३) यात, ेशाची पारिस्थिस्थादितकी व पायावणीया सुक्षा सुदिनास्थिचत कण्याच्या ृष्टीनाे, वन्या प्राण्यांचे संक्षाण कण्यासाठी आदिण तत्संबंदिर्धात दिकंवा तानाुर्षींदिगक बंाबंसाठी ततू केलेी आहाे. महाष्ट्र वन्या जीव (संक्षाण) दिनायाम, २०१४ यांसहा या अदिर्धादिनायामात, आदिण संबंदिर्धात वना अदिर्धादिनायामांमध्याे व दिनायामांमध्याे, वन्या जीवांचे सक्षामपाणे संवर्धाना कण्यासाठी कठीो ततुी त आहाेत. संवर्धाना व संक्षाणाच्या काटेको उपायायाोजनांमुळे, ाज्यात वन्या प्राण्यांची, दिवशेर्षीत:, अंतभाू दिबंबंट्यांची संख्या वाढेत आहाे.
२. ाज्यातीले अनाेक वनाक्षाेत्रात, दिबंबंट्यांची संख्या हाी, त्या क्षाेत्राच्या वहाना क्षामतेपाेक्षा अदिर्धाक वाढेलेी आहाे. यामुळे, अनाेका क्षाेत्राीया वचस्वासाठी त्यांच्यात संघर्षी हाोतात, त्यामुळे कमकुवत दिबंबंटे त्यांचे प्रेश सोडूना वनांच्या लेगतच्या दिबंग वनाक्षाेत्रात दिवस्थादिपात हाोतात.
दिबंबंटे, त्यांच्या अदिर्धावासाच्या गजा व अन्नाच्या गजा भागदिवण्याच्या बंाबंतीत अत्यांत जुळवूना घेणाे व संदिर्धासार्धाु दिशकाी असल्यानाे, ते शेतांमध्याे, झाडा-झाुडूपांमध्याे, व मानावी वस्तीजवळ आढेळतात. दिबंबंटयांनाी, अशी क्षाेत्राे त्यांचा प्रेश म्हाणूना स्थादिपात केलेलेी आहाेत आदिण ते अशा दिबंग वना क्षाेत्रात प्रजनाना ेखीले कतात. माज कुळातीले इत वन्याप्राण्यांच्या दिपाल्लेांच्या तुलेनाेत दिबंबंटयाच्या बंछडयांचा दिजवंत ाहाण्याच्या क्षामतेचा अदिर्धाक आहाे. हाे दिबंदिबंटे, त्यांच्यासाठी सोपाे भाक्ष्या असलेल्या पाळीव प्राण्यांकरिता मानावी वस्तीत याेतात आदिण ते मनाुष्यांवेखीले हाल्लेा कतात त्यामुळे वांवा व वाढेत जाणा मानाव-वन्या जीव संघर्षी हाोतो.
३. उक्त अदिर्धादिनायामाच्या कलेम १२ मध्याे अशी ततू आहाे की, मुख्या वन्या जीव क्षाक, कोणत्याहाी वन्या प्राण्याचे पायायाी याोग्या अदिर्धावासात स्थानांतण कणे, वन्या जीवांच्या संख्याेचे व्यावस्थापाना कणे, इत्यांचा समावेश असलेल्या शास्त्राीया व्यावस्थापानाच्या प्रयाोजनांसाठी, उक्त अदिर्धादिनायामाच्या अनाुसूची एक मध्याे दिवदिनादिष्ट केलेल्या कोणत्याहाी वन्या प्राण्याच्या बंाबंतीत, कंद्र सकाच्या पाूवपावानागीनाे, दिशकाीसाठी पावाना (ज्यामध्याे जेबं कणे आदिण स्थानांतण कणे याचा समावेश आहाे) पावाना ेऊ शकेले. उक्त अदिर्धादिनायामालेा जोडलेल्या अनाुसूची एक मर्धाीले नां क्रमांक ४३ मध्याे, दिबंबंट्याची नां आहाे. त्यामुळे, मानाव-दिबंबंट्या यांच्यातीले संघर्षीाच्या प्रकणांमध्याे, मुख्या वन्या जीव क्षाक, कंद्र सकाच्या पावानागीखीेीज उक्त कलेम १२ अन्वयाे दिबंबंट्यांच्या संख्याेचे व्यावस्थापाना दिकंवा स्थानांतण कण्यासाठी पावले उचलेू शकत नाहाी. हाी अत्यांत दिवदिनायादिमत दिकचकट प्रदिक्रया, वेळखीाऊ आहाे आदिण त्यामुळे दिबंबंट्याच्या प्रभावी शास्रीया व्यावस्थापानासाठी व स्थानांतणासाठी तसेच ाज्यातीले मानाव-दिबंबंट्या यांच्यातीले संघर्षी हाताळण्यामध्याे दिवलेंबं हाोत आहाे.
म्हाणूना, ाज्या शासनाच्या पावानागीनाे दिबंबंट्यांचे स्थानांतण व त्यांची संख्या यांचे व्यावस्थापाना यांचा समावेश असलेल्या, शास्त्राीया व्यावस्थापानासाठी मुख्या वन्या जीव क्षाकास आवयाक ती, पावले उचलेणे शक्या व्हावे यासाठी, वन्या जीव (संक्षाण) अदिर्धादिनायाम, १९७२ या च्या कलेम १२ मध्याे सुयाोग्या सुर्धाणा कणे इष्ट आहाे असे शासनास वाटते.
४. वीले उदिष्टे साध्या कणे हा या दिवर्धाेयाकाचा हाेतू आहाे.
ंबंई, र्गाणाेशा नाईक,
मु दिनांक १६ माच, २०२६. वना मंत्राी.
ंबंई,
विधान भान : मु दिनांक १७ माच, २०२६.
विजतंद्र भाोळे, सदिचव -१, महाष्ट्र दिवर्धानासभा.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.