RNI No. MAHBIL /2009/35530
महाराष्ट्रट शासि राजपत्र
असािाराण भाग चारा
िर्ष १२, अक १६(३)] मगळिारा, जूि १६, २०२६/ज्येष्ठ २६, शके १९४८ [पृष्ठे ५, नकंमत : रुपये २३.००
असािाराण क्रमाक ३१
प्रानिकृत प्राकाशि
महाराष्ट्र निािमडळाचाे अनिनियम ि राज्यपालांािी प्राख्यानपत केलांेलांे अध्यादेश ि केलांेलांे निनियम.
अिुक्रमनणका
पृष्ठे
सि २०२६ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमाक ८.—महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, १९७७ यरात आणखही सुधरारणरा करण्यरासराठही अध्यरादेश. . . . . . . . . . .
१-५
नियोजि निभाग मंत्रालय, मरादराम करामरा मरार्ग, हुतरात्मरा रराजर्ुरू चौक,
मु ंबई ४०० ०३२, दिदनांरांक १६ जूनां २०२६.
MAHARASHTRA ORDINANCE No. VIII OF 2026.
AN ORDINANCE
FURTHER TO AMEND THE MAHARASHTRA EMPLOYMENT GUARANTEE ACT, 1977.
सि २०२६ चा महाराष्ट्र अध्यादेश क्रमाक ८.
महाराष्ट्र राोजगारा हामी अनिनियम, १९७७ यात आणखी सुिाराणा कराण्यासाठी अध्यादेश.
ज्याअर्थी, रराज्य दिधरानांमंडळराच्यरा दोन्हही सभरार्ृहरांचे अदिधिेशनां चरालू नांराहही ;
१९७८ चरा महरा. २०.
आनण ज्याअर्थी, यरात यरापुढे दिदलेल्यरा प्रयोजनांरांकरिरतरा, महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, १९७७ यरात आणखही सुधरारणरा करण्यरासराठही महरारराष्ट्रराच्यरा रराज्यपुरालरांनांही तरात्कराळ कराय्गिराहही करणे जहीमुळे आिश्यक व्हरािे, अशही पुरिरस्थथितही अस्थतत्िरात असल्यराबद्दल त्यरांचही खरात्ही पुटलही आहे;
२ महाराष्ट्रट शासि राजपत्र असािाराण भाग चारा, जूि १६, २०२६/ज्येष्ठ २६, शके १९४८त्याअर्थी, आतरा, भरारतराच्यरा संदिधरानांराच्यरा अनांुच्छेद २१३ च्यरा खंड (१) द्वारारे प्रदरानां केलेल्यरा अदिधकराररांचरा िरापुर करूनां, महरारराष्ट्रराचे रराज्यपुराल, यराद्वारारे, पुढेहील अध्यरादेश प्रख्यरादिपुत करहीत आहेत :-
१. (१) यरा अध्यरादेशरास, महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही (सुधरारणरा) अध्यरादेश, २०२६, असे म्हणरािे.
संदिक्षाप्त नांराि ि प्ररारंभ.
(२) तो, तरात्कराळ अंमलरात येईल.
२. महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, १९७७ (यरात यरापुढे ज्यराचरा दिनांदेश, "मुख्य अदिधदिनांयम" असरा १९७८ चरा महरा. २०.
केलरा आहे) यराच्यरा कलम २ मध्ये,-
(१) खंड (अ-१) ऐिजही, पुढेहील खंड दराखल करण्यरात येईल :-
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम २ चही सुधरारणरा.
२०२५ चरा ३६.
"(अ-१) "कंद्रीहीय अदिधदिनांयम" यराचरा अथि्ग, दिकदिसत भरारत - रोजर्रार ि आजहीदिकरा हमही अदिभयरानां (ग्रारामहीण) : व्हही बही - जही आर ए एम जही (दिकदिसत भरारत - जही रराम जही) अदिधदिनांयम, २०२५, असरा आहे; " ;
(२) खंड (अ-२) िर्ळण्यरात येईल ;
(३) खंड (इ-२) िर्ळण्यरात येईल ;
(४) खंड (जे) नांतर, पुढेहील खंड समरादिष्ट करण्यरात येईल:-
"(जे-१) "अनांुसूचही" यराचरा अथि्ग, यरा अदिधदिनांयमरालरा जोडलेलही अनांुसूचही, असरा आहे; " ;
(५) खंड (ल) ऐिजही, पुढेहील खंड समरादिष्ट करण्यरात येईल :-
"(ल) "रराज्य पुरिरषद" यराचरा अथि्ग, कलम ४ अन्िये घदिटत केलेलही महरारराष्ट्र रराज्य ग्रारामहीण रोजर्रार हमही पुरिरषद, असरा आहे; " ;
(६) खंड (ल) नांतर, पुढेहील खंड समरादिष्ट करण्यरात येईल:-
(ल-१) "रराज्य ्थतररािरहील सुकराणू सदिमतही" यराचरा अथि्ग, यरा अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ४-अ च्यरा पुोट-कलम (१) अन्िये घदिटत केलेलही रराज्य्थतरहीय सुकराणू सदिमतही, असरा आहे; " ;
(७) खंड (म-१) नांतर, पुढेहील खंड समरादिष्ट करण्यरात येईल :-
"(म-२) "महरारराष्ट्र रराज्य व्हही बही - जही रराम जही दिनांधही" यराचरा अथि्ग, यरा अदिधदिनांयमराच्यरा कलम १२-अ अन्िये घदिटत केलेलरा रोजर्रार ि आजहीदिकरा हमही अदिभयरानांराकरिरतरा महरारराष्ट्र रराज्य दिकदिसत भरारत हमही दिनांधही योजनांरा, असरा आहे;".
३. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ३ मध्ये,—
(१) पुोट-कलम (१) मधहील, "कलम ३ च्यरा पुोट-कलम (१)" यरा मजकुरराऐिजही, "कलम ५ च्यरा पुोट-कलम (१)" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल;
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम ३ चही सुधरारणरा.
(२) पुोट-कलम (२) मधहील, "कलम ३ च्यरा पुोट-कलम (१) मध्ये दिदिनांदिद्गष्ट केलेल्यरा करालरािधहीपुेक्षारा" यरा मजक ुरराऐिजही, "कलम ५ च्यरा पुोट-कलम (१) मध्ये दिदिनांदिद्गष्ट केलेल्यरा करालरािधहीव्यदितरिरक्त" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल.
४. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ३-अ मध्य े, पुोट-कलम (२) मधहील, "लोकभराषेतहील िृत्तपुत् असेल" यरा मजकुररानांतर, "तसेच रराज्य शरासनां, असरा सराररांश रराज्य शरासनांराच्यरा अदिधकृत संकेत्थथिळरािर दिकंिरा कोणत्यराहही दिनांयुक्त दिडदिजटल प्लॅटफॉम्गिर इलेक्ट्रॉदिनांक मराध्यमरांद्वारारे जनांतेलरा उपुलब्ध करूनां देईल" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल.
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम ३-अ चही सुधरारणरा.
५. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ३-क मध्ये,—
(१) पुोट-कलम (१) मधहील, "कलम ६" यरा मजकुरराऐिजही, "कलम १०" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल;
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम ३-क चही सुधरारणरा.
महाराष्ट्रट शासि राजपत्र असािाराण भाग चारा, जूि १६, २०२६/ज्येष्ठ २६, शके १९४८ ३(२) पुोट-कलम (१) नांतर, पुढेहील पुरंतुक जरादरा दराखल करण्यरात येईल:-
"पुरंतु, िेतनां दरराचही अदितरिरक्त रक्कम, दिदिध प्रकरारच्यरा अकुशल अंर्मेहनांतहीच्यरा करामरांसराठही आदिण दिदिध क्षाेत्रांसराठही रराज्य शरासनां अदिधसूदिचत करू शकेल.".
६. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ४ मध्ये,-
(एक) पुोट-कलम (१) मधहील, "महरारराष्ट्र रराज्य रोजर्रार हमही पुरिरषद" यरा मजकुरराऐिजही, "महरारराष्ट्र रराज्य ग्रारामहीण रोजर्रार हमही पुरिरषद" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल;
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम ४ चही सुधरारणरा.
(दोनां) समरासदिटपुेतहील मजकुरराऐिजही, पुढेहील मजकूर दराखल करण्यरात येईल:-
"रराज्य ग्रारामहीण रोजर्रार हमही पुरिरषद.".
७. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ४ नांतर, पुढेहील कलम समरादिष्ट करण्यरात येईल:-
सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० मध्ये कलम ४-अ समरादिष्ट करणे.
"४-अ. (१) रराज्य शरासनां, योजनांेच्यरा अंमलबजरािणहीचे प्रचरालनांरात्मक मरार्गदश्गनां, समन्ियनां आदिण रराज्य्थतरहीय सुकराणू सदिमतही.
सदिनांयंत्ण यरांकरिरतरा एक रराज्य्थतरहीय सुकराणू सदिमतही घदिटत करहील.
(२) पुोट-कलम (१) अन्िये घदिटत केलेल्यरा रराज्य्थतरहीय सुकराणू सदिमतहीचे अध्यक्षापुद, रराज्यराचरा मुख्य सदिचि दिकंिरा रराज्य शरासनांराद्वारारे नांरामदिनांदेदिशत केलेलरा अपुर मुख्य सदिचिरापुेक्षारा कमही दजरा्गचरा नांसलेलरा अदिधकरारही भूषिहील आदिण तही पुढेहील सद्थयरांचही दिमळूनां बनांलेलही असेल:-
(अ) संबंदिधत दिभरार्राचरा प्रधरानां सदिचि दिकंिरा सदिचि;
(ब) संचरालक दिकंिरा आयुक्त (योजनांेचरा प्रभरारही)
(क) रराज्य शरासनांराच्यरा संबंदिधत दिभरार्रांचे प्रधरानां सदिचि दिकंिरा सदिचि;
(ड) रराज्य शरासनां दिनांधरा्गरिरत करहील, इतके दिषय तज्ञ;
(ई) तंत्ज्ञरानां दिकंिरा संशोधनां सं्थथिरांचे प्रदितदिनांधही; आदिण
(फॉ) ग्राराम दिकरास दिभरार्, ग्रारामहीण दिकरास मंत्रालय, भरारत सरकरार यरांनांही नांरामदिनांदेदिशत केलेलरा एक सद्थय.
(३) रराज्य्थतरहीय सुकराणू सदिमतही-
(अ) इतर कराय्गक्रमरांबरोबर रराज्यव्यरापुही दिनांयोजनां आदिण अदिभसरण यरांचे पुय्गिेक्षाण करहील;
(ब) दिजल्हरा करामदिर्रहीचरा आढेरािरा घेईल आदिण एकदित्त रराज्य योजनांेच्यरा तयरारहीचही िेळेिर सुदिनांस्श्चतही करहील;
(क) रराष्ट्रहीय ्थतररािरहील सुकराणू सदिमतहीसोबत समन्िय सराधहील आदिण दितच्यराकडूनां दिदलेल्यरा दिनांदेशरांचही अंमलबजरािणही करहील;
(ड) दिडदिजटल प्रणरालही, सदिनांयंत्ण व्यि्थथिरा यरांस सराहराय्य करहील आदिण रराज्य्थतररािरहील सुधरारणरांचही प्रदिक्रयरा करहील; आदिण
(ई) रराज्य शरासनांराद्वारारे दितलरा नांेमूनां देण्यरात येतहील, अशही अन्य कराये पुरार पुराडहील.".
८. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम १२-अ ऐिजही, पुढेहील कलम दराखल करण्यरात येईल:-
४ महाराष्ट्रट शासि राजपत्र असािाराण भाग चारा, जूि १६, २०२६/ज्येष्ठ २६, शके १९४८महरारराष्ट्र रराज्य व्हही बही-जही रराम जही दिनांधही.
"१२-अ. (१) रराज्य शरासनां, कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराच्यरा कलम २२ अन्िये आिश्यक असल्यराप्रमराणे, महरारराष्ट्र रराज्य व्हही बही-जही रराम जही दिनांधही, यरा नांरािरानांे एक दिनांधही घदिटत करहील. अशराप्रकरारचरा दिनांधही हरा, कलम १२ अन्िये घदिटत केलेल्यरा रोजर्रार हमही दिनांधहीचरा भरार् असणरार नांराहही.
(२) कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ३० अन्िये दिमळरालेलही कोणतहीहही रक्कम आदिण कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराच्यरा कलम २२ च्यरा पुोट-कलम (७) अन्िये आिश्यक असल्यराप्रमराणे रराज्य शरासनांराचे अंशदरानां हे, महरारराष्ट्र रराज्य व्हही बही-जही रराम जही दिनांधहीमध्ये जमरा करण्यरात येईल.
(३) महरारराष्ट्र रराज्य व्हही बही-जही रराम जही दिनांधहीमध्ये जमरा असलेलही रक्कम यरा अदिधदिनांयमराच्यरा अंमलबजरािणहीच्यरा प्रयोजनांराथि्ग रराज्य शरासनांराकडूनां दिदिहत करण्यरात येईल अशरा रहीतहीनांे ि अशरा शतंच्यरा ि मयरा्गदरांच्यरा अधहीनां रराहूनां ग्रारामहीण क्षाेत्रांमध्ये खच्ग करण्यरात येईल.
(४) महरारराष्ट्रराच्यरा व्हही बही-जही रराम जही रराज्य दिनांधहीचे दिदिहत करण्यरात येईल अशरा रहीतहीनांे आदिण अशरा प्ररादिधकरणराकडूनां रराज्य शरासनांराच्यरा ितहीनांे धरारण करण्यरात येईल ि त्यराचे व्यि्थथिरापुनां करण्यरात येईल.
(५) कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराअन्िये योजनांेअंतर्गत हरातही घेतलेले कराम पुूण्ग झराल्यरािर, जर त्यरा पुूण्ग झरालेल्यरा करामराचे अदिधक कुशल कराम करण्यरासराठही, उक्त करामराच्यरा तरांदित्क र्ुणित्तेत सुधरारणरा करण्यरासराठही दिकंिरा मूल्यिध्गनां करण्यरासराठही कराम हरातही घेणे आिश्यक असेल तर, रराज्य शरासनां आिश्यकतेनांुसरार पुूरक दिनांधही पुरिहील दिकंिरा अदिभसरणराचही तरतूद करहील.".
९. मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा कलम १४-क मधहील,
(एक) "एक हजरार रुपुयरांपुययंत" यरा मजकुरराऐिजही, "दहरा हजरार रुपुयरांपुययंत" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल.
(दोनां) "कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराच्यरा कलम २७" यरा मजकुरराऐिजही, "कंद्रीहीय अदिधदिनांयमराच्यरा कलम सनां १९७८ चरा महरारराष्ट्र अदिधदिनांयम क्रमरांक २० यराच्यरा कलम १४-क चही सुधरारणरा.
२९" हरा मजकूर दराखल करण्यरात येईल.
अडचणही दूर करण्यराचरा अदिधकरार.
१०. (१) यरा अध्यरादेशराद्वारारे सुधरारणरा केल्यराप्रमराणे मुख्य अदिधदिनांयमराच्यरा तरतुदींचही अंमलबजरािणही करतरानांरा, कोणतहीहही अडचण उद्भिल्यरास, रराज्य शरासनांरास, तही अडचण दूर करण्यरासराठही त्यरास आिश्यक दिकंिरा इष्ट असल्यराचे दिदसूनां येईल त्यराप्रमराणे, यरा अध्यरादेशराच्यरा तरतुदींशही दिसंर्त नांसतहील अशरा तरतुदही शासकीय राजपत्रात प्रदिसद्ध केलेल्यरा आदेशराद्वारारे करतरा येतहील.
(२) पुोट-कलम (१) अन्िये कराढेलेलरा प्रत्येक आदेश, तो, कराढेल्यरानांतर, शक्य दिततक्यरा लिकर, रराज्य दिधरानांमंडळराच्यरा प्रत्येक सभरार्ृहरापुढे मरांडण्यरात येईल.
महाराष्ट्रट शासि राजपत्र असािाराण भाग चारा, जूि १६, २०२६/ज्येष्ठ २६, शके १९४८ ५निेदेि महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, १९७७ (१९७८ चरा महरा. २०) (यरात यरापुढे ज्यराचरा दिनांदेश, "महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम" असरा केलरा आहे) हरा, रराज्यराच्यरा ग्रारामहीण क्षाेत्रांत, अकुशल अंर्मेहनांतहीचे कराम बरातहील प्रौढे व्यक्तही ्थितः होऊनां तयरार असतहील अशरा सि्ग प्रौढे व्यक्तींनांरा रोजर्रारराचही करण्यरासराठही ज्यरा कुटं हमही देऊनां त्यरांनांरा कराम दिमळण्यराचरा हक्क दिमळिूनां देण्यरासराठही पुरिरणरामकरारक तरतुदही करण्यरासराठही अदिधदिनांयदिमत करण्यरात आलरा आहे. उक्त अदिधदिनांयमराअन्िये दिदिध रोजर्रार हमही योजनांरा रराज्यरात यश्थिहीरहीत्यरा रराबदिण्यरात आल्यरा आहेत.
२. महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयमराच्यरा धतीिर, ग्रारामहीण क्षाेत्रांमध्ये अकुशल रोजर्रारराचही हमही देणराररा महरात्मरा र्रांधही रराष्ट्रहीय ग्रारामहीण रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, २००५ (२००५ चरा ४२) हरा संसदेद्वारारे अदिधदिनांयदिमत करण्यरात आलरा आहे. मनांरेर्रा अदिधदिनांयमराच्यरा कलम २८ मध्ये, इतर र्ोष्टींबरोबरच, अशही तरतूद आहे कही, जेथिे ग्रारामहीण कुटं बरालरा रोजर्रार हमही देण्यरासराठही यरा अदिधदिनांयमराच्यरा तरतुदींशही सुसंर्त असरा रराज्य अदिधदिनांयम अस्थतत्िरात असेल दिकंिरा अदिधदिनांयदिमत केलरा र्ेलरा असेल, ज्यरा अंतर्गत रोजर्रारराच्यरा अटही यरा अदिधदिनांयमरांतर्गत हमही दिदलेल्यरा अटींपुेक्षारा कमही दजरा्गच्यरा नांसतहील, तेथिे रराज्य शरासनांरालरा ्थितःचरा अदिधदिनांयम रराबदिण्यराचरा पुयरा्गय असेल. ग्रारामहीण क्षाेत्रांतहील अकुशल करामराच्यरा रोजर्रार हमहीबराबत मनांरेर्रा अदिधदिनांयमरातहील तरतुदींच्यरा तुलनांेत महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयमरामध्ये अदिधक फॉरायदेशहीर तरतुदही समरादिष्ट आहेत. म्हणूनां, मनांरेर्रा अदिधदिनांयम अदिधदिनांयदिमत झराल्यरानांतरहही, उक्त कलम २८ नांुसरार सुयोग्य सुधरारणरा करूनां तो मनांरेर्रा अदिधदिनांयमराशही सुसंर्त केल्यरानांतर, महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम रराज्यरात अंमलरात असण्यराचे चरालू ररादिहले.
३. दिकदिसत भरारत-रोजर्रार ि आजहीदिकरा हमही अदिभयरानां (ग्रारामहीण): व्हही बही- जही आर ए एम जही (दिकदिसत भरारत - जही रराम जही) अदिधदिनांयम, २०२५ (२०२५ चरा ३६) हरा संसदेद्वारारे अदिधदिनांयदिमत करण्यरात आलरा असूनां त्यराच्यरा कलम ३७ मध्ये मनांरेर्रा अदिधदिनांयम दिनांरदिसत करण्यराचही तरतूद आहे. अदिधक लराभदरायही रराज्य अदिधदिनांयम लरार्ू असणे चरालू ठेिण्यराबराबत व्हही बही- जही रराम जही अदिधदिनांयमराच्यरा कलम ३० मध्ये मनांरेर्रा अदिधदिनांयमराच्यरा कलम २८ मधहील तरतुदींसरारख्यराच तरतुदही समरादिष्ट आहेत. म्हणूनां, महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम अंमलरात असण्यराचे चरालू रराहण्यरासराठही, उक्त कलम ३० च्यरा तरतुदींनांुसरार तो व्हही बही- जही रराम जही अदिधदिनांयमराशही सुसंर्त करणे आिश्यक असल्यरानांे, महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयमरात सुधरारणरा करणे आिश्यक आहे.
४. रराज्य दिधरानां मंडळराच्यरा दोन्हही सभरार्ृहरांचे अदिधिेशनां चरालू नांराहही आदिण उपुरोक्त प्रयोजनांरांसराठही महरारराष्ट्र रोजर्रार हमही अदिधदिनांयम, १९७७ यरात आणखही सुधरारणरा करण्यराकरिरतरा महरारराष्ट्रराच्यरा रराज्यपुरालरांनांही तरात्कराळ कराय्गिराहही करणे जहीमुळे आिश्यक व्हरािे अशही पुरिरस्थथितही अस्थतत्िरात असल्यराबद्दल त्यरांचही खरात्ही पुटलही आहे, म्हणूनां, हरा अध्यरादेश प्रख्यरादिपुत करण्यरात येत आहे.
ंबई,
नजष्णु देि िमाष, महरारराष्ट्रराचे रराज्यपुराल.
मु दिदनांरांक १६ जूनां २०२६.
महरारराष्ट्रराचे रराज्यपुराल यरांच्यरा आदेशरानांुसरार ि नांरािरानांे,
आप्पासो िुळाज, शरासनांराचे सदिचि.
ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.