भाग पाच, असा. क्रमांक ४३, सन २०२६ चे विधानसभा विधेयक क्रमांक ३८. मुंबई महानगरपालिका अधिनियम, महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम आणि महाराष्ट्र नगरपरिषदा, नगर पंचायती व औद्योगिक नगरी अधिनियम, १९६५ यांमध्ये आणखी सुधारणा करण्याकरिता विधेयक. गुरुवार, २५ जून २०२६.

१

RNI No. MAHBIL /2009/35530

मांहाराष्ट्रट शासन राजपात्र

असाधार भाग पाचे

षष १२, अक १९] गंरुार, जून २५, २०२६/आषाढ ४, शाके १९४८ [पाृष्ठे ५, विकंमांती : रुपाये २६.००

असाधार क्रमांाक ४३

प्राविधाकृती प्राकाशान

मांहाराष्ट्र विधानसभाेती मांहाराष्ट्र विधानपारिरषदाेती सादार केी विधाेयके.

मांहाराष्ट्र विधानमांडळ सविचेाय

मंहीाराष्ट्र विधानसभाेते विदोनांका २५ जून, २०२६ राोजी पुरा:िाविपुते काराण्याते आलूेलूे खीालूीलू विधाेयका मंहीाराष्ट्र विधानसभा विनयमं ११६ अन्ये प्रविसद्ध काराण्याते येते आहीे :—

L. A. BILL No. XXXVIII OF 2026.

A BILL

FURTHER TO AMEND THE MUMBAI MUNICIPAL CORPORATION ACT, THE MAHARASHTRA MUNICIPAL CORPORATIONS ACT AND THE MAHARASHTRA MUNICIPAL COUNCILS, NAGAR PANCHAYATS AND INDUSTRIAL TOWNSHIPS ACT, 1965.

सन २०२६ चे विधानसभा विधाेयक क्रमांाक ३८.

मां बई मांहानगरपाविका अविधाविनयमां, मांहाराष्ट्र मांहानगरपाविका अविधाविनयमां आवि मांहाराष्ट्र नगरपारिरषदा, नगर पाचेायती औद्योविगक नगरी अविधाविनयमां, १९६५ यामांध्ये आखी संधारा करण्याकरिरतीा विधाेयक.

ज्याअर्थी, राज्य विधानमंडळाच्या दोन्ही सभागृहीांचे अविधाेशन चेालू नव्हीते;

१८८८ चेा ३. आवि, ज्याअर्थी, याते यापुढे विदोलूेल्या प्रयोजनांसाठी, मंु

१९४९ चेा ५९.

ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं, मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं आवि मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा, नगृरा पुंचेायतेी औद्योविगृका नगृराी अविधाविनयमं, १९६५ यांमंध्ये आखी सुधारा काराण्यासाठी मंहीाराष्ट्राच्या राज्यपुालूांनी तेात्काळा काययाही काराे जीमंुळाे आश्यका व्हीाे अशी पुरिरास्थितेी अस्थितेत्त्ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्री पुटलूी हीोतेी आवि, म्हीून, त्यांनी १९६५ चेा मंहीा. ४०.

विदोनांका १७ जून २०२६ राोजी मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अध्यादोेश, २०२६ हीा, प्रख्याविपुते काेलूा हीोतेा ;

२०२६ चेा मंहीा. अध्या. ९.

आवि ज्याअर्थी, उक्ते अध्यादोेश राज्य विधानमंडळाच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा काराे इष्ट आहीे ;

त्याअिी, भारातेीय गृराज्याच्या सत्त्याहीत्तराव्या षी, याद्वाराे, पुढेीलू अविधाविनयमं काराण्याते येते आहीे :—

प्रकारा एका

प्रारविभाक

१. (१) या अविधाविनयमंास, मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६, संविक्षीप्ते ना प्रारांभा.

असे म्हीाे.

(२) तेो, विदोनांका १७ जून २०२६ राोजी अंमंलूाते आलूा असल्याचे मंानण्याते येईलू.

प्रकारा दोन

मां बई मांहानगरपाविका अविधाविनयमांाचेी संधारा

१८८८ चेा ३.

ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं (य ाते यापुढे, या प्रकाराते ज्य ाचेा विनदोेश, "मंु २. मंु

ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं" असा काेलूा आहीे) याच्या कालूमं ५ब मंधाीलू, दोुसऱ्या पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

सन १८८८ चेा अविधाविनयमं क्रमंांका ३ याच्या कालूमं ५ब चेी सुधारा.

२०२६ चेा मंहीा. .

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका १५ जानेाराी २०२६ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्याते कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी पुाविलूका सदोय म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमंाच्या कालूमं ३७ मंध्ये, पुोट-कालूमं (२अ) मंधाीलू, दोुसऱ्या ३. मंु

पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

सन १८८८ चेा अविधाविनयमं क्रमंांका ३ याच्या कालूमं ३७ चेी सुधारा.

२०२६ चेा मंहीा. .

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका १५ जानेाराी २०२६ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्याते कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी मंहीापुौरा म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

प्रकारा तेीन

मांहाराष्ट्र मांहानगरपाविका अविधाविनयमांाचेी संधारा

१९४९ चेा ५९.

सन १९४९ चेा अविधाविनयमं क्रमंांका ५९ याच्या कालूमं ५ब चेी सुधारा.

४. मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं (याते यापुढे, या प्रकाराते, ज्याचेा विनदोेश, "मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं" असा काेलूा आहीे) याच्या कालूमं ५ब मंधाीलू, दोुसऱ्या पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

२०२६ चेा मंहीा. .

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका १५ जानेाराी २०२६ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने, तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्यातेमांहाराष्ट्रट शासन राजपात्र असाधार भाग पाचे, जून २५, २०२६/आषाढ ४, शाके १९४८ ३ कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी पुाविलूका सदोय म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

५. मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमंाच्या कालूमं १९ मंध्ये, पुोट-कालूमं (१ब) मंधाीलू, दोुसऱ्या पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

सन १९४९ चेा अविधाविनयमं क्रमंांका ५९ याच्या कालूमं १९ चेी सुधारा.

२०२६ चेा मंहीा. .

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका १५ जानेाराी २०२६ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने, तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्याते कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी मंहीापुौरा म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

प्रकारा चेारा

मांहाराष्ट्र नगरपारिरषदा, नगरपाचेायती औद्योविगक नगरी अविधाविनयमां, १९६५ याचेी संधारा

६. मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा, नगृरापुंचेायतेी औद्योविगृका नगृराी अविधाविनयमं, १९६५ (याते यापुढे या प्रकाराते ज्याचेा विनदोेश " मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा अविधाविनयमं " असा काेलूा आहीे) याच्या कालूमं ९अ मंधाीलू, दोुसऱ्या पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

सन १९६५ चेा मंहीाराष्ट्र अविधाविनयमं क्रमंांका ४० याच्या कालूमं ९अ चेी सुधारा.

२०२६ चेा मंहीा. .

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका २ विडसंबरा २०२५ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने, तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्याते कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी पुरिराषदो सदोय म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

७. मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा अविधाविनयमंाच्या कालूमं ५१-१ब मंधाीलू, दोुसऱ्या पुरांतेुकानंतेरा, पुढेीलू पुरांतेुका जादोा दोाखीलू काराण्याते येईलू :—

२०२६ चेा मंहीा. .

सन १९६५ चेा मंहीाराष्ट्र अविधाविनयमं क्रमंांका ४० याच्या कालूमं ५१-१ब चेी सुधारा.

"पुरांतेु तेसेचे, अशी व्यक्तेी विदोनांका २ विडसंबरा २०२५ राोजी विकांा त्यानंतेरा पुरांतेु मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अविधाविनयमं, २०२६ याच्या प्रारांभाच्या विदोनांकास विकांा त्यापुूी झालूेल्या विनडुकांमंध्ये विनडून आलूी असेलू, आवि जरा त्या व्यक्तेीने, तेी विनडून आल्याचे घोविषते झालूे असेलू त्या विदोनांकापुासून बारा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराण्याते कासूरा काेलूी असेलू तेरा, वितेचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द काराण्याते आलूी असल्याचे मंानण्याते येईलू आवि तेी अध्यक्षी म्हीून राहीण्यास अपुात्री ठीराेलू.".

८. (१) मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अध्यादोेश, २०२६, हीा, याद्वाराे, विनराविसते काराण्याते येते आहीे.

२०२६ चेा मंहीा. अध्या. ९.

(२) अशा प्रकाराे विनरासन झालूे असलूे तेराी, उक्ते अध्यादोेशाद्वाराे सुधारा काराण्याते आलूेल्या मंु सन २०२६ चेा मंहीाराष्ट्र अध्यादोेश क्रमंांका ९ याचे विनरासन व्याृत्ती.

१८८८ चेा ३.

१९४९ चेा ५९.

१९६५ चेा मंहीा. ४०.

ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं, मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं, मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं आवि मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा, नगृरा पुंचेायतेी औद्योविगृका नगृराी अविधाविनयमं, १९६५, यांच्या संबंविधाते तेरातेुदोंन्ये काराण्याते आलूेलूी काोतेीही काृतेी विकांा काोतेीही काययाही (काढेण्याते आलूेलूी काोतेीही अविधासूचेना विकांा विदोलूेलूा आदोेश यांसही) ही, या अविधाविनयमंाद्वाराे सुधारा काराण्याते आलूेल्या संबद्ध अविधाविनयमंांच्या संबंविधाते तेरातेुदोंन्ये काराण्याते आलूेलूी काोतेीही काृतेी, काययाही विकांा, यिास्थिविते, काढेण्याते आलूेलूी अविधासूचेना विकांा विदोलूेलूा आदोेश असल्याचे मंानण्याते येईलू.

उद्देशा कारे याचे विनेदान

मंु ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं (१८८८ चेा ३) याचेी कालूमंे ५ब ३७, मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं (१९४९ चेा ५९) याचेी कालूमंे ५ब १९ आवि मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा, नगृरा पुंचेायतेी औद्योविगृका नगृराी अविधाविनयमं, १९६५ (१९६५ चेा मंहीा. ४०) याचेी कालूमंे ९अ ५१-१ब यांमंध्ये अशा तेरातेूदोी आहीेते काी, अनुसूविचेते जातेी, अनुसूविचेते जमंातेी विकांा, यिास्थितेी, नागृरिराकांचेा मंागृासगृय यांतेीलू व्यक्तेंसाठी पुाविलूका सदोय, मंहीापुौरा विकांा अध्यक्षी यांच्याकारिरातेा राखी असलूेल्या जागृेरा विनडूका लूढेविण्यास इच्छुका असलूेलूी प्रत्येका व्यक्तेी, नामंविनदोेशन पुत्रीासोबते, सक्षीमं प्राविधाकाऱ्याने विदोलूेलूे जाते प्रमंापुत्री आवि पुडतेाळाी सविमंतेीने विदोलूेलूे ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा काराीलू.

२. तेिाविपु, रा विनविदोयष्ट काेलूेल्या कालूमंांतेीलू पुरांतेुकांन्ये, उमंेदोारांना, राखी जागृेरा विनडूका लूढेविण्यासाठी नामंविनदोेशन पुत्रीांसोबते, ैधातेा प्रमंापुत्री दोेण्यासाठी त्यांनी पुडतेाळाी सविमंतेीकाडे दोाखीलू काेलूेल्या अजायचेी सत्यप्रते विकांा त्याचेा अन्य काोतेाही पुरा; आवि त्यांच्या विनडून आल्याच्या विदोनांकापुासून सहीा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते, पुडतेाळाी सविमंतेीने विदोलूेलूे ैधातेा प्रमंापुत्री सादोरा कारातेीलू, असे हीमंीपुत्री सादोरा काराण्याचेी पुरानगृी आहीे. असे ैधातेा प्रमंापुत्री, विविनविदोयष्ट काेलूेल्या सहीा मंविहीन्यांच्या कालूाधाीते सादोरा काराण्याते कासूरा काेल्यास पुरिरामंी, अशा व्यक्तेंचेी विनड भाूतेलूक्षी प्रभाने राद्द हीोते आवि त्या पुाविलूका सदोय, मंहीापुौरा, विकांा यिास्थितेी, अध्यक्षी हीे पुदो धारा काराण्यास अपुात्री ठीरातेाते.

३. विडसंबरा, २०२५ जानेाराी, २०२६ या मंविहीन्यांमंध्ये एकाचे ेळाी अनेका नगृरापुाविलूकांच्या विनडुका घोेण्याते आल्याने, जाते पुडतेाळाी सविमंत्यांरा जाते प्रमंापुत्रीांचेी पुडतेाळाी काराण्याच्या ैधातेा प्रमंापुत्रीे दोेण्याच्या कामंाचेा अत्याविधाका भारा पुडलूा आहीे. त्यामंुळाे, अशा विनडुकांमंध्ये विनडून आलूेल्या पुाविलूका सदोयांना विविनविदोयष्ट कालूमंयायदोेते जाते ैधातेा प्रमंापुत्री विमंळाविण्याते अडचेी येते आहीेते. विनडून आलूेल्या ज्या पुाविलूका सदोय, मंहीापुौरा विकांा अध्यक्षी यांना पुडतेाळाी सविमंतेीसमंोरा त्यांचे अजय प्रलूंविबते असल्यामंुळाे, अद्योापु ैधातेा प्रमंापुत्री विमंळालूेलूे नाही, त्यांनी ैधातेा प्रमंापुत्री विविनविदोयष्ट कालूमंयायदोेते सादोरा काेलूेलूे नाही, या कारारून अपुात्री ठीरारा नाहीते याचेी सुविनस्थिश्चेतेी काराे आश्यका हीोते. म्हीून, संबंविधाते नगृरापुाविलूका कायद्योांच्या रा विनविदोयष्ट काेलूेल्या कालूमंांमंध्ये सुयोग्य सुधारा कारून, अशा विनडून आलूेल्या पुाविलूका सदोय, मंहीापुौरा अध्यक्षी यांना ैधातेा प्रमंापुत्रीे सादोरा काराण्यासाठी आखी सहीा मंविहीन्यांचेा कालूाधाी ाढेून दोेण्याचेी, तेरातेूदो काराे इष्ट आहीे, असे ाटलूे.

४. राज्य विधानमंडळाच्या दोन्ही सभागृहीांचे अविधाेशन चेालू नव्हीते, आवि उपुराोक्ते प्रयोजनांसाठी, ंबई मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं, मंहीाराष्ट्र मंहीानगृरापुाविलूका अविधाविनयमं आवि मंहीाराष्ट्र नगृरापुरिराषदोा, मंु नगृरा पुंचेायतेी औद्योविगृका नगृराी अविधाविनयमं, १९६५ यांते आखी सुधारा काराण्याकारिरातेा, मंहीाराष्ट्राच्या राज्यपुालूांनी तेात्काळा काययाही काराे जीमंुळाे आश्यका व्हीाे अशी पुरिरास्थितेी अस्थितेत्त्ाते असल्याबद्दलू त्यांचेी खीात्री पुटलूी हीोतेी, आवि, म्हीून, त्यांनी विदोनांका १७ जून २०२६ राोजी मंहीाराष्ट्र नगृरापुाविलूका कायदोे (सुधारा) अध्यादोेश, २०२६ (२०२६ चेा मंहीा. अध्या. ९) हीा प्रख्याविपुते काेलूा हीोतेा.

५. उक्ते अध्यादोेशाचे राज्य विधानमंडळाच्या अविधाविनयमंाते रुपुांतेरा काराे हीा या विधाेयकाचेा हीेतेू आहीे.

ंबई,

मंु विदोनांका २२ जून, २०२६.

एकनार्थी विशादाे, उपु मंुख्यमंत्री (नगृराविकास).

ंबई,

विधान भान : मंु विदोनांका २५ जून, २०२६.

विजतींद्र भाोळे, सविचे-१, मंहीाराष्ट्र विधानसभा.

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.