भाग चार-अ असाधारण, असाधारण क्रमांक ३१८, ELECTRONICS, INFORMATION TECHNOLOGY AND Artificial Intelligence Department, Notification No.CEITAI/46/2026/-TECH1 (E1725487), dated the 24th July 2026.

RNI No. MAHBIL /2009/31733

महाराष्ट्र शासन राजपत्र

असाधारण भाग चार-अ

वर्ष १२, अंक ९६(२)] शुक्रवार, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ [पृष्टठे ७७, किंकंमत : रुपये १५.००

असाधारण क्रमांक ३१८

प्ाकिंधाकृत प्काशन

महाराष्ट्र शासनाने के

द्रीये अकिंधाकिंनयेमांन्वये तयेार केलैेलैे

(भाग एक, एक-अ व एक-लै येांमध्ये प्किंसद्ध केलैेलैे किंनयेम व आदेश येांव्येकिंतरिरक्त) किंनयेम व आदेश.

इलैेक्ट्रॉकिंनक्स, माकिंहती तंत्रज्ञान व कृकिंत्रम बुकिंद्धमत्ता किंवभाग

मादामा कामा मागग, हुतात्मा राजगुरू चाौका, मांत्रालय, माु ंबई ४०० ०३२, दिदानांांका २४ जुलै, २०२६.

अकिंधासूचाना

आधार (किंवत्ताीये व इतर अर्थषसहाय्ये, लैाभा व सेवा येांचाे लैकिंयेत किंवतरण) अकिंधाकिंनयेम, २०१६.

सीईआयटीएआय/४६/२०२६/तांत्राज्ञानां-१ ई-१७२५४८७.—ज्याअर्थी, ओळख प्रस्र्थीादिता कारण्यासीाठी असीलेल्या आधार क्रमांकाचा वार कारूनां, व्यक्तांनांा सीोईस्कार वा अखंदिता रीताीनांे अर्थीगसीहुाय्य, लाभा वा सीेवा दिमाळणे शक्य हुोताे, ओळख टीदिवाण्यासीाठी बहुदिवाधा दास्ताऐवाज सीादार कारण्याचाी गरज टीाळता येताे, प्रदिक्रया सीुलभा हुोताे आदिणे ारदाशगकाता वा कायगक्षमाता वाढदिवाता येताे;

आदिणे ज्याअर्थी, माहुाराष्ट्र शासीनांाच्या (याता याुढे ज्याचा दिनांदाेश "उक्ता शासीनां" असीा काेला आहुे) इलेक्ट्रॉदिनांक्सी, मादिहुताी तांत्राज्ञानां वा काृदित्रामा बुदिमात्ता दिवाभागाच्या प्रशासीकाीय काक्षेअंतागगता असीलेल्या (याता याुढे ज्याचा दिनांदाेश यर्थीास्थिस्र्थीदिता, उक्ता मांत्रालय दिकांवा उक्ता दिवाभाग असीा काेला आहुे) माेसीसीग माहुाआयटी माहुामांळ मायागदिदाता (याता याुढे ज्याचा दिनांदाेश उक्ता अंमालबजावाणेी अदिभाकारणे असीा काेला आहुे) हुे यासीोबता जोलेल्या अनुसूचाीमध्ये नांमाूदा काेलेली योजनांा (याता याुढे दिजचा दिनांदाेश उक्ता योजनांा असीा काेला आहुे) राबदिवाता आहुेता ;

आदिणे ज्याअर्थी, उक्ता योजनांेअंतागगता आदिणे त्याच्याशी सींबंदिधाता सीूचानांा वा मागगदाशगकातात्त्वाे याअंतागगता रोख स्वारुाताील लाभा (याता याुढे ज्याचा दिनांदाेश "उक्ता लाभा" असीा काेला आहुे) वाैयस्थिक्ताका लाभार्थ्यांयानांा दिदाला जाता आहुे (अनांुसीूचाीमाध्ये नांमाूदा काेले आहुे) (याता याुढे ज्याचा दिनांदाेश "लाभार्थी" असीा काेला आहुे).

आदिणे ज्याअर्थी, उक्ता योजनांेचा खचाग, माहुाराष्ट्र राज्याच्या एकादित्राता दिनांधाीमाधाूनां काेला जाता आहुे;

आदिणे ज्याअर्थी, उक्ता इलेक्ट्रॉदिनांक्सी, मादिहुताी तांत्राज्ञानां आदिणे काृदित्रामा बुदिमात्ता दिवाभागाचाी अशी इच्छा आहुे काी, उक्ता शासीनांानांे, लाभा प्राप्ता कारण्याचाी अटी म्हुणेूनां लाभार्थ्यांयागचाी ओळख प्रस्र्थीादिता कारण्याच्या उद्देशानांे, अशा लाभार्थ्यांयागला अदिधाप्रमाणेनां कारूनां घेणे, दिकांवा आधार क्रमांका असील्याचा ुरावा सीादार कारणे आवाश्यका आहुे, दिकांवा ज्या व्यक्ताीला आधार क्रमांका दिदालेला नांाहुी, अशा व्यक्ताीनांे नांावानांदाणेीसीाठी अजग कारणे आवाश्यका आहुे.

(१)

भाग चार-अ-३१८–१ घेणे, किंवा आधार क्रमांक असल्याचा पुरावा सादर करणे आवश्यक आहे, किंवा ज्या व्यक्तीला आधार क्रमांक दिलेला नाही, अशा व्यक्तीने नावनोंदणीसाठी अर्ज करणे२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ आवश्यक आहे. त्त्ययााअअथर्र्थीी आआतताा,, आधार (वित्तीय व इतर अर्थसहाय्य, लाभ व सेवा यांचे लक्ष्यित वितरण) अधिनियम, २०१६ (२०१६ चा १८) (यात यापुढे ज्याचा निर्देश, "उक्त अधिनियम" असा के ला आहे) याच्या कलम ७ च्या तरतुदींनुसार, महाराष्ट्र शासन, याद्वारे, पुढीलप्रमाणे अधिसूचित करीत आहे :-

११.. (१) उक्त योजनेअंतर्गत लाभ मिळण्यास इच्छू क असलेल्या व्यक्तीस त्याने, आधार क्रमांक धारण के ल्याचा किंवा आधार क्रमांकाचे अधिप्रमाणन के ल्याचा पुरावा सादर करणे आवश्यक असेल.

(२) ज्या व्यक्तीला आधार क्रमांक दिलेला नाही, अशा व्यक्तीने नावनोंदणीसाठी अर्ज करणे आवश्यक असेल :

परंतु, जर ती व्यक्ती बालक असेल, तर असा अर्ज के वळ त्याच्या पालकांच्या किंवा कायदेशीर पालकांच्या संमतीनेच के ला जाईल.

(३) आधार (नोंदणी आणि अद्ययावतीकरण) नियमावलीच्या २०१६ याच्या नियम १२ च्या तरतुदींनुसार, उक्त इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभाग, ज्या लार्भाथ्र्यांची अद्याप नावनोंदणी झालेली नाही, त्यांची नावनोंदणी सुनिश्चित करील किंवा सुयोग्य उपाययोजनांद्वारे त्यांचे आधार तपशील अद्ययावत करील, ज्यामध्ये निबंधकांशी समन्वय साधणे आणि सोयीस्कर ठिकाणी नोंदणी कें द्रे स्थापन करणे किंवा स्वतः निबंधक बनून नावनोंदणी सुविधा उपलब्ध करून देणे यांचा समावेश आहे:

परंतु, जोपयंत अशा लार्भाथ्र्याला आधार क्रमांक दिला जात नाही तोपयंत तो, उक्त लाभाचा फायदा घेण्यासाठी, खालील कागदपत्रे सादर करून आपली ओळख प्रस्थापित करू शके ल ज्यासाठी तो हक्कदार आहे आणि जी सादर करण्याच्या वेळी वैध असतील; किंवा, जर उक्त इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभागाने अशा ओळखीसाठी प्रदान के लेले किंवा अधिकृ त के लेले सॉफ्टवेअर, अशा कागदपत्रांच्या तयारी किंवा देखभालीशी संबंधित प्राधिकरणांच्या डेटाबेसमधून त्यामहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ३ कागदपत्रांमधील मजकु राचा पुरावा देणारी माहिती इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने मिळवण्यास आधारभूत ठरत असेल, तर तसे मिळवण्यासाठी आपली संमती देऊन :

आधार क्रमांक दिलेला नाही, अशा १८ वर्षांखालील मुलासाठी :

(अ) नावनोंदणी कें द्रावरील प्रचालकाने दिलेली, लार्भाथ्र्याने नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण के ल्याची पोचपावती, ज्यामध्ये नावनोंदणी आयडी नमूद असेल; आणि

(ब) लाभार्थी १८ वर्षांखालील बालक आहे हे सिद्ध करण्यासाठी खालीलपैकी कोणताही एक दस्तऐवज, म्हणजेच:-

(एक) लार्भाथ्र्याच्या जन्माची नोंद जन्म व मृत्यू नोंदणी अधिनियम, १९६९ अंतर्गत दिलेले जन्म प्रमाणपत्र लार्भाथ्र्याच्या जन्मासंबंधी जन्मनोंदणी रजिस्टरमध्ये के लेल्या नोंदीच्या उताऱ्यावर आधारित असेल;

(दोन) भारतीय पारपत्र;

(तीन) मान्यताप्राप्त शालेय शिक्षण मंडळाने जारी के लेले मॅट्रिक किंवा इयत्ता १० वी किंवा उच्च माध्यमिक किंवा इयत्ता १२ वीचे प्रमाणपत्र किंवा गुणपत्रक;

(चार) काळजी व संरक्षणाची गरज असलेले बालक किंवा विधि संघर्ष ग्रस्त बालक, बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिनियम, २०१५ अन्वये तयार के लेल्या नियमांतर्गत संबंधित राज्य शासनाच्या नोंदणीकृ त अशा बालसंगोपन संस्थेत राहत असेल, अशा बालकाच्या बाबतीत अशा संस्थेच्या प्रभारी व्यक्ती, अधीक्षक, बालकल्याण अधिकारी किंवा परिविक्षा अधिकारी यांनी त्याची जन्मतारीख विनिर्दिष्ट करून दिलेले जन्मतारखेचे प्रमाणपत्र; किंवा

(पाच) विदेशी नागरिकांच्या बाबतीत,-

(एक) जर ती भारताची समुद्रपार कार्डधारक नागरिक असेल तर, समुद्रपार भारतीय नागरिक कार्ड ;

(दोन) जर ती तिबेटी निर्वासित असेल तर, विदेशी नागरिक प्रादेशिक नोंदणी कार्यालयाने दिलेले नावनोंदणी प्रमाणपत्र;

(तीन) जर ती नेपाळ किंवा भूतान देशाचा नागरिक असेल तर, नेपाळ किंवा भूतान देशाचे पारपत्र;

भाग चार-अ-३१८–१अ४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ (चार) ,"जर ती भारतीय समुद्रपार नागरिक कार्डधारक, तिबेटी निर्वासित, नेपाळ किंवा भूतान देशाची नागरिक यांव्यतिरिक्त अन्य व्यक्ती असेल एकतर विदेशी पारपत्रासोबत भारतीय विसा किंवा सध्या वैध असलेला अथवा मुदत संपलेल्या विदेशी पारपत्रासह भारताचा दीर्घकालीन व्हिसा

(ग) पालक किंवा कायदेशीर पालकाशी नाते सिद्ध करण्यासाठी लार्भाथ्र्याचा फोटो असलेला खालीलपैकी कोणताही एक दस्तऐवज:

(एक) शिधापत्रिका;

(दोन) तहसीलदाराच्या दर्जापेक्षा कमी दर्जा नसलेला, जो राज्य शासनाचा कार्यकारी दंडाधिकारी किंवा महसूल अधिकारी आहे, अशा राजपत्रित अधिकाऱ्याने दिलेले जात प्रमाणपत्र किंवा अधिवास प्रमाणपत्र;

(तीन) शासकीय संस्था किंवा सार्वजनिक क्षेत्र उपक्रम यांनी सेवानिवृत्त किंवा कार्यरत लोकसेवकास किंवा त्याच्या कु टु ंबातील सदस्यास दिलेले वैद्यकीय किंवा विमा ओळखपत्र;

(चार) भारतीय पारपत्र (पासपोर्ट);

(पाच) मान्यताप्राप्त शालेय शिक्षण मंडळाद्वारे जारी के लेले मॅट्रिक किंवा १० वी इयत्तेचे किंवा उच्च माध्यमिक किंवा १२ वी परीक्षेचे प्रमाणपत्र किंवा गुणपत्रक;

(सहा) बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिनियम, २०१५ अन्वये के लेल्या नियमांनुसार संबंधित राज्य शासनाकडे अशा प्रकारे नोंदणीकृ त असलेल्या बालगृहामध्ये/बाल संगोपन संस्थेमध्ये राहणाऱ्या, काळजी व संरक्षणाची गरज असलेल्या बालकाच्या किंवा विधिसंघर्षग्रस्त बालकाच्या बाबतीत— अशा संस्थेची प्रभारी व्यक्ती, अधीक्षक, बाल कल्याण अधिकारी किंवा परिवीक्षा अधिकारी (प्रोबेशन ऑफिसर) यांनी दिलेले, त्याची जन्मतारीख विनिर्दिष्ट करून दिलेले प्रमाणपत्र; किंवा

(सात) विदेशी नागरिकाच्या बाबतीत,महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ५ (एक) जर ती भारताची समुद्रपार नागरिक (OCI) कार्डधारक असेल तर;

(दोन) जर ती तिबेटी निर्वासित असेल तर, विदेशी नागरिक प्रादेशिक नोंदणी कार्यालयाने (FRRO) दिलेले नोंदणी प्रमाणपत्र;

(तीन) जर ती नेपाळ किंवा भूतान देशाची नागरिक असेल, तर नेपाळ किंवा भूतान देशाचे पारपत्र (पासपोर्ट);

(चार) जर ती 'भारतीय समुद्रपार नागरिक' कार्डधारक, तिबेटी निर्वासित किंवा नेपाळ/भूतान देशाची नागरिक यांव्यतिरिक्त अन्य व्यक्ती असेल, तर एकत्र विदेशी पारपत्र, भारतीय व्हिसा किंवा सध्या वैध असलेल्या अथवा मुदत संपलेल्या विदेशी पारपत्रासह भारताचा दीर्घकालीन व्हिसा; किंवा

(आठ) ज्या लार्भाथ्र्याला कायदेशीर पालक आहे अशा लार्भाथ्र्याच्या बाबतीत, पालक आणि पाल्य अधिनियम, १८९०, बाल न्याय (मुलांची काळजी आणि संरक्षण) अधिनियम, २०१५, ऑटिझम, सेरेब्रल पाल्सी, मतिमंदत्व आणि बहु-दिव्यांगत्व असलेल्या व्यक्तींच्या कल्याणासाठी राष्ट्रीय न्यास अधिनियम, १९९९ किंवा दिव्यांग व्यक्तींचे हक्क अधिनियम, २०१६ आणि उक्त अधिनियमांन्वये लागू के लेले नियम व विनियमांअन्वये न्यायालयाद्वारे किंवा सक्षम प्राधिकरणाद्वारे कायदेशीर पालकत्वाचा पुरावा म्हणून दिलेला दत्तक विधान आदेश (अडॉप्शन ऑर्डर) किंवा कायदेशीर पालकत्वाचा पुरावा असणारा अन्य दस्तऐवज; किंवा

(नऊ) उक्त इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान आणि कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभागाद्वारे निर्दिष्ट के ला जाईल असा अन्य कोणताही दस्तऐवज.

ज्या १८ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या लार्भाथ्र्यांना आधार क्रमांक देण्यात आलेला नाही, अशा लार्भाथ्र्यांसाठी:

(क) नावनोंदणी कें द्रावरील प्रचालकाने दिलेली, ई-नोंदणी ओळख क्रमांक समाविष्ट असलेली, लार्भाथ्र्याची नावनोंदणी प्रक्रिया चालू असल्याचे पोचपावती; आणि६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ (ख) लार्भाथ्र्याचे छायाचित्र असलेला खालीलपैकी कोणताही एक दस्तऐवज:-

(एक) भारताच्या निवडणूक आयोगाने दिलेले मतदार छायाचित्र ओळखपत्र (EPIC);

(दोन) शिधापत्रक;

(तीन) तहसीलदाराच्या दर्जापेक्षा कमी दर्जा नसलेला राज्य शासनाचा जो कार्यकारी दंडाधिकारी किंवा महसूल अधिकारी आहे, अशा राजपत्रित अधिकाऱ्याने दिलेले जात प्रमाणपत्र किंवा अधिवास प्रमाणपत्र;

(चार) शासकीय संस्था किंवा सार्वजनिक क्षेत्र उपक्रम यांनी सेवानिवृत्त किंवा कार्यरत लोकसेवकास किंवा त्याच्या कु टु ंबातील सदस्यास दिलेले वैद्यकीय किंवा विमा ओळखपत्र;

(पाच) भारतीय पारपत्र (पासपोर्ट);

(सहा) मान्यताप्राप्त शालेय शिक्षण मंडळाद्वारे दिलेले मॅट्रिकचे (१० वीचे) किंवा उच्च माध्यमिक १२ वी परीक्षेचे प्रमाणपत्र किंवा गुणपत्रक;

(सात) शासकीय संस्था किंवा सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमाद्वारे कार्यरत असणाऱ्या किंवा सेवानिवृत्त लोकसेवकास दिलेले ओळखपत्र किंवा इतर ओळख दस्तऐवज;

(आठ) दिव्यांग व्यक्तींचे हक्क नियम, २०१७ अन्वये अधिसूचित वैद्यकीय प्राधिकरणाने दिलेले दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र, किंवा भारत सरकारच्या दिव्यांग व्यक्ती (दिव्यांगजन) सशक्तीकरण विभागाने दिलेले अनन्य दिव्यांगत्व ओळखपत्र (यूडीआयडी कार्ड);

(नऊ) भारतामध्ये दिलेले चालक लायसन;

(दहा) काळजी व संरक्षणाची गरज असलेले बालक किंवा विधि संघर्षग्रस्त बालक, ज्यास बाल न्याय (मुलांची काळजी व संरक्षण) अधिनियम, २०१५ अन्वये करण्यात आलेल्या संबंधित राज्य शासनाच्या नियमांतर्गतमहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ७ नोंदणीकृ त अशा बाल संगोपन संस्थेत राहात असेल, अशा बालकांच्या

बाबतीत, अशा संस्थेच्या प्रभारी व्यक्ती, अधीक्षक, बाल कल्याण अधिकारी

किंवा परिवीक्षा अधिकारी यांनी त्याची जन्मतारीख विनिर्दिष्ट करून दिलेले

प्रमाणपत्र; किंवा

(अकरा) विदेशी नागरिकाच्या बाबतीत,—

((एएकक)) जर ती भारतीय समुद्रपार कार्डधारक नागरिक असेल तर,

समुद्रपार भारतीय नागरिक कार्ड;

((ददोोनन)) जर ती, तिबेटी निर्वासित असेल तर, विदेशी नागरिक

प्रादेशिक नोंदणी कार्यालयाने दिलेले नोंदणी प्रमाणपत्र;

((ततीीनन)) जर ती, नेपाळ किंवा भूतान देशाची नागरिक असेल तर,

नेपाळ किंवा भूतान देशाचे पारपत्र;

((चचाारर)) जर ती, भारतीय समुद्रपार नागरिक कार्डधारक, तिबेटी

निर्वासित असेल किंवा नेपाळ अथवा भूतान देशाची नागरिक

यांव्यतिरिक्त अन्य व्यक्ती असेल तर, एकतर विदेशी पारपत्रासोबत

भारतीय व्हिसा किंवा सध्या वैध असलेल्या अथवा मुदत संपलेल्या

विदेशी पारपत्रासह भारताचा दीर्घकालीन व्हिसा; किंवा

(बारा) ज्या लार्भाथ्र्यास कायदेशीर पालक आहे अशा लार्भाथ्र्याच्या बाबतीत,

पालक आणि पाल्य अधिनियम, १८९०, बाल न्याय (मुलांची काळजी व

संरक्षण) अधिनियम, २०१५, ऑटिझम, सेरेब्रल पाल्सी, मतिमंदत्व आणि बहु-

दिव्यांगत्व असलेल्या व्यक्तींच्या कल्याणासाठी राष्ट्रीय न्यास अधिनियम,

१९९९ किंवा दिव्यांग व्यक्तींचे हक्क अधिनियम, २०१६ आणि उक्त

अधिनियमांन्वये लागू के लेले नियम व विनियम यांनुसार न्यायालयाने किंवा

सक्षम प्राधिकरणाने कायदेशीर पालकत्वाचा पुरावा म्हणून दिलेला

दत्तकविधान आदेश किंवा इतर दस्तऐवज; किंवा

(तेरा) उक्त इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभाग

विनिर्दिष्ट करील असा इतर कोणताही दस्तऐवज:

(४) उक्त इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभागाने याकरिता पदनिर्देशित के लेला अधिकारी, खंड (३) अन्वये सादर के लेल्या दस्तऐवजांच्या किंवा त्यातील आशयाचा पुरावा देणाऱ्या माहितीच्या बाबतीत, पुढीलप्रमाणे पडताळणी करील,—

(क) नावनोंदणी आयडी वैध आहे आणि नावनोंदणीची विनंती नाकारण्यात आलेली नाही, हे सुनिश्चित करण्यासाठी माय आधार पोर्टल (https://myaadhaar.uidai.gov.in/portal) वर नावनोंदणी आयडी सादर करून नावनोंदणी अर्जाच्या विनंतीची स्थिती; आणि

(ख) इतर दस्तऐवज, आणि या प्रयोजनासाठी, अशा दस्तऐवजांमध्ये अंतभू र्त असलेली माहिती तयार करण्याशी किंवा तिची देखभाल करण्याशी संबंधित असणाऱ्या कोणत्याही शासकीय संस्थेचे किंवा प्राधिकरणाचे साहाय्य घेण्यात येईल व सादर के लेली माहिती सामाइक करण्यात येईल.

२२.. लार्भाथ्र्यांना उक्त लाभांचा सुलभतेने लाभ घेता यावा यासाठी, मंत्रालय लार्भाथ्र्यांमध्ये, उक्त योजनेअंतर्गत आधार क्रमांकाच्या आवश्यकतेची जागरूकता निर्माण करण्यासाठी माध्यमांद्वारे व्यापक प्रसिद्धी करण्याची सुनिश्चिती करण्यासाठी आवश्यक त्या सर्व उपाययोजना करील.

३३.. जेथे बायोमेट्रिक-आधारित अधिप्रमाणनाच्या पद्धतींपैकी कोणत्याही पद्धतीद्वारे (चेहऱ्याची प्रतिमा, बोटांचे ठसे किंवा डोळयांच्या बाहुलीचे वीक्षणाधारित अधिप्रमाणन) लार्भाथ्र्याच्या आधार क्रमांकाचे अधिप्रमाणन हे बायोमेट्रिक माहितीचा निकृ ष्ट दर्जा यासारख्या कोणत्याही कारणाने अयशस्वी ठरल्यास, पुढील उपाययोजनात्मक यंत्रणा अवलंबण्यात येतील:—

(क) एखादी विशिष्ट बायोमेट्रिक-आधारित अधिप्रमाणन पद्धत यशस्वी न झाल्यास, इतर कोणतीही बायोमेट्रिक-आधारित अधिप्रमाणन पद्धत किंवा एक वेळचा पिन (ओटीपी) आधारित अधिप्रमाणन पद्धत, जेथे जेथे शक्य व ग्राह्य असेल, तेथे तेथे उपलब्ध करुन देण्यात येईल.

(ख) जेथे बायोमेट्रिक-आधारित किंवा ओटीपी आधारित पद्धतीने अधिप्रमाणन करणे शक्य नसल्यास, उक्त योजनेअंतर्गत असलेले लाभ हे, आधार सुरक्षित शीघ्र प्रतिसाद (क्यू आर) संके तांक किंवा, यथास्थिति आधार पेपररहित ऑफलाइन इलेक्ट्रॉनिक - के वाय सी दस्तऐवज यांवर जाऊन युआयडीएआयच्या डिजिटलमहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ९ स्वाक्षरी प्रमाणपत्राची ऑफलाइन पडताळणी करून आधार क्रमांकाची सिद्ध के ल्यानंतर, पुढीलपैकी कोणत्याही आधारे देता यतील:

(एक) आधार क्यू आर स्कॅ नर अथवा एम आधार उपयोजकाचा वापर करून आधारची सत्यता सिद्ध हो के ल्यानंतर आधार कार्ड, आधार पत्र (म्हणजेच, आधार क्रमांक धारकाचा आधार क्रमांक तयार झाल्यानंतर त्याला निर्गमित के लेले पत्र) किंवा इलेक्ट्रॉनिक-आधार (म्हणजेच, यूआयडीएआयच्या संके तस्थळावरून डाउनलोड करता येण्याजोग्या किंवा एमआधार उपयोजकाचा वापर करून उपलब्ध होण्याजोग्या आधार पत्राची पासवर्ड संरक्षित इलेक्ट्रॉनिक प्रत) यांचा अंतर्भाव असलेला आधार सुरक्षित शीघ्र प्रतिसाद (क्यू आर) संके तांक.

(दोन) (यूआयडीएआयच्या संके तस्थळावर या संबंधात दिलेल्या तपशिलानुसार मंत्रालयाने किंवा विभागाने किंवा या प्रयोजनाशी संबंधित योजना कार्यान्वयन अभिकरणाने विकसित के लेल्या उपयोजकाद्वारे दस्तऐवजावरील यूआयडीएआयच्या डिजिटल स्वाक्षरी प्रमाणपत्राची ऑफलाईन पडताळणी करून त्याची सत्यता सिद्ध के ल्यानंतर आधार पेपररहित ऑफलाइन इलेक्ट्रॉनिक-के वायसी दस्तऐवज. (डाऊनलोड करण्यायेण्याजोगा किंवा एमआधार उपयोजकाचा वापर करून उपलब्ध होण्याजोगे)

४. यात यापूर्वी काहीही अंतभू र्त असले तरी,-

(क) उक्त योजनेअंतर्गत मिळणारा लाभ, पुढील बाबतीत एखाद्या बालकाला नाकारण्यात येणार नाही-

(एक) जर, अधिप्रमाणाच्या अधीन असणाऱ्या प्रक्रियेत त्याची ओळख सिद्ध करण्यात किंवा आधार क्रमांक धारण करीत असल्याचा पुरावा सादर करण्यात ते कसूर करीत असल्यास; किंवा

(दोन) जर त्याला आधार क्रमांक नेमून देण्यात आला नसेल तर नावनोंदणीसाठी अर्ज दाखल के ला असल्यास; आणि

भाग चार-अ-३१८–२१० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ (ख) बालक त्याच्या ओळखीची पडताळणी करून आणि परिच्छेद एकच्या खंड (३) च्या परंतुकात विनिर्दिष्ट के लेल्या रीतीने त्याचे माता-पिता किंवा वैध पालक यांच्याबरोबर त्याचे नाते सिद्ध झाल्यावर उक्त योजनेचा लाभ अशा बालकास देण्यात येईल.

(ग) जेथे खंड (ख) अन्वये, लाभ दिला असेल तेथे, त्याबाबतचा अभिलेख ठेवला जाईल, व त्याचा इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभागाकडून नियतकालिक आढावा घेण्यात येईल व त्याची लेखापरीक्षा करण्यात येईल.

५५.. १८ वर्षांचे किंवा त्यापेक्षा अधिक वयाचे खरेखुरे लाभार्थी उक्त योजनेखालील लाभापासून वंचित राहू नयेत याची सुनिश्चिती करण्यासाठी इलेक्ट्रॉनिक्स, माहिती तंत्रज्ञान व कृ त्रिम बुद्धिमत्ता विभाग, यांचे डीबीटी, थेट लाभ हस्तांतरण अभियान, मंत्रिमंडळ सचिवालय, भारत सरकार कार्यालयीन ज्ञापन क्रमांक. डी - २६०११/०४/२०१७ दिनांक १९ डिसेंबर, २०१७- यामध्ये (https://dbtbharat.gov.in) विनिर्दिष्ट के लेल्या अपवाद हाताळणी यंत्रणेचे अनुसरण करील.

६६.. ही अधिसूचना, शशााससककीीयय ररााजजपपत्रत्राातत प्रसिद्ध के ल्याच्या दिनांकापासून अंमलात येईल.

अअननु ुससू ूचचीी अअ --११८८ ववषर्षे र्े ववययााखखााललीीलल वििवद्यर्द्याार्थ्थ्यर्र्यांांससााठठीी ययोोजजननाा::

भाग चार-अ-३१८–२अ१२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

अअननु ुससू ूचचीी बब -- ११८८ ववषर्षे र्े ववययााववररीीलल व्व्ययक्क्तिितगगतत ललााभर्भाार्थ्थ्यर्र्यांांककरििरतताा ययोोजजननाा::

भाग चार-अ-३१८–३१८ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–३अ२० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–४२६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–४अ२८ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–५३४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–५अ३६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

अअननु ुससू ूचचीी कक--ववै ैययक्क्तिितकक ललााभर्भाार्थ्थ्यर्र्यांांससााठठीी ययोोजजननाा ((ज्ज्ययाां ंच्च्ययााससााठठीी ववययााचचीी अअटट ललाागगू ू ननााहहीी))

अअननु ुससू ूचचीी--घघ :: ववै ैययक्क्तिितकक ललााभर्भाार्थ्थ्यर्र्यााचचीी व्व्ययााख्ख्ययाा

या अधिसूचनेच्या प्रयोजनार्थ, "वैयक्तिक लाभार्थी" याचा अर्थ, अशी हयात व्यक्ती जी पुढील अटींची पूर्तता करते:

१. ती हयात व्यक्ती, योजना राबवणाऱ्या संबंधित प्रशासकीय विभागाने जारी के लेल्या तरतुदी, मार्गदर्शक तत्त्वे, पात्रता निकष, आदेश, शासन निर्णय, सूचना किंवा निर्देशांनुसार महाराष्ट्र शासनाच्या संबंधित योजनेअंतर्गत लाभ मिळवण्यास पात्र असली पाहिजे.

२. जिथे हा लाभ अशा व्यक्तीच्या नावावर थेट किंवा प्रत्यक्ष लाभ हस्तांतरण (डिबीटी) यंत्रणेद्वारे मंजूर आणि वितरीत के ला जातो.

महाराष्ट्र राज्यपालांच्या आदेशानुसार व त्यांच्या नावाने,

माहुाराष्ट्राचाे राज्याल यांच्या आदाेशानांुसीार वा नांावानांे,

( विरेंद्र सिंह )

किंवरंद्री किंसंह, शासनाचे सचिव शासीनांाचाे सीदिचावा.

NOTIFICATION

ELECTRONICS, INFORMATION TECHNOLOGY AND

ARTIFICIAL INTELLIGENCE DEPARTMENT,

Mantralaya, Mumbai- 400032

Date: 24 July, 2026.

Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mantralaya, Mumbai 400 032, dated the 24th July 2026.

NOTIFICATION

AADHAAR (TARGETED DELIVERY OF FINANCIAL AND OTHER SUBSIDIES AAdhAAr (TArgeTed delivery Of finAnciAl And OTher SubSidieS benefiTS And ServiceS) AcT, 2016.

BENEFITS AND SERVICES), ACT 2016

CEITAI/46/2026/-TECH1 (E1725487):- Whereas the use of Aadhaar number to establish identity enables individuals to receive subsidies, benefits and services in a convenient and seamless manner, obviates the need for multiplicity of documents to establish identity, simplifies processes and promotes transparency and efficiency:

And whereas M/s MahaIT Corporation Limited (hereinafter referred to as the said Implementing agency) under the administrative purview of the Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department (hereinafter referred to as the said Ministry or the said Department, as the case may be) in the Government of Maharashtra (hereinafter referred to as the said Government) is administering the Schemes mentioned in Schedule appended hereto (hereinafter referred to as the said scheme):

And whereas benefits in the form of cash (hereinafter referred to as the said benefit) is given to the Individual beneficiaries (mentioned in Schedule) (hereinafter referred to as the beneficiaries) under the said scheme and the instructions and guidelines issued in respect thereof:

And whereas expenditure for the said scheme is incurred from the Consolidated Fund of State of Maharashtra.

And whereas the said Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department is desirous that the said Government, for the purpose of establishing identity of a beneficiary as a condition for the receipt of the said benefit, require that such beneficiary undergo authentication, or furnish proof of possession of Aadhaar number or in the case of an individual to whom no Aadhaar number has been assigned, make an application for enrolment:

Now, therefore, in pursuance of the provisions of section 7 of the Aadhaar (Targeted Delivery of Financial and Other Subsidies, Benefits and Services) Act, 2016महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ४१ (hereinafter referred to as the said Act), the Government of Maharashtra hereby notifies the following, namely:

1. (1) An individual desirous of availing of the said benefit under the said scheme shall be required to undergo authentication or furnish proof of possession of Aadhaar number.

(2) In case such an individual has not been assigned an Aadhaar number, he shall be required to make an application for enrolment:

Provided that if that individual is a child, such application shall be made only with the consent of his parent or legal guardian.

(3) In accordance with the provisions of regulation 12 of the Aadhaar (Enrolment and Update) Regulations, 2016, the said Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department shall ensure enrolment of such beneficiaries who are yet to be enrolled, or update their Aadhaar details through appropriate measures, including coordination with Registrars and setting up enrolment centres at convenient locations or providing enrolment facilities by becoming a Registrar itself:

Provided that till such time an Aadhaar number is assigned to such beneficiary, he may establish his identity to avail of the said benefit, by presenting the following documents to which he is entitled and which are valid at the time of presentation, or, in case the software provided or authorised by the said Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department for such identification supports electronic obtaining of information evidencing the contents of such documents from the database of the authorities dealing with the preparation or maintenance thereof, by giving his consent for so obtaining, namely:

For a child below 18 years of age to whom an Aadhaar number has not been assigned:

(a) The acknowledgement of the beneficiary having undergone the process of enrolment, provided by the operator at the enrolment centre, containing the Enrolment ID (EID); and

(b) Any one of the following documents to evidence that the beneficiary is a child below 18 years of age, namely:-

(i) Certificate of birth given under the Registration of Births and Deaths Act, 1969, as extracted from the entry made in the register of births regarding the birth of the beneficiary;

(ii) Indian passport;

भाग चार-अ-३१८–६४२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ (iii) Certificate or statement of marks of matriculation or 1 0th class or higher secondary or 12th class, issued by a recognised board of school education;

(iv) In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict with law, who is housed by Child Care Institution registered as such with the State Government concerned under the rules made by it under the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015, certificate specifying his date of birth issued by the person-in-charge, superintendent, child welfare officer or probation officer of such institution; or

(v) In respect of a foreign national,-

(I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or Bhutan;

(IV) if he is other than a Overseas Citizen of India Cardholder, Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along with currently valid or expired foreign passport; or

(c) Any one of the following documents, having the photograph of the beneficiary, to evidence his relationship with the parent or legal guardian, namely:

(i) Ration card;

(ii) Caste certificate or domicile certificate, issued by a Gazetted officer who is an Executive Magistrate or a revenue officer of the State Government, not below the rank of Tahsildar;

(iii) Medical or insurance identity card issued by a government entity or public sector enterprise to a retired or serving public servant or his family member;

(iv) Indian passport;

(v) Certificate or statement of marks of matriculation or 10th class or higher secondary or 12th class, issued by a recognised board of school education;

(vi) In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict with law, who is housed by Child Care Institution registered as such with the State Government concerned under the rules made by it under the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015, certificate specifying his date of birth issued by the person-in-charge, superintendent, child welfare officer or probation officer of such institution; or

(vii) In respect of a foreign national,

(I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or Bhutan;

(IV) if he is other than an Overseas Citizen of India Cardholder, Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along with currently valid or expired foreign passport; or

(viii) In respect of a beneficiary who has a legal guardian, adoption order or other document to evidence legal guardianship, which is issued by a court of law or competent authority under the Guardians and Wards Act, 1 890, the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015, the National Trust for Welfare of Persons with Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act, 1999 or the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and the applicable rules and regulations made under the said Acts; or

(ix) Any other document as the said Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department may specify.

For beneficiaries aged 18 years or more to whom an Aadhaar number has not been assigned:

भाग चार-अ-३१८–६अ४४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ (a) The acknowledgement of the beneficiary having undergone the process of enrolment, provided by the operator at the enrolment centre, containing the ElD; and

(b) Any one of the following documents, having the beneficiary's photograph, namely:-

(i) Elector's Photo Identity Card issued by the Election Commission of India;

(ii) Ration card;

(iii) Caste certificate or domicile certificate, issued by a Gazetted officer who is an Executive Magistrate or a revenue officer of the State Government, not below the rank of Tahsildar;

(iv) Medical or insurance identity card issued by a government entity or public sector enterprise to a retired or serving public servant or his family member;

(v) Indian passport;

(vi) Certificate or statement of marks of matriculation or 10th class or higher secondary or 12th class, issued by a recognised board of school education;

(vii) Identity card or other identity document issued to serving or retired public servant by a government entity or a public sector enterprise;

(viii) Disability certificate issued by notified medical authority under Rights of Persons with Disabilities Rules, 2017, or Unique Disability Identification (UDID) card issued by the Department of Empowerment of Persons with Disabilities (Divyangjan), Government of India;

(ix) Driving licence issued in India:

(x) In respect of a child in need of care and protection or a child in conflict with law, who is housed by Child Care Institution registered as such with the State Government concerned under the rules made by it under the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015, certificate specifying his date of birth issued by the person-incharge, superintendent, child welfare officer or probation officer of such institution; or

(xi) In respect of a foreign national,महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ४५ (I) if he is an Overseas Citizen of India Cardholder, Overseas Citizen of India Card;

(II) if he is a Tibetan refugee, registration certificate issued by a Foreigners Regional Registration Office;

(III) if he is a national of Nepal or Bhutan, passport of Nepal or Bhutan;

(IV) if he is other than an Overseas Citizen of India Cardholder, Tibetan refugee or a national of Nepal or Bhutan, either an Indian visa along with foreign passport or a Long Term Visa to India along with currently valid or expired foreign passport; or

(xii) In respect of a beneficiary who has a legal guardian, adoption order or other document to evidence legal guardianship, which is issued by a court of law or competent authority under the Guardians and Wards Act, 1890, the Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act, 2015, the National Trust for Welfare of Persons with Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation and Multiple Disabilities Act, 1999 or the Rights of Persons with Disabilities Act, 2016 and the applicable rules and regulations made under the said Acts; or

(xiii) Any other document as the said Department of Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence may specify:

(4) An officer designated by the said Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department in this behalf shall check in respect of the documents presented or the information evidencing the contents thereof under clause (3), (a) the status of the enrolment request by submitting the EID on myAadhaar portal (https://myaadhaar.uidai.gov.in/portal) to confirm that the EID is valid and that the enrolment request does not stand rejected; and

(b) the other documents, and for this purpose, may take the assistance of and share the information presented with any government entity or an authority that deals with the preparation or maintenance of the information contained in such documents.

2. In order to enable beneficiaries to avail of the said benefits conveniently, the Ministry shall make all necessary steps to ensure wide publicity through media to make the beneficiaries aware of the requirement of Aadhaar number under the said scheme.

3. Where the authentication of the Aadhaar number of a beneficiary done through any of the biometric-based modes of authentication (namely, facial image, fingerprints or iris scan based authentication) fails due to any reason, such as poor quality of biometric information, the following remedial mechanisms shall be adopted, namely:-

(a) In case any particular biometric-based mode of authentication is not successful, any other mode of biometric-based authentication or one-time pin (OTP) based authentication shall, wherever feasible and admissible, be offered;

(b) In cases where biometric-based or OTP-based modes of authentication are not possible, benefits under the said scheme may, after establishing the genuineness of the Aadhaar number by doing offline verification of the digital signature certificate of UIDAI on the Aadhaar Secure Quick Response (QR) Code or the Aadhaar Paperless Offline e-KYC document, as the case may be, be given on the basis of any of the following:

(i) An Aadhaar Secure Quick Response (QR) Code containing Aadhaar card, Aadhaar letter (i.e., the letter issued to an Aadhaar number holder on generation of his Aadhaar number) or e-Aadhaar (i.e., the password protected electronic copy of Aadhaar letter downloadable from the website of UIDAI or accessible using its mAadhaar app), after its genuineness is established through offline verification by scanning the QR code using the Aadhaar QR Scanner or mAadhaar apps.

(ii) Aadhaar Paperless Offline e-KYC document (downloadable from the website of UIDAI or accessible using its mAadhaar app), after its genuineness is established through offline verification of the digital signature certificate of UIDAI on the document through the application developed by the Ministry or Department or scheme implementing agency concerned for this purpose, in accordance with the details given in this regard on the website of UIDAI.

4. Notwithstanding anything contained hereinabove,-

(a) benefit under the said scheme shall not be denied to a child-

(i) in case of failure to establish his identity by undergoing authentication or to furnish proof of possession of Aadhaar number; or

(ii) in case of production of an application for enrolment where he has not been assigned an Aadhaar number; andमहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८ ४७ (b) benefit under the said scheme shall be given to such a child by verifying his identity and establishing his relationship with his parent or legal guardian in the manner specified in the proviso to clause (3) of paragraph l; and

(c) where benefit is given under clause (b), a record shall be maintained in respect of the same, which shall be reviewed and audited periodically by the Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department.

5. In order to ensure that bona fide beneficiaries who are aged 18 years or more are not deprived of the benefit due to them under the said scheme, the Electronics, Information Technology & Artificial Intelligence Department shall follow the exception handling mechanism specified in the Office Memorandum no. D-26011/04/2017-DBT, dated the 19th December, 2017 of the Direct Benefit Transfer Mission, Cabinet Secretariat, Government of India (available on https://dbtbharat.gov.in).

6. This notification shall be effective from the date of its publication in the official Gazette.

Schedule A- Schemes for a Students below 18 years of age:

भाग चार-अ-३१८–७५० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

Schedule B- Schemes for a Individual Beneficiaries above 18 years of age:

भाग चार-अ-३१८–७अ५२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–८५८ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–८अ६० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–९६६ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–१०७० महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–११७२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

भाग चार-अ-३१८–११अ७४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधारण भाग चार-अ, जुलै २४, २०२६/श्रावण २, शके १९४८

Schedule C- Schemes for an Individual Beneficiaries where age criteria are not

applicable:

Schedule D- Definition of Individual beneficiary

For the purposes of this notification, "Individual Beneficiary" means a natural person who satisfies the following conditions:

1. The natural person being eligible to receive benefits under the concerned scheme of the Government of Maharashtra in accordance with the provisions, guidelines, eligibility criteria, orders, resolutions, instructions or directions issued by the concerned Administrative Department implementing the scheme;

2. Where the benefit is sanctioned and released in the name of such person directly or through a Direct Benefit Transfer (DBT) mechanism.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

VIRENDRA SINGH, Secretary to Government.

( Virendra Singh )

Secretary to Government

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR SMT. MANISHA KUMBHAR, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, SMT. MANISHA KUMBHAR.