भाग चार-अ, असा. क्रमांक ३८६, महिला व बाल कल्याण विभाग, अधिसूचना, सोमवार, दिनांक ७ सप्टेंबर २०२६

RNI No. MAHBIL /2009/31733

महाराष्ट्रट शासन राजपत्र

असाधाराण भाग चारा-अ

वर्ष १२, अंक ११४] सोमवारा, सप्टेंबरा ७, २०२६/ भाद्रपद १६, शाके १९४८ [पृष्ठे ५, किंकंमत : रुपये १५.००

असाधाराण क्रमांक ३८६

प्राकिंधाकृत प्राकाशान

महाराष्ट्र शासनाने कंद्रीये अकिंधाकिंनयेमांन्वये तयेारा केलेले

(भाग एक, एक-अ आकिंण एक-ले येांमध्ये प्राकिंसद्ध केलेले किंनयेम व आदेशा येांव्येकिंतरिराक्त) किंनयेम व आदेशा.

मकिंहालेा व बाले किंवकास किंवभाग

मंत्रालय, मंादामं कामंा मंागग, हुतात्मंा राजगुरू चाौका, मंु

ंबई ४०० ०३२,

दिदानांांका २७ ऑगस्ट, २०२६.

अकिंधासूचाना

आधारा (आकिंषक आकिंण इतरा अनुदाने, लेाभा आकिंण सेवांचाी लेकिंयेत किंवतराण) अकिंधाकिंनयेम, २०१६.

क्रमंांका बालसं-२०२६/प्र.क्र.२१/का-०८.—याद्वारे, संेवा, लाभा दिकांवा अनांुदानांे दिवातारणासंाठी ओळखपत्रा म्हुणाूनां आधारचा वापर काेल्यानांे शासंनांाच्या दिवातारणा प्रदिक्रया संुलभा हुोताता, पारदाशागकाता आदिणा कायगक्षमंता येताे आदिणा लाभार्थ्यांयानांा त्यांचाी ओळख दिसंद्ध कारण्यासंाठी अनांेका कागदापत्राे संादार कारण्याचाी गरज टाळूनां, त्यांचाे हुक्का थेट संोयीस्कार आदिणा अखंडपणाे दिमंळवाणाे शाक्य हुोताे;

आदिणा दिजथे मंदिहुला वा बाल दिवाकासं दिवाभाग (यापुढे "दिवाभाग" म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) हुा "क्रांदिताज्योताी संादिवात्राीबाई फुले बालसंगोपनां योजनांा" (यापुढे "योजनांा" म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) राबवाता आहुे, ज्या अंतागगता अनांाथे मंुलांनांा दिकांवा ज्यांच्या पालकांचा शाोधा लागता नांाहुी आदिणा ज्यांनांा दात्तका दाेता येता नांाहुी अशा मंुलांनांा, एकाल पालका असंलेल्या मंुलांनांा (ज्या काुटं बांमंध्ये एका पालकाचा मंृत्यू, घटस्फुोट, पालकांचाे दिवाभाक्ता हुोणाे, संोडूनां दाेणाे, अदिवावादिहुता मंाताृत्वा, गंभाीर आजार, पालका रुग्णालयाता दाखल असंणाे इत्यादाी कारणांमंुळे काौटं दिबका दिवाघटनां झाले आहुे अशा काुटं बांताील मंुलांनांा), काौटं दिबका ताणावा/वादा दिकांवा संघर्षग दिकांवा कायदाेशाीर लढेाई यांसंारख्या काौटं दिबका संकाटांनांी बादिधाता मंुलांनांा, काुष्ठीरोग्यांच्या मंुलांनांा, जन्मंठीेपेचाी दिशाक्षा भाोगता असंलेल्या काैद्यांांच्या मंुलांनांा, ताुरुंगाता असंलेल्या पालकांच्या मंुलांनांा, एचाआयव्हुी-पॉदिझादिटव्हु पालकांच्या मंुलांनांा, काकाकरोगासंारख्या गंभाीर आजारांनांी ग्रस्ता पालकांच्या मंुलांनांा, ताीव्र मंानांदिसंका दिदाव्यांग मंुलांनांा, एचाआयव्हुी-पॉदिझादिटव्हु दिकांवा काकाकरोगग्रस्ता मंुलांनांा, ४०% पेक्षा जास्ता दिदाव्यांग असंलेल्या मंुलांनांा, अंधा मंुलांनांा, शारीरिरका दिदाव्यांग मंुलांनांा, भाीका मंागणाऱ्या मंुलांनांा,

(१)भाग चार-अ-३८६–१ २ महाराष्ट्रट शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-अ, सप्टेंबरा ७, २०२६/ भाद्रपद १६, शाके १९४८ पॉक्संो कायद्यांांतागगता पीदिडता मंुलांनांा, ताीव्र काुपोदिर्षता मंुलांनांा, गंभाीर आजारी मंुलांनांा, व्यसंनांी मंुलांनांा, दिवादिवाधा प्रकारच्या दांगलंनांी बादिधाता मंुलांनांा, काोदिवाडसंारख्या आजारांच्या प्रादाुभागवामंुळे दाोन्हुी दिकांवा एका पालका गमंावालेल्या मंुलांनांा, नांैसंदिगगका आपत्तंमंध्ये दाोन्हुी दिकांवा एका पालका गमंावालेल्या मंुलांनांा, बालदिवावाहुाचाे बळी ठीरू शाकाणाऱ्या मंुलांनांा, कायद्यांाच्या संघर्षागता संापडलेल्या मंुलांनांा, ज्यांचाे दाोन्हुी पालका दिदाव्यांग आहुेता अशा मंुलांनांा, रस्त्यावार राहुणाऱ्या मंुलांनांा, शाळेबाहुेरील मंुलांनांा, बालकामंगारांनांा, काौटं दिबका दिहुंसंाचाराच्या प्रकारणांमंध्ये संामंील असंलेल्या पालकांच्या मंुलांनांा, "दिभाकारी गृहुांमंध्ये" दाखल असंलेल्या पालकांच्या मंुलांनांा (यापुढे "लाभाथेी" म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) दारमंहुा दाोनां हुजार दाोनांशाे पन्नांासं रुपये (यापुढे "लाभा" म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) आदिथेगका संहुाय्य प्रदानां काेले जाताे, आदिणा हुी योजनांा आयुक्ता, मंदिहुला वा बाल दिवाकासं कायागलय, पुणाे (यापुढे "अंमंलबजावाणाी कारणारी संस्थेा" म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) यांच्यामंाफुकता संध्याच्या योजनांेच्या मंागगदाशागका तात्त्वांनांुसंार राबवाली जाता आहुे;

आदिणा ज्याअथेी, उपरोक्ता योजनांेमंध्ये मंहुाराष्ट्र राज्याच्या एकादित्राता दिनांधाीताूनां हुोणारा आवाताी खचाग संमंादिवाष्ट आहुे.

त्यानांुसंार, आता, आधार (दिवात्तीय आदिणा इतार अनांुदानांे, लाभा आदिणा संेवांचाी लदियता दिवातारणा) अदिधादिनांयमं, २०१६ (यापुढे 'उक्ता अदिधादिनांयमं' म्हुणाूनां संबोधाले जाईल) च्या कालमं ७ च्या तारताुदांनांुसंार, मंहुाराष्ट्र शासंनां याद्वारे खालीलप्रमंाणाे अदिधासंूदिचाता कारता आहुे, ताे असंे काी :—

१. (१) योजनांेअंतागगता लाभा दिमंळण्यासं पात्रा असंलेल्या व्यक्ताीला आधार क्रमंांका धारणा काेल्याचा पुरावा संादार कारणाे दिकांवा आधार प्रमंाणाीकारणा कारणाे आवाश्यका असंेल.

(२) योजनांेअंतागगता लाभा घेऊ इच्छिच्णाऱ्या काोणात्याहुी व्यक्ताीकाडे आधार क्रमंांका नांसंल्यासं दिकांवा दितानांे अद्यांाप आधारसंाठी नांावानांदाणाी काेली नांसंल्यासं, दिताला योजनांेसंाठी नांदाणाी कारण्यापूवाी आधार नांावानांदाणाीसंाठी अजग कारणाे आवाश्यका असंेल, ताथेादिप, ताी उक्ता अदिधादिनांयमंाच्या कालमं ३ नांुसंार आधार दिमंळवाण्यासं पात्रा असंावाी, आदिणा अशा व्यक्तांनांी आधारसंाठी नांावानांदाणाी कारण्यासंाठी काोणात्याहुी आधार नांावानांदाणाी कांद्राला भाेट द्यांावाी (यादाी भारताीय दिवादिशाष्ट ओळख प्रादिधाकारणाच्या (UIDAI) www.uidai.gov. in या वाेबसंाइटवार उपलब्धा आहुे).

(३) आधार (नांावानांदाणाी आदिणा अद्यांयावाता) दिवादिनांयमं, २०१६ च्या दिनांयमं १२ नांुसंार, दिवाभागाला त्याच्या अंमंलबजावाणाी संस्थेद्वारे, ज्या लाभार्थ्यांयानांी अद्यांाप आधारसंाठी नांावानांदाणाी काेलेली नांाहुी, त्यांच्यासंाठी आधार नांावानांदाणाी संुदिवाधा उपलब्धा कारूनां दाेणाे आवाश्यका आहुे आदिणा संबंदिधाता गट दिकांवा तालुका दिकांवा ताहुसंीलमंध्ये काोणाताेहुी आधार नांावानांदाणाी कांद्रा नांसंल्यासं, दिवाभाग त्याच्या अंमंलाताील संस्थेद्वारे UIDAI च्या दिवाद्यांमंानां दिनांबंधाकांशाी संमंन्वाय संाधाूनां दिकांवा स्वाताः UIDAI दिनांबंधाका बनांूनां संोयीस्कार दिठीकाणाी आधार नांावानांदाणाी संुदिवाधा प्रदानां कारेल :

परंताु, जोपयता त्या व्यक्ताीला आधार क्रमंांका दिदाला जाता नांाहुी, ताोपयता अशा व्यक्ताीला योजनांेअंतागगता लाभा खालील कागदापत्राे संादार कारण्याच्या अधाीनां राहुूनां दिदाले जाताील, ताी अशाी काी:-

(अ) जर दितानांे नांावानांदाणाी काेली असंेल, तार दिताचाी आधार नांावानांदाणाी ओळख च्छिस्लप; आदिणा

(ब) खालीलपैकाी काोणाताेहुी एका कागदापत्रा, ताे असंे काी :—

(i) फुोटो असंलेले बँका दिकांवा पोस्ट ऑदिफुसं पासंबुका ; दिकांवा

(ii) पासंपोटट ; दिकांवा

(iii) रेशानां काडट ; दिकांवा

(iv) राजपदित्राता अदिधाकारी दिकांवा ताहुसंीलदारानांे अदिधाकाृता लेटरहुेडवार जारी काेलेले, संबंदिधाता व्यक्ताीचा फुोटो असंलेले ओळखपत्रा ; दिकांवा

(v) दिवाभागानांे दिनांदिदागष्ट काेलेला इतार काोणाताहुी दास्ताऐवाज :

तासंेचा, उपरोक्ता कागदापत्राे त्या उद्देशासंाठी दिवाभागानांे दिवाशाेर्षताः दिनांयुक्ता काेलेल्या अदिधाकाऱ्याद्वारे तापासंली जाऊ शाकाताता.

२. योजनांेअंतागगता लाभार्थ्यांयानांा संोयीस्कारपणाे लाभा दाेण्यासंाठी, दिवाभाग आपल्या अंमंलबजावाणाी संस्थेद्वारे संवाग आवाश्यका व्यवास्थेा कारेल, जेणाेकारूनां लाभार्थ्यांयानांा उक्ता गरजेबद्देल जागरूका कारण्यासंाठी मंाध्यमंांद्वारे व्यापका प्रदिसंद्धी दिदाली जाईल.

३. ज्या संवाग प्रकारणांमंध्ये लाभार्थ्यांयाच्या संदाोर्ष बायोमंेदिट्रक्संमंुळे दिकांवा इतार काोणात्याहुी कारणामंुळे आधार प्रमंाणाीकारणा अयशास्वाी हुोताे, त्या संवाग प्रकारणांमंध्ये खालील उपाययोजनांा अवालंबल्या जाताील, त्या म्हुणाजे :—

(अ) बोटांच्या ठीशांचाी गुणावात्ता खराब असंल्यासं, प्रमंाणाीकारणासंाठी इंदिटग्रेटेड रिरस्का इन्फुॉमंेशानां दिसंस्टीमं (IRIS) स्काॅनां दिकांवा चाेहुरा प्रमंाणाीकारणा संुदिवाधाेचा अवालंब काेला जाईल, त्यानांुसंार दिवाभाग आपल्या अंमंलबजावाणाी संस्थेद्वारे लाभा अखंडपणाे दिवातारिरता कारण्यासंाठी बोटांच्या ठीशांच्या प्रमंाणाीकारणासंोबता (IRIS) स्काॅनांर दिकांवा चाेहुरा प्रमंाणाीकारणाचाी संोय उपलब्धा कारूनां दाेईल, (ब) जर बोटांचाे ठीसंे दिकांवा (IRIS) स्काॅनां दिकांवा चाेहुरा प्रमंाणाीकारणाद्वारे बायोमंेदिट्रका प्रमंाणाीकारणा यशास्वाी झाले नांाहुी, तार जेव्हुा शाक्य आदिणा स्वाीकाराहुग असंेल, ताेव्हुा प्रकारणानांुसंार, मंयागदिदाता वाेळेच्या वाैधाताेसंहु आधार वानां-टाइमं पासंवाडट दिकांवा पासंवाडटद्वारे प्रमंाणाीकारणा कारण्याचाी संोय दिदाली जाईल;

(का) इतार संवाग प्रकारणांमंध्ये दिजथे बायोमंेदिट्रका दिकांवा आधार वानां-टाइमं पासंवाडट दिकांवा टाइमं-बेस्ड वानां-टाइमं पासंवाडट प्रमंाणाीकारणा शाक्य नांाहुी, दिताथे योजनांेअंतागगता लाभा भाौदिताका आधार पत्राच्या आधारावार दिदाला जाऊ शाकाताो, ज्याचाी संत्यता आधार पत्रावार ापलेल्या च्छिक्वाका रिरस्पॉन्सं (QR) काोडद्वारे संत्यादिपता काेली जाऊ शाकाताे आदिणा च्छिक्वाका रिरस्पॉन्सं काोड रीडरचाी आवाश्यका व्यवास्थेा दिवाभाग आपल्या अंमंलबजावाणाी संस्थेद्वारे संोयीस्कार दिठीकाणाी उपलब्धा कारूनां दाेईल.

४. उपरोक्ता व्यदितारिरक्ता, योजनांेअंतागगता काोणाताहुी खरा लाभाथेी त्याच्या हुक्काच्या लाभापासंूनां वांदिचाता राहुणार नांाहुी याचाी खात्राी कारण्यासंाठी, दिवाभाग आपल्या अंमंलबजावाणाी संस्थेद्वारे भारता संरकारच्या काॅदिबनांेट संदिचावालयाताील डीबीटी दिमंशानांच्या १९ दिडसंबर २०१७ रोजीच्या कायागलयीनां ज्ञापनांाता नांमंूदा काेलेली अपवादा हुाताळणाी यंत्राणा (exception handling mechanism) अनांुसंरेल.

५. हुी अदिधासंूचानांा महाराष्ट्र शासनाच्येा राजपत्रामंध्ये प्रदिसंद्ध झाल्याच्या तारखेपासंूनां अंमंलाता येईल.

मंहुाराष्ट्राचाे राज्यपाल यांच्या आदाेशानांुसंार वा नांावानांे,

आनंद भांडवे,

शासंनांाचाे उप संदिचावा.

WOMEN AND CHILD DEVELOPMENT DEPARTMENT

Mantralaya, Madam Cama Road, Hutatma Rajguru Chowk,

Mumbai 400 032, dated 27th August, 2026.

NOTIFICATION

The AAdhAr ( TArgoeTed delivery of finAnciAl And oThers subsidies, benefiTs And services) AcT, 2016.

No. Balsn-2026/C.R.21/Desk-08.—Whereas, the use of Aadhaar as identity document for delivery of services or benefits or subsidies simplifies the Government delivery processes, brings in transparency and efficiency and enables beneficiaries to get their entitlements directly in a convenient and seamless manner by obviating the need to produce multiple documents to prove one's identity;

And whereas, the Women and Child Development Department (hereinafter referred to as "the Department") is administering the "Krantijyoti Savitribai Phule Balsangopan Scheme" (hereinafter referred to as "the Scheme") to provide financial assistance of rupees two thousand two hundred fifty per month (hereinafter referred to as "the benefit") to the orphaned children or children whose parents cannot be traced and who cannot be given up for adoption, children with a single parent (children from families where the family has been disrupted due to reasons such as the death of one parent, divorce, parental separation, abandonment, unmarried motherhood, serious illness, parent being hospitalized, etc.) children affected by family crises such as family tension/disputes or conflicts or legal battles children of leprosy patients, children of prisoners serving life sentences, children of parents in jail, children of HIV-positive parents, children of parents suffering from serious illnesses like cancer severely mentally challenged children, HIV-positive or cancer-affected children, children with more than 40% disability, blind children, children with physical disabilities, begging children, children who are victims under the POCSO Act, severely malnourished children, acutely malnourished children, children with serious illnesses, addicted children, children affected by various types of riots, children who have lost both or one parent due to the outbreak of diseases like Covid, children who have lost both or one parent in natural disasters, children who may become victims of child marriage, children in conflict with the law, children whose both parents are disabled, children living on the streets, out-of-school children, child labourers children of parents involved in domestic violence cases, children of parents admitted to "beggar homes" (hereinafter referred to as "the beneficiaries") which is being implemented by the Commissioner, Women and Child Development Office, Pune (hereinafter referred to as "the implementing Agency") as per the extant Scheme guidelines;

And whereas, the aforesaid Scheme involves recurring expenditure incurred from the Consolidated Fund of the State of Maharashtra.

Now, therefore, in pursuance of the provisions of section 7 of the Aadhaar (Targeted Delivery of Financial and Other Subsidies, Benefits and Services) Act, 2016 (hereinafter referred to as the said Act), the Government of Maharashtra hereby notifies the following, namely :—

1. (1) An individual eligible for receiving the benefit under the Scheme shall be required to furnish proof of possession of Aadhaar number or undergo Aadhaar authentication.

(2) Any individual desirous of availing benefit under the Scheme, who does not possess the Aadhaar number or, has not yet enrolled for Aadhaar, shall be required to make application for Aadhaar enrolment before registering for the Scheme. Provided that he is entitled to obtain Aadhaar as per section 3 of the said Act, and such individuals shall visit any Aadhaar enrolment centre (list available at the Unique Identification Authority of India (UIDAI) website www.uidai. gov.in) to get enrolled for Aadhaar.

(3) As per regulation 12 of the Aadhaar (Enrolment and Update) Regulations, 2016, the Department through its implementing Agency, is required to offer Aadhaar enrolment facilities for the beneficiaries who are not yet enrolled for Aadhaar and in case there is no Aadhaar enrolment centre located in the respective Block or Taluka or Tehsil, the Department through its implementing Agency shall provide Aadhaar enrolment facilities at convenient locations in coordination with the existing Registrars of UIDAI or by becoming a UIDAI Registrar itself :

Provided that, till the time Aadhaar is assigned to the individual, benefits under the Scheme shall be given to such individual, subject to the production of the following documents, namely :—

(a) if he has enrolled, his Aadhaar Enrolment Identification Slip ; and

(b) any one of the following documents, namely :—

(i) Bank or Post Office Passbook with Photo; or

(ii) Passport; or

(iii) Ration Card; or

(iv) Certificate of identity having photo of such person issued by a Gazetted Officer or a Tehsildar on an official letter head; or

(v) any other document as specified by the Department:

Provided further that the above documents may be checked by an officer specifically designated by the Department for that purpose.

2. In order to provide benefit to the beneficiaries under the Scheme conveniently, the Department through its implementing Agency shall make all the required arrangements to ensure that wide publicity through the media shall be given to the beneficiaries to make them aware of the said requirement.

3. In all cases, where Aadhaar authentication fails due to poor biometries of the beneficiaries or due to any reason, the following remedial mechanisms shall be adopted, namely :—

(a) in case of poor fingerprint quality, Integrated Risk Information System (IRIS) scan or face authentication facility shall be adopted for authentication, thereby the Department through its implementing Agency shall make provisions for (IRIS) scanners or face authentication along with finger-print authentication for delivery of benefits in a seamless manner;

(b) in case the biometric authentication through fingerprints or (IRIS) scan or face authentication is not successful, whenever feasible and admissible authentication by Aadhaar One-Time Password or Time-based One-Time Password with limited time validity, as the case may be, shall be offered;

(c) in all other cases where biometric or Andhaar One-Time Password or Time-based One-Time Password authentication is not possible, benefit under the Scheme may be given on the basis of physical Aadhaar letter whose authenticity can be verified through the Quick Response (QR) Code printed on the Aadhaar letter and the necessary arrangement of Quick Response Code reader shall be provided at the convenient locations by the Department through its implementing Agency.

4. In addition to the above, in order to ensure that no bonafide beneficiary under the Scheme is deprived of his due benefit, the Department through its implementing Agency shall follow the exception handling mechanism as outlined in the Office Memorandum of DBT Mission, Cabinet Secretariat, Government of India, dated 19th December 2017.

5. This notification shall come into effect from the date of its publication in the Maharashtra Government Official Gazette.

By order and in the name of the Governor of Maharashtra,

ANAND BHONDVE, Deputy Secretary to Government .

ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, SMT. MANISHA KUMBHAR, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, SMT. MANISHA KUMBHAR.