Øe-la[;k&180 ¼p½
jftLVªs'ku uEcj&,lŒ,lŒihŒ@,yŒ&
MCywå@,uŒihŒ&91@2014&16
ykblsUl Vw iksLV ,sV dUls'kuy jsV
—
¼ifjfu;r vkns'k½
uxj fodkl vuqHkkx&1
la[;k 2391@ukS-1–2022-47ifj0-2022
y[kuÅ] 13 flrEcj] 2022
&&&&&&
vf/klwpuk
mRrj izns'k uxj fuxe vf/kfu;e] 1959 ¼mRrj izns'k vf/kfu;e la[;k 2 lu~ 1959½ dh /kkjk 32-[k dh mi/kkjk ¼1½ ds v/khu 'kfDr;ksa dk iz;ksx djds] jkT;iky] mDr /kkjk dh mi/kkjk ¼2½ ds v/khu vf/klwpuk la[;k 1735@9-1–2022-47ifj0-22, fnukad 6 tqykbZ] 2022 }kjk xtV esa izdkf'kr vkns'k ds vuqlj.k esa izkIr vkifRr;ksa ij fopkj djus ds i'pkr~ uxj fuxe vkxjk] ftyk vkxjk ds uxj fuxe {ks= dks uhps vuqlwph ds LrEHk-2 esa ;Fkk mfYyf[kr 100 okMksZa esa foHkkftr djrh gSaA izR;sd okMZ dk foLrkj ,slk gksxk] tSlk mDr vuqlwph ds LrEHk&3 esa mlds le{k mfYyf[kr gSA
vuqlwph
| okMZ la[;k | okMZ dk uke | okMZ dk foLrkj ¼d{k esa fLFkr eksgYyksa ds uke½ | okMZ dh lhek;sa |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | dkthikM+k | dkthikM+k] pDdh ikV vkSfy;k jksM+ iqfyl Dyc dkWyksuh] NhihVksyk tSu xyh] phyx<+] jkoyh] iqjkuh lCth e.Mh] iqjkuk dqrywiqj] Vhyk ckywxat] phyx<+] f'kokth ekds V] Z egkohj ekdsZV vkfn | mRrj& |
| 2 | xqEeV r[r igyoku | xksikyiqjk] uUniqjk] ek;kiqjh] xqEeV r[r igyoku] iap'khy Ldwy ds ihNs iks[kj okyk Hkkx] xyh ua0&3 ubZ vkcknh] iqjkuh vkcknh nsojh jksM] nsojh jksM uaniqjk] dk'khuxj vkfn | mRrj&fMQsUl LVsV nf{k.k&uxyk tLlk iwjc&nsojh jksM if'pe&Xokfyj jksM |
| 3 | txnh'kiqjk if'pe | txnh'kiqjk] Hkheuxj vkaf'kd] lS;nikM+k vkaf'kd vkfn | mRrj&uxyk vthrk] U;w lsUVªy tsy nf{k.k&ukyk dh ckmUMªh iwjc&txnh'kiqjk if'pe&uxyk vthrk |
| 4 | lsoyk tkV | lsoyk tkV] Msjh QkeZ iryh xyh lsoyk iks[kj ds fdukjs dk Hkkx] vxzoky dkyksuh] rks rk s uxj] R;kxhuxj] jk/kk dqat] uxyk ctsjk] uxyk tLlk] vkaf'kd lqnkekiqje] vkaf'kd ljou uxj vkfn | mRrj&eVjs yky dh /keZ'kkyk nf{k.k&uxyk ijlksrh iwjc&nssojh jksM if'pe&Xokfyj jksM |
| 5 | fgekpy dkyksuh | fgekpy dkyksuh] 'kfUruxj] d`".kk dkyksuh Qsl&I o II] osnuxj] jkefogkj Qsl& I] II] III, vfer uxj] n;kuUn uxj dkyksuh] f'koiqjh] dLrwjh fogkj] lksfbu;k iSysl Qsl I] II] y{eh iSysl Qsl& I] II] III, 'kadj fogkj] :i fogkj] ckfYedh cLrh] Hkxorh fogkj] dksVyh cxhph] nsojh jksM vkfn | mRrj&vkehZ {ks= nf{k.k&dkSyD[kk iwjc&m[kZjk if'pe&nsojh jksM |
| 6 | ?kkl e.Mh | ?kkl dh e.Mh] bUnzk dkyksuh] n;ky uxj] laxhrk jksM] fo'uw dkyksuh] lCth e.Mh 'kkgxat] fl) 'kkguh uxj] izdk'k uxj ¼vkaf'kd½ vkfn | mRrj&Qrsgiqj lhdjh okyk jksM nf{k.k&jsyos ykbZu iwjc&:bZ dh eaMh if'pe&tSu eafnj nknkokMh |
| 7 | txnh'kiqjk iwohZ | txnh'kiqjk i ohZ] w y{eh uxj] Hkheuxj] foØe uxj] uxyk xksdy pUnz] dchj dqat] jksMost dkWyksuh] fd'kksjiqjk vkaf'kd Hkkx] fcYykspiqjk vkaf'kd vkfn | mRrj&jksMost dkWyksuh nf{k.k&ukyk iwjc&vkyexat if'pe&uxyk vthrk |
| 8 | [krSuk | [krSuk] ukScLrk] ihj cgknqjh jksM] dq'kokg xyh] rsyhikMs+ dk ¼ vkaf'kd½ f'kouxj vkaf'kd½ vkfn | iwjc&yksgk eaMh] t;iqj gkml jksM ifs'pe&txnh'kiqjk Hkheuxj tViqjk mRrj&tiqj gkml] izrki uxj] guqeku uxj if'pe&ds'ko dqat |
| 9 | b nxkg Z | bZnxkg] uxyk Nmvk] uxyk Qdhj pUnz] ckjg[kEHkk vkaf'kd] vksYM bZnxkg dkWyksuh] fd'kux<]+ bZ&ekWMy Vkmu vkfn | mRrj&jsyos dkyksuh nf{k.k&bZnxkg jksM iwjc&vksYM bZnxkg dkyksuh if'pe&uxyk Nmvk |
| 10 | pkjlw njoktk | pkjlw njoktk] ukyk cq | mRrj&gjhioZr Fkkus ls ?kfV;k tkus okyk ekxZ nf{k.k&lsaV tkWUl Ldwy ls ?kfV;k tkus okyk ekxZ iwjc&?kfV;k pkSjkgk if'pe&,e th jksM |
| 11 | uxyk eksgu | uxyk eksgu] 'kfUr uxj] rglhy dEikm.M] jk/kk cYyHk baVj dkyst] pkjckx] iqfyl ykbZu gkLihVy] thvkbZlh baVj dkyst o lksjks dVjk vkfn | mRrj&Qrsgiqj lhdjh ekxZ nf{k.k&jsyos ykbZu pkSjkgk iwjc&ipdqbk rglhy ekxZ if'pe&:bZ dh e.Mh ls jsyos QkVd dh rjQ tkus okyk ekxZ |
| 12 | uxyk gjeq[k | uxyk gjeq[k] uxyk fNn~nk] yaxMs dh pkSdh] egkjk.kk çrki uxj] uxyk /kuh] 'kkL=huxj] ckiw uxj ,pvkbZth ¶ySV vkfn | mRrj&ckbZikl jksM nf{k.k&fot uxj dkyksuh iwjc&okVj oDlZ jksM if'pe&uxyk /kuh |
| 13 | dNiqjk | dNiqjk] eksrh egy vkcknh] bLyke uxj] xkSre uxj] x<+h pk¡nuh] çdk'k uxj] nsothr dk uxyk vkfn | mRrj&uoyxat ;equk fczt jsyos ykbZu nf{k.k&esgrkc ckx ;equk unh iwjc&çdk'k uxj if'pe&;equk unh |
| 14 | ljk; eywd pan | ljk; eywd pan] lsoyk ljk;] ljLorh fogkj] çdk'k fogkj] ej?kVh] v'kksd LVsV dh i jkuh q vkcknh] ujk;.k ,Udyso iqjkuh vkcknh] uxyk ijlksrh] vkaf'kd ljou uxj] lqnkekiqje Xokfy;j jksM lsoyk tkV ls eafnj okyh xyh vkfn | mRrj&lsoyk tkV dh iks[kj nf{k.k&uxyk inek iwjc&nsojh jksM if'pe&xzkeh.k {ks= |
| 15 | mRrj&Vhyk vtesjh [kka nf{k.k&NhihVksyk jksM iwjc& | ||
| 16 | jruiqjk | jruiqjk] eksgux<+] eLrk dh cxhph] iVsy uxj] tksUl fey ykbZu] xjhc uxj] u;k ?ksj] Mkd[kkus okyh xyh] dks;yk okyh cLrh vkfn | mRrj&yaxMs dh pkSdh nf{k.k&efgyk fpfdRlky; x/kkikMk jksM iwjc&okVj oDlZ jksM if'pe&fjax jksM |
| 17 | jktuxj | jktuxj] uxyk xaxkjke] t;iqj gkml cktkj {ks=] fljdh eaMh] ckfYedh cLrh vkyksd uxj] vkfn | mRrj&ukyk yksgk ea.Mh Fkkuk nf{k.k&ehuk cktkj dksBh ls lksjks dVjk jksM iwjc&jsyos ykbZu if'pe&tiqj gkml O;kikj dj dk;kZy; |
| 18 | jkeuxj | jkeuxj] jkeuxj iqfy;k ds ikl] çse uxj] ek:rh LVsV pkSjkgk] ';ke uxj] fou; uxj] ubZ vkcknh] dykdqat] d`".kk uxj] gehn uxj] çdk'k uxj dk vkaf'kd Hkkx] euq fogkj] lqHkk"k uxj vkfn | mRrj&ekul uxj nf{k.k&dsnkj uxj jksM ¼Cykd&,] Cykd&lh½ iwjc&jke uxj iqfy;k if'pe&ek:fr LVsV ls vycfr;k jksM |
| 19 | cqUnw dVjk | cqUnq dVjk] fMQsUl LVsV& I] II] uxyk Hkwjh flag] lSfud fogkj] 'kEHkw iSysl] nqxkZ uxj] uxyk yVwjh flag] uxyk Hkokjh flag] uxyk Vsdpan vkfn | mRrj&vkehZ {ks= nf{k.k&509 odZ'kki xsV iwjc&m[kZjk dks tkus okyk ekxZ if'pe&Xokfyj jksM |
| 20 | Qzhxat | Ýhxat] ckal njoktk] uhydaB] uxyk egknso] iFkokjh eSuk xsV] LojkT; VkbZEl çsl okyh xyh] xyh mejS;k] Vhyk ekbZFkku] M~;wMh csxe x/kk ikMk vkfn | mRrj&jsyos ykbu x/kkikMk nf{k.k&?kfV;k vkte [kka jksM iwjc&x/kkikMk ls Ýhxat jksM if'pe&?kfV;k pkSjkgk |
| 21 | ckjg [kEHkk | ckjg [kEHkk] lsok dk uxyk ubZ cLrh] dUgS;k dqat] v;ks/;kdqat çgykn uxj] njksxk dk uxyk] ckjg [kaHkk vkaf'kd] ljk; [oktk usg: dqat vkfn | mRrj&,Q0lh0vkbZ dEikm.M nf{k.k&ljk [oktk usg: daaqt iwjc&n'kjFk dqat if'pe&ukFkZ vtqZu uxj jlwyiqj |
| 22 | lkSgYyk | lkSgYyk] 'k=q thruxj] Hkheuxj] xk;=h uxj] eqLrQk DokVZj vkaf'kd Hkkx vkfn | mRrj&jsyos dkyksuh vkxjk dSUV nf{k.k&uxj fuxe lhek rd iwjc&fMQsUl dkyksuh pkoyh if'pe&jsyos ykbZu ckm.Mªhoky |
| 23 | egknso uxj | egknso uxj] fe=iqje] taxthruxj] clUr fogkj rfd;k jktiqj] dgjbZ eksM] dgjbZ xkao vkaf'kd] jkSud ,Udyso] ek:fr flVh vkfn | mRrj&'ke'kkckn jksM nf{k.k&dgjbZ vkSj NksVk m[Zkjk iwjc&cjkSyh vghj vkdk'kok.kh dsUnz if'pe&bfUnjkiqje ok;k jktiqj |
| 24 | eksguiqjk | eksguiqjk] lqUnj ikMk] fxgkjk cLrh] Mh0,e0 dEikm.M] /kkSyiqj gkml] iqfyl ykbZu DokVZj vkfn | mRrj&ukFkZ bZnxkg dkyksuh nf{k.k&bZnxkg efLtn ¼eksguiqjk½ iwjc&jkoyh if'pe&cM+k iVsy xzkm.M |
| 25 | x<+h HknkSfj;k | x<+h HknkSfj;k] d`".kk dkyksuh] cSukjk QSDVªh ds ihNs dh vkcknh] vkuan uxj] pk.kD;iqjh] d`".kkiqjh] lqygdqy uxj] ohnk uxj] cksnyk gkLihVy vkcknh] rkj QSDVªh ds vklikl dk ,fj;k] xksdqy uxj] pUnu uxj] guqeku uxj] vydkiqjh ds ihNs tkVo cLrh vkfn | mRrj&txnh'kiqjk cksnyk jksM nf{k.k&fldUnjk cksnyk jksM ,oa ekLVj Iyku jksM iwjc&x<+h HknkSfj;k jksM if'pe&ukyk |
| 26 | Hkksxhiqjk | Hkksxhiqjk] çdk'k uxj ¼vkaf'kd½ f'kokth uxj] lh0vks0Mh0 dkWyksuh] U;w ÝsUM~l dkWyksuh] tudiqjh] U;w 'kakgxat] dksYgkbZ] fpYyh ikM+k] flU/kh Ldwy] ued dh eaMh] eydk pcwrjk vkfn | mRrj&dksBh ehuk cktkj nf{k.k&'kkgxat pkSjkgk ls Hkksxhiqjk pkSjkgk ok;k laxhrk Vkdht iwjc&:bZ dh e.Mh t;iqj gkml jksM if'pe&jke uxj iqfy;k ls lkdsr okyk jksM ¼ok;k f'koth uxj½ |
| 27 | ckx eqt¶Qj [kka | ckx eqt¶Qj [kka] vkxjk dkWyst Iys xzkmaM] [kVhd ikMk vkaf'kd] xqM dh eaMh] 'khryk xyh vkfn | mRrj&lsUV tksUl ls ?kfV;k ekxZ nf{k.k&jktk eaMh pkSjkgk ls uwjh njoktk jksM iwjc&?kfV;k vkte [kka ,e0th0 jksM if'pe&?kfV;k ls QqYyVh ekxZ ,e0th0 jksM |
| 28 | tkxs'oj uxj | tkxs'oj uxj&1 ls 19 rd] nsoh nqxkZ eafnj] ch/kk uxj] vadqj fogkj] dkS'kyiqj] uxyk gosyh vkfn | mRrj&iq"ikatfy jksM nf{k.k&VSxksj uxj iwjc&nkyckx jksM if'pe&ej?kVh jksM |
| 29 | /kka/kwiqjk | /kka/kwiqjk uxyk Mhe] uxyk I;kjsyky] u;h vkcknh /kka/kwiqjk] uxyk iSek] x<+h caxl] vkaf'kd Hkkx rktuxjh Qsl&1] dksYgkbZ vkaf'kd] vej yksd dkyksuh] rktuxjh] rksjk xzke vkfn | mRrj&;equk fogkj nf{k.k&rktuxjh dykd`fr iwjc&xk¡o dq¡vk[ksM+k if'pe&gksVy vej foykl] ckm.Mªhoky ,oa f'kYixzke o ou foHkkx Hkwfe |
| 30 | dsnkj uxj | dssnkj uxj ,] ch] lh] dkWyksuh gehn uxj rkykc ¼vkaf'kd½] ckYehfd cLrh vkuUn i je] q jkedqat dkWyksuh o i`FohukFk efUnj vkfn | mRrj&dsnkj uxj jksM nf{k.k&100 QqVk jksM ekLVj Iyku jksM iwjc&i`FohukFk eafnj ls dsnkj uxj dks tkus okyk jksMA if'pe&100 QqVk jksM ekLVj Iyku jksM |
| 31 | vthr uxj | vthr uxj] osLV vtqZu uxj] vthr uxj] j?kqohj iqjh] j thru a uxj] ts0ih0 dkWyksuh] flU/kh dkWyksuh] vkn'kZ uxj] T;ksfr uxj] 'kkUrhdaqt] lksuk uxj] ukFkZ vtq Zu uxj vkfn | mRrj&jsyos ykbZu nf{k.k&,;jQkslZ ckm.Mªhoky iwjc&tSu efUnj] ?kkl dh e.Mh fo'uw dkyksuh if'pe&,;jQkslZ xsV oh0vkbZ0ih0 jksM [ksfj;k |
| 32 | ukbZ dh ljk; | ukbZ dh ljk;] uxyk usgjk] txthou uxj] d`".kk ckx] fo|kuxj] iqjk xkso/kZu] ';ke uxj] uxyk fd'kuyky] çdk'k iqje] ikaMo fogkj vktkn uxj] v'kksd fogkj] uxyk ds'kjh] bUnzk T;ksfr uxj] fodkl uxj vkfn | mRrj&iqjk xkso/kZu cLrh nf{k.k&100 QqVk jksM dkfyUnh fogkj iwjc&cEck jksM if'pe&tyslj jksM |
| 33 | [kUnkjh | [kankjh Vh0ih0 uxj] vktkn uxj& I] o II] 'kkL=h uxj&1 ls 5 rd] iq"ik fogkj&2 vkfn | mRrj&frdksfuk jksM nf{k.k&,u0,p0&2 iwjc& jsyos ykbZu if'pe&ekLVj Iyku jksM o vkj0ch0,l0 jksM |
| 34 | yk;lZ dkyksuh | yk;lZ dkWyksuh] 'kkdqEHkjh gkWLihVy] vkse uxj] fo|kuxj] x.kifr vikVZesaV] xqyeksgj okfVdk] foey okfVdk] uxyk cw<+h x.ks'k uxj] bathfu;j dkyksuh vkfn | mRrj&uxyk cw |
| 35 | M jk ljl s | mRrj&egknso xyh nf{k.k&ehjk gqlSuh Økflax iwjc&eksrh dVjk if'pe&dVjk gkFkh 'kkg | |
| 36 | eqLrQk DokVZj | eqLrQk DokVZj] uxyk dkfN;ku] turk dkWyksuh] jsyos dkWyksuh] ¼ukFkZ ,oa lkmFk½] e;ksinh tqEeu] vVyuxj] ckck ekds V] vkfn Z | mRrj&jsyos DokVZj nf{k.k&lkSgYyk uxj fuxe lhek rd iwjc&lh0vks0Mh0 ckm.Mªhoky if'pe&jsyos ykbZu ¼fnYyh ls Xokfy;j½ |
| 37 | uxyk vthrk | vkokl fodkl lsDVj 4 vkj] lsDVj 8] uxyk vthrk vkfn | mRrj&lsUVªy tsy jksM nf{k.k&yksgke.Mh jksM iwjc&fd'kksj iqjk if'pe&vkokl fodkl dkWyksuh |
| 38 | x Sykuk | xSykuk cLrh] dSyk'k fogkj] fuHkZ; uxj] HkkX; uxj] gkbfMªy dkWyksuh es?k fogkj] flaMhdsV cSad dkWyksuh] lqyHk fogkj dkyksuh] uhjt uxj dkWyksuh] Mk0 vlksik uflZax gkse] LVsV cSad dkWyksuh ckbZikl ekdsZV] xq: dk rky vkfn | mRrj&ou foHkkx nf{k.k&gkbZos iwjc&nsouxj Hkkouk gksVy jksM if'pe&xq:)kjs dh ckmUMªh eq[; ekxZ |
| 39 | ukeusj | ukeusj] dqryqiqj] usrkth uxj] cSfIVl Ldwy dkWyksuh] çrkiiqjk] dV?kj&1] 2] ,oa 3] jsyos dkWyksuh &1] 2] ,oa 3 vkfn | mRrj&eafnj eksguiqjk nf{k.k&ekyjksM iwjc&bZnxkg cl LVS.M if'pe&,e0th0jksM |
| 40 | vkteikM+k | vkteikM+k ubZ vkcknh] ¼vkteikM+k½] 'kkg uxj] ckykth iqje] tokgj iqje ¼vkaf'kd½ vkfn | mRrj&v'kksd fogkj nf{k.k&jsyos ykbZu ,oa uxj fuxe lhek iwjc&100 QqVk ekLVj Iyku jksM if'pe&tiqj vkxjk jsyos ykbu |
| 41 | ckywxat | ckywxat] dqEgkjikM+k] vkSfy;k vksYM vkj0Vh0vks0 dEikm.M] vkn'kZ uxj dkWyksuh] fØf'p;u dkyksuh] Vhyk phyx<+] iqjkuk dqryqiqj vkfn | mRrj&f'kokth ekds V Z nf{k.k&esgj flusek iwjc&ckywxat iqjkuh pkSdh if'pe&,e0th0jksMA |
| 42 | jkgqy uxj cksmyk | jkgqy uxj] dapu fogkj] 'kkjnk fogkj] f'kykdaqt] cksnyk ubZ vkcknh] ukjk;u uxj] vCckl uxj] f=os.kh dqat] cksnyk ljk; vkfn | mRrj&gsek isVªksy iEi ls if'pe iqjh jksM nf{k.k&cksnyk&fcpiqjh ukys rd iwjc&cksnyk fldUnjk jksM if'pe&uxj fuxe lhek rd |
| 43 | Hkxorh ckx | Hkxorh ckx] Vhyk bLyke uxj] lSfud fogkj] jkgqy uxj Qsl 2] jk/kk uxj] x.ks'k uxj] 'kksHkk uxj] ds0ds0 uxj] xksdqy uxj] latho uxj] fo|kiqje~] jkeckx cLrh] VsyhQksu ,Dlps t vkfn a | mRrj&bLyke uxj nf{k.k&Qkm.Mªh uxj iwjc&gkFkjl jksM iqfyl pkSdh if'pe&;equk unh |
| 44 | ?kVoklu | ?kVoklu] U;w vkxjk] bUnziqjh] clar fogkj] djcyk] n;kyckx jksM vkfn | mRrj&eqxy jksM nf{k.k&nkyckx iwjc&clar fogkj if'pe&,u0,p0&2 |
| 45 | dVjk QqySy | dVjk Qqysy] dVjk mej [kka] dVjk tksxhnkl] dVjk js'ke] Fkkuk pkSd] enjlk] rqylh pcwrjk] Vhyk eVBk ey] xyh lsokjke] :bZ dh e.Mh] nfygkbZ] xqMgkbZ] uqfugkbZ lCth e.Mh] xyh vln ubZ vkcknh] xyh osn pUn vkfn | mRrj&rkt egy nf{k.k& nfygkbZ iwjc&uxyk rsyhikM+k if'pe&rkaxk LVS.M |
| 46 | v'kksd uxj | v'kksd uxj] ckMk pju flag] fla/kh dkWyksuh] U;w v'kksd uxj] ikjlh dfczLrku] Vhyk xksdqyiqjk] gfjtu cLrh] ¼ckYehfd cLrh½] ipdqbZ;kW] gfjgj uxj] txthou uxj] ubZ vkcknh] vkfn | mRrj&vghjikMk nf{k.k&ukycan ls] iapdqabZ;k] jksM iwjc&,e0th0 jksM if'pe&jsyos ykbZu |
| 47 | vkokl fodkl iwohZ | vkokl fodkl lSDVj&5] 6] 7] 9] 10] 11] 12 vkfn | mRrj&dkjfxy isVªksy iEi ls djdqat gksrs gq, ikuh dh Vadh rd nf{k.k&gsek isVªksy iEi lsDVj&4 iqfyl pkSdh rd iwjc&lsUVªy tsy jksM if'pe&cksnyk fldUnjk jksM |
| 48 | ?kfV;k vkte [kka | ?kfV;k vkte [kka vkcknh] ihj dY;k.kh] eksrhyky usg: jksM vkcknh] lsaV ihVlZ dkyksuh] vEcsMdj ;wfuolZVh dEikm.M] ikyhoky ikdZ dSEil] eaMh lbZn [kkW] ?kfV;k okYehfd cLrh] iknjh Vksyk vkfn | mRrj&eaMh lbZn [kka nf{k.k&lsUV ikWy Ldwy iwjc&uckc dk ckM+k if'pe&ihj dY;k.kh |
| 49 | ujhiqjk | ujhiqjk] jk/ks okyh xyh] f'kouxj] jkgqy uxj ubZ vkcknh] 'ke'kku jksM] cq)k dk uxyk] Jh uxj] foluiqj] v[k.M uxj vkfn | mRrj&[okliqjk] Vkoj okyh xyh nf{k.k&uxj fuxe lhek rd ¼uxyk I;kjs½ iwjc&txusj jksM if'pe&jsyos ykbZu lkSgYyk QkVd |
| 50 | lhrkuxj | lhrk uxj] jke uxj] tVkuh xyh] jkBkSj xyh] vuUrk dh cxhph] lhrk uxj] uqfugkbZ uxj] jkeckx cLrh vkfn | mRrj&fQjkstkcn jksM nf{k.k&iqjkuk fQjkstkckn jksM iwjc&ukyk ihjk[kkj ,oa ikoj gkml dk;kZy; rd if'pe&;equk unh |
| 51 | nsouxj | nsouxj] fl)kFkZ ,Udyso] dkafynh iqje] iq"idqat Qsl&1] 2] em vkcknh] lw;Zyksd dkyksuh] js0ih0 uxj] c`t fogkj] r{kf'kyk] ulhjkckn] ek;kiqjh] d`".kk iqje] d`".kk daqt] jkgqy uxj] dksfM;k [kkj] xtk/kj /kke] tyfogkj dkWyksuh] vkUkUn th HkSjksa vkfn | mRrj&uxj fuxe dh lhek rd nf{k.k&gkbZos iwjc&dsUnzh fgUnh laLFkku okyk jksM if'pe&nso uxj Hkkouk gksVy jksM |
| 52 | e.Vksyk | e.Vksyk] lnj HkV~Vh pkSjkgk] ehjk gqlSuh] daxky ikM+k] ukyk ghax dh eaMh] ghax dh e.Mh iqfy;k] Vhyk xtflag] Vhyk eqUukyky] ukyk eksrhdVjk] Vhyk tksf'k;ku vkfn | mRrj&fla/kh cktkj nf{k.k&Vhyk vtesjh [kka iwjc&'kw ekdsZV if'pe&eksrh dVjk jksM |
| 53 | Vªakl tequk | nqxkZiqjh jktho ekds V] Z Vªkal tequk&1¼,½] uxyk pUnk] Vªkal tequk dkyksuh Cykd ,0ch0lh0 Hkou la0 lh0 1 ls Hkou la0 lh&659 rd] Mh Cykd] bZ Cykd] ,l0 Cykd] Hkou la[;k ,Q&1 ls Hkou la[;k ,Q&324 rd] Vªkal tequk dkyksuh Qsl&2 vkfn | mRrj&gkFkjl jksM nf{k.k&fQjkstkckn jksM iwjc&Jhuxj dkWyksuh if'pe&xq:dqy f'k{kklnu |
| 54 | t;iqj gkml | t;iqj gkml] çHkq uxj] ds'ko dqat] ek/ko dqat] çrki uxj] iq"iktafy Vkoj rd LVsV cSad dkWyksuh] glu iqjk] xtkuu uxj] guqeku uxj] O;kikj dj dk;kZy;] okMZ 24 ¼vkaf'kd½ vkfn | mRrj&ukyk ukScLrk@[krSuk nf{k.k&gluiqjk jksM ok;k _f"k ekxZ rd iwjc&tiqj gkml ekdsZV if'pe&x<+h HknkSfj;k |
| 55 | 'kkgnjk | 'kkgnjk] Nyslj] c?ksyksa dk uxyk] bUnzk T;ksfr uxj] jktuxj] n;kyuxj] uxyk fcgkjh] tloar uxj vkfn | mRrj&fQjkstkckn jksM nf{k.k&jsyos ykbZu] uxyk fogkjh iwjc&'kkgnjk pqaxh if'pe&ihyk[kkj ukyk |
| 56 | yksfg;k uxj | yksfg;k uxj] dSyk'k uxj] d`".kk uxj] jtokM+k] Nrjh tlcUr] ubZ vkcknh] pkSdk crZu cxhph] cYds'oj daqt] 'kfDr lq'khy eafnj jk/kk uxj] bfUnjk dkyksuh] 'ke'kku ?kkV] xÅ'kkyk] vkbZ0Vh0vkbZ U;w ljLorh uxj] vkfnA | mRrj&uxj fuxe lhek ¼,l0Vh0ih0½ nf{k.k&ckbZikl iwjc&;equk unh if'pe&eafnj cYds'oj jksM |
| 57 | m[kjkZ | cMk m[kZjk] chp dk m[kZjk] NksVk m[kZjk] ckYehfd cLrh] jktiqj cfx;k o egkohj uxj] çse uxj ¼HkV~Vk½] ubZ vkcknh jktiqj] xq: xksfoUn uxj] lat; uxj ¼dsnkj uxj½ xqEeV lSfud uxj] nqxkZ uxj] cnzhukFk dkyksuh] y{ehiqje~] ehjk fogkj cfx;k] gjhuxj] dsnkj uxj] Tokyk uxj] dgjbZ vkaf'kd vkfn | mRrj&'ke'kkckn jksM nf{k.k&lhek uxj fuxe iwjc&e/kwlwnu isVªksy iEi] jktiqj xkao m[kjkZ iqfy;k if'pe&'kghn eksgu flag çfrek fMQsUl ,sfj;k |
| 58 | ujk;p if'pe | uxyk tequh] ';ke fogkj] xqykc uxj] uxyk fd'kuyky] pUnu uxj] Qsl&1] lS¸;n ikM+k vkfn | mRrj&ukbZ dh ljk; lkS QqVk jksM nf{k.k&fQjkstkckn jksM iwjc&e.Mh lfefr if'pe&gkFkjl |
| 59 | uxyk esokrh | uxyk esokrh] clbZ [kqnZ] ds0,y0 'kk=h b.Vj dkWyst ds ikl dk Hkkx] clbZ [kqnZ ubZ vkcknh] clbZ dyk] ch0,e0b0dk0 ds fudV dk Hkkx] lat; uxj] uRFkk uxj] ukgjxat] vkj0ds0iqje~ Qsl&I, II, rktuxjh Qsl&I dk vkaf'kd Hkkx] ukSiqjk] uxyk vjgj] rktuxjh Qsl&1 dk CykWd 07 vkf'kad] dyky [ksfj;k vkfn | mRrj&f'kYixzke] ckm.Mªhoky nf{k.k&Qrsggkckn jksM iwjc&fek¡iqj xzke iapk;r if'pe&lkxk bEiksfj;e ls clbZ dyk gksrs gq;s rsyhikM+k |
| 60 | ujk;p iwoZ | lCth e.Mh ujk;p] gksyh ekSgYyk] ';ke fogkj] l nkekiqjh] q uxyk NÅvk] ';ke uxj] 'kEHkw uxj vkfn | mRrj&ukbZ dh ljk; nf{k.k&Vªkal ;equk iwjc&eksguyky uxyk if'pe&gkFkjl jksM |
| 61 | [okliqjk | [okliqjk] ljk; [oktk] deky [kka] fdnobZ uxj] jlwyiqj] lkmFk jsyos dkWyksuh] [kkjh dqavk gkWLihVy jksM] ukFkZ jsyos dkWyksuh] vkfn | mRrj&vkxjk dSUV jsyos ykbZu nf{k.k&jk/ksxyh f'kouxj iwjc&txusj jksM if'pe&jsyos ykbZu |
| 62 | ljykckx | ljykckx] papy Msyh uhMl] vfer ,M0 eSl dk ckMk] feFkys'k dqekj] fjD'kk xSfjt] ljykckx ,DVs s'ku] lar fogkj] dchjdaqt] oS".kks/kke] jkgqy fogkj] vuqie ckx] ,yksjk ,Udyso] eS=h ckx] clsjk] uxyk c?ksy] QzsUMl fogkj] t;jke ckx] 'khryk /kke vkfn | mRrj&uxj fuxe dh lhek rd nf{k.k&ch0ch0 flag dkWyst eq[; ekxZ iwjc&nkyckx dh ckm.Mªh if'pe&dsUnzh fganh laLFku o uxj fuxe dh lhek rd |
| 63 | rsyhikM+k | rsyhikM+k] eqgYyk nhoku th] fcYykspiqjk] pkbunkjk dqavk] ikdVksyk] vkaf'kd Hkkx gjtwiqjk] vkcknh pwgj'kkg ckck ds fudV dh vkcknh vkfn | mRrj&rkt[ksek nf{k.k&gksVy eqxy iwjc&Qrsgkckn jksM ls clbZ dyk o rsykikM+k if'pe&ukyk rsykikMk |
| 64 | pkoyh | fMQsUl dkWyksuh] pkoyh] dhfrZ uxj] Hkxoar fogkj] jksfgr uxj] uxyk Hkkstk ds {ks=] dq'kdaqt uxj] uxyk Hkkstk] xksyk dqavk vkfn | mRrj&lh0vks0Mh0 ckm.Mªhoky nf{k.k&lkSgYyk iwjc&e/kquxj if'pe&lsoyk jksM |
| 65 | csyuxat | d`".kk dkWyksuh] thouh eaMh ekdsZV] HkSjksa uky vkcknh] ckjg HkkbZ xyh] lwjtHkku QkVd] ?kkl dh eaMh] jkuh okyk ?ksjk] ckjg iqjk vkfn | mRrj&ukyk d`".kk dkWyksuh ,oa ?kkl dh eaMh jksM nf{k.k&ckjg HkkbZ xyh rd iwjc&tequk unh] okVjoDlZ jksM if'pe&¼csyuxat½ xqnM+h jksM |
| 66 | ;equkikj çdk'k uxj | ubZ vkcknh] vrqy QSDVh ¼vkaf'kd½] ubZ vkcknh çdk'k uxj] çdk'k uxj] iqjkuh vkcknh çdk'k uxj vkfn | mRrj&Vªkal ;equk Qsl&2 nf{k.k&;equk unh iwjc&ukyk >juk ihyk[kkj if'pe&uqfugkbZ b.MfLVª;y ,fj;k rd |
| 67 | uoyxat | uoyxat] vrqy QSDVh ¼vkaf'kd½] gjpUnh dk ckM+k] tequk fczt jksM] guqeku ckx] usikyh okyh xyh] uxyk ckypUn] ikfydk uxj] [kfy;ku e.Mh] lhrk uxj pkSd vkfn | mRrj&iqjkuk fQjkstkckn jksM nf{k.k&jsyos ykbZu iwjc&ukyk ihjk[kkj if'pe&;equk unh |
| 68 | uwjh njoktk | uwjh njoktk] dVjk enkjh [kkW] lkcu dVjk] l bZ q dVjk] ysMh ykbZu gkWLihVy] 'kghn Hkxr flag }kjk ckWl /keZ'kkyk] ,l0,u0 esMhdy dkWyst] dEewVksyk] iVsy uxj] 'khryk xyh frjkgk vkfn | mRrj&'kghn Hkxr flag jksM ¼uwjh njoktk½ nf{k.k&Vhyk tksf'k;ku iwjc&QqYyVªh ls tkSgjh cktkj pkSjkgs rd if'pe&,e0th0 jksM |
| 69 | vkokl fodkl nf{k.k | vkokl fodkl lsDVj&1] 2] 3 o lsDVj&4 ¼vkaf'kd½ vkSj cksnyk vkcknh vkfna | mRrj&gsek isVªksy iEi ls lsDVj 4 iqfyl pkSdh rd nf{k.k&cksnyk yksgke.Mh jksM iwjc&lsDVj 4 iqfyl pkSdh ls yksgkeaMh cksnyk jksM rd if'pe&cksnyk fldUnjk jksM ij cksnyk pkSjkgs ls xzhu dkWEiySDl rd |
| 70 | rky fQjkst [kka | rky fQjkst [kkW] ujksRre daqt] dek.Mj dkyksuh] iVijh] lSfud iqje] gfLrukiqjh] rky fQjkst [kka] jEiw dh >ksiM+h] ve`riqjh] e/kquxj] d`".kk okyh xyh] 'kfDr uxj] dqa, okyh xyh] ikuh dh Vadh ds ikl e/kquxj ds ikl] U;w e/kwuxj] vkaf'kd Hkkx 509 xsV ds lkeus dk vkfn | mRrj&lh0vks0Mh0 nf{k.k&Xokfyj jksM iwjc&vkehZ odZ'kki csl if'pe&vkehZ {ks= |
| 71 | ngrksjk | ngrksjk vkcknh {ks= ¼ubZ@iqjkuh½ vkfn | mRrj&if'pe iqjh jksM nf{k.k&uxj fuxe lhek iwjc&cU'kh fogkj ckgjh jksM if'pe&'kkL=hiqje~ |
| 72 | uxyk inh | uxyk inh] dkosjh iqje] dUgS;k dkyksuh] jks'ku uxj] jk/ksuxj] ohjuxj] vkj0oh0iqje] vadqj fogkj&1 ls 13 rd] lkSjHk fudaqt] vke dk uxyk ¼fudV y{eh eSfjt gkse½ fujkyk uxj vkfn | mRrj&VSxksj uxj nf{k.k&jk"Vªh; jktekxZ&2 iwjc&nkyckx jksM if'pe&ej?kVh jksM |
| 73 | vyofr;k | uxuyk [kq'kgkyh] vyofr;k] vo/kiqjh vf/kdka'k] vyofr;k jksM]+ egkjkuh ckx] f'ko uxj] iq"ikatfy Qsl&2] 3] ubZ vkcnh ek:rh LVsV] 1] 2] 3] uxyk xwyj] fou; uxj] oS'kkyh uxj] ljLorh uxj Qsl&1] 2] uxyk vycfr;k] uhyfxjh vkfn | mRrj&fcpiqjh ukyk nf{k.k&uxj fuxe lhek nksgjSBk iwjc&uxj fuxe lhek if'pe&'kadjx<+ dh iqfy;k ls vo/kiqjh okyk jksM |
| 74 | fldUnjk | fldUnjk vkcknh] tSu xyh] jk/kkuxj] ppZjksM] lSDVj&16 ,] ch] lh] Mh] i "ik q fudsru ,Udyso] dkek;uh] uhjo fudaqt] gjnhi ,Udyso] vkxjk ,Udyso] lR;e vikVZesUV] fldUnjk ,Udyso] x.kifr vikVZesUV] xsVosy gkWLihVy dk {ks=] ctjax uxj] y{ehuxj ;w0ih0 ,l0vkbZ0Mh0lh0 ¼vkS|ksfxd {ks=½ vkfn | iwjc&eFkqjk jksM vkj0vks0ch0 ,oa ugj if'pe&uxj fuxe dh lhek rd mRrj&us'kuy gkbos nf{k.k&;w0ih0 ,l0vkbZMh0lh0 dh lhek ugj gksrs gq, Hkkouk jksM rd |
| 75 | vkokl fodkl if'pe | vkokl fodkl lsDVj&13] 14] 15 vkfn | mRrj&ugj rd nf{k.k&dkjfxy isVªksy iEi ls ikuh dh Vadh rd iwjc&Hkkouk DykdZ eq[; jksM if'pe&cksnyk fldUnjk jksM |
| 76 | i jkus eqgYys ,0 ,oa ch0 | mRrj&,e0th0 jksM djcyk jksM nf{k.k&'kadj dkyksuh iwjc&lnj HkV~Vh pkSjkgs ls dysDVªh pkSjkgk ,eth jksM rd if'pe&ipdqbak ls rglhy tkus okyk jksM | |
| 77 | 'kghnuxj | 'kghn uxj 1 o 2] eku fogkj] cSad dkyksuh] bUnzkiqje] jkgqy fogkj] jksfgr uxj] vkuUn uxj] gjhuxj] n;kuxj] jsfM;ks dkyksuh] 'kghn uxj a ,e0,evkbZ0th0 ,y0vkbZ0th0 bZ&3] bZ&4] vtark dkyksuh] ckx jktiqj] jktuxj] ij'kqjke uxj] xqyeksgj ,Udyso] jktho uxj vkaf'kd] jkts'oj eafnj] iq"i uxj] jf'e fogkj] pejkSyh xk¡o vkf'kd] vkfn | mRrj&foHko uxj nf{k.k&'ke'kkckn jksM 100 QqVk jksM iwjc&125 QqVk jksM if'pe&gksVy vej o jktiqj pqaxh ,oa VDdj jksM |
| 78 | eksrhxat | eksrhxat] njslh uEcj 2] Vhys okyh xyh] fQfyIlxat] lksMk okyh xyh] eksfr;k okyh xyh] lwcssnkj xyh] dpgjh ?kkV] ckal njoktk] iatkenjlk] ikrhjke xyh] dk;Lr xyh] Å¡V okyh xyh] iRryxyh] xqnM+h ealwj [kk¡] dVjk dkfN;ku] xksdqy xyh] NeNe xyh vkfn | mRrj&'khjk okyk jksM nf{k.k&njslh uEcj 2 iwjc&;equk fdukjk jksM if'pe&dkyk egy jksM |
| 79 | tViqjk | tViqjk] lS;nikM+k] dkjoku] QrsgpUn bUVj dkWyst] ekyoh; dqat] efn;k dVjk Øksflax] eksrhdqat dk vkaf'kd Hkkx] U;w jktke.Mh dkWyksuh] jktke.Mh jsyos LVs'ku] vkyexat] rksrk dk rky] xksfoUn /kke vkfn | mRrj&jsyos ykbZu nf{k.k&ukScLrk vkyexat iwjc&jsyos ykbZu if'pe&fcYykspiqjk |
| 80 | deyk uxj CykWd&,] ch] lh] Mh | deyk uxj] ,0ch0lh0Mh0] 'kEHkw uxj] jf'e uxj] jk/kk fogkj] vydk dqat] d`".kk dq t] vkfn a | mRrj&Mh0 Cykd eq[; ekxZ nf{k.k&ckb ikl iwjc&Mh Cykd deyk uxj if'pe&ekdsZV ls jk/kk dqat] eqxy jksM |
| 81 | Hkheuxj | vkuUn uxj] Hkheuxj vkaf'kd] vkyexat vkaf'kd uxyk c j] s fcYykspiqjk vkaf'kd] f'kouxj] eqjyh uxj] dSyk'kiqjh] gyokbZ dh cxhph vkfn | iwjc&QrsgpUn bUVj dkWyst if'pe&Uw lsUVªy tsy mRrj&jsyos ykbZu nf{k.k&vkuUn uxj ukScLrk |
| 82 | Vs<+h cfx;k | x<+h thou jke] c?ksyksa dk uxyk] bLykeuxj] bUnzkT;ksfr uxjk ekrk okyh xyh] uanyky iqj vkfn | mRrj&uUnyky iqj xkao nf{k.k&iqjkuk u;k bLyke uxj iwjc&gkFkjl jksM if'pe&;equk unh |
| 83 | jktke.Mh | jktkeaMh] lsaV tksUl gkWLVy] jsyos DokVZj] fdnobZ ikdZ] jktke.Mh cktkj] NisVh] x | mRrj&fnYyh xsV ls gjhioZr nf{k.k&l[kkj ukyk iwjc&,e0th0 jksM if'pe&jsyos ykbZu |
| 84 | dkosjh dqat | dkosjh dqat] uVjkt iqje] vuqjkx uxj ubZ cLrh] xhrk uxj] c`tfogkj vkaf'kd] xaxs xkSjh ckx] yodq'k Ldwy] vkbZl QSDVªh] 'kkyhekj] ckykth uxj vkfn | mRrj&lqHkk"k uxj nf{k.k&deyk uxj , CykWd iwjc&cYds'oj jksM if'pe&'kkyhej ,Udyso ¼oS".kksa eafnj vxzoky LohV gkml½ |
| 85 | [kkrh ikM+k | [kkrhikMk] i qfu;k ikM+k ckx jkelgk;] dV?kj] Vhyk tksf'k;ku] uRFkh dk [ksr] u;k ckl] ckx vUrk] cynso x t] a xwtj rksi[kkuk] yksgke.Mh cktkj] rjdkjh xyh] iqy fNaxkeksnh vkfn | mRrj&lsUV tksUl jktkeaMh jksM nf{k.k&ukyk v'kksd uxj iwjc&jsyos ykbu if'pe&jRueqfu ekxZ |
| 86 | fot;uxj | ukFkZ fot; uxj dkyksuh] i jkuh q fot; uxj dkyksuh] xaxs'oj dSEil] lqYrkuxat] [k.Msyoky dkyksuh vkfn | mRrj&gkbZos ,ao uxyk /kuh jksM nf{k.k&eksrh yky usg: jksM iwjc&fjax jksM if'pe&xk¡/kh uxj jksM ikyhoky ikdZ rd |
| 87 | HkwM dk ckx ¼deyk uxj ,DVsU'ku½ | HkwM dk ckx] fczt fogkj] jk/kk fogkj] lqHkk"k uxj] 'kfUrdaqt] deZ;ksxh] çrhd ,Udyso] JhukFk iqje] xksiky daqt] f'koe fogkj vkfn | mRrj&ou foHkkx lhek nf{k.k&deyk uxj ,DVsU'ku iwjc&tequk ,oa cYds'oj eafnj jksM if'pe&nkyckx ¼eqxy jksM½ |
| 88 | ds0ds0 uxj | ckx lwjt Hkku] lhesUV ikbZi QSDVªh dkyksuh] gksyh ifCyd Ldwy] x.kifr vikVZesUV] ds0ds0 uxj] vej yrk daqt] ckbZ dk cktkj] vej okfVdk] vej fogkj] x.kifr fogkj dkyksuh] fldUnjk vkcknh] fldUnjk Fkkuk] iqfyl DokVZj] dSykl jksM vkcknh] ckbZiqj jksM ubZ vkcknh] vkQhlj dkyksuh] ty laLFkku] xk;=h fogkj] f'kok dqUt] ckcjiqj vkfn | mRrj&uxj fuxe lhek nf{k.k&ckbZikl ,u,p&2 iwjc&xq:}kjs dh ckm,Mªh gksrs gq, eq[; ekxZ rd if'pe&lhek uxj fuxe |
| 89 | gjtwiqjk | gjtwiqjk] ,eihiqjk dk vkaf'kd Hkkx] eqjyh uxj] ucknk] 'ks[k cqykdh] nfygkbZ] cxhph ikrhjke | mRrj&nfygkbZ ekxZ nf{k.k&gksVy eqxy iwjc&,e0ih0iqjk if'pe&ikdVksyk |
| 90 | jkeeksgu uxj | jkeeksgu uxj] x.ks'k uxj] gjhl uxj] nhi uxj] nq";Ur uxj] T;ksfr uxj] HkkX; Jh uxj] ngrksjk eksM+] /kzqo uxj] lqyHk iqje] QszUMl iqje] vkokl fodkl lsDVj& 13] 14] 15] 'kkL=h iqje vkfn | mRrj&baMLVªh;y ,fj;k lkbM lh jsyos ykbZu nf{k.k&gsek isVªksy iEi ls if'pe iqjh jksM iwjc&cksnyk fldUnjk jksM if'pe&'kkL=hiqje ls uxj fuxe lhek rd |
| 91 | cYds'oj | f'koiqjh ysoj dkyksuh] U;w vkn'kZ uxj] Bhijh] f'kouxj] ljLorh uxj] yky efLtn vkfn | mRrj&Hkxoku uxj nf{k.k&gkbZos ls th&Cykd rd iwjc&cYds'oj jksM if'pe&deyk uxj jksM |
| 92 | jkorikMk | jkor ikM+k] eudkes'oj efUnj] yqgkj xyh] vktkn xyh]fpRrh [kkuk] ued dh eaMh] ljk; pqUuh yky] ljk; frdksfu;k] vkxjk QksVZ] lsB xyh] tkSgjh cktkj] lqHkk"k cktkj] xksiky dVjk] dEcy dVjk] jks'ku eksgYyk] vfer ekdsZV] dalxsV cktkj] eq[kthZ ekdsZV vkfn | mRrj&/kudksV nf{k.k&lqHkk"k cktkj iwjc&vkxjk QksVZ if'pe&fctyh?kj pkSjkgs ls rkaxk LVSUM ,oa ghax dh eaMh jksM egkohj ukyk rd |
| 93 | othjiqjk | othjiqjk] usg: uxj] xka/kh uxj] uxyk csuh çlkn] uxyk xksihpUn] tt dEikm.M] othjiqjk uxj fuxe dEikm.M] fxagjk cLrh] lat; Iysl] 'kkg Vkdht] iq"dj fuokl vkfnA | mRrj&jk"Vªh; jktekxZ&2 nf{k.k&ikyhoky ikdZ iwjc&xk¡/kh uxj jksM if'pe&,e0th0 jksM |
| 94 | deykuxj CykWd&bZ] ,Q] th | deykuxj CykWd&bZ] ,Q] th ,oa deyk uxj ekdsZV vkfnA | mRrj&dkosjh da t uVjkt iqje q ,oa vkn'kZ uxj nf{k.k&ckbZikl ,u,p&2 iwjc&cYds'oj if'pe&deyk uxj ,0ch0lh0Mh0 Cykd |
| 95 | ckx Qjtkuk | ckx Qjtkuk] ÝSUMl] vkf'k;kuk] vkj0ch0,l0 dEikm.M] lsUV iky Ldwy] cSad dkyksuh] ,0Mh0,0 gkml] Mk0 uoy fd'kksj] vkj0ch0,l0 baVj dkyst] i "ikatfy q Vkoj] dqoaj dkyksuh vkfnA | mRrj&us'kuy gkbos&2 nf{k.k&eFkqjk jksM iwjc&,e0th0 jksM if'pe&ekLVj Iyku jksM |
| 96 | /kudksV ¼QCckjk½ | /kudksV] dVjk xkMhoku] d'ehjh cktkj] fpM+hekj Vksyk] u;h cLrh] iUuh xyh] NeNe xyh] fryd cktkj] QqyV~Vh cktkj] /kqfy;k xat] ik;pkSdh] ekbZFkku] dwpk lk/kwjke] vkfn | mRrj&clar flusek nf{k.k&fryd cktkj iwjc&dVjk xkM+hoku if'pe&QyV~vh cktkj ls ik; pkSdh rd |
| 97 | xkScj pkSdh | xkScj pkSdh] xkScj pkSdh ubZ vkcknh] dPph ljk;] iDdh ljk; ubZ vkcknh] y{khiqjk fcUnquxj T;ksfruxj] djheuxj] jks'ku uxj] fnus'k uxj] nkrkjke jksM ds fudV dh vkcknh] vCckl uxj] ckx f[kUuh egy] uhfrckx] ts0ih0 jsthMsUlh] pejkSyh xk¡o vkaf'kd] dyky [ksfj;k vkaf'kd vkfn | mRrj&Qrsgkckn jksM fudV eqxy gksVy nf{k.k&jsthMsUlh 'kadj xzhu ls uhfrckx o T;ksfruxj iwjc&125] QqVk jksM if'pe&'kghn uxj&jktho uxj |
| 98 | foHko uxj | iqjkuh eaMh] eydks xyh] vki dk etkj] va'k Hkkx rqylh pcwrjk] x | mRrj&'kkgtgk xkMZu nf{k.k&flag esfMdy LVksj] dPph ljk; tXxh uflZax gkse o foHko uxj pkSdh ekxZ iwjc&if'pe xsV rktegy 'ke'kku ?kkV if'pe&[kSjkrh Vksyk |
| 99 | ihiy e.Mh | ihiy e.Mh] ukyk ihiy eaMh] fujkyk ckx] flaxh xyh] dVjk gkth glu] xqykc [kkuk] dkyk egy] dkthxyh] HkkaM xyh] rfd;k ekSyk 'kkg] dVjk gTtke] gdhe xyh vkfn | mRrj&dpgjh ?kkV nf{k.k&jkor ikM+k iwjc&NRrk cktkj jksM if'pe&ued dh eaMh |
| 100 | ukbZ dh e.Mh | ukbZ dh ea.Mh] usgjk xyh] rksi[kkuk] xkfyc iqjk] dY;k.k] dVjk uhy] NksVh vFkkbZ] cMh vFkkbZ] lqHkk"k ikdZ ljLorh fo|keafnj] bafM;u Dyc] nyckj lkgth] xqtjkrh ikM+k gYdk enu vkfn | mRrj&Msjk ljl nf{k.k&,e0th0 jksM iwjc&gYdk enu if'pe&iapdqbZk pkSjkgk |
vkKk ls] ve`r vfHktkr] izeq[k lfpoA mRrj izns'k vlk/kkj.k xtV] 13 flrEcj] 2022 17 IN pursuance of the provisions of clause (3) of Article 348 of the Constitution, the Governor is pleased to order the publication of the following English translation of notification no. 2391/IX-1–2022- 47Pari.-2022, dated September 13, 2022 :
No. 2391/IX-1–2022-47Pari.-2022
Dated Lucknow, September 13, 2022
IN exercise of the powers under sub-section (1) of section 32 of the Uttar Pradesh Municipal Corporation Act, 1959 (U.P. Act no. 2 of 1959), the Governor, after considering objections received in pursuance of the order published in the Gazette vide notification no. 1735/IX-1–2022-47Pari.-22, dated July 6, 2022 under sub-section (2) of the said section, is pleased to divide the Municipal area of Nagar Nigam in district Agra into 100 wards as mentioned in Column-2 of the Schedule below. The extent of every ward shall be such as mentioned against it in Column-3 of the said Schedule.
SCHEDULE
Delimitation of Municipal Corporation Agra, District-Agra
| Ward No. | Name of Ward | Extension of Wards | Limits of Wards |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1 | Kaji Pada | Kaji Pada, Chakki Pat Auliya Road, Police Club Colony, Chhipitola Jain Gali, Chilgarh, Ravli, Purani Sabji Mandi, Purana Kutlupur, Teela Baluganj, Chilgarh, Shivaji Market, Mahavir Market etc. | North-Dholi Khar South-Baikunthi Devi College East-Bijli Ghar Chauraha West-State Bank Chhipitola |
| 2 | Gummat Takht Pahalwan | Gopalpura, Nandpura, Mayapuri, Gummat Takht Pahlvan, Panchsheel School ke piche Pokhar Wala Bagh, Gali No. 3 Nai Abadi, Purani Abadi Devri Road, Devri Road Nandpura, Kashinagar etc. | North-Defence Estate South-Nagla Jassa East-Devri Road West-Gwalior Road |
| 3 | Jagdishpura West | Jagdishpura, Bhimnagr (Part), Saiyadpada (Part) etc. | North-JNagla Ajeeta, New Central Jail South-Nala Ki Boundary East-Jagdishpura West-Nagla Ajeeta |
| 4 | Sevla Jaat | Sevla Jaat, Dairy Farm, Patli Gali Sevla Pokhar Ke Kinare Ka Bagh, Agarwal Colony, Tota Nagar, Tyaginagar, Radha Kunj, Nagla Vajera, Nagla Jassa, (Part) Sudhamapuram, (Part) Sarwan Nagar etc. | North-Matre Lal Ki Dharmsala South-Nagala Parsoti East-Devri Road West-Gwalior Road |
| 5 | Himachal Colony | Himachal Colony, Shantinagar, Krishna Colony Phase-I and II, Vednagar, Ramvihar Phase I, II, III, Amit Nagar, Dayanand Nagar Colony, Shivpuri, Kasturi Vihar, Soniya Palace Phse-II Laxmi Palace Phase-I, II, III Shankar Vihar, Roop Vihar, Balmiki Basti, Bhagwati Vihar, Kotali Baghichi, Devri Road etc. | North-Army Area South-Kaulakkha East-Ukhara West-Devri Road |
| 6 | Ghas Ki Mandi | Ghas Ki Mandi, Indra Colony, Dayal Nagar Sangeeta Road, Vishnu Colony, Sabji Mandi Shahganj, Shiddh Shahni Nagar, Prakash Nagar (Part) etc. | North-Fatehpur Sikri Road South-Railway Line East-Rui Ki Mandi West-Jain Mandir Dadawadi |
| 7 | Jagdishpura East | Jagdishpura Purvi, Laxmi Nagar, Bhim Nagar, Vikram Nagar, Nagla Gokul Chandr, Kabir Kunj, Roadways Colny, Part of Kishopura, Billochpura etc. | North-Roadways Colony South-Nala East-Alamganj West-Nagla Ajeeta |
| 8 | Khataena | Khataena, Naubasta, Peer Bahaduri Road, Kushwah Gali, Telipada (Part) Shivnagar (Part) etc. | East-Loha Mandi Jaipur House Road West-Jagdishpura Bhim Nagar Jatpura North-Jaipur House Pratap Nagar, Hanuman Nagar South-Keshav Kunj |
| 9 | Idgah | Idgah, Nagla Chhaua, Nagla Fakir Chand, Barahkhamba (Part), Old Idgah Colony, Kisangadh, Model Town etc. | North-Railway Colony South-Idgah Road East-Old Idgah Colony West-Nagla Chhaua |
| 10 | Charsu Darwaja | Charsu Darwaja, Nala Budhan Saiyad, Thana Hariparwat, St. Johns College Compound, Khatik Pada (Part) Harijan Basti etc. | North-Hariparwat Thana to Ghatia Road. South-St. Johns School to Ghatiya Azam Khan Road East-Ghatiya Chauraha. West-M.G. Road |
| 11 | Nagla Mohan | Nagla Mohan, Shanti Nagar, Tahsil Compound, Radha Ballabh Inter College, Charbagh, Police Line Hospital, Gic Inter College and Soro Katra etc. | North-Fatehpur Sikari Marg South-Railway Line Chauraha East-Panchkuinya Tahsil Road West-Rui Ki Mandi to railway Fatak Road |
| 12 | Nagla Harmukh | Nagla Harmukh, Nagla Chhidda, Langde Ki Chowki, Maharana Pratap Nagar, Nagla Dhani, Shastri Nagar, Bapu Nagar Hig Flat etc. | North-Bypass Road South-Vijay Nagar Colony East-Water Works Road West-Nagla Dhani |
| 13 | Kachhpura | Kachhpura, Moti Mahal Abadi, Islam Nagar Gautam Nagar, Ghari Chandni, Prakash Nagar, Nagla Devjeet etc. | North-Nawalganj Yamuna Bridge Railway Line South-Mehtab Bagh Yamuna Nadi East-Prakash Nagar West-Yamuna Nadi |
| 14 | Sarai Maluk Chand | Sarai Maluk Chand, Saray, Sarswati Vihar, Prakash Vihar, Marghat, Ashok Estate Ki Purani Abadi, Narayan Enclave Purani Abadi, Nagla Parsoti, (Part of) Sarwan Nagar, Sudamapuram, Gwalior Road Sevla Jaat to Mandir Wali Gali etc. | North-Sevla Jaat Ke Pokhar South-Nagla Padma East-Devri Road West-Gramid Kshettra |
| 15 | Dholikhar | Dholikhar, Munda Pada, Talaiya Kajipada, Ashok Gali, Tila Shiekh Mannu etc. | North-Teela Ajmeri Khan South-Chhipitola Road East-Dholikhar West-Collectorate Road |
| 16 | Ratanpura | Ratanpura, Mohangarh, Masta ki Bagichi, Patel Nagar, Johns Mill Line, Garib Nagar, Naya Gher, Dak Khana Wali Gali, Koyla Wali Basti etc. | North-Langade Ki Chowki South-Mahila Chikitsalaya Gadhga Pada Road East-Water Works West-Ring road |
| 17 | Rajnagar | Rajnagar, Nagla Gangaram, Area of Jaipur House Bazar, Sirki Mandi, Balmiki Basti, Alok Nagar etc. | North-Nala Lohamandi Thana South-Kothi Meena Bazar to Soro Katra Road East-Railway Line West-Jaipur House to Vyaparkar Karyalay |
| 18 | Ram Nagar | Ram Nagar, Ram Nagar Puliya ke Pass, Premnagar, Maruti Estate Chauraha, Shyam Nagar, Vinay Nagar, Nai Abadi, Kalakunj, Krishna Nagar,Hamid Nagar, Prakash Nagar, Manu Vihar, Subahsh Nagar etc. | North-Manas Nagar South-Kedar Nagar Road (Block A Block C) East-Ram Nagar Puliya West-Maruti Estate to Albatiya Road |
| 19 | Bundu Katra | Bundu Katra, Defence Estate I, II, Nagla Bhuri Singh, Sainik Vihar, Shambhu Palace, Durga Nagar, Nagla Laturi Singh, Nagla Bhuwani Singh, Nagla Tekchand etc. | North-Army Kshetra South-509 Workshop Gate East-Ukharra Ko Jane Wala Marg West-Gwalior Road |
| 20 | Freeganj | Freeganj, Bans Darwaja, Neelkanth, Nagla Mahadev, Patvari, Main Gate, Swaraj Times Press Wali Gali, Gali Umraiya, Teela Maithan, Dyodhi Begum, Gadhapada etc. | North-Railway Line, Gadha Pada. South-Ghatiya Ajam Khan Road. East-Gadhapada to Freeganj Road. West-Ghatiya Chauraha. |
| 21 | Barah Kambha | Barah Kambha, Seva ka Nagla, Nai Basti, Kanhiya Kunj, Ayodhya Kunj, Prahlad nagar, Daroga ka Nagla, Barah Khamba (Part), Sarai Khwaja, Nehru Kunj etc. | North-F.C.I. Compound South-Sarai Khwaja, Nehru Kunj East-Dashrath Kunj West-North Arjun Nagar Rasulpur |
| 22 | Sohalla | Sohalla, Shatrujeet Nagar, Bhim Nagar, Gaytri Nagar, Mustfa Quarter (Part) etc. | North-Railway Colony Agra Cantt South-Upto Nagar Nigam Limit East-Defence Colony Chavli West-Railway Line Boundary |
| 23 | Mahadev Nagar | Mahadev Nagar, Mitrapuram, Jangjeet Nagar, Basant Vihar, Upto Takia Rajpur Kahrai Mod, Kahrai Gaon (Part), Raunak Enclave, Maruti City etc. | North-Samsabad Road South-Kahari and Chota Ukharra East-Baroli Ahir Akashvani Kendra West-Indrapuram via Rajpur |
| 24 | Mohanpura | Mohanpura, Sundar Pada, Gihara Basti, D.M. Compound, Dholpur House, Police Line Quarter etc. | North-North-Idgah Colony South-Idgah Masjid (Mohanpura) East-Ravi West-Bada Patel Ground. |
| 25 | Garhi Bhadauriya | Garhi Bhadauriya, Krishna Colony, Population of back side of Bainara Factory, Anand Nagar, Chankayapuri, Krishnapuri, Sulahkul Nagar, Beedha Nagar, Bodla Hospital Abadi, Near By Tar factory Area, Gokul Nagar, Chandan Nagar, Hanuman Nagar, Back side of Alkapuri Jatav Basti etc. | North-Jagdishpura Bodla Road South-Sikandra Bodla Road and master plan road East-Garhi Bhadouriya road West-Nala |
| 26 | Bhogipura | Bhogipura, Prakash Nagar (Part), Shivaji Nagar, C.O.D. Colony, New Friends Colony, Janakpuri, New Shahgganj, Kolhai Chili Pada, Sindhi School, Namak Ki Mandi, Malka Chabutra etc. | North-Kothi Meena Bazar South-Shahganj Chauraha to Bhogi Pura Chauraha Via Sangeeta Talkies East-Rui Ki Mandi Jaipur Road Wet-Ramnagar Ki Puliya to Saket Road (via Shivaji Nagar) |
| 27 | Bag Mujffar Khan | Bag Mujffar Khan, Agra College Play Ground, Khatik Pada (Part), Gud Ki Madi, Sheetla Gali etc. | North-St. John to Ghatiya Road South-Raja Mandi Chauraha to Noori Darwaja Road East-Ghgatiya Ajam Khan M.G. Road West-Ghatiya to Fullati Road M.G. Road |
| 28 | Jageswar Nagar | Jageswar Nagar-I to 19, Devi Durga Mandir, Vidhya Nagar, Ankur Vihar,Kaushalpur, Nagla Havieli etc. | North-Pushpanjali Road South-Taigore Nagar East-Dayalbagh Road West-Marghati Road |
| 29 | Dhandhupura | Dhandhupura, Nagla Deem, Nagla Pyarelal, Nai Abadi Dhandhupura, Nagla Paima, Ghari Bangas, (Part) Taj Nagari Phase-I, Kolhai (Part), Amar Lok Colony, Taj Nagari Tora Gram etc. | North-Yamuna Vihar South-Taj Nagri Kalaakriti East-Gaon Kuan Khera West-Hotel Amar Vilas Boundary and Shilpgram Van Vibhag Land |
| 30 | Kedar Nagar | Kedar Nagar, A, B, C Colony, Hamid Nagar Talab (Part), Balmiki Basti, Anand Puram, Ramkunj Colony and Prithvinath Mandir etc. | North-Kedar Nagar Road South-100 Feet Road East-Master Plan Road Prithvinath Mandir to Kedar Nagar road. West-100 Feet Master Plan Road. |
| 31 | Ajeet Nagar | Ajeet Nagar, West-Arjun Nagar, Raghuvirpuri, Ranjeet Nagar, J.P. Colony, Sindhi Colony, Adarsh Nagar, Jyoti Nagar Shantikunj, Sona Nagar, North-Arjun Nagar etc. | North-Railway Line South-Airforce Boundary East-Jain Mandir Ghas's Mandi Vishnu Colony West-Air Force Gate V.I.P. Road Kheriaya |
| 32 | Nai Ki Sarai | Nai Ki Saray, Nagla Nehra, Jagjeevan Nagar, Krishna Bagh, Vidhya Nagar, Puragovardhan, Shyam Nagar, Nagla Kisanlal, Prakash Puram, Padam Vihar, Ajad Nagar, Ashok Vihar, Nagla Kesari, Indra Jyoti Nagar, Vikas Nagar etc. | North-Pura Govardhan Basti South-100 Feet Road Kalindi Vihar East-Bamba Road West-Jalesar Road |
| 33 | Khandari | Khandari, T. P. Nagar, Ajad Nagr I and II, Shastri Nagar I To 5, Pushp Vihar-2 etc. | North-N.H.-2 South-Railway Line East-Master Plan Road and R.B.S college road West-Tikoniya road |
| 34 | Lawyers Colony | Lawyers Colony, Shakumbhari Hospital, Om Nagar, Vidhya Nagar, Ganpati Apartment, Gul Mohar Vatika, Vimal Vatika, Nagla Budhi, Ganesh Nagar, Engineer Colony etc. | North-Nagla Budhi Chauraha South-N.HG.-2 East-Marghati Road West-Kendriya Hindi Sansthan |
| 35 | Dera Saras | Dera Saras, Agra College Parisar, Jain Wali Gali, Bheekam Khan, Haveli Kabir Khan, Nala Choon Pachan, Nala Kans Khar, Katra Hathi Shah, Gher Kale Khan, Harijan Basti, Mahadev Gali, Khidki Kale Khan, Moti Katra etc. | North-Mahadev Gali South-Meera Husaini Crossing East-Moti Katra West-Katra Hathi Shah |
| 36 | Mustfa Quarter | Mustfa Quarter, Nagla Kachhiyan, Janta Colony, Railway Colony,(North and South), Mayopadi Jumman Atal Nagar, Baba Market etc. | North-Railway Quarter South-Sohlla upto Nagar Nigam Limit East-C.O.D. Boundary West-Railway Line (Delhi to Gwalior) |
| 37 | Nagla Ajeeta | Awas Vikas Sector-4 R, Sector-8, Nagla Ajeeta, Guru Ka Tal etc. | North-Centeral Jail Road South-Loha Mandi Road East-Kishorpura West-Awas Vika Colony |
| 38 | Gailana | Gailana Basti, Kailash Vihar, Nirbhay Nagar, Bhagya Nagar, Hydel Colony, Megh Vihar, Syndicate Bank Colony, Sulabh Vihar Colony, Neeraj Nagar, Dr. Ashopa Nursing Home, State Bank Colony Bypass Market, Guru's Tal etc. | North-Van Vibhag South-Highway East-Devnagar Bhawana Hotel Road West-Guruduwara Boundary Main Road |
| 39 | Namner | Namner, Kutulupur, Netaji Nagar, Bapthist School Colony, Pratap Pura, Katghar 1, 2 and 3, Railway Colony- 1, 2, and 3 etc. | North-Mandir Mohanpura South-Mall road East-Idgah Bus Stand West-M.G. Road |
| 40 | Ajampada | Ajampada, Nai Abadi (Ajampada), Shah Nagar, Balaji Puram, Jawahar Puram (Part) etc. | Norrth-Ashok vikar South-Railway Line And Nagar NIgam Limit East-100 Feet Master Plan Road West-Jaipur Agra Railway Line |
| 41 | Baluganj | Baluganj, Kumarpada, Auliya, Old R.T.O. Compund, Adarsh Nagar Colony, Christian Colony, Teela Cheelgarh, Purana Kutlupur etc. | North-Shivaji Market South-Mehar Cinema East-Baluganj Purani Chowki West-M.G. Road |
| 42 | Rahul Nagar Bodla | Rahul Nagar, Kanchan Vihar, Sharda Vihar, Shilakunj, Bodla Nai Abadi, Narayan Nagar, Abbas Nagar, Triveni Kunj, Bodla Saray etc. | East-Bodla Sikandra Road West-Upto Nagar Nigam Limit North-Hema Petrol Pump South-Paschimpuri Road Upto Bodla Bichpuri Nala |
| 43 | Bhagwati Bagh | Bhagwati Bagh, Teela Islam Nagar, Sainik Vihar, Rahul Nagar Phase-II, Radha Nagar, Ganesh Nagar, Shobha Nagar, K.K. Nagar, Gokul Nagar, Sanjeev Nagar, Vidhyapuram, Ram Bagh Basti, Telephone Exchange etc. | North-Islam Nagar South-Foundary Nagar East-Hathras Road Police Chowki West-Yamuna Nadi |
| 44 | Ghatwasan | Ghatwasan, New Agra, Indrapuri, Basant Vihar, Karbala Dayalbagh Road etc. | North-Mugal Road South-Dayalbagh East-Basant Vihar West-N.H.-2 |
| 45 | Katra Fulel | Katra Fulel Katra Fules, Katra Umar Khan, Katra Jogidas, Katra Ressam, Thana Chauk, Madarsa, Tulsi Chabutra, Teela Mattha Mal, Gali Sevaram, Rui Ki Mandi Malihai, Gudhai, Nunhai Sabji Mandi, Gali Asad Nai Abadi Gali Ved Chand etc. | North-Taj Mahal South-Dalihai East-Nagla Telipada West-Tanga Stand |
| 46 | Ashok Nagar | Ashok Nagar, Bada Charan Singh, Sindhi Colony, New Ashok Nagar, Parsi Kabristan, Teela Gokulpura, Harijan Basti (Balmiki Basti) Pachkuinya, Harihar Nagar, Jagjeevan Nagar, Nai Abadi etc. | North-Ahirpada South-Nalband to Pachkuinya Road East-M.G. Road West-Railway Line |
| 47 | Awas Vikas East | Awas Vikas Sector- 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12 etc. | North-Kargil Petrol Pump to Karkunj via Pani Ki Tanki Upto South-Hema Petrol Pump Sector 4 Police Chowki East-Centeral Jail Road West-Bodla Sikandra Road |
| 48 | Ghatiya Azam Khan | Ghatiya Azam Khan, Adabi, Peer Kalyani, Motilal Nehru Abadi, St. Peters Coony, Ambedkar University Compound, Paliwal Park Campus, Mandi Saeed Khan, Ghatiya Valmiki Basti, Padri Tola etc. | North-Mandi Saed Khan South-St. Paul School East-Nawab Ka Bada West-Peer Kalyani |
| 49 | Naripura | Naripura Radhe Wali Gali, Shiv Nagar, Rahul Nagar, Nai Abadi, Shamshan Road, Buddha Ka Nagla, Sri Nagar Vishanpur, Akhand Nagar etc. | North-Khwashpupra, Tower Wali Gali South-Nagar Nigam Limit upto (Nagla Pyare) East-Jagner Road West-Railway Line Sohalla Fatak |
| 50 | Sita Nagar | Sita Nagar, Ram Nagar, Jatani Gali, Rathore Gali, Ananta Ki Bagichi, Sita Nagar, Nunhai Nagr, Rambagh Basti etc. | North-Firozabad Road South-Purana Firozabad Road East-Nala Peerakhar to Power House Karyalay West-Yamuna Nadi |
| 51 | Dev Nagar | Dev Nagar, Sidharth Enclave, Kalindi Puram, Pushpkunj Phase-I, 2, Mau, Abadi, Surya Lok Colony, Jp Nagar Brij Vihar Takshila, Naseerabad, Mayapuri, Krishna Puram, Krishna Kunj, Rahul Nagr, Kodiya Khar, Gajadhar Dham, Jalvihar Colony, Anand G Bhairo etc. | North-Nagar Nigam Seema South-Highway East-Kendriya Hindi Sansthan Wala Road West-Dev Nagar Bhawna Hotel Road |
| 52 | Mantola | Mantola, Sadar Bhatti Chauraha, Meera Husaini, Kangar Pada, Nala, Hing's Mandi, Hing Ki Mandi Puliya, Teela Gaj singh Teela Munnalal, Nala Moti Katra, Teela Joshiyan etc. | North-Sindhi Bazar South-Teela Ajmeri Khan East-Shoe Market West-Moti Katra Road |
| 53 | Trans Yamuna | Durgapuri, Rajeev Market, Trans Yamuna Phase-I (A), Nagla Chanda, Trans Yamuna Colony Block A, B, C, Ho. No. C 1 To Ho. No. C-659 upto, D Block, E Block, S Block, Ho. No. F-1 to Ho. No. F-324 upto, Trans Yamuna Colony Phase-2 etc. | North-Hathras Road South-Firozabad Road East-Srinagar Colony West-Gurukul Shiksha Sadan |
| 54 | Jaipur House | Jaipur House Prabhu Nagar, Kesav Kunj, Madhav Kunj, Pratap Nagar, Pushpanjali Tower upto State Bank Colony, Hasanpura, Gajanam Nagar, Hanuman Nagar, Vyapar Kar Karyalay , Ward 24 (Part) etc. | North-Nala Naubasta/Khataina South-Hasanpura Road Via Rishi Marg Upto East-Jaipur House Market West-Ghari Bhadauriya |
| 55 | Sahadara | Sahadara Shahadra, Chhalesar, Baghelon's Nagla, India Jyoti Nagar, Rajnagar, Dayalnagar, Nagla Bihri, Jaswant Nagar etc. | North-Firozabad Road South-Railway Line Nagla Vihari East-Shshadra Chungi West Peelakhar Nala |
| 56 | Lohiya Nagar | Lohiya Nagar, Kailash Nagar, Krishna Nagar, Rajwada, Chhatri Jaswant, Nai Abadi, Chauka Bartan Bagichi, Balkeshwar Kunj, Shakti Sushil Mandir, Radha Nagar, Indra Colony, Samshan Ghat, Gausala, ITI New Sarswati Nagar etc. | North-Nagar Nigam Seema (Stp) South-Bypass East-Yamuna Nadi West-Mandir Balkeshwar Road |
| 57 | Ukharra | Bada Ukharra, Bich Ka Ukharra, Chhota Ukharra, Valmiki Basti, Rajpur Bagiya Mahavir Nagar, Prem Nagar (Bhatta), Nai Abadi Rajpur, Guru Govind Nagar, Sanjay Nagar (Kedar Nagar) Gummat, Sainik Nagar, Durga Nagar, Badrinath Colony Laxmipuram, Meera Vihar, Baghiya, Harinagar, Kedar Nagar, Jwala Nagar, Kahrai (Part) etc. | North-Shamsabad Road South-Limit Nagar Nigam East-Madhusudan Petrol Pump, Rajpur Gaon Ukhara Puliya West-Saheed Mohan Singh Pratima, Defence Area |
| 58 | Naraich West | Nagla Jamuni, Shyam Vihar, Gulab Nagar, Nagla Kisanlal, Chandan Nagar- Phase-I, Sayad Pada etc. | North-Nai ki Saray 100 Feet Road South-Firozabad Road East-Mandi Samiti West-Hathras Road |
| 59 | Nagla Mewati | Nagla Mewati, Basai Khurd, K.L. Shastri Inter Collage ke Pass Ka Bhaag, Basai Khurd Nai Abadi, Basai Kalan, B.M. Inter College ke Nikat Ka bhaag, Sanjay Nagar, Nath Nagar Naharganj, R.K. Puram, Phase I and 2, Taj Nagari Phase I ka (Part), Bhag Naupura, Nagla Ahar Taj Nagari Phase-I ka Block 7 (Part) Kala Kheriya etc. | North-Shilpgram Boundary South-Fatehabad Road East-Miyapur Gram Panchayat West-Saga Emporium to Basai Kalan via Teli Pada |
| 60 | Naraich East | Sabji Mandi Nariach, Holi Mohalla, Shyam Vihar, Sudamapuri, Nagla Chhaua, Shyam Nagar, Sambhu Nagar etc. | North-Nai Ki Saray South-Trans Yamuna East-Mohanla Nagla West-Hathras Raod |
| 61 | Khawaspura | Khawaspura, saray Khawja, Kamal Khan, Kidwai Nagar, Rasoolpur, South- Railway Colony, Khari Kuan Hospital Road, North-Railway Colony etc. | North-Agra Cantt. Railway Line South-Radhe Gali Shiv Nagar East-Jagner Road West-Railway Line |
| 62 | Sarlabagh | Sarlabagh, Chanchal Daily Needs, Amit Ad Mai's Bada, Mithlesh Kumar, Riksha Garage, Sarlabag Extension, Sant Vihar, Kabir Kunj, Vaishnodham Rahul Vihar, Anupam Bagh, Elora Enclave, Maitribagh, Basera, Nagla Baghel, Friends Vihar, Jayrambagh, Sheetla Dham etc. | North-Limit of Nagar Nigam South-B.B. Singh College main Marg East-Dayalbagh ki Boundary West-Kendriya Hindi Sansthan Nagar Nigam |
| 63 | Teli Pada | Teli Pada, Mohalla Dewan Ji, Billochpura, Chayandara Kuan, Paktola, Harjupura (Part), Abadi Nearby Chuharshah etc. | North-Tajkhema South-Hotel Mughal East-Fatehbad Road Tobasai Kala Telipada West-Nala Telipada |
| 64 | Chawali | Defence Colony, Chawali, Kirti Nagar, Bhagwant Vihar, Rohit Nagar, Nagla Bhoja ka Area, Kushkunj Nagar Nagla Bhoja, Gola Kuan etc. | North-C.O.D. Boundary South-Sohalla East-Madhunagar West-Sevla Road |
| 65 | Belanganj | Krishana Colony, Jeevani Mandi Market, Bhairon Nala Abadi, Barah Bhai Gali, Surajbhan Fatak, Ghas ki Mandi, Rani Wala Ghera, Barah Pura etc. | North-Nala Krishana Colony and Ghas's Mandi road South-Till Barah Bhai Gali East-Yamuna Nadi, Waterworks road West-(Belanganj) Gudri road |
| 66 | Yamuna Par Prakash Nagar | Nai Abadi, Atul Factory (Parts), Nai Abadi Prakash Nagar, Prakash Nagar, Purani Abadi Prakash Nagar etc. | North-Trans Yamuna Phase-2 South-Yamuna Nadi East-Nala Jharna Pilakhar West-Nunihai upto Industrial area |
| 67 | Naval Ganj | Naval Ganj, Atul Factory (Part), Harchandi's Bada, Yamuna bridge road, Hanuman Bagh, Nepali's Gali, Nagla Balchand, Palika Nagar, Khalian Mandi, Sita Nagar's chowk etc. | North-Purana Firozabad Road South-Railway line East-Nala Peelakhar West-Yamuna Nadi |
| 68 | Nuri Darwaja | Nuri Darwaja, Katra Madari Khan, Sabun Katra, Sui Katra, Lady Lyall Hospital, Saheed Baghat Singh Dwar, Boss Dharmsala, S.N. Medical College, Kammutola, Patel Nagar, Seetala Gali Tiraha etc. | North-Saheed Bhagat Singh Road (Nuri Darwaja) South-Teela Joshiyan East-Fulatti to Johari Bazar Chauraha West-M.G. Road |
| 69 | Awas Vikas Dakshin | Awas Vikas Sector-1, 2, 3 and Sector-4, (Part) and Bodla Abadi etc. | North-Hema Petrol Pump to Sector 4 Police Chowki South-Bodla Loha Mandi Road East-Sector-4 Police Chowki to Lohamandi Bodla Road West-On Bodla Sikandra Road, Bodla Chauraha to Green Complex |
| 70 | Tal Firoz Khan | Tal Firoz Khan, Narotamm Kunj, Commander Colony, Patpari, Sainik Puram, Hastinapuri, Tal Firoz Khan, Rampu ki Jhopri, Amritpuri, Madhunagar, Krishana Wali Gali, Shakti Nagar, Kuan Wali Gali, Pani ki Tanki ke Pass Madhu Nagar, New Madhu Nagar, Opp. (Part of) Gate No. 509 etc. | North-C.O.D. South-Gwalior Road East-Army Base Workshop West-Army Area |
| 71 | Dahtora | Dahtora Abadi Kshetra (old/New) etc. | North-Paschmi road South-Nagar Nigam Seema East-Banshi Vihar Bahri Road West-Shastripuram |
| 72 | Nagla Padi | Nagla Padi, Kaveri Puram, Kanhiya Colony, Roshan Nagar, Radhey Nagar, Veernagar, R.V. Puram Ankur Vihar I to 13, Saurabh Nikunj, Am ka Nagla (Near Laxmi Marriage Home) Nirala Nagar etc. | North-Tagore Nagar South-N.H. Marg-2 East-Dayalbagh road West-Marghati road |
| 73 | Alwatiya | Nagla Khushali, Albatiya, Avadhpuri (Adhikansh), Alwatiya Road, Maharani Bag, Shiv Nagar, Pushpanjali Phase 2, 3 Nai Abadi, Maruti Estate , 1, 2, 3 Nagla Gular, Vinay Nagar, Vaishali Nagar, Saraswati Nagar, Phase I, Nagla Albatia etc. | North-Bichpuri Nala South-Nagar Nigam Seema Dauretha East-Nagar Nigam Seema Wet-Sankargarh Ki Puliya upto Avadhpuri road |
| 74 | Sikandra | Sikandra Abadi, Jain Gali, Radha Nagar, Church Road, Sector 16, A, B, C, D, Pushpa Niketan Enclave, Kamyani, Neerav Nikunj, Hardeep Enclave, Agra Enclave, Satyam Apartment, Sikandra Enclave, Ganpati Apartment, area Nearby Getwell Hospital, Bajrang Nagar, Laxmi Nagar U.P.S.I.D.C. (Industrial Area) etc. | East-Mathura Road R.O.B. and Nahar West-Nagar Nigam Limit North-NH Highway South-Limits of U.P.S.I.D.C. via Nahar Bhawna Road |
| 75 | Awas Vikas West | Awas Vikas Sector 13, 14, 15 etc. | North-Nahar South-Kargil Petrol Pump to Pani ki Tanki East-Upto Bhawna Clark Main Road West-Bodla Sikandra Road |
| 76 | Dhakran | Purane Mohalla A and B Dhakran, Dhakran, Shankar Colony, North- Idgah Colony, Collectorate Kachahri road, Fire Brigade, Kalyanpur, Hantle House, Khoja Haveli etc. | North-M.G. Road Karbala road South-Shankar Colony East-Sadar Bhatti Chauraha upto Collectory Chauraha M.G. Road West-Panchkuiya upto Tahsil Road |
| 77 | Saheed Nagar | Saheed Nagar 1and 2 Maan Vihar Bank Colony, Indrapuram, Rahul Vihar, Rohit Nagar, Anand Nagar, Harinagar, Dayanagar, Radio Colony, Saheed Nagar M.M.I.G.L.I.G., E-3, E-4, Ajanta Colony, Bagh Rajpur, RajNagar, Parasuram Nagar, Gulmohar Enclave, Rajeev Nagar (Part), Rajeshwar Mandir, Pushp Nagar, Rashmi Vihar, Chamroli Gaon (Part) etc. | North-Vibhav Nagar South-Shamsbad Road 100 Feet Road East-125 Feet Road West-Hotel Amar & Rajpur Chungi & Takkar Road |
| 78 | Motiganj | Motiganj, Daresi No.-2, Teele Wali Gali, Philipsganj, Soda Wali Gali, Motiya Wali Gali, Subedar Gali, Kachahri Ghat, Bans Darwaja, Panjamadarsa, Patiram Gali, Kyasth Gali, Uant Wali Gali, Pattal Gali, Gudri Masoor Khan, Katra Kachiyan, Gokul Gali, Chhamchham Gali etc. | North-Sheera Wala Road South-Daresi No. 2 East-Yamuna Kinara Road West-Kalamahal Road |
| 79 | Jatpura | Jatpura, Sayadpada, Karwan, Fatehchand Inter College, Malviya Kunj, Madiya Katra Crossing, (Part) Moti Kunj, New Rajamandi Colony, Rajamandi Railway Station, Alamganj, Total ka Tal, Govind Dham etc. | North-Railway line South-Naubasta Alamganj East- Railway line West-Billochpura |
| 80 | Kamla Nagar Block A, B, C, D | Kamla Nagar Block A, B, C, D, Sambhu Nagar, Rashmi Nagar, Radha Vihar, Alka Kunj, Krishna Kunj etc. | North-D Block Main Marg South-Bypass East-D Block Kamla Nagar West-Market to Radhakunj Mugal Road |
| 81 | Bhimnagar | Anand Nagar, (Part) Bhimnagar, (Part) Alamganj, Nagla Ber, (Part of) Billochpura, Shivnagar, Murli Nagar, Kailashpuri, Halwai ki Bagichi etc. | East- Fatehchand Inter College West- New Central Jail North- Railway line South-Anand Nagar Naubasta |
| 82 | Tedi Bagiya | Garhi Jeevanram, Baghelon ka Nagla, Islamnagar, Indrajyoti Nagar, Mata Wali Gali, Nandlapur etc. | North-Nandlalpur Gaon South-Old/New Islam Nagar East-Hathras Road West- Yamuna Nadi |
| 83 | Rajamandi | Rajamandi, St. Johns Hostel, Railway Quarter, Kidwai Park, Rajamandi Bazar, Chhapeti Gadhaiya, Balmiki Basti, Gali Rangrejan, Agra College Boys Hostel, Balka Basti, Kansgate, Gokulpura, Peepal Wali Basti, Nagri Pracharini, Parshuram Gali, Mansha Devi Gali, Khinni Gali, Kanghi Gali, School Queen Victoria Delhi Gate Compound, Aharipada etc. | North-Delhi Gate to Hariparwat South-Kanskhar Nala East-M.G. Road West- Railway line |
| 84 | Kaveri Kunj | Kaveri Kunj, Natraj Puram, Anurag Nagar Nai Basti, Geeta Nagar, (Part) Braj Vihar, Gange Gauri Bagh, Luvkush School, Ice Factory, Shalimar, Balaji Nagar etc. | North-Subhash Nagar South-Kamla Nagar A-Block East-Balkeshwar road West- Shalimar Enclave (Vaishno) Mandir Agrwal Sweet House |
| 85 | Khatipada | Khatipada, Puniya Pada, Bagh Ramshay, Katghar, Teela Joshiyan, Natthi ka Khet, Nayabas, Bagh Anta, Baldevganj, Gujar Topkhana, Lohamandi Bazar, Tarkari Gali Pul Chhingamodi etc. | North-St. Johns Rajamandi Road South-Nala Ashok Nagar East- Railway line West- Ratanmuni Marg |
| 86 | Vijay Nagar | North-Vijay Nagar Colony, Purani Vijay Nagar Colony, Gangneshwar Campus, Sultanganj, Khadelwal Colony etc. | North-Highway and Nagla Dhani road South-Motilal Nehru road East-Ring Road West- Gamdhi Nagar road upto Paliwal park |
| 87 | Bhudh Ka Bag (Kamla Nagar Extension) | Bhudh Ka Bag, Brij Vihar, Shalimar, Radha Vihar, Subhash Nagar, Shantikunj, Karmyogi, Pratik Enclave, Srinath Puram, Balaji Nagar, Gopal Kunj, Shyam Vihar etc. | North-Van Vibhag Seema South-Kamla Nagar Extention East-Yamuna and Balkeshwar Mandir road West- Dayalbag (Mugal road) |
| 88 | K.K. Nagar | Bagh Surajbhan, Cement Pipe Factory Colony, Holy Public School, Ganpati Apartment, K.K. Nagar, Amar Lata Kunj, Bai ka Bazar, Amar Vatika, Amar Vihar, Ganpati Vihar Colony, Sikandra Abadi, Sikandra Thana, Police Quarter, Kailash Road Abadi, Baipur Road Nai Abadi, Officer Colony, Jal Sansthan, Gayatri Vihar, Shivakunj Babarpur etc. | North-Nagar Nigam limit South-Bypass NH-2 East-Boundary of Gurudwara via main road West- Nagar Nigam limit |
| 89 | Harjupura | Harjupura, (Part) M.P. Pura, Murrli Nagar, Navada, Shiekh Bulaki, Dalihai, Bagichi Patiram etc. | North-Dalihai Marg South-Hotel Mughal East-M.P. Pura West- Paktola |
| 90 | Ram Mohan Nagar | Ram Mohan Nagar, Ganesh Nagar, Harish Nagar, Deep Nagar, Dushyant Nagar, Jyoti Nagar, Bhagyshri Nagar, Dehtora Mod, Druv Nagar, Sulabh Puram, Friendspuram, Awas Vikas Sector 13, 14, 15 etc. | North-Industrial area side C Railway line South-Hema Petrol Pump to Paschimpuri Road East-Bodla Sikandra Road West-Shashtripuram upto Nagar Nigam limit |
| 91 | Balkeshwar | Shivpuri, Labour Colony, New Adarsh Nagar, Theepri Shivnagar, Saraswati Nagar, Lal Masjid etc. | North-Bhagwan Nagar South-Highway to G Block upto East-Balkeshwar Road West- Kamla Nagar road |
| 92 | Rawatpada | Rawatpada, Mankameswar Mandir, Lohar Gali, ajad Gali, Chitti Khana, Namak ki Mandi, Sarai Chunni Lal, Sarai Tikoniya, Agra Fort, Seth Gali, Johri Bazar, Subhash Bazar, Gopal Katra, Roshan Mohalla, Amit Market, Kansgate Bazar, Mukherjee Market etc. | North-Dhankot South-Subhash Bazar East-Agra Fort West- Bijli Ghar Chauraha to Tanga Stand and Heeng's Mandi road upto Mahavir Nala |
| 93 | Wazirpura | Wazirpura, Nehru Nagar, Gandhi Nagar, Nagla Beni Prasad, Nagla Gopichand, Judge Compund, Wazirpura Nagar Nigam Compound, Gihara Basti, Sanjay Place, Shah Talkies, Pushkar Niwas etc. | North-NH-2 South-Paliwal Park East-Gandhi Nagar road West- M.G. Road |
| 94 | Kamla Nagar Block-E, F, G | Kamla Nagar Block-E, F, G, and Kamla Nagar Market etc. | North-Kaveri Kunj Natrajpuram and Adarsh Nagar South-Bypass East-NH-2 West- Balkeshwar Kamla Nagar A.B.C.D. Block |
| 95 | Bag Farjana | Bag Farjana, Friends Ashiyana, RBS Compound, St. Paul School, Bank Colony ADA House, Dr. Nawal Kishore, RBS Inter College, Pushanjali Tower, Kunwar Colony etc. | North-N.H.-2 South-Mathura Road East-M.G. Road West- Master Plan Road |
| 96 | Dhankot (Fabbara) | Dhankot, Katra Gadhiwan, Kashmiri Bazar, Chidimar Tola, Nai Basti, Panni Gali, Chhamchham Gali, Tilak Bazar,Fullati Bazar, Dhuliya Ganj, Paay Chowki, Maithan, Kuncha Sadhuram etc. | North-Basant Cinema South-Tilak Bazar East-Katra Gadivan West- Fullati Bazar upto Paay Chowki |
| 97 | Gobar Chowki | Gobar Chowki, Gobar Chowki Nai Abadi, Kanchchi Saray Pakki Saray Nai Abadi, Lachhipura, Bindunagar, Jyoti Nagar, Karim Nagar, Roshan Nagar, Dinesh Nagar, Abadi Near By Dataram Road, Abbas Nagar, Bag Khinni Mahal, Nitibag, J.P. Residency, Part Chamroli Gaon, Part Kalal Kheriya etc. | North-Fatehabad Road Near Mughal Hotal South-Residancy Shankar Green to Nitibag & Jyoti Nagar East-125 Feet road West-Shaheed Nagar-Rajeev Nagar |
| 98 | Vibhav Nagar | Purani Mandi, Malko Gali, Ap ka Mazar, Ansh Bhagh, Tulsi Chabutra, Gadaiya, M.P. Pura, Nagla Mahadev, Babdi, P.A.C., Khairati Tola, Bansal Nagar, Bagichi Binda Bhagat, Murli Nagar etc. | North-Shahjahan Garden South-Singh Medical Store, Kacchi Saray, Jaggi Nursing Home and Vibhav Nagar Chowki Marg East-West Gate Tajmahal Samshan Ghat West- Khairati Tola |
| 99 | Pipal Mandi | Pipal Mandi, Nala Pipal Mandi, Nirala Bagh, Singi Galai, Katra Haji Hasan, Gulab Khana, Kala Mahal, Kambal Katra, Kaji Gali, Bhan Gali, Takia Maula Shah, Katra Hazzam, Hakim Gali etc. | North-Kachehari Ghat South-Rawat Pada East-Chhatta Bazar West- Namak ki Mandi |
| 100 | Nai Ki Mandi | Nai Ki Mandi, Nehra Gali, Topkhana, Gaalibpura, Kalyan, Katra Neel, Chhoti Athaai, Badi Athaai, Subhash Park, Saraswati Vidhya Mandir, Indian Club, Dalbar Shah Ji, Gujrati Pada, Halka Madan etc. | North-Dera Saras South- M.G. Road East-Halka Madan West- Pachkuinya Chauraha |
By order,
AMRIT ABHIJAT,
Pramukh Sachiv.
ih0,l0;w0ih0&,0ih0 755 jkti=&2022&¼1155½&599$50=649 izfr;k¡ ¼dEI;wVj@Vh0@vkWQlsV½A