झारख(cid:214)ड गजट
असाधारण अंक
झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत
26 का(cid:467)त(cid:91)क , 1944 (श०)
सं(cid:201)या – 542 राँची, गु(cid:509)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 (ई०) झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547)
(cid:302)म¸ (cid:467)नयोजन¸ (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण एवं कौशल (cid:874)वकास (cid:874)वभाग
--------
संक(cid:227)प
14 नव(cid:224)बर, 2022
(cid:874)वषयः- "मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना" अंतग(cid:91)त झारखंड रा(cid:207)य के युवाओं को (cid:292)ख(cid:214)ड (cid:232)तर तक रोजगारो(cid:219)मुखी कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करने हेतु योजना क(cid:551) (cid:232)वीकृ (cid:467)त के संबंध म(cid:581) । सं(cid:201)या-1198--झारखंड रा(cid:207)य (cid:292)ाकृ (cid:467)तक संसाधन(cid:585) से प(cid:464)रपूण(cid:91) रा(cid:207)य है। रा(cid:207)य का मानव पू ँजी संसाधन काफ(cid:551) हद तक अ(cid:292)यु(cid:200)त रहा है। रा(cid:207)य के लोग(cid:585) क(cid:551) सेवा करने के अपने मजबूत (cid:292)(cid:467)तब(cid:424)ता के साथ झारखंड सरकार का ल(cid:234)य रा(cid:207)यभर म(cid:581) मानव संसाधन के लाभकार(cid:547) (cid:874)वकास के (cid:871)लए हर संभव अवसर (cid:292)दान करना है¸ िजससे (cid:873)क रा(cid:207)य म(cid:581) समावेशी (cid:874)वकास (Inclusive growth) क(cid:551) प(cid:464)रक(cid:227)पना को साकार (cid:873)कया जा सके । इसी (cid:272)म म(cid:581) रा(cid:207)य म(cid:581) युवाओं के रोजगार वृ (cid:874)(cid:424) हेतु कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करने¸ उसक(cid:551) गुणव(cid:215)ता सु(cid:467)नि(cid:230)चत करने¸ रा(cid:207)य के ि(cid:232)कल गैप (Skill Gap) को दूर करने एवं झारखंड सरकार क(cid:551) कौशल नी(cid:467)त (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत करने हेतु झारखंड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) का गठन (cid:873)कया2 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 गया है¸ िजसका उ(cid:622)ये(cid:230)य रा(cid:207)य म(cid:581) कौशल (cid:874)वकास के (cid:871)लये नोडल एजे(cid:219)सी के (cid:510)प म(cid:581) क(cid:581) (cid:289) एवं रा(cid:207)य सरकार के (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न कौशल (cid:874)वकास के (cid:292)यास(cid:585) के म(cid:218)य (cid:292)भावशाल(cid:547) सम(cid:219)वय बनाना है। झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) रा(cid:207)य म(cid:581) कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:162)े(cid:287) म(cid:581) गुणव(cid:215)तापूण(cid:91) मानक(cid:585) पर आधा(cid:464)रत (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण कराने और उसे (cid:232)वरोजगार एवं उ(cid:622)योग(cid:585) के मांग के अनु(cid:510)प बनाने क(cid:551) (cid:465)दशा म(cid:581) काय(cid:91)रत है।
रा(cid:207)य के युवाओं को हु नरमंद कर रोजगार पाने यो(cid:202)य बनाने एवं (cid:232)वरोजगार से जोड़े जाने हेतु रोजगारो(cid:219)मुखी कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करने के (cid:467)न(cid:871)म(cid:215)त "मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना" का (cid:292)(cid:232)ताव है¸ जो पूण(cid:91)तः (cid:467)नःशु(cid:227)क होगा ।
"मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना" का उ(cid:622)ये(cid:230)य -
कौशल (cid:874)वकास एवं उ(cid:622)यमशीलता मं(cid:287)ालय¸ भारत सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत मापदंड(cid:585) (Common Cost Norms) के अनु(cid:510)प National Skill Qualification Framework (NSQF) आधा(cid:464)रत रोजगारपरक एवं उ(cid:622)योग (cid:292)ासं(cid:876)गक Job Roles म(cid:581) (cid:292)ख(cid:214)ड (cid:232)तर तक कौशल उ(cid:219)नयन (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करना है । इस योजना अंतग(cid:91)त अनुसू(cid:876)चत जा(cid:467)त¸ अनुसू(cid:876)चत जनजा(cid:467)त¸ अ(cid:219)य (cid:874)पछड़ा वग(cid:91)¸ म(cid:465)हलाओं एवं शार(cid:547)(cid:464)रक (cid:510)प से (cid:467)नःश(cid:200)त¸ आ(cid:876)थ(cid:91)क (cid:510)प से कमजोर (EWS) एवं अ(cid:219)य को(cid:465)ट (Transgenderस(cid:465)हत) के (cid:871)लए समय-समय पर रा(cid:207)य सरकार (cid:622)वारा (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत आर(cid:162)ण मापदंड(cid:585) के अनु(cid:510)प रा(cid:231)(cid:282)(cid:547)य कौशल (cid:874)वकास (cid:467)नगम (National Skill Development Council- NSDC) तथा से(cid:200)टर ि(cid:232)कल काउि(cid:219)सल (SSC)से संब(cid:424) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सं(cid:232)थान(cid:585) म(cid:581) National Skill Qualification Framework (NSQF) compliant (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान (cid:873)कया जाना है ।
झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के (cid:622)वारा वत(cid:91)मान म(cid:581) इसके गठन के उ(cid:622)ये(cid:230)य क(cid:551) पू(cid:467)त(cid:91) हेतु रा(cid:207)य म(cid:581) कौशल (cid:874)वकास के (cid:871)लये भारत सरकार क(cid:551) नी(cid:467)तय(cid:585) के अनु(cid:510)प अ(cid:876)धसू(cid:876)चत National Skill Qualification Framework (NSQF) और (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत मापदंडो (Common Cost Norms) पर आधा(cid:464)रत (cid:467)न(cid:224)न कौशल (cid:874)वकास योजनाओं को (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन (cid:873)कया जा रहा है -
1. स(cid:162)म झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास योजना (SJKVY)
2. द(cid:547)नदयाल उपा(cid:218)याय कौशल क(cid:581) (cid:289) (DDUKK)
3. Employability Excellence with College Education & Learning (EXCEL) इन सभी योजनाओं को मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के अंतग(cid:91)त समा(cid:465)हत (cid:873)कया जाता है। इन योजनाओं का (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत मापद(cid:214)ड(cid:585) के तहत (cid:873)कया जाएगा -
i. स(cid:162)म झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास योजना- स(cid:162)म झारखंड कौशल (cid:874)वकास योजना (SJKVY) का उ(cid:423)े(cid:230)य 18-35 वष(cid:91) क(cid:551) आयु वग(cid:91) के युवाओं म(cid:581) गुणव(cid:215)तापूण(cid:91) कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करना है और इसे स(cid:224)पूण(cid:91) रा(cid:207)य म(cid:581) लागू (cid:873)कया जा रहा है। रांची¸ धनबाद¸ जमशेदपुर¸ हजार(cid:547)बाग और बोकारो के (cid:871)लए (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण क(cid:581) (cid:289)(cid:585) का आकार (cid:219)यूनतम 10¸000 वग(cid:91) फु ट तथा शेष िजल(cid:585) के (cid:871)लए यह (cid:219)यूनतम 5000 वग(cid:91) फु ट (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत (cid:873)कया गया है। योजना के अंतग(cid:91)त आवासीय एवं गैर आवासीय (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) संचा(cid:871)लत है।झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 3
इस योजना के मु(cid:201)य (cid:466)ब(cid:219)दु (cid:467)न(cid:224)नवत है-
• National Skill Qualification Framework – NSQF आधा(cid:464)रत पा(cid:619)य(cid:272)म का (cid:292)ावधान है।
• लाभा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए पूण(cid:91)तः (cid:467)नःशु(cid:227)क (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)को का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (Training of Trainer) अ(cid:467)नवाय(cid:91) है। • भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म(cid:585) का भुगतान (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के http://jsdm.jharkhand.gov.in पोट(cid:91)ल के मा(cid:218)यम से (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना के तहत सभी (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) क(cid:551) उपि(cid:232)थ(cid:467)त आधार आधा(cid:464)रत बायोमै(cid:465)(cid:282)(cid:200)स (cid:292)णाल(cid:547) (Aadhar Enabled Biometric Attendance System) (cid:622)वारा दज(cid:91) (cid:873)कया जाता है।
ii. द(cid:547)न दयाल उपा(cid:218)याय कौशल क(cid:581) (cid:289) (MEGA) द(cid:547)न दयाल उपा(cid:218)याय कौशल क(cid:581) (cid:289) (DDUKK) लंबी अव(cid:876)ध का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म है¸ (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण अंतग(cid:91)त उ(cid:224)मीदवार गहन तकनीक(cid:551) कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के साथ ऑन जॉब (cid:282)े(cid:467)नंग (OJT) (cid:292)ा(cid:220)त करते है ता(cid:873)क अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को उ(cid:622)योग के (cid:871)लए तैयार (cid:873)कया जा सके । (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण क(cid:581) (cid:289)(cid:585) के संचालन हेतु (cid:219)यूनतम आकार 25,000 वग(cid:91) फु ट (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत है।
इस योजना के मु(cid:201)य (cid:466)ब(cid:219)दु (cid:467)न(cid:224)नवत है-
• योजना के तहत रा(cid:207)य के 18 से 35 वष(cid:91) के युवा लाभाथ(cid:568) ह(cid:583)।
• लाभा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए पूण(cid:91)तः (cid:467)नःशु(cid:227)क (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण।
• National Skill Qualification Framework – NSQF आधा(cid:464)रत पा(cid:619)य(cid:272)म िजसम(cid:581) (cid:219)यूनतम 576 घंट(cid:585) का कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (160 घंटे का Soft Skills,
Entrepreneurship एवं IT (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण शा(cid:871)मल है) का (cid:292)ावधान है।
• यह योजना पूण(cid:91)तः आवासीय है।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)क(cid:585) का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (Training of Trainer) अ(cid:467)नवाय(cid:91) है। • भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म(cid:585) का भुगतान (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के
http://jsdm.jharkhand.gov.in पोट(cid:91)ल के मा(cid:218)यम से (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना के तहत सभी (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का उपि(cid:232)थ(cid:467)त आधार आधा(cid:464)रत बायोमै(cid:465)(cid:282)(cid:200)स (cid:292)णाल(cid:547) (Aadhar Enabled Biometric Attendance System) (cid:622)वारा दज(cid:91) (cid:873)कया जाता है।4 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022
iii. Employability Excellence with College Education & Learning (EXCEL): यह
काय(cid:91)(cid:272)म 12वीं उ(cid:215)तीण(cid:91) छा(cid:287)(cid:585)/(cid:232)नातक म(cid:581) अ(cid:218)ययनरत छा(cid:287)(cid:585) के (cid:871)लए बनाया गया है। काय(cid:91)(cid:272)म कॉलेज प(cid:464)रसर म(cid:581) चलाया जाता है। यह काय(cid:91)(cid:272)म कॉलेज म(cid:581) चलाये जा रहे पा(cid:619)य(cid:272)म(cid:585) के साथ- साथ चलाया जा रहा है।
इस योजना के मु(cid:201)य (cid:466)ब(cid:219)दु (cid:467)न(cid:224)नवत है-
• योजना के तहत रा(cid:207)य के 18 से 35 वष(cid:91) के युवा लाभाथ(cid:568) ह(cid:583)।
• National Skill Qualification Framework – NSQF आधा(cid:464)रत पा(cid:619)य(cid:272)म का (cid:292)ावधान है। • लाभा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए पूण(cid:91)तः (cid:467)नःशु(cid:227)क (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण।
• यह योजना पूण(cid:91)तः गैर आवासीय है।
• योजना के अंतग(cid:91)त Management & Entrepreneurship and Professional Skills Council (MEPSC) के दो पा(cid:619)य(cid:272)म के अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान (cid:873)कया जा रहा है। • पा(cid:619)य(cid:272)म Office Operations Executive एवं Field Survey Enumerator हेतु (cid:219)यूनतम शै(cid:162)(cid:872)णक यो(cid:202)यता 12वीं पास है।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)क(cid:585) का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (Training of Trainer) अ(cid:467)नवाय(cid:91) है।
• भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म(cid:585) का भुगतान (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के http://jsdm.jharkhand.gov.in पोट(cid:91)ल के मा(cid:218)यम से (cid:873)कया जाता है।
• उ(cid:200)त योजना के तहत सभी (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का उपि(cid:232)थ(cid:467)त आधार आधा(cid:464)रत बायोमै(cid:465)(cid:282)(cid:200)स (cid:292)णाल(cid:547) (Aadhar Enabled Biometric Attendance System) (cid:622)वारा दज(cid:91) (cid:873)कया जाता है। उपरो(cid:200)त तीन योजनाओं के अ(cid:467)त(cid:464)र(cid:200)त चतुथ(cid:91) योजना Block level Institute for Rural Skill Acquisition (BIRSA) का संचालन मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत (cid:873)कया जा रहा है। (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत Block level Institute for Rural Skill Acquisition (BIRSA) योजना क(cid:551) संरचना (cid:467)न(cid:224)नवत है-
• BIRSA योजना का संचालन NSDC के माग(cid:91)द(cid:871)श(cid:91)का के अनु(cid:510)प (cid:873)कया जायेगा। • योजना के तहत रा(cid:207)य के 18 से 35 वष(cid:91) के युवा लाभाथ(cid:568) है। आर(cid:879)(cid:162)त (cid:302)ेणी के (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का अ(cid:876)धकतम आयु सीमा 50 वष(cid:91) होगी।
• National Skill Qualification Framework – NSQF आधा(cid:464)रत पा(cid:619)य(cid:272)म पर कौशल (cid:874)वकास (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान (cid:873)कया जाएगा।
• Sector Skill Council (cid:622)वारा तैयार (cid:873)कये गये Level I, II एवं III तक के पा(cid:619)य(cid:272)म(cid:585) को (cid:292)ाथ(cid:871)मकता द(cid:547) जायगी।
• BIRSA Training Center यथा संभव 5000 वग(cid:91)फ(cid:551)ट के भवन म(cid:581) संचा(cid:871)लत (cid:873)कया जायेगा।झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 5 • लाभा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) के (cid:871)लए (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण पूण(cid:91)तः (cid:467)नःशु(cid:227)क होगा।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)क(cid:585) का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (Training of Trainer) अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगी।
• भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म(cid:585) का भुगतान (cid:873)कया जाएगा।
• उ(cid:200)त योजना का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के http://jsdm.jharkhand.gov.in पोट(cid:91)ल के मा(cid:218)यम से (cid:873)कया जाएगा।
• उ(cid:200)त योजना के तहत सभी (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का उपि(cid:232)थ(cid:467)त आधार आधा(cid:464)रत बायोमै(cid:465)(cid:282)(cid:200)स (cid:292)णाल(cid:547) (Aadhar Enabled Biometric Attendance System) (cid:622)वारा दज(cid:91) (cid:873)कया जाएगा। • यह योजना पूण(cid:91)तः गैर आवासीय होगा।
• योजना के अंतग(cid:91)त रा(cid:207)य के सभी 24 िजल(cid:585) के सम(cid:232)त (cid:292)ख(cid:214)ड(cid:585) म(cid:581) उपल(cid:222)ध सरकार(cid:547) एवं गैर सरकार(cid:547) भवन(cid:585) म(cid:581) संचा(cid:871)लत (cid:873)कया जायेगा।
• इन क(cid:581) (cid:289)ो म(cid:581) National Skill Qualification Framework – NSQF म(cid:581) उ(cid:227)ले(cid:872)खत Level I, II एवं III के पा(cid:619)य(cid:272)म(cid:585) म(cid:581) कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान करने पर (cid:292)ाथ(cid:871)मकता द(cid:547) जायेगी। • Special Project - Special Project का संचालन BIRSA योजना के अंतग(cid:91)त (cid:873)कया जायेगा िजसम(cid:581) उन (cid:874)वषय(cid:585) पर कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:292)दान (cid:873)कया जाएगा जो मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के अ(cid:219)य घटक(cid:585) के अंतग(cid:91)त उपल(cid:222)ध नह(cid:547)ं है।
• Special Project के अंतग(cid:91)त Traditional Art/Crafts एवं अ(cid:219)य के (cid:871)लए Job Role का पा(cid:619)य(cid:272)म बनाकर NSDC/SSC से अनुमोदन (cid:292)ा(cid:220)त कर (cid:871)लया जायेगा।
• Special Project योजना हेतु मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के तहत (cid:292)(cid:467)त वष(cid:91) 25 करोड़ (cid:510)पये बजट म(cid:581) (cid:292)ावधा(cid:467)नत रहेगा।
• य(cid:465)द (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण क(cid:581) (cid:289)ो का संचालन सरकार(cid:547) भवन(cid:585) यथा - क(cid:232)तूरबा आवासीय (cid:874)व(cid:622)यालय¸ उ(cid:205)च (cid:874)व(cid:622)यालय(+2)/उ(cid:215)(cid:272)(cid:871)मत उ(cid:205)च एवं अ(cid:219)य सरकार(cid:547) भवन म(cid:581) (cid:873)कया जाता है तो ऐसी ि(cid:232)थ(cid:467)त म(cid:581) झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के शासी (cid:467)नकाय क(cid:551) (cid:465)दनांक 05.12.2017 को संप(cid:219)न 14वीं बैठक के काया(cid:91)वल(cid:547) सं(cid:201)या - 9(i) म(cid:581) सरकार(cid:547) भवन(cid:585) के कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु उपयोग के एवज म(cid:581) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण रा(cid:871)श से कटौती संबंधी (cid:871)लये गये (cid:467)नण(cid:91)य कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) के संचालन के (cid:871)लए सरकार(cid:547) भवन(cid:585) के उपयोग हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण रा(cid:871)श से नगर (cid:467)नगम के (cid:162)े(cid:287) म(cid:581) 15 (cid:292)(cid:467)तशत कटौती एवं अ(cid:219)य (cid:162)े(cid:287)(cid:585) हेतु 5 (cid:292)(cid:467)तशत क(cid:551) कटौती का अनुपालन (cid:873)कया जायेगा। • िजन (cid:292)ख(cid:214)डो म(cid:581) आधारभूत संरचनाओं क(cid:551) कमी हो वैसे (cid:292)ख(cid:214)ड(cid:585) म(cid:581) सरकार(cid:547)/गैर सरकार(cid:547) (cid:874)व(cid:622)यालय(cid:585) के भवन(cid:585) का उपयोग (cid:874)व(cid:622)यालय क(cid:551) शै(cid:162)(cid:872)णक समय (School Time) से पूव(cid:91) एवं बाद म(cid:581) उ(cid:200)त योजना हेतु कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:871)लए (cid:873)कया जायेगा। ऐसी ि(cid:232)थ(cid:467)त म(cid:581) झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के शासी (cid:467)नकाय क(cid:551) (cid:465)दनांक 05.12.2017 को संप(cid:219)न 14वीं बैठक के काया(cid:91)वल(cid:547) सं(cid:201)या - 9(i) म(cid:581) सरकार(cid:547) भवन(cid:585) के कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु उपयोग के एवज म(cid:581) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण रा(cid:871)श से कटौती संबंधी (cid:871)लये गये (cid:467)नण(cid:91)य कौशल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) के संचालन के (cid:871)लए6 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022
सरकार(cid:547) भवन(cid:585) के उपयोग हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण रा(cid:871)श से नगर (cid:467)नगम के (cid:162)े(cid:287) म(cid:581) 15 (cid:292)(cid:467)तशत कटौती
एवं अ(cid:219)य (cid:162)े(cid:287)(cid:585) हेतु 5 (cid:292)(cid:467)तशत क(cid:551) कटौती का अनुपालन (cid:873)कया जायेगा। त(cid:622)नुसार (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) के (cid:873)कराये क(cid:551) रा(cid:871)श (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाता के भुगतेय रा(cid:871)श से कटौती कर संबं(cid:876)धत (cid:874)वभाग को ह(cid:232)तांत(cid:464)रत क(cid:551) जाएगी।
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के उ(cid:200)त पाँच(cid:585) घटको के अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण पा(cid:619)य(cid:272)म(cid:585) को संचालन (cid:467)न(cid:224)नां(cid:873)कत
मानदंड(cid:585) के अनु(cid:510)प (cid:873)कया जायेगा -
• National Skill Qualification Framework – NSQF आधा(cid:464)रत पा(cid:619)य(cid:272)म।
• Sector Skill Council (cid:622)वारा तैयार (cid:873)कये गये अ(cid:622)यतन पा(cid:619)य(cid:272)म(cid:585) को (cid:292)ाथ(cid:871)मकता द(cid:547) जायगी।
• योजना अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289)(cid:585) म(cid:581) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (cid:465)दये जाने हेतु िजला कौशल स(cid:871)म(cid:467)त के (cid:232)तर से जॉब रो(cid:227)स (Job Roles) (cid:876)चि(cid:219)हत कर झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) म(cid:581) भेजना अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगा।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) का (cid:292)मा(cid:872)णकरण (Center Accreditation) NSDC (cid:622)वारा (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत मानक(cid:585) के आधार पर (cid:873)कया जायेगा।
• Training Life Cycle, Skill India Portal के मा(cid:218)यम से (cid:467)नयं(cid:466)(cid:287)त एवं संचा(cid:871)लत (cid:873)कया जायेगा।
• (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)क(cid:585) का (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण (Training of Trainer) अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगा।
• भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण काय(cid:91)(cid:272)म(cid:585) का भुगतान (cid:873)कया जायेगा।
• भारत सरकार के Common Cost Norms के आधार पर अ(cid:219)य मद(cid:585) यथा -Learning Kit, Uniform, Post Placement Support का भुगतान (cid:873)कया जायेगा।
• गैर आवासीय (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को उनके घर से (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289) तक आने-जाने हेतु (cid:292)(cid:467)त माह रा(cid:871)श (cid:510)0 1000/- Direct Benefit Transfer (DBT) के मा(cid:218)यम से द(cid:547) जायेगी। • (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णोपरांत (cid:292)मा(cid:872)णत सफल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को रोजगार (cid:292)ो(cid:215)साहन भ(cid:215)ता रोजगार से न जोड़ने क(cid:551) ि(cid:232)थ(cid:467)त म(cid:581) (युवक(cid:585) को (cid:292)(cid:467)तमाह 1000/- (cid:510)पये एवं युव(cid:467)तय(cid:585)/(cid:465)द(cid:229)यांग/परल(cid:583)(cid:876)गक को (cid:292)(cid:467)तमाह 1500/- (cid:510)पये) अ(cid:876)धकतम एक वष(cid:91) के (cid:871)लए Direct Benefit Transfer (DBT) के मा(cid:218)यम से द(cid:547) जायेगी। रोजगार (cid:292)ो(cid:215)साहन भ(cid:215)ता का भुगतान (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णोपरांत सफल अ(cid:223)य(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को (cid:292)माणीकरण के तीन माह के अ(cid:219)दर (cid:467)नयोजन नह(cid:547)ं होने क(cid:551) ि(cid:232)थ(cid:467)त म(cid:581) ह(cid:547) देय होगा । • उ(cid:200)त योजना का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के http://jsdm.jharkhand.gov.in पोट(cid:91)ल के मा(cid:218)यम से (cid:873)कया जायेगा ।
• उ(cid:200)त योजना के तहत सभी (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का उपि(cid:232)थ(cid:467)त आधार आधा(cid:464)रत बायोमै(cid:465)(cid:282)(cid:200)स (cid:292)णाल(cid:547) (Aadhar Enabled Biometric Attendance System) (cid:622)वारा दज(cid:91) (cid:873)कया जायेगा । • (cid:292)माणीकरण के उपरांत सफल (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) को भारत सरकार के Common Cost Norms के अनु(cid:510)प रोजगार/(cid:232)वरोजगार से जोड़ना (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाताओं के (cid:871)लए अ(cid:467)नवाय(cid:91) होगा । • उ(cid:200)त योजना का अनु(cid:302)वण रा(cid:207)य (cid:232)तर पर काय(cid:91)का(cid:464)रणी स(cid:871)म(cid:467)त¸ झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) एवं िजला (cid:232)तर पर िजला कौशल स(cid:871)म(cid:467)त के (cid:622)वारा (cid:873)कया जायेगा ।झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 7 उपरो(cid:200)त उ(cid:227)ले(cid:872)खत मापद(cid:214)ड(cid:585) को वत(cid:91)मान म(cid:581) संचा(cid:871)लत योजनाओं पर भी लागू (cid:873)कया जाएगा ।
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाता के चयन एवं (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन क(cid:551) (cid:292)(cid:873)(cid:272)या
1- झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) (cid:622)वारा मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना अ(cid:219)तग(cid:91)त (cid:467)न(cid:874)वदा के मा(cid:218)यम से इ(cid:205)छु क एज(cid:581)(cid:871)सय(cid:585) (साव(cid:91)ज(cid:467)नक (cid:162)े(cid:287)क उप(cid:272)म (PSUs), उ(cid:622)योग समूह(cid:585)¸ सरकार(cid:547)/गैर सरकार(cid:547) (cid:871)श(cid:162)ण सं(cid:232)थान¸ कं प(cid:467)नयाँ¸ सोसाईट(cid:547)¸ (cid:282)(cid:232)ट इ(cid:215)या(cid:465)द) को चय(cid:467)नत कर सूचीब(cid:424) (Empanelment) क(cid:551) जायेगी ।
2- सूचीब(cid:424) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाताओं के साथ सभी घटक(cid:585) के (cid:871)लए (cid:219)यूनतम पाँच वष(cid:607) (SJKVY, EXCEL, BIRSA एवं DDUKK पाँच वष(cid:91)) क(cid:551) अव(cid:876)ध के (cid:871)लए (cid:874)व(cid:876)ध(cid:162)ा के उपरांत झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के साथ रा(cid:207)य सरकार के (cid:874)व(cid:215)तीय (cid:467)नयम(cid:585) (cid:873)क अनु(cid:510)प अनुबंध ह(cid:232)ता(cid:162)(cid:464)रत (cid:873)कया जायेगा ।
3- EoI के मा(cid:218)यम से सूचीब(cid:424) (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाताओं के साथ अनुबंध अव(cid:876)ध (cid:874)व(cid:232)ता(cid:464)रत नह(cid:547)ं क(cid:551) जायेगी एवं इसके पूव(cid:91) ह(cid:547) पुनः Empanelment कर (cid:871)लया जायेगा ।
4- िजला (cid:232)तर पर िजला कौशल स(cid:871)म(cid:467)त से (cid:292)ा(cid:220)त िजला कौशल (cid:874)वकास योजना (DSDP) के अनु(cid:510)प अनुबं(cid:876)धत (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाताओं को झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) (cid:622)वारा काया(cid:91)देश (cid:467)नग(cid:91)त (cid:873)कया जायेगा ।
5- झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) (cid:622)वारा सभी घटक(cid:585) के अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:465)दशा(cid:467)नद(cid:566)श (Guidelines) जार(cid:547) (cid:873)कया जायेगा ।
का अनु(cid:302)वण एवं मू(cid:227)यांकन करते हुए कौशल (cid:874)वकास एवं उ(cid:622)यमशीलता मं(cid:287)लाय¸ भारत सरकार के Common Cost Norms के (cid:467)नयम(cid:585) के अनु(cid:510)प¸ (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण सेवा (cid:292)दाताओं को भुगतान (cid:873)कया जायेगा ।
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के सफल संचालन हेतु (cid:467)न(cid:224)न(cid:871)ल(cid:872)खत आव(cid:230)यक (cid:229)यव(cid:232)था (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत है-
प(cid:464)रयोजना (cid:292)बंधन - उपरो(cid:200)त योजनाओं का संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) (cid:622)वारा (cid:873)कया जा रहा है िजसम(cid:581) काय(cid:91)रत काय(cid:91)बल क(cid:551) सं(cid:201)या एवं (cid:467)नयुि(cid:200)त (cid:292)शासी पदवग(cid:91) स(cid:871)म(cid:467)त¸ झारख(cid:214)ड सरकार (cid:622)वारा (cid:232)वीकृ (cid:467)त (cid:292)ा(cid:220)त है। (cid:292)शासी पदवग(cid:91) स(cid:871)म(cid:467)त (cid:622)वारा (cid:232)वीकृ त इन पद(cid:585) के (cid:874)व(cid:510)(cid:424) (cid:467)नयु(cid:200)त मानवबल एवं उनका (cid:292)बंधन (cid:274)ामीण (cid:874)वकास (cid:874)वभाग¸ झारख(cid:214)ड के अधीन संचा(cid:871)लत Jharkhand State Livelihood Promotion Society (JSLPS) म(cid:581) लागू मानव संसाधन (cid:467)नयमावल(cid:547) के अनु(cid:510)प होगा। चू ँ(cid:873)क (cid:292)(cid:232)ता(cid:874)वत Block level Institute for Rural Skill Acquisition (BIRSA) योजना का (cid:874)व(cid:232)तार रा(cid:207)य के सभी (cid:292)ख(cid:214)ड(cid:585) म(cid:581) (cid:873)कया जाना है¸ अतएव (cid:292)भावी योजना (cid:292)बंधन (रा(cid:207)य एवं िजला (cid:232)तर पर मानव संसाधन क(cid:551) तैनाती¸ िजला एवं (cid:292)ख(cid:214)ड (cid:232)तर पर सम(cid:219)वय¸ (cid:232)थानीय (cid:232)तर पर रोजगार¸ (cid:232)वरोजगार सृ जन IT संबंधी सेवाएँ¸ उ(cid:622)य(cid:871)मता (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु पा(cid:619)य(cid:272)म तैयार करना आ(cid:465)द) हेतु संयु(cid:200)त रा(cid:231)(cid:282) (cid:874)वकास काय(cid:91)(cid:272)म (UNDP) क(cid:551) शु(cid:227)क आधा(cid:464)रत (Fee Based) (cid:292)बंधक(cid:551)य सेवाएं (cid:871)लया जायेगा ।8 झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के (cid:292)भावी (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन एवं सफल (cid:292)बंधन हेतु (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण के (cid:219)(cid:289)(cid:585)
का (cid:874)व(cid:232)तार (cid:272)मवार (cid:873)कया जायेगा िजसक(cid:551) (cid:874)ववरणी (cid:467)न(cid:224)नवत है -
| Phase Wise मुख्यमंत्री सारथी योजना के ᮓियान्वयन हेतु अपनाई जाने वाली रणनीति ः- | |||||
| शीर्षक | वर्ष 2022-23 | वर्ष 2023-24 | वर्ष 2024-25 | वर्ष 2025-26 | |
| वतर्मान में संचालित प्रशिक्षण कार्यᮓम (SJKVY/DDUKK/EXCEL) | क े न्ᮤ स ंख्या | 150 | 150 | 150 | 150 |
| प्रशिक्षण् ल᭯य | 1,00,000 | 1,00,000 | 1,00,000 | 1,00,000 | |
| अनुमोदन हेतु प्रस्तावित नई योजना (BIRSA) प्रत्येक प्रख᭛ड में एकप्रशिक्षण क े न्ᮤ के लिए 500 प्रशिक्षण ल᭯य का निर्धारण किया गया है। | क े न्ᮤ स ंख्या | 80 | 150 | 264 | |
| प्रशिक्षण् ल᭯य | 40,000 | 75,000 | 1,00,000 |
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना के (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन म(cid:581) UNDP (cid:622)वारा इन (cid:466)बंदुओं पर सहयोग (cid:292)दान (cid:873)कया
जायेगा –
• Improve the capacity of JSDMS and other Stakeholders
• Capacity enhancement of District Skill Committee (DSC)and enhanced coordination amongst district level actors
• Support in the preparation of DSDP/BSDP
• Support in Proposal Development with Focus on Inclusion
• Capacity building of District and Cluster Based public and private institutional actors
• Publicity and Visibility of Skill Development Initiatives
• Organize Career Conclave and Job Fairs
• State and District Level Human Resource Support
उपरो(cid:200)त उ(cid:227)ले(cid:872)खत सभी (cid:466)बंदुओं का (cid:873)(cid:272)या(cid:219)वयन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) के वत(cid:91)मान एवं भ(cid:874)व(cid:231)य हेतु आव(cid:230)यक है। उपरो(cid:200)त (cid:466)बंदुओं के मा(cid:218)यम से झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547) Institution Development and Capacity Enhancement towards sustainable outcomes क(cid:551) अवधारणा पूर(cid:547) क(cid:551) जायेगी। (cid:292)थम चरण म(cid:581) UNDP से पाँच वष(cid:607) तक (cid:874)व(cid:871)भ(cid:219)न सेवाएँ (cid:292)ा(cid:220)त क(cid:551) जायेगी ।झारख(cid:214)ड गजट (असाधारण) गु(cid:510)वार, 17 नव(cid:224)बर, 2022 9 • (cid:874)व(cid:215)तीय (cid:467)नयमावल(cid:547) के (cid:467)नयम-235 को (cid:162)ांत करते हु ए (cid:467)नयम 245 के तहत UNDP का मनोनयन (cid:873)कया जायेगा ।
संयु(cid:200)त रा(cid:231)(cid:282) (cid:874)वकास काय(cid:91)(cid:272)म (UNDP) (cid:622)वारा योजना (cid:292)बंधन हेतु तैनात (cid:873)कये जाने वाले मानव संसाधन क(cid:551) सं(cid:201)या (cid:467)न(cid:224)नवत है –
• रा(cid:207)य(cid:232)तर(cid:547)य मानव संसाधन - कु ल सं(cid:201)या 10
• िजला (cid:232)तर पर - कु ल सं(cid:201)या - 48
UNDP से (cid:292)ा(cid:220)त सेवाएँ पूण(cid:91) (cid:510)प से ग(cid:467)त(cid:874)व(cid:876)ध क(cid:551) पूण(cid:91)तः Completion and Quality पर आधा(cid:464)रत होगा। UNDP (cid:622)वारा (cid:292)दत सेवाओं का संभा(cid:874)वत वा(cid:874)ष(cid:91)क (cid:229)यय 4.5 करोड़ (cid:510)पये होगी एवं inflation के (cid:510)प म(cid:581) वा(cid:874)ष(cid:91)क 5 (cid:292)(cid:467)तशत क(cid:551) वृ (cid:874)(cid:424) क(cid:551) जायेगी ।
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना अंतग(cid:91)त वा(cid:874)ष(cid:91)क भौ(cid:467)तक एवं (cid:874)व(cid:215)तीय ल(cid:234)य -
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना अंतग(cid:91)त (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण हेतु (cid:292)(cid:467)तवष(cid:91) 2¸00¸000 (cid:292)(cid:871)श(cid:162)णा(cid:876)थ(cid:91)य(cid:585) का ल(cid:234)य (cid:467)नधा(cid:91)(cid:464)रत है। िजसके (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण तथा योजना (cid:292)बंधन मद म(cid:581) Year 1- 661.20 Crore, Year 2- 764.40 and Year-3 onwards - (cid:292)(cid:467)तवष(cid:91) (cid:510)0 838.12 करोड़ का बजट संभा(cid:874)वत है¸ िजसे रा(cid:207)य योजना मद से पूण(cid:91) (cid:873)कया जायेगा। योजनावार (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण ल(cid:234)य एवं बजट रा(cid:871)श का (cid:874)ववरण (cid:467)न(cid:224)नवत है¸ िजसम(cid:581) घटको के म(cid:218)य (cid:874)वचलन (Untide) अनुमा(cid:219)य होगा-
मु(cid:201)यमं(cid:287)ी सारथी योजना - Budget Summary
| Particulars | Unit | Year 01 (FY 2023-24) | Year 02 (FY 2024-25) | Year 03 (FY 2025-26) & Onwards |
| Training Target : | ||||
| DDU-KK | Number | 60,000 | 60,000 | 60,000 |
| SJKVY | Number | 30,000 | 30,000 | 30,000 |
| EXCEL | Number | 10,000 | 10,000 | 10,000 |
| BIRSA | Number | 40,000 | 75,000 | 1,00,000 |
| Total Yearly Target | Number | 1,40,000 | 1,75,000 | 2,00,000 |
| Training Cost as per common norms | INR in Crore | 499.71 | 571.75 | 623.21 |
| RojgarProtsahan Bhatta | INR in Crore | 105.00 | 131.25 | 150.00 |
| Total Training Cost | INR in Crore | 604.71 | 703.00 | 773.21 |
| Special Project Cost | INR in Crore | 25.00 | 25.00 | 25.00 |
| Admin Cost | INR in Crore | 31.49 | 36.40 | 39.91 |
| Total Cost | INR in Crore | 661.20 | 764.40 | 838.12 |
उ(cid:200)त योजना पर (cid:229)यय क(cid:551) रा(cid:871)श बजट रा(cid:207)य (cid:232)क(cid:551)म मु(cid:201)य शीष(cid:91)-2230-(cid:302)म तथा रोजगार-उपशीष(cid:91)-41- कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन-लघुशीष(cid:91)-796-जनजातीय (cid:162)े(cid:287) उपयोजना के अंतग(cid:91)त (cid:874)वकलनीय होगा । • यह योजना संक(cid:227)प (cid:467)नग(cid:91)मन क(cid:551) (cid:467)त(cid:876)थ से (cid:292)भावी होगा ।
• योजना का काया(cid:91)(cid:219)वयन एवं संचालन झारख(cid:214)ड कौशल (cid:874)वकास (cid:871)मशन सोसाईट(cid:547)¸ (cid:302)म¸ (cid:467)नयोजन¸ (cid:292)(cid:871)श(cid:162)ण एवं कौशल (cid:874)वकास (cid:874)वभाग¸ झारख(cid:214)ड¸ राँची के (cid:232)तर से (cid:873)कया जाएगा । • (cid:292)(cid:232)ताव पर मं(cid:466)(cid:287)प(cid:464)रष(cid:622) क(cid:551) (cid:465)दनांक 10-11-2022 को संप(cid:219)न बैठक म(cid:581) मद सं0-19 म(cid:581) (cid:232)वीकृ (cid:467)त (cid:292)दान क(cid:551) गई है ।
झारख(cid:214)ड रा(cid:207)यपाल के आदेश से,
(cid:292)वीण कु मार टो(cid:220)पो,
सरकार के स(cid:876)चव
--------
झारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालयझारख(cid:214)ड राजक(cid:551)य मु(cid:289)णालय,, राँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)तराँची (cid:622)वारा (cid:292)का(cid:871)शत एवं मु(cid:465)(cid:289)त,,
झारख(cid:214)ड गजट झारख(cid:214)ड गजट ((असाधारणअसाधारण) ) 554422 –– 5500