RNI No. MAHBIL /2009/37831
महाराष्ट्रट शासन राजपत्र
असाधाराण भाग चारा-ब
वर्ष १२, अंक ७] बुधावारा, जानेवाराी १४, २०२६/पौर्ष २४, शाके १९४७ [पृष्ठे ६, किंकंमत : रुपये ९.००
असाधाराण क्रमांक २४
प्राकिंधाकृत प्राकाशान
महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र अकिंधाकिंनयेमांन्वये तयेारा केलेले
(भाग एक, एक-अ आकिंण एक-ले येांमध्ये प्राकिंसद्ध केलेले किंनयेम व आदेशा येांव्येकिंतरिराक्त) किंनयेम व आदेशा.
महासूले व वन किंवभाग
पहिला मजला, मादाम कामा मागग, ुतात्मा राजगुरू चाौका, मंत्रालाय, मु ंबई ४०० ०३२, हिदानांांका १४ जानांेवारी, २०२६.
अकिंधासूचाना
महाराष्ट्र शाेतजमीन (जमीन धाराणेचाी कमाले मयेाषदेा) अकिंधाकिंनयेम, १९६१.
क्रमांका मशेम-२०२०/प्र.क्र.५०/ला-७.— माराष्ट्र शेताजमीनां (जमीनां धारणेचाी कामाला मयागदा) अहिधाहिनांयम, १९६१ (१९६१ चा मा. २७) याच्या कालाम ४६ च्या पोट-कालाम (१) वा पोट-कालाम (२) च्या खंड (इ-१) तासेचा कालाम २९अ द्वारे प्रदानां काेलाेल्या अहिधाकारांचा आहिणे त्याबाबताीता त्यासे सेमर्थग कारणेाऱ्या इतार सेवाग अहिधाकारांचा वापर कारूनां, माराष्ट्र शेासेनांानांे प्रस्ताहिवाता काेलाेल्या हिनांयमांचाे पुढीला प्रारूप, त्यामुळे बाहिधाता ोण्याचा सेंभावा असेलाेल्या सेवाग व्यक्तांच्या माहिताीसेाठी, उक्ता अहिधाहिनांयमाच्या कालाम ४६ च्या पोट-कालाम (१) द्वारे आवाश्यका असेल्याप्रमाणे याद्वारे प्रहिसेद्ध कारीता आे; आहिणे याद्वारे, अशेी नांोटीसे दाेण्याता येता आे काी, माराष्ट्र शेासेनांाद्वारे, उक्ता प्रारूप हिनांयम हिदानांांका ११ फेब्रुवारी, २०२६ रोजी हिकांवा त्यानांतार, हिवाचाराता घेण्याता येईला.
२. उक्ता प्रारुपाच्या बाबताीता काोणेत्याी व्यक्ताीकाडूनां, अपर मुख्य सेहिचावा, मसेूला वा वानां हिवाभाग, १ ला मजला, मादाम ंबई- ४०० ०३२, यांच्याकाडे उपरोक्ता हिदानांांकासे हिकांवा त्यापूवाी जे काोणेताेी आक्षेप कामा मागग, ुतात्मा राजगुरू चाौका, मंत्रालाय, मु हिकांवा सेूचानांा प्राप्ता ोताीला, त्या शेासेनांाकाडूनां हिवाचाराता घेण्याता येताीला.
प्रारूप किंनयेम
१. संकिंप्त नाव व व्येाप्ती- (१) या हिनांयमांसे, माराष्ट्र शेताजमीनां (जमीनां धारणेचाी कामाला मयागदा) (भाोगवाटादार वागग-२ चाे भाोगवाटादार वागग-१ मध्ये रूपांतारणे कारणे) हिनांयम, २०२६ असे म्णेावाे.
(२) े हिनांयम, या अहिधाहिनांयमाच्या कालाम २७ अन्वाये भाोगवाटादार वागग-२ धारणेाहिधाकारावार प्रदानां कारण्याता आलाेल्या जहिमनांनांा, अशेा जहिमनांी प्रदानां काेल्याच्या हिदानांांकापासेूनां दा वार्षे उलाटल्यानांतार; आहिणे जेव्ा अशेा जहिमनांी प्रदानां काेल्याच्या शेतांपैकाी काोणेत्याी शेतांचाे उल्लांघेनां झालाेलाे नांसेला, त्या बाबताीता, हिकांवा जर अशेा शेतांपैकाी काोणेत्याी शेतांचाे उल्लांघेनां झालाे असेला तार, असे उल्लांघेनां हिनांयमाधाीनां काेल्यानांतार लागू ोताीला.
(१)
भाग चार-ब-२४–१२ महाराष्ट्रट शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, जानेवाराी १४, २०२६/पौर्ष २४, शाके १९४७ २. व्येाख्येा.- (१) या हिनांयमांता, सेंदाभागनांुसेार दाुसेरा अर्थग आवाश्यका नांसेला तार,-
(एका) "अहिधाहिनांयम" याचा अर्थग, माराष्ट्र शेताजमीनां (जमीनां धारणेचाी कामाला मयागदा) अहिधाहिनांयम, १९६१ (१९६१ चा मा. २७), असेा आे;
(दाोनां) "वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्रा" याचा अर्थग, माराष्ट्र मुद्रांांका अहिधाहिनांयम (१९५८ चा ६०) अन्वाये काेलाेल्या माराष्ट्र मुद्रांांका (मालामत्तेचाे वास्तावा बाजारमूल्य हिनांधागरिरता कारणे) हिनांयम, १९९५ याच्या तारताुदांन्वाये प्रहिसेद्ध काेलाेलाे वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्रा, असेा आे आहिणे जेव्ा असे वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्रा तायार काेलाेलाे नांसेला हिकांवा उपलाब्धा नांसेला, त्या बाबताीता त्याचा अर्थग, सेंबंहिधाता हिजल्ह्याच्या नांगररचानांा हिवाभागाच्या सेायका सेंचालाकाद्वारे हिनांधागरिरता काेलाेला अशेा जहिमनांीचा दार, असेा आे;
(ताीनां) "रूपांतारणे अहिधामूल्य" याचा अर्थग, या हिनांयमांच्या हिनांयम ३ च्या पोट-हिनांयम (४) खंालाीला ताक्त्यामध्ये हिवाहिता काेल्याप्रमाणे रूपांतारणे अहिधामूल्य, असेा आे.
(२) याता यावार वापरलाेलाे, परंताु व्याख्या नां काेलाेलाे शेब्दा वा शेब्दाप्रयोग यांनांा, या अहिधाहिनांयमाता अनांुक्रमे जे अर्थग नांेमूनां दाेण्याता आलाे असेताीला, ताेचा अर्थग असेताीला.
३. (१) या अहिधाहिनांयमाच्या कालाम २७ अन्वाये भाोगवाटादार वागग-२ धारणेाहिधाकारानांे हिदालाेल्या जहिमनांीच्या काोणेत्याी धारकासे, अशेा जहिमनांी प्रदानां काेल्याच्या हिदानांांकापासेूनां दा वार्षेग उलाटल्यानांतार; आहिणे जर जहिमनांी प्रदानां काेल्याच्या शेतांपैकाी काोणेत्याी शेतांचाे उल्लांघेनां झालाेलाे नांसेला त्या बाबताीता, हिकांवा जर अशेा शेतांपैकाी काोणेत्याी शेतांचाे उल्लांघेनां झालाे असेला तार, असे उल्लांघेनां हिनांयमाधाीनां काेल्यानांतार, या हिनांयमांच्या तारताुदांनांुसेार त्याच्या जहिमनांीचाे भाोगवाटादार वागग-१ धारणेाहिधाकारामध्ये रूपांतारणे कारण्यासेाठी सेंबंहिधाता हिजल्ाहिधाकाऱ्याकाडे अजग कारता येईला.
(२) पोट-हिनांयम (१) खंालाीला काोणेताी अजग प्राप्ता झाल्यावार, हिजल्ाहिधाकारी, सेंबंहिधाता जहिमनांीच्या तापहिशेलांचाी आहिणे अशेी जमीनां हिदाल्याच्या काोणेत्याी अटंचाे हिकांवा शेतांचाे काोणेताेी उल्लांघेनां झालाे आे हिकांवा कासे याचाी पडताळेणेी कारीला.
(३) अशेी पडताळेणेी काेल्यावार, जर जमीनां प्रदानां काेल्याच्या काोणेत्याी अटंचाे वा शेतांचाे उल्लांघेनां झालाे आे वा असे उल्लांघेनां हिनांयमाधाीनां कारण्याता आलाेलाे नांाी, असे हिनांदाशेगनांासे आलाे असेला तार, हिजल्ाहिधाकाऱ्यासे, त्याचाी कारणे नांदाहिवाल्यानांतार, आदाेशेाद्वारे, अजग फेटाळेता येईला.
(४) अशेी पडताळेणेी काेल्यानांतार, जर अशेी जमीनां प्रदानां काेल्याच्या काोणेत्याी अटंचाे वा शेतांचाे उल्लांघेनां झालाेलाे नांाी; हिकांवा जर काोणेताेी उल्लांघेनां झालाे असेला वा सेक्षेम प्राहिधाकाऱ्यानांे असे उल्लांघेनां हिनांयमाधाीनां काेलाेलाे आे, असे हिनांदाशेगनांासे आलाे असेला तार, हिजल्ाहिधाकारी, आदाेशेाद्वारे, खंालाीला ताक्त्यामध्ये हिवाहिनांहिदागष्ट काेलाेलाे रूपांतारणे अहिधामूल्याचाे प्रदानां काेल्यावार शेतांच्या अधाीनां राूनां, भाोगवाटादार वागग -२ जहिमनांचाे भाोगवाटादार वागग -१ जहिमनांमध्ये रूपांतारणे कारीला :-
तक्ता
(का) उक्ता अहिधाहिनांयमाच्या कालाम २७ अन्वाये भाोगवाटादार वागग-२ धारणेाहिधाकारावार वाटप काेलाेल्या वा वाटपानांतार ज्या जहिमनांी स्तांतारिरता कारण्याता आलाेल्या नांाीता हिकांवा ज्या जहिमनांच्या वापराता बदाला कारण्याता आलाेला नांाी, अशेा जहिमनांचाे भाोगवाटादार वागग-१ मध्ये रूपांतारणेासेाठी प्रदाेय असेलाेलाे रूपांतारणे अहिधामूल्य :-
| अनांु.क्र. (१) | ज्या क्षेत्राता जमीनां स्थिस्र्थता आे ताी क्षेत्राे (२) | रूपांतारणे अहिधामूल्य (३) |
| १. | मानांगर प्रदाेशे, मानांगरपाहिलाका, हिकांवा नांगरपरिरर्षेदा वा त्यांचाी सेीमावाताी क्षेत्राे. | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. |
| २. | मानांगर प्रदाेशे, मानांगरपाहिलाका, हिकांवा नांगरपरिरर्षेदा वा त्यांचाी सेीमावाताी क्षेत्राे यांमध्ये असेलाेल्या जहिमनांीव्यहितारिरक्ता इतार जहिमनांी. | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. |
(खं) उक्ता अहिधाहिनांयमाच्या कालाम २७ अन्वाये भाोगवाटादार वागग-२ धारणेाहिधाकारावार वाटप काेलाेल्या वा वाटपानांतार ज्या जहिमनांी स्तांतारिरता कारण्याता आलाेल्या आेता हिकांवा ज्या जहिमनांच्या वापराता बदाला कारण्याता आलाेला आे, अशेा जहिमनांचाे भाोगवाटादार वागग-१ मध्ये रूपांतारणेासेाठी प्रदाेय असेलाेलाे रूपांतारणे अहिधामूल्य :
| अनांु. क्र. (१) | ज्या क्षेत्राता जमीनां स्थिस्र्थता आे ताी क्षेत्राे वा हिताचाे वापरकाताे (२) | रूपांतारणे अहिधामूल्य (३) |
| १. | मानांगर प्रदाेशे, मानांगरपाहिलाका, हिकांवा नांगरपरिरर्षेदा वा त्यांचाी सेीमावाताी क्षेत्राे,- | |
| (एका) शेताीच्या प्रयोजनांांसेाठी वापरलाेलाी; | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. | |
| (दाोनां) औद्योहिगका वा इतार हिबगरशेताी प्रयोजनांांसेाठी वापरलाेलाी. | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. | |
| २. | मानांगर प्रदाेशे, मानांगरपाहिलाका, हिकांवा नांगरपरिरर्षेदा वा त्यांचाी सेीमावाताी क्षेत्राे यांमध्ये असेलाेल्या जहिमनांीव्यहितारिरक्ता इतार जहिमनांी,- | |
| (एका) शेताीच्या प्रयोजनांासेाठी वापरलाेलाी; | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. | |
| (दाोनां) औद्योहिगका वा इतार हिबगरशेताी प्रयोजनांासेाठी वापरलाेलाी. | वाहिर्षेगका दार हिवावारणेपत्राप्रमाणे परिरगणेनांा काेलाेल्या अशेा जहिमनांीच्या मूल्याच्या पन्नांासे टक्काे. |
शाती.-
(१) ज्या प्रकारणेांमध्ये रूपांतारणे अहिधामूल्याचाी रक्काम एका काोटी रुपयांपेक्षेा जास्ता असेला, अशेा प्रकारणेांमध्ये राज्य शेासेनांाचाी पूवाग मान्यता घेताल्याहिशेवाय हिजल्ाहिधाकारी भाोगवाटादार वागग -२ जहिमनांीचाे भाोगवाटादार वागग - १ मध्ये रूपांतार कारण्याचा काोणेताी आदाेशे पारिरता कारणेार नांाीता. ज्या अजामध्ये अशेा रूपांतारणे अहिधामूल्याचाी रक्काम एका काोटी रुपयांपेक्षेा जास्ता असेला, अशेा अजाचाी पडताळेणेी हिजल्ाहिधाकारी अजग प्राप्ता झाल्यापासेूनां ताीनां महिन्यांच्या आता कारताीला आहिणे ताे अजग राज्य शेासेनांाच्या पूवाग मान्यताेसेाठी पाठीवाताीला.
(२) भाोगवाटादार वागग -२ जहिमनांचाे भाोगवाटादार वागग -१ मध्ये रूपांतारणे कारण्याच्या अंहिताम आदाेशेापूवाी, अजगदारानांे रूपांतारणे अहिधामूल्य भारण्यासेाठीच्या नांोटीशेीमध्ये नांमूदा काेलाेलाी रूपांतारणे अहिधामूल्याचाी रक्काम अशेा नांोटीसेच्या हिदानांांकापासेूनां ताीनां महिन्यांच्या आता भारावाी.
(३) अहिधाहिनांयमाच्या कालाम २७ अन्वाये जमीनां वाटप काेल्यानांतार, जर काोणेत्याी अटंचाे हिकांवा शेतांचाे उल्लांघेनां झालाे असेला तार, सेक्षेम प्राहिधाकाऱ्याद्वारे प्र्थम असे उल्लांघेनां हिनांयमाधाीनां कारण्याता येईला आहिणे त्यानांतार, या हिनांयमांनांुसेार अशेा जहिमनांचाे भाोगवाटादार वागग -२ मधाूनां भाोगवाटादार वागग -१ मध्ये रूपांतारणे कारण्याचाी कायगवाी कारण्याता येईला.
(४) जर भाूधारकानांे सेक्षेम प्राहिधाकाऱ्याच्या पूवाग परवानांगीनांे जमीनां स्तांतारिरता काेल्यासे हिकांवा हिताच्या वापराता बदाला काेल्यासे, पूवाग परवानांगीच्या वाेळेी असेलाेलाी अनांहिजगता उत्पन्नांाचाी हिकांवा अहिधाभाराचाी हिकांवा अहिधामूल्याचाी रक्काम जमीनांीचाे रूपांतारणे कारण्याच्या वाेळेी आकारलाेल्या रूपांतारणे अहिधामूल्यामध्ये सेमायोहिजता कारण्याता येणेार नांाी.
माराष्ट्राचाे राज्यपाला यांच्या आदाेशेानांुसेार वा नांावानांे,
सत्येनारायेण बजाज, शेासेनांाचाे सेसेहिचावा.
भाग चार-ब-२४–२४ महाराष्ट्रट शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, जानेवाराी १४, २०२६/पौर्ष २४, शाके १९४७
REVENUE AND FORESTS DEPARTMENT
1st Floor, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mantralaya, Mumbai 400 032, dated the 14th January, 2026.
NOTIFICATION
Maharashtra agricultural lands (ceiling on holdings) act, 1961.
No. Mashem-2020/C.R.50/L-7.— The following draft of rules which the Government of Maharashtra proposes to make, in exercise of the powers conferred by section (1) and clause (e-1) of sub-section (2) of section 46 read with section 29A of the Maharashtra Agricultural Lands (Ceiling on Holdings) Act, 1961 (Mah. XXVII of 1961), and of all other powers enabling it in that behalf, are hereby published as required by sub-section (1) of section 46 of the said Act, for information of all the persons likely to be affected thereby; and notice is hereby given that the said draft will be taken into consideration by the Government of Maharashtra on or after the 11th February, 2026.
2. Any objection or suggestion which may be received by the Additional Chief Secretary to Government of Maharashtra, Revenue and Forests Department, Mantralaya, Madam Cama Marg, Hutatma Rajguru Chowk, Mumbai 400 032, from any person with respect to the said draft on or before the aforesaid date will be considered by the Government.
DRAFT RULES
1. Short title and application.- (1) These rules may be called the Maharashtra Agricultural Land (Ceiling on Holdings) (Conversion of Class-II Occupancy into Class-I Occupancy) Rules, 2026.
(2) These rules shall apply to the lands granted under section 27 of the Act on Class II Occupancy, after lapse of ten years from the date of grant of such land; and where there is no breach of any of the conditions for grant of such land, or if there is a breach of any of such conditions, then after regularization of such breach.
2. Definitions.- (1) In these Rules, unless the context otherwise requires,-
(i) "Act" means the Maharashtra Agricultural Land (Ceiling on Holdings) Act, 1961 (Mah.
XXVII of 1961);
(ii) "Annual Statement of Rates" means the Annual Statement of Rates published under the provisions of the Maharashtra Stamp (Determination of True Market Value of Property) Rules, 1995 framed under the Maharashtra Stamp Act (LX of 1958) and where such Annual Statement of Rates is not prepared or available, it means the rate of such land as determined by the Assistant Director of the Town Planning Department of the concerned District; (iii) "Conversion Premium" means the conversion premium as prescribed in the Table under sub-rule (4) of rule 3 of these Rules.
(2) Words and expressions used but not defined hereinabove shall have the meanings as are respectively assigned to them in the Act.
3. (1) Any holder of land granted under section 27 of the Act on Class-II Occupancy, may after lapse of ten years from the date of grant of such land and if there is no breach of any of the conditions for grant of such land or if there is a breach of any of such conditions, then after regularization of such breach, make an application to the concerned District Collector for conversion of his land into Class-I Occupancy land as per the provisions of these Rules.
(2) Upon receipt of any application under sub-rule (1), the Collector shall verify the particulars of the concerned land and whether there is any breach of any of the terms or conditions of grant of such land.
(3) Upon such verification, if it is noticed that there is breach of any of the terms or conditions of grant of such land which has not been regularised, then the Collector may reject the application, by an Order, after recording the reasons therefor.
महाराष्ट्रट शासन राजपत्र असाधाराण भाग चारा-ब, जानेवाराी १४, २०२६/पौर्ष २४, शाके १९४७ ५(4) Upon such verification, if it is noticed that there is no breach of any of the terms or conditions of grant of such land; or if there is a breach then such breach have been regularized by the competent authority, then the Collector shall by an order, convert the Class-II Occupancy lands into Class-I Occupancy lands on payment of Conversion Premium and subject to the conditions as specified in the Table below :-
TABLE
(A) Conversion Premium payable for conversion of lands allotted on Class-II Occupancy under section 27 of the said Act, which have not been transferred or use of which has not been changed after allotment to Class-I Occupancy :
| Sr.Nos. | Area in which land is situated | Conversion Premium |
| (1) | (2) | (3) |
| 1. | Metropolitan Regions, Municipal Corporation, or Municipal Council and their Fringe Areas. | Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates. |
| 2. | Lands other than lands in Metropolitan Regions, Municipal Corporation or Municipal Council and their Fringe Areas. | Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates. |
(B) Conversion Premium payable for conversion of lands allotted to Class-II Occupancy under section 27 of the said Act, which have been transferred or use of which has been changed after allotment, to Class-I Occupancy :
| Sr.Nos. | Areas in which land is situated and user thereof | Conversion Premium |
| (1) | (2) | (3) |
| 1. | Metropolitan Regions, Municipal Corporation or Municipal Councils and their Fringe Areas,- (i) used for Agricultural purposes ; (ii) used for Industrial and other non-agricultural purposes | Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates; Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates. |
| 2. | Lands other than lands in Metropolitan Regions, Municipal Corporation or Municipal Council and their Fringe Areas,- (i) used for Agricultural purposes; (ii) used for Industrial and other non-agricultural purposes. | Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates; Fifty per cent. of value of such land calculated as per Annual Statement of Rates. |
Conditions.-
(1) The Collector shall not pass any order to convert the Class-II Occupancy land into Class-I Occupancy land in cases where the premium for such conversion exceeds rupees One Crore, unless prior approval of the State Government is obtained. The Collector shall scrutinize the application where the premium of such conversion exceeds rupees One Crore within three months from the receipt of such application and forward the same for prior approval of the State Government. (2) Before the final order of conversion of Class-II Occupancy land into Class-I Occupancy land, the applicant shall pay the amount of conversion premium as mentioned in the notice for payment within three months from the date of such notice.
(3) After the allotment of land under section 27 of the Act, if there is breach of any of the terms or conditions, then such breach shall be regularised first by the competent authority and thereafter action shall be taken to convert the land from Class-II Occupancy to Class-I Occupancy in accordance with these Rules.
(4) In case the land holders have transferred or changed the land use with the prior permission of the competent authority, the amount of unearned income or surcharge or premium at the time of prior permission shall not be adjusted in the conversion premium charged at the time of conversion of the land.
By order and in the name of the Governor of Maharashtra,
SATYANARAYAN BAJAJ, Joint Secretary to Government. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.