RNI No. MAHENG /2009/36619
महाराष्ट्र शासन राजपत्र
असाधाराण भाग एक–कोकण विभागीय पुराणी
र्ष १२, अंक २५] बुधारा, एविल १५, २०२६/चैत्र २५, शाके १९४८ [पृष्ठे ५, विकंमत : रुपये ११.००
असाधाराण क्रमांक ३६
ाविधाकृत काशान
नगराविकास विभाग
मंत्रालय, मंु ंबई ४०० ०३२, विनांांक १० एविल २०२६.
सूचैना
महाराष्ट्र ादेविशाक नगराराचैना अविधाविनयम, १९६६.
क्रमंांक टीपुीबी-४३२६/४१०/.क्र. ३५/२०२६/नांवि ११.— ज्याअर्थी, मंहाराष्ट्र ाेविक नांगराराचनांा अविविनांयमं, १९६६ ंबई मंहानांगरापुाविलका त्यांचे अविकारा (यापुढे ज्याचा उल्लेख " उक्त अविविनांयमं " असा कराणेत आलेला आहाे.) च्या तरातुंनांुसारा बृहान्मंु क्षेत्राकरिराता (यापुढे ज्याचा उल्लेख " उक्त मंहानांगरापुाविलका " असा कराणेत आलेला आहाे.) विनांयोजनां ाविकराणे आहाे ;
आविणे ज्याअर्थी, उक्त अविविनांयमंाच्या कलमं ३१, पुोटी-कलमं (१) अन्ये ाप्त अविकारांचा ापुरा करूनां राज्य ासानांानांे अविसाूचनांा क्रमंांक टीपुीबी-४३१७/६२९/.क्र.११८/२०१७/वि.यो./नांवि-११, विनांांक ८ मंे २०१८(यापुढे ज्याचा उल्लेख " उक्त अविसाूचनांा " असा कराणेत आलेला आहाे.) द्वाराे बृहान्मंु ंबई ारूपु विकासा योजनांा-२०३४ साहा विकासा विनांयंत्राणे ोत्साहानां विनांयमंाली-२०३४ (यापुढे याचा उल्लेख " उक्त विनांयमंाली " असा कराणेत आलेला आहाे) ला उक्त अविसाूचनांेसाोबतचे पुरिराविष्टी-ब मंध्ये शविलेले साराभाूत स्रूपुाचे फेराबल (ई.पुी.) गळूनां उक्त अविसाूचनांेसाोबतचे पुरिराविष्टी-अे मंध्ये शविलेल्या साुाराणेसाहा मंजुराी विली आहाे ; आविणे ज्याअर्थी ासानांानांे उक्त अविसाूचनांेसा सामं क्रमंांकाचे ुविपुत्राक विनांांक २२ जूनां २०१८ राोजी विनांगशविमंत केले आहाे ; आविणे ज्याअर्थी, त्यानांतरा उक्त अविसाूचनांेसा ासानांानांे सामं क्रमंांकाचे ुविपुत्राक पुराकपुत्रा विनांांक २९ जूनां २०१८ राोजी पुारिरात केले असाूनां सारा ुविपुत्राक पुराकपुत्रा महाराष्ट्र शासनाच्या राजपत्रात, विनांांक ३० जूनां, २०१८ राोजी विसा कराण्यात आले आहाे ; आविणे ज्याअर्थी, उक्त विनांयमंाली विनांांक १ साप्टींबरा २०१८ पुासाूनां अंमंलात आली आहाे ; आविणे ज्याअर्थी, ासानांानांे विनांांक २१ साप्टींबरा २०१८ राोजीच्या अविसाूचनांेद्वाराे उक्त विनांयमंालीमंील साराभाूत स्रूपुाचे बल ईपुी-१ ते ईपुी-१६८ ला (ठराविक ईपुी विनांणेशयार्थीश लंविबत ठेलेल्या ठराविक तरातुी गळूनां) मंजुराी ानां केली आहाे ; आविणे ज्याअर्थी, उक्त मंजुराीच्या अविसाूचनांेत आविणे मंजूरा तरातुीमंध्ये टींकलेखनांाच्या त्राुटी चुका तसाेच उक्त विनांयमंालीमंील काहाी तरातुंच्या अर्थीशबोाची स्पुष्टीता करूनां साुसांगती आणेणे याकरिराता ासानांानांे विनांांक १२ नांोव्हांबरा २०१८ राोजी ुविपुत्राक विनांगशविमंत केले आहाे ;
२ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग एक-कोकण विभागीय पुराणी, एविल १५, २०२६/चैत्र २५, शाके १९४८ंबई हारा आविणे मंु
आविणे ज्याअर्थी, उक्त विनांयमंालीचे विविनांयमं ३२ मंध्ये ' हास्तांतराणेीय विकासा हाक्क ' (यापुढे ज्याचा उल्लेख " विटीडीआरा" असा कराणेत आलेला आहाे.) याबाबत तरातू असाूनां, विविनांयमं ३२ (४.१.१) मंील तक्ता १२-अ नांुसारा, डी.पुी. रास्ता विकंा आराक्षेणेाखालील ंबई उपुनांगरा क्षेत्रासाठी अनांुक्रमंे त्या जविमंनांीच्या क्षेत्राफेळूाच्या जमंीनां स्ेच्छेनांे उक्त मंहानांगरापुाविलकेला हास्तांतरिरात केल्यासा, मंु २.५ पुटी विकंा २ पुटी इतका विटीडीआरा मंजूरा केला जाऊ कतो ; तसाेच, यामंध्ये पुढे असाेहाी नांमंू केले आहाे की, साीआराझेडी/जैविविता उद्यानां (बीडीपुी)/हाील टीॉपु विहाल स्लोपु/कमंी घनांता क्षेत्रा विेष विकासा/ोकायक क्षेत्रा/विभाग (SDZ) अा भागांमंध्ये विकंा ज्या भागांमंध्ये नांैसाविगशक विकंा कायेीरा अडीर्थीळूे विकंा बांकामं विकासारा विनांबं आहाेत, अा विठकाणेी विकासा योजनांा रास्ता आराक्षेणेा/ खालील जविमंनांीकरिराता विनांमंाशणे हाोणेारा विटीडीआरा हा तक्ता १२-अ मंध्ये नांमंू केलेल्या साशसाराणे विटीडीआरा च्या ५०% इतकाच राहाील (यापुढे ज्याचा उल्लेख " उक्त तरातू " असा कराणेत आलेला आहाे) ;
आविणे ज्याअर्थी, उक्त मंहानांगरापुाविलकेकडील विनांांक १५ विडीसांबरा २०२५ राोजीचे पुत्रा (यापुढे ज्याचा उल्लेख "उक्त पुत्रा" असा कराणेत आलेला आहाे) ासानां नांगरा विभागासा ाप्त झेाले असाूनां, त्यामंध्ये असाे नांमंू केले आहाे की, " स्तावित कोस्टील राोडी चे सांराेखनां विेष विकासा विभाग (SDZ)/नांैसाविगशक क्षेत्रामंध्ये येते. तसाेच, मंलविनांस्साराणे पुंविपुंग स्टीेनां हाी SDZ/नांैसाविगशक विकंा कायेीरा अडीर्थीळूे असालेल्या क्षेत्रात/CRZ मंध्ये स्थिस्र्थीत आहाेत. अा पुायाभाूत साुविा कल्पुांमंुळूे बावित हाोत असालेल्या खाजगी जविमंनांी ज्या SDZ/नांैसाविगशक क्षेत्रा विकंा बांकामं/विकासाराील कायेीरा अर्थीा इतरा अडीर्थीळूे/विनांबं असालेल्या क्षेत्रात/CRZ मंध्ये सामंाविष्टी आहाेत, अी जविमंनांचे जविमंनांमंालक विविनांयमं ३२ मंील तरातुीनांुसारा विनांयविमंत टीडीआराच्या केळू ५०% विटीडीआरा च्या बल्यात जमंीनां हास्तांतरिरात कराण्यासा इच्छेुक नांसातात त्याऐजी विटीडीआरा ऐजी राोखीनांे आविर्थीशक भारापुाईचा (monetary compensation) पुयाशयाची मंागणेी केली जात आहाे. याव्यवितरिराक्त, पुूाशनांुभानांुसारा असाे आढेळूनां आले आहाे की, राोखीनांे सांपुानांाच्या कराणेांनांा मंोठ्या मंाणेारा ेळू लागतो. तसाेच, विजल्हाविकाराी यांच्यामंाफेफत जाहाीरा हाोणेाऱ्या भारापुाईच्या विनांाड्याेळूी ठराविण्यात आलेली राक्कमं बहाुा ाढेविली जाते, ज्यामंुळूे अखेराीसा मंहानांगरापुाविलकेरा मंोठा आविर्थीशक बोजा विनांमंाशणे हाोतो. तसाेच, सानां २०१३ च्या भाूसांपुानां, पुनांशसानां पुनांस्र्थीाशपुनां कायद्यान्ये (LARR Act, 2013) साक्तीनांे सांपुानां कराण्याची विक्रयेसा विकमंानां ३ षांचा कालाी लागतो. तर्थीाविपु, त्याउलटी, जविमंनांमंालकानांे टीडीआराच्या बल्यात जमंीनां सांपुानां कराण्याची तयाराी शविल्यासा त्याबाबतची विक्रया हाी मंालकी हाक्क इतरा कागपुत्रांची पुडीताळूणेी पुूणेश झेाल्यानांतरा तुलनांेनांे कमंी कालाीत पुूणेश हाोऊ कते ". सारा स्तुस्थिस्र्थीती विचारात घेता, पुायाभाूत साुविांचे कल्पु जसाे की, रास्ते / कोस्टील राोडी, मंलःविनांस्साराणे, पुासाळूी पुाणेी विनांचरा (SWD) जाळूे तसाेच मंोकळ्या स्रूपुाची साशजविनांक आराक्षेणे (उा. मंैानांे, बागा/उद्यानां, मंोकळूी मंैानांे इ.) यांसाराख्या मंहात्त्ाच्या कल्पुांची अंमंलबजाणेी जलगतीनांे हाोण्याकरिराता अा कल्पुांमंुळूे बावित हाोत असालेल्या खाजगी जविमंनांी ज्या विेष विकासा विभाग (SDZ) / नांा-विकासा विभागात (NDZ) सामंाविष्टी आहाेत, अी जविमंनांकरिराता ेय विटीडीआरा चे मंाणे विनांयविमंत टीडीआराच्या ५०% मंाणेात नां कराता म्हाणेजेच विविनांयमं ३२ मंील उपुखंडी ४.१.१ तक्ता क्र. १२A नांुसारा अनांुज्ञेय कराणेबाबत यासांबंी योग्य ते विनांे ेण्याबाबत उक्त मंहापुाविलकेनांे विनांती केली आहाे;
आविणे ज्याअर्थी, राील नांमंू स्तुस्थिस्र्थीती विचारात घेता कोस्टील राोडी यासाराख्या मंहात्त्ाच्या पुायाभाूत कल्पुांची अंमंलबजाणेी जल भाीपुणे कराण्याच्या ृष्टीनांे उक्त मंहानांगरापुाविलकेची विनांती विचारात घेण्याजोगी आहाे. तर्थीाविपु, NDZ/SDZ क्षेत्रामंध्ये अा काराे ोत्साहानां सारासाकटीपुणे लागू केल्यासा विटीडीआरा बाजारारा त्याचा वितकूल पुरिराणेामं हाोऊ कतो आविणे अा विकासासा विनांबं असालेल्या क्षेत्रांरा अनांपुेविक्षेत नांकारात्मंक पुरिराणेामं हाोण्याची क्यता नांाकाराता येत नांसाूनां, या बाबंचा सांकष विचारा कराता, साशजविनांक विहाताच्या ृष्टीनांे, उक्त विनांयमंालीमंील विविनांयमं ३२ मंध्ये नांीनां पुरांतुक सामंाविष्टी कराणेबाबत साोबत जोडीलेल्या पुरिराविष्टीामंध्ये शविल्यानांुसारा फेराबल कराणे साशजविनांक विहाताचे ृष्टीनांे आश्यक आहाे, असाे ासानां नांगराविकासा विभागाचे मंत झेाले आहाे. (यापुढे याचा उल्लेख " स्तावित फेराबल " असा कराणेत आलेला आहाे).
आविणे त्याअर्थी, उपुराोक्त पुरिरास्थिस्र्थीती आविणे स्तुस्थिस्र्थीती विचारात घेता आविणे उक्त अविविनांयमंाच्या कलमं ३७ च्या पुोटी-कलमं (१कक) अन्ये ाप्त अविकारा आविणे त्या सांभाशतील साश क्तंचा ापुरा करूनां, ासानां याद्वाराे स्तावित फेराबलाविषयी उक्त अविविनांयमंाच्या कलमं ३७, पुोटी-कलमं (१कक) चे खंडी(क) नांुसारा कोणेत्याहाी व्यक्तीकडीूनां हाराकती / साूचनांा मंागविण्यासाठी तसाेच सांभाव्य बावित हाोणेाऱ्या व्यक्तंच्या मंाविहातीसाठी सारा साूचनांा विसा कराीत आहाे. ासानांाकडीूनां असाेहाी कळूविणेत येत आहाे की, खालील पुरिराविष्टीात नांमंू स्तावित फेराबलाविषयी कोणेत्याहाी हाराकती / साूचनांा महाराष्ट्र शासन राजपत्रात सारा साूचनांा विसा झेाल्याच्या विनांांकापुासाूनां ंबई यांचेकडीे इन्सा हाटीमंटीसा, ई-ब्लॉक, आझेा मंैानां, मंहापुाविलका मंागश, एक मंविहान्याच्या आत उपु सांचालक, नांगराराचनांा, बृहान्मंुमहाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग एक-कोकण विभागीय पुराणी, एविल १५, २०२६/चैत्र २५, शाके १९४८ ३ ंबई ४०० ००१ या कायाशलयाचे पुत्त्यारा पुाठविण्यात याव्यात. सारा ाप्त हाराकती / साूचनांांरा साुनांाणेी ेऊनां तसाेच लागू असाेल त्यामंाणे मंु उक्त मंहानांगरापुाविलकेचे म्हाणेणे घेऊनां त्याराील अहाल ासानांासा सारा कराण्यासाठी उपु सांचालक, नांगराराचनांा, बृहान्मंु ंबई यांनांा ासानांाचे तीनांे "अविकाराी " म्हाणेूनां ाविकृत कराण्यात येत असाूनां त्यांच्याकडीे साराच्या कालाीत ाप्त हाोणेाऱ्या हाराकती/साूचनांा यारा उक्त अविविनांयमंाच्या कलमं ३७ च्या पुोटी-कलमं (१कक) अन्ये कायशाहाी कराण्यात येईल.
ासानां याद्वाराे उक्त अविविनांयमंाचे कलमं १५४(१) अन्ये विनांे ेत आहाे की, उक्त अविविनांयमंाचे कलमं ३७(१कक) चे उपु-कलमं (ग) अन्ये स्तावित फेराबलासा ासानां मंान्यता लंविबत असाेपुयंत स्तावित फेराबल लगोलग अंमंलात येईल.
परिराविशाष्ट
New proviso is proposed to be added under Table No.12A, in Sub Clause 4.1.1 of
Regulation 32 of DCPR-2034 as follows :—
"Provided further that, with prior approval of Government, in respect of projects of public importance wherein the lands under " Special Development Zone / No development Zone " and which are specifically affected by major infrastructure projects for development of road such as Coastal road, Sewerage, Storm water (SWD) and public open space reservations i.e. non buildable reservations such as Playground, Garden/Park, Open spaces may be allowed to be considered for acquisition in lieu of TDR as stated in Table No.12A above i.e. without reducing the quantum of TDR."
उक्त अविविनांयमंाचे कलमं ३७(१कक) अन्ये सारा फेराबलाची साूचनांा मंहाराष्ट्र ासानांाच्या www.maharashtra.gov.in (काया /विनांयमं) या ेबसाईटीरा ेखील विसा कराण्यात याी.
मंहाराष्ट्राचे राज्यपुाल यांच्या आेानांुसारा नांानांे, अमरा पाटील, ासानांाचे अरा साविच.
४ महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग एक-कोकण विभागीय पुराणी, एविल १५, २०२६/चैत्र २५, शाके १९४८URBAN DEVELOPMENT DEPARTMENT
Mantralaya, Mumbai 400 032, dated 10th April 2026.
Notice
Maharashtra Regional and Town Planning act, 1966.
No.TPB-4326/410/CR-35/2026/UD-11.— Whereas, the Municipal Corporation of Greater Mumbai is the Planning Authority for the area within its jurisdiction (hereinafter referred to as " the said Corporation ") as per the provision of Maharashtra Regional and Town Planning Act, 1966 (hereinafter referred to as " the said Act ") ;
And Whereas, in exercise of the powers conferred by sub-section (1) of Section 31 of the said Act, the State Government vide Notification No.TPB-4317/629/CR-118/2017/DP/UD-11, dated 8th May 2018 (hereinafter referred to as " the said Notification ") has accorded sanction to the Draft Development Plan-2034 of Greater Mumbai along with the Development Control and Promotion Regulations -2034 for Greater Mumbai (hereinafter referred to as " the said Regulations ") with modifications shown in SCHEDULE-A appended to the said Notification excluding the substantial modifications as shown in SCHEDULE-B appended to the said Notification. And whereas, Government has issued corrigendum of even number dated 22nd June 2018 ; And whereas, thereafter Government has issued a Corrigendum and Addendum of even number dated 29th June 2018 to the said Notification, which is published in Government Gazette dated 30th June 2018 ; And whereas, the said Regulations have come into force from 1st September 2018 ; And whereas, the Government of Maharashtra vide Notification dated 21st September 2018 has sanctioned EP-1 to EP-168 (Excluding certain EP and provisions which were kept in abeyance) in the said Regulation ; And whereas, the Government of Maharashtra vide Notification dated 12th November 2018 has issued corrigendum in respect of some typographical errors and mistakes and also to clarify and co-relate certain provisions of said Regulations for its proper interpretation ;
And whereas, Regulation 32 stipulate about 'Transferable Development Rights' (hereinafter referred to as "TDR") and as per Table 12-A of Regulation 32 (4.1.1), in case of voluntary transfer of land under DP road, Reservation to the said Corporation, TDR is permissible up to 2.5 times or 2 times the area of land to be transferred for Mumbai City and Mumbai Suburban area respectively ; And whereas, it is further provided therein that, the quantum of TDR generated for D.P. Road/ reservation in CRZ/BDP/HTHS/Low Density Zone/ Hazardous Zone/ Special Development Zone (SDZ) areas or in areas which have some natural or legal impediment or constraint on construction or development etc. shall be 50% of normal TDR generated as prescribed in Table 12 A of these Regulations (hereinafter referred to as " the said provision") ;
And whereas, Government in Urban Development Department has received a letter dated 15/12/2025 from the said Corporation (hereinafter referred to as "the said letter") wherein it is stated that, "the proposed alignment of coastal road falls under SDZ/Natural Area. Also, the sewerage pumping stations are situated in SDZ/ Natural or legal impediment or constraint on construction or development/CRZ. The private land owners whose land parcel gets affected in such major infrastructure projects and falls in SDZ/ Natural or legal impediment or constraint on construction or development/CRZ are not inclined to handover the land in lieu of TDR benefit of 50% of normal TDR generated as per the provisions of DCPR-2034 and Further it is observed that they seek option of monetary compensation. Further it is stated that, by past experience, it is seen that the monetary acquisition cases takes considerable amount of time and further during the declaration of award by the Collector, the award amount value generally gets enhanced, which ultimately creates huge financial burden on Corporation. Also compulsory acquisition under LARR Act, 2013 is time consuming, whereas the acquisition in lieu of TDR can be completed faster on verification of title and other documents." And Whereas, in view of the above, it is requested by the said Corporation that, the lands under SDZ/No Development Zone (NDZ) which are specifically affected by major infrastructure projects for development of Road such as Coastal road, Sewerage, non-buildable reservations such as Storm water (SWD), public reservations i.e. playground, garden/park, open spaces are to be considered for acquisition in lieu of TDR as per Table 12-A in Sub-Clause 4.1.1 of Regulation 32 of said regulations i.e. without decreasing the quantum of TDR and has requested to give appropriate directions regarding the same ;
महाराष्ट्र शासन राजपत्र असाधाराण भाग एक-कोकण विभागीय पुराणी, एविल १५, २०२६/चैत्र २५, शाके १९४८ ५And whereas, in view of the above said facts and in order to make speedy and effective implementation of major infrastructure projects such as Coastal Road, the Government in Urban Development Department is of the opinion that, the request made by the said Corporation is considerable. However, blanket application of such incentives in NDZ/SDZ areas may adversely affect TDR market and it may also have unintended and adverse consequences on such zones which cannot be denied and considering this, in the public interest, it is expedient to modify the said Regulations to add new proviso in Regulation 32 of the said Regulations as specifically described in the Schedule attached herewith (hereinafter referred to as " the Proposed Modification ").
Now, therefore, after considering the above facts and circumstances and in exercise of the powers conferred by sub-section (1AA) of Section 37 of the said Act; and of all other powers enabling it in this behalf, Government hereby publishes a Notice for inviting objections/ suggestions from any persons with respect to the Proposed Modification, as required by clause (a) of sub-section (1AA) of Section 37 of the said Act, for information of all persons likely to be affected thereby. The Government is further pleased to inform that any objections/ suggestions in respect of the Proposed Modification mentioned in the Schedule attached herewith may be forwarded, before the expiry of one month from the date of publication of this Notice in the Maharashtra Government Gazette, (hereinafter referred to as "the said period") to the Deputy Director of Town Planning., Greater Mumbai, having his office at ENSA Hutments, E-Block, Azad Maidan, Mahapalika Marg, Mumbai 400 001. Any objections / suggestions, which may be received within the said period will be dealt with in accordance with the provisions of sub-section (1AA) of Section 37 of the said Act by the Deputy Director of Town Planning, Greater Mumbai, who is hereby authorised as an "officer" on the behalf of Government to hear objections / suggestions which are received and say of the said Corporation, as the case may be and submit his report to the Government.
Further, the Government hereby issues directives under section 154(1) of the said Act that, pending sanction to the Proposed Modification under clause (C) of Section 37(1AA) of the said Act by the Government, the Proposed Modification shall come into force forthwith.
SCHEDULE
New proviso is proposed to be added under Table No.12A, in Sub Clause 4.1.1 of
Regulation 32 of DCPR-2034 as follows :—
" Provided further that, with prior approval of Government, in respect of projects of public importance wherein the lands under " Special Development Zone / No development Zone " and which are specifically affected by major infrastructure projects for development of road such as Coastal road, Sewerage, Storm water (SWD) & public open space reservations i.e. non buildable reservations such as Playground, Garden/Park, Open spaces may be allowed to be considered for acquisition in lieu of TDR as stated in Table No.12A above i.e. without reducing the quantum of TDR."
This Notice under sub-section (1AA) of Section 37 of the said Act shall also be available on the Government of Maharashtra website : www.maharashtra.gov.in (Acts/Rules ).
By order and in the name of the Governor of Maharashtra, AMAR PATIL, Under Secretary to Government. ON BEHALF OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATION, PRINTED AND PUBLISHED BY DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE, PRINTED AT GOVERNMENT CENTRAL PRESS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004 AND PUBLISHED AT DIRECTORATE OF GOVERNMENT PRINTING, STATIONERY AND PUBLICATIONS, 21-A, NETAJI SUBHASH ROAD, CHARNI ROAD, MUMBAI 400 004. EDITOR : DIRECTOR, RUPENDRA DINESH MORE.